۱-۱۲- محدودیت های تحقیق:

1. 1. در دسترس نبودن اطلاعات تمامی شرکت ها به صورت شفاف و کامل

   

1. محدود بودن بازه ی زمانی پژوهش

۱-۱۳-تعاریف متغیر ها و مدل­های تحقیق:

۱-۱۳-۱-متغیرهای به کار رفته در مدل تحقیق:

در این پژوهش با توجه به فرضیه ­های پژوهش از یک مدل رگرسیونی چند متغیره برای آزمون فرضیه ­ها استفاده شده است لازم به ذکر است که این مدل برگرفته از مدل النجار و تیلور (۲۰۰۸)، است که در ادامه به تشریح این مدل پرداخته می­ شود.

موضوع پژوهش: تعیین رابطه بین ساختار سرمایه با سودآوری در شرکت‌های تولیدی منتخب استان آذربایجان شرقی.

۱-۱۳-۲-مدل عملیاتی تحقیق:

size+

متغیر وابسته(Leverage) : در پژوهش حاضر، اهرم شرکت(ساختار سرمایه) به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. با توجه به مباحث پیش گفته در مبانی نظری پژوهش ، نسبت کل بدهی به مجموع داراییها به عنوان ساختار سرمایه تعریف گردیده است.

متغیر مستقل() : در این پژوهش از متغیر “سودآوری” به عنوان متغیرمستقل استفاده گردید. در اکثر پژوهش‌های انجام شده، مشابه وستون و بریگام (۱۹۷۵) از متغیرهای زیر برای اندازه ­گیری سودآوری استفاده می­ شود این نسبت، شاخصی برای تشخیص کفایت و کارایی مدیریت در اداره امور واحد تجاری می‌باشد.

سود به فروش: حاصل تقسیم سود خالص بر فروش.

حاصل تقسیم سود خالص بر مجموع داراییها:(ROA) بازده مجموع داراییها

حاصل تقسیم سود خالص بر حقوق صاحبان سهام :(ROE) بازده حقوق صاحبان سهام

سایر متغیرها:

Size: اندازه شرکت از طریق لگاریتم طبیعی جمع داراییها اندازه گیری می­ شود.

Collaterals: دارایی­ های قابل وثیقه

Liquidity: نقدینگی

۱-۱۳-۳-مدل تحلیلی تحقیق:

با توجه به چارچوب نظری پژوهش و مدل تیلور و النجار، ۲۰۰۸ و فرضیه ­های پژوهش در ارتباط با رابطه بین ساختار سرمایه و سودآوری شرکت‌های تولیدی استان آذربایجان شرقی متغیرهای یاد شده بر اساس مدل زیر با یکدیگر در تعامل می­باشند. بدین ترتیب با توجه به اهداف و فرضیه ­های پژوهش، مدل تحلیل پژوهش به صورت زیر پیشنهاد می­ شود:

نمودار۱-۱: مدل تحلیلی تحقیق

متغیر مستقل

متغیر وابسته

همبستگی دارد با

۱-۱۴-ساختار تحقیق:

فصل اول: شامل بیان مسئله و چارچوب نظری پژوهش، اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش، فرضیه‌ها و مدل های پژوهش، روش پژوهش تعریف عملیاتی واژگان کلیدی و ساختار پژوهش می‌باشد.

فصل دوم: شامل ادبیات و پیشینه پژوهش می‌باشد و در این فصل پس از ارائه مفاهیم بنیادی پژوهش­های مختلفی که در ارتباط با موضوع انجام گرفته مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

فصل سوم: روش پژوهش را مورد بحث قرار می‌دهد در این فصل ابتدا فرضیه‌های پژوهش تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش و سپس روش پژوهش شامل جامعه و نمونه های پژوهش و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها بیان شده است.

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

فصل پنجم: شامل ارائه یافته ها نتیجه گیری و پیشنهادات می‌باشد و بر اساس آن پیشنهاداتی ارائه می‌گردد.

۱-۱۵-خلاصه فصل:

در این پژوهش تاثیر رابطه بین ساختار سرمایه با سودآوری در شرکت­های تولیدی منتخب استان آذربایجان شرقی بررسی می­ شود و مطابق پژوهش­های انجام شده در چندین مدل قابل بررسی است. و ‌در مورد تاثیر ساختار سرمایه بر سودآوری تا کنون پژوهش­های زیادی در این زمینه در ایران انجام نشده است همچنین این پژوهش باعث بسط پژوهش­های انجام شده مربوط به تاثیر ساختار سرمایه بر سودآوری در کشورمان می­ شود و نتایج مربوط به آن می ­تواند برای مدیران شرکت­ها و سرمایه ­گذاران و پژوهشگران مفید باشد. جامعه آماری این پژوهش شرکت­های تولیدی منتخب استان آذربایجان شرقی برای دوره زمانی ۱۳۹۱-۱۳۸۶ با در نظر گرفتن شرایط خاص و به روش تصادفی ساده از بین ۳۲۰ شرکت مورد بررسی تعداد ۷۵ شرکت حائز شرایط؛ به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند که در دوره زمانی بین سال‌های ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۱ بررسی می­شوند. روش بررسی داده ­ها به صورت مقطعی و سال به سال است. در این پژوهش برای آزمون فرضیه ­ها از روش رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شده است. در پژوهش حاضر برای تحلیل داده ­ها از مطابق مدل تیلور و النجار از نرم افزارهای SPSS و Excelاستفاده گردیده و تحلیل در دو بخش توصیفی و استنباطی تدوین گشته است. جهت توصیف داده ­ها از آماره­هایی نظیر میانگین، میانه، واریانس و انحراف معیار و همچنین از نرم افزارهای تحلیل داده ­ها و آزمون یاد شده فوق استفاده شده است.

