. درسراسر این تحقیق برای ترجمه خطبه، از ترجمه محمد باقرانصاری استفاده شده است. ↑

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

. طاهایی(خاموشی)، فاطمه، سیری در خطبه فدکیه، اول، آستان قدس رضوی شرکت به نشر، مشهد ، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۸ ↑
. قزوینی، سیدمحمدکاظم، فاطمه­الزهرا من المهدالی اللحد، اول ، دارالصّادق، بیروت، ۱۳۹۷ه.ق، ص۴۵۳ و ۵۱۵ ↑
. مجتبی، تهرانی، پیشین ،ص۱۱۸ ↑
. مصباح یزدی، محمدتقی، شرح خطبه فدکیه حضرت فاطمه زهرا، بی­چا، دفتر مقام معظم رهبری ،قم ،۱۳۸۹ش،ص۱۸۰ ↑
. قزوینی، سید محمدکاظم، پیشین، ص۴۵۷ ↑
. نساء/۷: « براى مردان، از آن­چه پدر و مادر و خویشاوندان [آنان‏] بر جاى گذاشته‏اند سهمى است و براى زنان [نیز] از آن­چه پدر و مادر و خویشاوندان [آنان‏] بر جاى گذاشته‏اند سهمى [خواهد بود]- خواه آن [مال‏] کم باشد یا زیاد- نصیب هر کس مفروض شده است.» ↑
. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، ج ۱۷،ص ۴۰۷ ↑
. منتظری، حسینعلی، پیشین، ص ۲۲۴ ↑
. مکارم شیرازی، ناصر، پیشین، ص۱۹۲ ↑
. ابوعلم، توفیق، فاطمه زهرا، ترجمه: علی اکبر صادقی، پنجم، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۰ش، ص ۶۹ ↑
. علمای علم بدیع در تعریف اقتباس می­گویند: اقتباس آن ­است که شاعریا نویسنده در ضمن کلام یا شعر خویش آیه یا حدیث یا قاعده‏اى از علم آورد و اشاره نکند که از قرآن یا حدیث می­باشد. همچنین ایشان تصریح کرده ­اند که تغییر در آن مقدار از قرآن یا حدیث که در عبارت آورده می­ شود اگر چنانچه تغییر مختصری باشد، اشکال ندارد و جائز می­باشد. [..اما الاقتباس فهو ان یضمن الکلام – نظما کان او نثرا – شیئا من القرآن او الحدیث لا علی انه منه .. ولا باس بتغییر یسیر فی اللفظ المقتبس للوزن أوغیره. (ر.ک: مختصر المعانی، تالیف سعد الدین تفتازانی،ص ۳۰۸-۳۰۹) و این بیت از خاقانی را مثال زده اند: نقد عمر زاهدان در توبه از می شد تلف قل لهم ان ینتهوا یغفر لهم ما قد سلف . که شاعر در این مصراع اخیر قل «للذین کفروا» را به قل «لهم » تغییر داده است (۳۸/ انفال)، مطالب گفته شده در ادبیات فارسی و عربی یکسان است. (ر.ک: مهیار، رضا ، فرهنگ ابجدى عربى فارسى‏، ج۱، ص۱۰۹ ؛ تفتازانی، سعد الدین، مختصر المعانی، اول، دارالفکر،قم، ۱۴۱۱ه.ق ، ص ۳۰۸-۳۰۹ ؛ تقوی، سید نصرالله، هنجار گفتاردر فن معانی وبیان وبدیع فارسی، دوم، فرهنگسرای اصفهان، اصفهان، ۱۳۶۳ش، ص۳۲۴ ؛ واعظ کاشفی سبزواری، کمال الدین حسین، بدایع الأفکار فی صنایع الأشعار، ویراسته میر جلال الدین کزازی، اول، نشر مرکز، تهران ، ۱۳۶۹ش، ص ۷۳٫) ↑
. رک : سید علیرضا، جعفری، انوار وحی در خطبه زهرا، فرهنگ کوثر، ش۸ ، آبان ۱۳۷۶ ش، ص۳۴- ۴۰ ↑
. تلمیح درلغت به گوشه چشم اشاره کردن است. ودر اصطلاح از جمله صنایع معنوی بدیع است که در آن نویسنده یا گوینده در ضمن نوشتار یا گفتار خود به آیه، حدیث، داستان یامثل معروفی اشاره داشته باشد.( ر.ک : همایی، جلال الدین، فنون بلاغت و صناعات ادبی، هشتم، تهران، بنما، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۳۲۸) در روند سخن به آیه­ای از آیات اشاره کنندوآیه بودن آن­را یادآور نشوند. (ر.ک: تقوی، سید نصرالله، هنجار گفتاردر فن معانی و بیان وبدیع فارسی، ص۲۵۹ ؛ واعظ کاشفی سبزواری، کمال الدین حسین، بدایع­الافکار فی صنایع­الاشعار، ص۱۲۱) ↑
. مائده/۵۰ : «آیا خواستار حکم جاهلیّت‏اند؟ و براى مردمى که یقین دارند، داورى چه کسى از خدا بهتر است؟» ↑
. مریم/ ۲۷ : «و در این قرآن از هر گونه مَثَلى براى مردم آوردیم، باشد که آنان پندگیرند» ↑
. بقره/۱۰۱: «و آن گاه که فرستاده‏اى از جانب خداوند برایشان آمد- که آنچه را با آنان بود تصدیق مى‏داشت- گروهى از اهل کتاب، کتاب خدا را پشت سر افکندند، چنان که گویى [از آن هیچ‏] نمى‏دانند.» ↑
. نمل/ ۱۶ : «و سلیمان از داوود میراث و گفت: «اى مردم، ما زبان پرندگان را تعلیم یافته‏ایم و از هر چیزى به ما داده شده است. راستى که این همان امتیاز آشکار یافت است.» ↑