فصل دوم :

مبانی نظری ‌و پیشینه تحقیق

فصل دوم :

مبانی نظری ‌و پیشینه تحقیق

۲-۱-مقدمه:

دستیابی به ساختار سرمایه­ای بهینه جهت دستیابی به حداکثر سودآوری، ارزش و حداقل هزینه سرمایه از جمله موضوعات مهم مورد پژوهش توسط متخصصان مالی است. در حوزه رابطه میان تصمیمات تأمین مالی و سودآوری شرکت ها به طور عمده از چهار نظریه میلر و مودیلیانی، نظریه نمایندگی، نظریه توازن ایستا و نظریه سلسله مراتبی مطرح است. پژوهشگران اقتصاد مالی دریافتندکه ساختار سرمایه و سودآوری به یکدیگر وابسته اند ولیکن رابطه میان آن ها حسب عملیات مالی شرکت­های سهامی در حیطه بین ­المللی یکسان نبوده و حسب نوع کشور وابسته به ساختارهای مالی و شرایط اقتصادی است. از اینرو محققان حسب نوع کشورها به تحلیل رابطه میان ساختار سرمایه و سودآوری می­پردازند که البته نتایج به دست آمده در این خصوص با یکدیگر متفاوت است. پرسش اساسی پژوهش را می توان چنین بیان کرد که آیا رابطه معناداری میان سودآوری و ساختار سرمایه در شرکت‌های تولیدی استان آذربایجان شرقی وجود دارد؟ در صورت وجود رابطه معنادار، این رابطه در چه جهتی)مثبت یا منفی( است و با کدامیک از نظریه ها درخصوص رابطه میان سودآوری و ساختار سرمایه مطابقت دارد؟

عوامل متعددی از جمله ماهیت فعالیت، دارایی ها و شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه می‌تواند بر تأمین مالی شرکت‌ها و به تبع سودآوری آن ها تأثیر گذارد که شناسایی نتایج حاصل از این کنش های اقتصادی با کاربرد روش های تحلیلی کارا و پویا، می‌تواند فراهم کننده اخذ تصمیمات دانش محور توسط دولتمردان، مدیران و سرمایه گذاران باشد(دهقان­زاده و زراعتگری، ۱۳۹۲).

ارنا فیشهادت ( Ema fishhaut ) در رابطه با جنبه‌های مثبت بازی‌های کامپیوتری و ویدئویی می‌گوید :

بسیاری از بازی‌های کامپیوتری و ویدئویی ( حاوی جنبه مثبت ) یک احساس مهارت را در کودکان و نوجوانان ایجاد می‌کنند .

وی یک ویرایشگر متخصص است که مقاله ” بازی‌های تصویری ” ( یک مشکل یا یک نعمت ) را نوشت و در آن راه هایی را طرح کرد که والدین می‌توانند بازی‌های تصویری و برنامه هایی را که یادگیری کودکان و نوجوانان آن ها را افزایش دهند را انتخاب کنند .

چنانچه هر یک از این رسانه ها تاثیر قوی بر زندگی و رفتار کودکان و نوجوانان دارند .

اما چگونگی آن تاثیر و اینکه آیا تاثیر خوب یا بد است بستگی به هنر پیشه ، ستاره تلویزیونی و یا برنامه نویس دارد .

– نظریه هایی برای توجیه ارتباط بین مشاهده خشونت و رفتار پرخاشگرانه همبستگی مثبت بین مشاهده خشونت و رفتار پرخاشگرانه با بهره گرفتن از نظریه های متعدد تبیین شده است در این خصوص نظریه یادگیری اجتماعی مورد توجه عده زیادی از پژوهشگران قرار گرفته و مطالعاتی که در راستای تاثیر آن است رو به افزایش است .

‌بر اساس این نظریه ، همان طور که کودکان مهارت‌های شناختی و اجتماعی را از طریق مشاهده عملکرد والدین ، خواهران ، برادران ، ‌همکلاسی‌ها و معلمان خود می آموزند ، با تماشای برنامه های خشونت آمیز تلویزیون نیز یاد می گیرند که چگونه پرخاشگرانه رفتار کنند .

مطالعات آزمایشگاهی ، بارها نشان داده است که کودکان پس از مشاهده برنامه های خشونت آمیز در تلویزیون از رفتارهای پرخاشگرانه تقلید می‌کنند .

آزمایش‌های متعددی که آلبرت بندورا و همکارانش در دهه ۱۹۶۰ انجام دادند ، بیانگر موضوع تقلید از خشونت مشاهده شده است . به اعتقاد او کودکان رفتار ضد اجتماعی را از طریق مشاهده برنامه های خشونت آمیز می آموزند . بعبارت دیگر ، با تماشای شخصیت‌های تلویزیونی مورد علاقه که به گونه خشونت آمیز رفتار می‌کنند ، این امکان وجود دارد که بینندگان جوان با بازیگران همانند سازی کنند . بندورا و همکارانش به منظور نمایش تجربی پدیده تقلید از اعمال خشونت آمیز یک طرح آزمایشی را ترتیب دادند . آن ها به گروهی از کودکان فیلم نشان دادند که بازیگر آن به یک عروسک پلاستیکی حمله ور می شود و اعمال پرخاشگرانه انجام می‌داد به گرهی از کودکان نیز فیلمی نشان دادند که شخصیت آن رفتار پرخاشگرانه نشان نمی داد و در نهایت به گروه سوم اصلا فیلمی نشان نشده پف پس همه کودکان را به اتاق اسباب بازی بردند که در آن چندین عروسک وجود داشت و رفتار آن ها را به دقت مورد اشاره قراردادند . بندورا و همکارانش بالاترین سطوره رفتار پرخاشگرانه را نسبت به ‌عروسک‌های اتاق بازی در کودکانی ثبت نمودند که شاهد سرمشق پرخاشگر بودند در نظریه یادگیری اجتماعی ، چند نکته حائز اهمیت است نخست آنکه ، بین یادگیری و عملکرد تمایل وجود دارد ممکن است افراد بدون هیچگونه تقویتی از طریق مشاهده پرخاشگری ، رفتار پرخاشگرانه را بیاموزند اما در عمل نشان ندهند در اینجا یادگیری صورت نگرفته که متخصصان آن را تحت عنوان ” یادگیری نهفته ” مطرح می‌کنند . اما هنوز عملکردی وجود ندارد ، یعنی آنچه آموخته شده در عمل ظاهر نشده است زمانی که فرد در موقعیت مناسبی قرار گیرد ، و یا انجام رفتار پرخاشگرانه تقویتی به دنبال داشته باشد ، یادگیری به عملکرد آشکار تبدیل می شود نکته قابل توجه دیگر این نظریه ، تاثیر تقویت و تنبیه جانشینی است .

براین اساس ، لازم نیست که فرد برای یادگیری رفتار پرخاشگرانه ، شخصا به پاداش برسد ، بلکه مشاهده ‌افرادی که با انجام رفتار پرخاشگرانه و خشونت آمیز به پاداش می‌رسند بر رفتار کودکان مشاهده کننده تاثیر دارد . ‌به این ترتیب ، اگر کودکان مشاهده کنند که یک شخصیت تلویزیونی به دنبال رفتار پرخاشگرانه پاداش دریافت می‌کند ، به احتمال زیاد آن رفتار مورد نظر را تقلید خواهند کرد . نکات مطرح شده در نظریه یادگیری اجتماعی ، افکار عموم را نسبت به آثار مخرب تماشای خشونت بیش از پیش روشن ساخت.

– نظریه عدم بازداری :

عده ای از پژوهشگران برای تبیین رابطه بین مشاهده خشونت و یادگیری رفتار پرخاشگرانه ، عدم بازداری را مطرح کرده‌اند . فرض بر این است که کودکان و افراد دیگر با آموزش و تجربه از انجام رفتار پرخاشگرانه نهی می‌شوند ، چنانچه مقدار زیادی خشونت در تلویزیون مشاهده کنند ، بازداری خود را نسبت به اعمال پرخاشگرانه از دست می‌دهند و در تعامل با دیگران ، به راحتی از خشونت استفاده می‌کنند .

لئوناردبرکویتزا درباره این موضوع آزمایش‌های متعددی انجام داده است در یکی از آن ها ، تعدادی از دانشجویان مردم آمریکایی در کالج مشغول به تحصیل بودند ، در یک موقعیت طرح ریزی شده در آزمایشگاه قرار گرفتند و عده ای از آن ها در ابتدا توسط همکار آزمایشگر مورد تهدید قرار گرفتند . و در نتیجه خشمگین و عصبانی شدند با عده دیگری از آزمودنی‌ها به شیوه ای بی ضرر رفتار شد سپس به آن ها فرصتی داده شد که یک موسیقی تصویری خشونت آمیز یا غیر خشونت آمیز را تماشا کنند و به گروهی از آن ها هیچ فیلمی نشان داده نشد فن مورد استفاده در آزمایشگاه به گونه ای بود که به شرکت کنندگان این امکان را می‌داد که به اشخاصی که تکلیف یادگیری بوگوس اشتباه می‌کنند شوک الکتریکی وارد نمایند نتایج تحقیق حاکی از آن بود که افراد عصبانی که موسیقی تصویری خشونت آمیز را دیده بودند ، در مقایسه با شرکت کنندگانی که دچار عصبانیت نشده بودند با آزمودنیهایی که خشمگین بودند اما موسیقی تصویری خشونت آمیز را مشاهده نکرده بودند پرخاشگری بیشتری را ابراز نمودند این آزمودنی‌ها بیشترین میزان شوک الکتریکی را به افرادی که در تکلیف مورد نظر دچار اشتباه شدند وارد کردند .

– نظریه توجیه :

عده ای از پژوهشگران برای تبیین رابطه بین مشاهده خشونت و یادگیری رفتار پرخاشگرانه نظریه توجیه را مطرح کرده‌اند . ‌بر اساس این نظریه ، افراد پرخاشگر تمایل دارند با مشاهده در برنامه های تلویزیون ، رفتار پرخاشگرانه خود را توجیه کنند . این افراد با استناد به پرخاشگری بازیگران و اعتقاد به اعتقاد به اینکه شبیه شخصیت تلویزیونی دلخواهشان رفتار می‌کنند ، اعمال خشونت آمیز خود را عادی جلوه می‌دهند در این نظریه مشاهده خشونت یک نتیجه است تا یک علت .