. مریم/۵ و۶ : « و من پس از خویشتن از بستگانم بیمناکم و زنم نازاست، پس از جانب خود ولىّ [و جانشینى‏] به من ببخش، که از من ارث برد و از خاندان یعقوب [نیز] ارث برد، و او را- اى پروردگار من- پسندیده گردان.» ↑
. انفال/ ۷۵ : « و خویشاوندان نسبت به یکدیگر [از دیگران‏] در کتاب خدا سزاوارترند. آرى، خدا به هر چیزى داناست.» ↑
. نساء/۱۱ : « خداوند به شما در باره فرزندانتان سفارش مى‏کند: سهم پسر، چون سهم دو دختر است.» ↑
. بقره/۱۸۰ : « بر شما مقرر شده است که چون یکى از شما را مرگ فرا رسد، اگر مالى بر جاى گذارد، براى پدر و مادر و خویشاوندان [خود] به طور پسندیده وصیت کند [این کار] حقى است بر پرهیزگاران» ↑
. نساء /۱۳: «و کارنامه هر انسانى را به گردن او بسته‏ایم، و روز قیامت براى او نامه‏اى که آن­را گشاده مى‏بیند بیرون مى‏آوریم.» ↑
. کهف/۴۹: « و کارنامه [عمل شما در میان‏] نهاده مى‏شود، آن گاه بزهکاران را از آن­چه در آن است بیمناک مى‏بینى، و مى‏گویند: «اى واى بر ما، این چه نامه‏اى است که هیچ [کار] کوچک و بزرگى را فرو نگذاشته، جز این­که همه را به حساب آورده است.» و آن­چه را انجام داده ‏اند حاضر یابند، و پروردگار تو به هیچ کس ستم روا نمى‏دارد.» ↑
. تکویر/۱۴: « هر نَفْس بداند چه فراهم دیده» ↑
. هود/ ۴۵ : « و قطعاً وعده تو راست است و تو بهترین داورانى.» ↑
. جاثیه/۱۷: « قطعاً پروردگارت روز قیامت میانشان درباره آن­چه در آن اختلاف مى‏کردند، داورى خواهد کرد» ↑
. جاثیه/۲۲: « و خدا آسمان­ها و زمین را به حقّ آفریده است، و تا هر کسى به [موجب‏] آن­چه به دست آورده پاداش یابد، و آنان مورد ستم قرار نخواهند گرفت.» ↑
. جاثیه/۲۶: « بگو: «خدا [ست که‏] شما را زندگى مى‏بخشد، سپس مى‏میراند، آن­گاه شما را به سوى روز رستاخیز- که تردیدى در آن نیست- گرد مى‏آورد، ولى بیشتر مردم [این را] نمى‏دانند.» ↑
. جاثیه/۲۷ : « و روزى که رستاخیز بر پا شود، آن روز است که باطل‏اندیشان زیان خواهند دید» ↑
. یونس۵۴: « و اگر، براى هر کسى که ستم کرده است، آن­چه در زمین است مى‏بود، قطعاً آن­را براى [خلاصى و] بازخرید خود مى‏داد. و چون عذاب را ببینند پشیمانى خود را پنهان دارند، و میان آنان به عدالت داورى شود و بر ایشان ستم نرود.» ↑
. روم/۵۷ : « و در چنین روزى، [دیگر] پوزشِ آنان که ستم کرده‏اند سود نمى‏بخشد، و بازگشت به سوى حق از آنان خواسته نمى‏شود.» ↑
. غافر/ ۵۲ : « [همان‏] روزى که ستمگران را پوزش‏طلبى‏شان سود نمى‏دهد، و براى آنان لعنت است، و برایشان بدفرجامىِ آن سراى است.» ↑
. انعام/۶۷: « براى هر خبرى هنگام [وقوع‏] است، و به زودى خواهید دانست.» ↑
. هود/۳۹: « به زودى خواهید دانست چه کسى را عذابى خوارکننده درمى‏رسد و بر او عذابى پایدار فرود مى‏آید؟!» ↑
. زمر/۴۰: « [که‏] چه کس را عذابى که رسوایش کند خواهد آمد و عذابى پایدار بر او نازل مى‏شود.» ↑
. رعد/۳۷ : « و بدین سان آن [قرآن‏] را فرمانى روشن نازل کردیم» ↑
. مؤمنون/۶۲ : « و نزد ما کتابى است که به حق سخن مى‏گوید و آنان مورد ستم قرار نخواهند گرفت.» ↑
. جاثیه/۲۹ : « این است کتابِ ما که علیه شما به حق سخن مى‏گوید.» ↑
. طارق/۱۳: « در حقیقت، قرآن گفتارى قاطع و روشنگر است» ↑
. یوسف/ ۱۸: « و پیراهنش را [آغشته‏] به خونى دروغین آوردند. [یعقوب‏] گفت: « [نه‏] بلکه نَفْس شما کارى [بد] را براى شما آراسته است. اینک صبرى نیکو [براى من بهتر است‏]. و بر آن­چه توصیف مى‏کنید، خدا یارى‏ده است.» ↑
. اسراء /۲۶ : «و حق خویشاوند را به او بده» ↑
. طبرسى، احمد بن على پیشین، ج۱ ، ص۹۸ ↑
. محمدى، على، شرح کشف المراد‏، چهارم، دارالفکر، قم‏، ۱۳۷۸ش، ص۵۳۲ ↑
. ابن منظور، محمد بن مکرم ، پیشین، ج‏۳، ص ۱۵۶ ↑
. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، پیشین، ج۱، ص ۲۵۶ ↑
. محمدى، على، پیشین،ص ۵۳۲ ↑
. انعام /۱ ↑
. کهف /۱ ↑
. جوادی آملی، عبدالله، تفسیرتسنیم، ج ۱، ص ۳۲۶ ↑
. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی ، چهارم، دارالکتب الإسلامیه، تهران ، ۱۴۰۷ ق، ج۲، ص۹۶: «خداوند هیچ نعمت بزرگ و کوچکی به بنده خود نداده، مگر این­که با گفتن الحمدلله شکر آن­را ادا کرده باشد.» ↑