– نظریه پالایش ۲ :

نقطه مقابل نظریه های مذکور ، نظریه پالایش است که پیش‌بینی می‌کند پرخاشگری بعد از مشاهده خشونت در تلویزیون کاهش خواهد یافت ؛ ‌به این معنی که مشاهده خشونت مفری خیالی برای ارضای تمایلات پرخاشگرانه است . افراد با تماشای برنامه های خشونت آمیز تلویزیون تخلیه هیجانی می‌شوند . داده پژوهش ، این نظریه را رد می‌کند ، زیرا عملا ً همه یافته های به دست آمده بیانگر آن است که بعد از مشاهده خشونت ، رفتار پرخاشگرانه افزایش می‌یابد : ( مجله پژوهش و سنجش ، ۱۳۷۷ )

در تحقیقی که توسط مولفین ( رضا کرمی نوری ، علیرضا مرادی ) ‌در مورد ساخت شخصیتی و خانوادگی دانش آموزان پرخاشگرانه در سطح مدارس راهنمایی تهران بعمل آمده این نتایج حاصل شده ۱ .

این ماده مشتمل بر دو مبحث است:

۱ـ جواز خواستگاری از زنان خالی از مانع.

۲ـ عدم جواز خواستگاری از زنان دارای مانع.

خواستگاری یا به صورت صریح و بی پرده صورت می‌گیرد ویا به صورت تعریض و کنایه؛ منظور از صریح بودن، بیان کلامی از سوی مرد و یا خانواده او که به طور مستقیم و صریح دلالت بر تقاضای نکاح اشاره دارد مانند: من می خواهم با شما ازدواج کنم. ولی منظور از تعریض را می توان لفظی دانست که تمایل به ازدواج به صورت غیر مستقیم و کنایه بیان می‌کنند مانند، من به شما علاقمند هستم. (محقق داماد،۱۳۷۶،ص۲۷)

لازمه خواستگاری مشروع و قانونی، خواستگاری از دختر یا زنی است که ازدواج با او مشروع و قانونی باشد، در این رابطه مرحوم علامه حلّی در کتاب «تذکره الفقها» بدین گونه بیان می‌دارد که؛

۱ـ جواز خواستگاری از زنی که خالی از موانع نکاح و عدّه است ، چه به صورت تصریح و چه به صورت تعریض

۲ـ حرمت و ممنوعیت خواستگاری از زنان شوهردار، به صورت تصریح و تعریض

۳ـ حرمت و ممنوعیت خواستگاری از زنی که در عدّه رجعیه است، از ناحیه غیر زوج به صورت تصریح و تعریض

۴ـ جواز خواستگاری از زنی که در عدّه سه طلاقه است. از سوی زوج به صورت تعریض، ولی زوج و سایرین به صورت تصریح حق خواستگاری از چنین زنی را ندارند.

۵ـ حرمت و ممنوعیت خواستگاری از زنی که به علت لعان یا علل دیگر در عدّه نه طلاقه است از ناحیه زوج و سایرین تصریحاً و تعریضاً.

۶ـ خواستگاری از زنی که در عدّه طلاق باین است مانند مُختَلِعَه یا زنی که نکاحش فسخ گردیده توسط شوهر به تصریح یا تعریض و توسط سایرین فقط به تعریض جایز است.

۷ـ خواستگاری از زنی که در عدّه وفات است به صورت تعریض جایز و به صورت تصریح ممنوع است. به دلیل آیه شریفه: « وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فیما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَهِ النِّساءِ»( یعنی بر شما باکی نیست که خواستگاری آن زنان بروید.) سوره بقره آیه۲۳۵٫ به موجب روایت معتبر، آیه شریفه فوق ‌در مورد زنانی است که شوهرشان فوت کرده و در عدّه وفات به سر می‌برند.«علامه حلی به نقل از محقق داماد،۱۳۷۶، صص ۲۷ و ۲۸ »

۲-۱-۱ خواستگاری از زن شوهردار و مطلقه رجعیه

اکثریت مذاهب اسلامی خواستگاری از همسر دیگری را حرام و ممنوع می دانند زیرا که آبرو و ناموس مسلمان همچون جان و مال وی محترم است. البته روا دانستن چنین عمل نا پسندی از لحاظ اجتماعی هم مفاسد زیادی را به دنبال دارد که می توان گفت برخلاف اخلاق حسنه چه در ایران و چه در سایر ملل می‌باشد. در حقوق اسلامی معروف است که زن مطلقه رجعیه در زمان عدّه در حکم زوجه می‌باشد از این رو شرع اسلام و قانون حاکم عدّه رجعی را به گونه ای قرار داده تا امکان بازگشت شوهر و استمرار زندگی زناشویی سابق بدون نیاز به عقد جدید فراهم باشد.

۲-۱-۲ خواستگاری از زنی که در عدّه طلاق باین است

در طلاق سوم زوجه، زن به طور موقت بر شوهر قبلی خود حرام می‌گردد و عقد نکاح بین آن ها حرام است جز با وجود محلّل؛ یعنی زن به نکاح مرد دیگری در آید و سپس طلاق بگیرد، آنگاه با شوهر قبلی خود ازدواج کند. خواستگاری از چنین زنی در دوران عدّه به صورت تصریح از سوی هر مردی ( چه شوهر سابق و چه مردان دیگر) منع گردیده و صرفاً به طور تعریض جایز دانسته شده است. دلیل این منع، برگرفته از آیه۲۳۵ سوره بقره^۱ می‌باشد. البته مفهوم و منطوق آیه، پیرامون عده وفات است ولی فقهای اسلام آن را از این خصوصیت خارج کرده‌اند. (لطفی،قربانی،۱۳۸۸،ص۷۷)

محقق حلّی در علت جواز خواستگاری از زن صاحب عده طلاق رجعی و عدّه طلاق باین به صورت تصریح گفته است: زیرا در این هنگام زن در حکم زوجه برای شوهرش محسوب می شود (لطفی،قربانی،۱۳۸۸،ص۷۸)

اما اگر قایل به پذیرش این نظر باشیم چرا باید بگوییم که خواستگاری به تعریض صحیح است در حالی که زوجه هنوز هم متصل به زوج سابق خود است؟ در پاسخ باید گفت زن که شوهر، او را سه طلاق ‌کرده‌است بر شوهر حرام ابدی نمی شود بلکه بر آن مرد حرام موقت است و مادامی که زن سه طلاقه با مرد دیگر ازدواج می‌کند حرمت موقت برای او از بین می رود و شوهر سابقش می‌تواند دوباره از او خواستگاری نماید و افراد دیگرمی توانند خواستگاری کنند اما جواز این امر که چرا دیگران این امکان را دارند در موردش توجیه موجهی وجود ندارد.( علامه حلی به نقل از لطفی و قربانی،۱۳۸۸،ص۷۸ )

-۱« وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فیما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَهِ النِّساءِ »

اگر زنی به صورت طلاق خلع از همسرش جدا شده باشد، عدّه اش عده طلاق باین است. در طلاق باین برای بازگشت به زندگی مشترک قبلی، شوهر باید در انتظار تمام شدن عدّه باشد تا دوباره عقد نکاح را جاری سازد. از این رو در زمان عدّه، شوهر سابق می‌تواند به صراحت یا به کنایه از زوجه مطلقه خواستگاری نماید. اما مرد بیگانه در این دوران نمی تواند به صورت تصریح از وی خواستگاری نماید، هرچند می‌تواند به صورت تعریض و کنایه از وی خواستگاری کند.(نجفی به نقل از لطفی و قربانی،۱۳۸۸،ص۷۸ )

۲-۱-۳ خواستگاری از زن مطلقه در ایام عدّه و زنی که در عده وفات است

مطابق موازین شرعی و ماده ۱۱۵۴ قانون مدنی زنی که شوهرش فوت کرده باشد باید به مدت چهار ماه و ده روز از زمان فوت شوهرش عده نگه دارد. از این رو ، به منظور حفظ احترام شوهر سابق، خواستگاری صریح از چنین زنی در دوران عدّه ممنوع است. ولی با توجه به آیه ۲۳۵ سوره بقره خواستگاری به صورت تعریض یا کنایه از چنین زنی فاقد نهی و منع است.

۲-۱-۴ خواستگاری از نامزد دیگری

‌در مورد خواستگاری از نامزد دیگری حکم قانونی وجود ندارد، اما از نظر فقهی نمونه هایی ذکر شده است که نظریه اکثریت به ممنوع بودن آن و حرام بودن آن اذعان می دارند، برای نمونه روایتی از پیامبر وجود دارد که: « مومن برادر مومن است و حلال نیست که در معامله برادر مومنش کسی وارد شود و نیز حلال نیست از زنی که برادر دینی او خواستگاری نموده، خواستگاری کند مگر اینکه آن بهم بخورد ونیز پیامبر (ص) فرموده است: هیچیک از شما زنی را که دیگری خواستگاری نموده خواستگاری ننماید تا اینکه او ازدواج کند یا منصرف شود. »( محقق داماد،۱۳۷۶، صص ۲۸و۲۹)

حقیقت دیگری که وجود دارد این است که برخورداری از پشتیبانی خانواده یکی دیگر از عوامل مهم در انگیزه و موفقیت دانشجویان می‌باشد( هرندن،۲۰۰۱و هرندن ،حیرت ،۲۰۰۱). مشارکت خانواده‌‌ها انگیزه دانشجویان را تقویت نموده و روح یادگیری آنان را زنده می‌سازد(مور،۲۰۰۰).از والدین انتظار می‌رود که در سه سطح در یادگیری دانشجویان تقش داشته باشند: مشارکت مثبت، بدون مشارکت، مشارکت منفی(میدلتن ، لوقید، ۱۹۹۳). هر یک از راه‌ها اثرات مثبت و منفی خود را بر یادگیری دانشجویان دارد و اکیدا توصیه می‌شود که والدین باید خود را به شیوه‌ای مثبت درگیر کنند. ضمنا شواهدی وجود دارد که رابطه مثبت بین خانواده و انگیزه دانشجویان می‌تواند به موفقیت‌های بزرگ دانشگاهی بینجامد(اسمیت ،هوسفوس،۱۹۹۸).

رضایت و انگیزش دانشجویان در سطوح بالاتر به طرز مثبتی از امکاناتی که در اختیار آنان قرار می‌گیرد، تاثیر می‌گیرد( لبلنک ،نگوین ،۱۹۹۹). پرایس ،متزدرف ، اسمیت و اقای(۲۰۰۳) مطالعه‌ای انجام دادند تا عواملی را به دست آورند که برای دانشجویان در دانشگاه اهمیت دارد و انگیزه و رضایت آنان برای یادگیری را تقویت نمایند. آن عوامل عبارت بودند از: سرفصل‌های درسی مناسب، در دسترس بودن کامپیوتر، امکانات دانشگاهی خوب، گسترش تدریس، در اختیار داشتن محیط های ساکت، در دسترس بودن حمل و نقل عمومی، برخورد خوب و دوستانه با دانشجویان. واضح است که ثبت‌نام دانشجویان و ضمنا ذوق و قریحه آنان بسیار از امکاناتی که دانشگاه در اختیار آنان می‌گذارد، تاثیر می‌پذیرد. کلس ،(۲۰۰۲) بر نیاز به فراهم کردن امکانات داخل کلاسی برای دانشجویان و نیز اشاعه کلاس‌های کوچک به منظور یادگیری و انگیزش دانشجویان تأکید می‌کرد. سالن‌های کنفرانس جالب و کتابخانه‌های امروزی انگیزه دانشجویان را به شرکت در کلاس‌ها و مشارکت با یکدیگر افزایش می‌دهند که به یادگیری بهتر می‌ انجامد(کریتهمن ،بورنت ،۲۰۰۵).دانشجویان امروزه بیشتر از فناوری استفاده می‌کنند و تمایل به استفاده از لپ‌تاپ، آیپد و سایر وسایلی دارند که به شیوه های جدید برای ارائه دروس می‌انجامند(بی بی سی، ۲۰۱۰). هرچند، این تنها از طریق استفاده از این امکانات امروزی در مؤسسات آموزشی امکان‌پذیر است.

انگیزه دانشجویان برای یادگیری طی سال‌ها توسط پژوهشگران بسیاری مورد بررسی قرار گرفته است، اما اکثر آن مطالعه ها دیدگاهی کلی درباره این موضوع ارائه داده‌اند(هیلر ، هیتپلتو،۲۰۰۱ و لوی،۲۰۰۷ و ویلل،۲۰۰۷). گلنن و همکاران ،(۲۰۱۱) با وجود این مطالعات گسترده، دانشجویان حقیقتا با مشکل عدم برخورداری از انگیزه برای یادگیری مواجهند و دانشگاهیان می‌بایست راهی برای حل این معضل یافته و روح یادگیری را به دانشجویان تزریق کنند تا دانش و مهارت‌های مربوطه را به دانشجویان بیاموزند.عواملی که در زمینه انگیزش یادگیری دانشجویان مهم به نظر می‌رسند، از طریق رابطه‌ بین برنامه های آموزشی، و علاقه دانشجویان در حوزه یادگیری دانشگاهی توضیح داده می‌شوند(ابرنتس،سیبراو لگس،۲۰۰۷).

‌بنابرین‏ بر مبنای چارچوب نظری ارائه شده، این پژوهش با هدف بررسی نقش عوامل انگیزش یادگیری برعملکرد یادگیری دانشجویان طراحی شده است. در این راستا عملکرد یادگیری به عنوان متغیر وابسته و ابعاد ۵ گانه انگیزش یادگیری شامل شخصیت، عملکرد اساتید، نفوذ همتایان، پشتیبانی و مشارکت خانواده و امکانات یادگیری به عنوان متغیر مستقل می‌باشند. مدل مفهومی این پژوهش در ادامه ارائه شده است.

.

شکل( ۱-۱) مدل مفهومی تحقیق – نقش عوامل انگیزش یادگیری بر عملکرد یادگیری دانشجویان(محقق یافته)

۱-۴- اهمیت و ضرورت پژوهش

یادگیری اصل زیر بنای همه ی پیشرفت‌های انسان در دنیای کنونی است؛ توجه اساتید و دست اندر کاران
به­ عوامل مؤثر بر یادگیری فراگیران موجب توسعه و پیشرفت آموزش وارتقای یادگیری خواهد شد
(عباس زاده و همکاران ، ۱۳۹۰). ‌بر اساس مطالعات انجام شده ارتباط مثبتی بین عملکرد یادگیری مورد استفاده دانشجویان و موفقیت تحصیلی آنان وجود دارد (گردن،۲۰۰۹). از جمله عوامل اثرگذار بر عملکرد یادگیری می توان به شخصیت و ابعاد مختلف آن اشاره نمود (هازراتی و همکاران،۲۰۱۲). انگیزه، تلاش و نتایج عملی دانشجویان می ­تواند کمک بزرگی به کشف راهکارهایی برای ارتقای عملکرد دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی نماید. منابع موجود نشان می‌دهد که آموزش و یادگیری تحت تأثیر پنج عامل فراگیرنده،آموزش دهنده، برنامه، تجهیزات ومحیط آموزشی است که هریک از عوامل مذکور دارای ویژگی هایی هستند که می‌توانند در پیشرفت یادگیری تأثیرات متفاوتی داشته باشند(موسوی و جوادی ،۱۳۹۰).یکی از دستاوردهای بزرگ در طول سال‌های دانشگاه اتمام موفقیت آمیز تحصیلات در مرکزی است که دانشجویان ثبت نام نموده اند و این امر از طریق برخورداری دانشجویان از انگیزش ممکن می‌باشد(زپکه و لیچ،۲۰۰۹). دانشجویان در هنگام روبه روشدن با انواع تکالیف یادگیری از راهبرد های مشخصی برای مداخلات آموزشی استفاده می‌کنند شناخت این راهبرد ها گامی اساسی برای مداخلات آموزشی مناسب است. اریکسون معتقد است که پیشرفت در یادگیری و عملکرد بیشتر از آنکه تحت تأثیر میزان تمرین باشد متأثر از کیفیت ساعاتی است که صرف یادگرفتن وتمرین شده است(حسن زاده و بهرامی ،۱۳۸۰). یادگیری و انگیزه دانشجویان به دقت مورد مطالعه قرار گرفته است و مشخص شده است که یادگیرنده های حقیقی کسانی هستند که احساسا تعلق به کلاس می‌کنند و در فعالیت های هدفمند مشارکت می نمایند(کراز و کتز،۲۰۰۸). این یادگیرنده های حقیقی در طول دوران تحصیل انگیزه بالای خود را حفظ می‌کنند همان‌ طور که انگیزه آنان برای یادگیری بهترین شاخص برای این است که آنان قصد دارند با یادگیری افزون شده تحصیلات خود را به پایان برسانند(ونستینکیست و همکاران،۲۰۰۹). در سال‌های اخیر، اهمیت انگیزش یادگیری با توجه به افزایش تعداد ثبت نام شدگان دانشگاه ها و مزایای بسیاری که از با انگیزه بودن عاید دانشجویان می شود، افزایش یافته است. بررسی و نقش متغیر هایی که بتواند رابطه بین عوامل انگیزش یادگیری و عملکرد یادگیری رابررسی نماید بسیار حائز اهمیت می‌باشد و از جمله معایب تحقیقات در این زمینه استفاده از ‌گروه‌های هدف خاص با حجم نمونه کم می‌باشد که تعمیم نتایج را با محدودیت مواجه می‌کند(نجات و همکاران ،۱۳۹۰ ؛رحمانی و همکاران ،۱۳۸۶).

۱-۵- اهداف پژوهش

در گزارشی دیگر نیز به نقل از سایت خبری رسالت نیوز^[۱۴۷] در پاسخ به دفاعیات وکیل یکی از متهمین قاضی سراج چنین اظهار نظر ‌کرده‌است:

((… در ادامه جلسه دادگاه قاضی سراج واکنشی تند به دفاعیات و عملکرد متهمان مبنی بر اینکه موکلشان ‌به این اندازه که در کیفر خواست مطرح شده جرم مرتکب نشده اند گفت : وجدان داشته باشید و ببینید متهمان با این کشور چه کرده‌اند … کشور را بردند اما شما یک حق الوکاله می گیرید که حق شما است اما وجدانا ببینید با این کشور چه کردند .))

همان‌ طور که قبلا نیز گفته شد داشتن پیش فرض یا جانبداری باطنی توسط افراد نسبت به یک موضوع امری عادی است و در دادرسی کیفری نیز قاضی دادگاه به عنوان یک انسان از این حق و خصیصه طبیعی استثنا نیست اما آنچه در این بین مهم است جایگاه شخص قاضی در رسیدگی کیفری است که باعث محدودیت هایی برای این شخص می شود . در جلسه رسیدگی قبل از اینکه یک شهروند باشد قاضی دادگاه است که باید در رسیدگی کیفری بی طرف باشد . اما در این پرونده با توجه به رسانه ای شدن این جرم و به خصوص سیاسی شدن جریان بازتاب آن ، قاضی دادگاه همسو با افکار عمومی شکل گرفته توسط رسانه ها و تحت تاثیر فشار رسانه ای ایجاد شده خود را به عنوان یک شهروند عادی در نظر گرفته و اظهاراتی مطابق با خواسته های مردم عادی در دادگاه عنوان می‌کند.

مهم ترین معیار بی طرفی قاضی دادگاه نداشتن پیش فرض در خصوص مجرمیت یا بی گناهی متهم است حال آنکه قاضی سراج که با ابلاغ ویژه رسیدگی ‌به این پرونده را به عهده گرفته است با اظهارات خود در خصوص متهمین پرونده که به آن اشاره شد به روشنی وجود چنین پیش فرضی را نشان داده است . بعلاوه این اظهارات نقض صریح ماده ۲۱۰ ق. ا. د. ک. است که می‌تواند حتا موجب تعقیب انتظامی شخص قاضی نیز می‌باشد . به عنوان مثالی دیگر می توان به اظهارات قاضی عزیز محمدی قاضی دادگاه رسیدگی کننده به جرم قتل میدان کاج سعادت آباد تهران در جلسه رسیدگی به شرح ذیل اشاره کرد:

در این هنگام قاضی عزیز محمدی به متهم گفت تو اقرار کردی و نتیجه کارت مشخص است کاری که تو انجام دادی آبروی ایران را در تمام دنیا خدشه دار ‌کرده‌است^[۱۴۸].

این امر حتی مورد اعتراض وکیل مدافع متهم نیز واقع شده به صراحت حاکی از اظهار نظر قاضی دادگاه در خصوص مجرمیت متهم قبل از اعلام ختم رسیدگی است که ناقض ماده ۲۱۰ ق. ا. د ک. است و نشان دهنده پیش فرض قبلی در رابطه با متهم در نزد قاضی است .

تدقیق در اظهارات قضات دادگاه در جلسات رسیدگی نشان می‌دهد که در رسیدگی ‌به این گونه پرونده ها که جنبه رسانه ای پیدا کرده‌اند قضات از موضع بی طرفی که از معیارهای اساسی رسیدگی منصفانه است خارج می شود . علت این امر به نظر می‌رسد فقدان استقلال در رسیدگی کیفری باشد از طرفی با تعیین شعب ویژه و صدور ابلاغ ویژه برای برخی قضات در رسیدگی به جرائم خاص این دادگاه‌ها و قضات آن ها فاقد استقلال ساختاری و نهادی هستند و از طرفی در پی بازتاب جرم در رسانه و فشار افکار عمومی بر دادگاه‌ها بخصوص با توجه به علنی برگزار شدن این محاکمات دادگاه‌ها و قضات استقلال خود را به راحتی در برابر افکار عمومی، تمایلات فرهنگی و ملی خود از دست داده و از موضع بی طرفی خارج می‌شوند .

گفتار دوم : بی طرفی هیئت منصفه

وجود هیئت منصفه به عنوان بخشی از یک رسیدگی کیفری در رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی در دادگاه کیفری استان بر اساس تبصره ۱ ماده ۲۰ ق.ت.د.ع.و.ا. ضروری دانسته شده است . اعضای هیئت منصفه از اقشار متنوع جامعه بر گزیده می‌شوند و فرض بر این است که هیئات منصفه چکیده افکار و نظرات جامعه هستند^[۱۴۹] . با توجه به اینکه از اقشار مختلف جامعه انتخاب می‌شوند فرض بر این است که بهتر از قضات حرفه ای می‌توانند افکار عمومی را منعکس کنند و ‌در مورد هر جرم مطبوعاتی و سیاسی اظهار نظر کنند^[۱۵۰] .با این حال وجود هیئت منصفه در رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی جزئی از رسیدگی کیفری است و باید دارای موازین دادرسی عادلانه از جمله استقلال و بی طرفی باشد .

در حال حاضر با توجه به اجرائی بودن ق .مطبوعات ۱۳۶۴ اصلاحی ۳۰/۱/۱۳۷۹ و با توجه به اینکه انتخاب اعضاء هیئت منصفه در اختیار یک جمع ۵ نفره قرار داده شده است که جز یک نفر آن ها، رئیس شورای شهر، بقیه همه انتصابی هستند^[۱۵۱] . ‌بنابرین‏ فرض استقلال این نهاد در مقابل مقامات سیاسی و اجرائی تا حدود زیادی مخدوش می‌گردد . آنچه جای بحث دارد در خصوص بی طرفی اعضاء هیئت منصفه و استقلال ان ها در برابر افکار عمومی بازتاب داده شده توسط رسانه ها است . همان‌ طور که ذکر شد هدف از ایجاد هیئت منصفه مشارکت دادن افکار عمومی در جریان رسیدگی به برخی جرائم خاص است در حالی افکار عمومی مورد بحث توسط رسانه ها شکل می‌گیرد.

در حالی که در بخش قبل توضیح داده شد که این بازتاب تا چه حدی با واقعیت فاصله دارد و از طرفی نیز رسانه ها در گزارشات و اظهار نظر های خود، خود را به طور مداوم نماینده افکار عمومی معرفی کرده و آنچه را بازتاب می‌دهند خواسته مردم معرفی می‌کنند . این امر نهایت باعث خواهد شد به ویژه ‌در مورد پرونده هایی که افکار عمومی به آن حساس شده است استقلال قضات و هیئت منصفه دچار تزلزل گردد و آنان به طور ناخود آگاه به سوی تحلیلی پیش روند که رسانه ها آفریده اند وافکار عمومی آن را پذیرفته اند^[۱۵۲].

همان‌ طور که ملاحظه می شود تاثیر رسانه ای شده جرم بر هیئت منصفه بیشتر است چرا که آن ها به عنوان نماینده افکار عمومی حضور دارند و افکار عمومی هم توسط رسانه ها شکل می‌یابند بنابر غیر ممکن است اعضاء هیئت منصفه از عقاید گزارشگران و خوانندگان جرائم در امان بمانند. البته در حال حاضر در قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران با توجه به اصلاحاتی که در ق. مطبوعات در سال ۱۳۷۹ به عمل آمد طبق تبصره ۱ ماده ۴۳ این قانون : پس از اعلام نظر هیئت منصفه دادگاه در خصوص مجرمیت یا برائت متهم اتخاذ تصمیم نموده و طبق قانون مبادرت به صدور رأی‌ می کند . با اصلاح این ماده دادگاه هیچ الزامی به تبعیت از نظرات هیئت منصفه ندارد و در واقع با این اصلاحات تا حد زیادی از نفوذ و تاثیر نظر هیئت منصفه در رأی‌ دادگاه کاسته شده است ^[۱۵۳].