(نظری، ۱۳۸۸: ۷۵ )
« زبان نوعی ابزار تعامل اجتماعی است و الگوی تعامل اجتماعی شخص نوع ابزار زبانی مورد استفاده را مشخص می­ کند. رورتی درد و محنت زیادی در جهان و تضاد زیادی بین گروه ها می­بیند . بنابراین، زبان نزدوی بیش از هر چیز نوعی ابزار حل تضاد است .در نهایت زبان وی [ ریچارد رورتی ] « همدلی »،

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

« حساسیت» و « مدارا» را مطرح می­ کند ».(هیکس، ۱۳۹۱: ۲۲۹)
« هر کدام از حالات عاطفی ممکن است به امری کاملاً فردی معطوف باشد یا اجتماعی یا جهانی یا ماوراء الطبیعه. در خصوص هیچ کدام از این ها نمی­ توان به معیار مشترکی دست یافت که نزد همه شاعران معاصر به نسبت مساوی مقبولیت و حجیت داشته باشد. برای شاعر معتقد به رمانتیسم فردی، زمینه­ عاطفی­ای اصالت دارد که از نظر یک شاعر رئالیست همه آن حالات، مالیخولیای و بیمار گونه می ­آید بنابراین نمی­ توان زمینه عاطفی خاصی را بر سایر زمینه­ ها برتری داد و رضایت طرفداران همه بوطیقا ها را هم جلب نمود …».
(زرقانی،۱۳۹۱ : ۳۷-۳۸)
« زمینه عاطفی و معنایی چند جهت دارد، نخست، نسبت احساسی ای است که یک شاعر با جهان درون و بیرون خود برقرار می­ کند و آن را از طریق نشانه­ های زبانی به خواننده منتقل می­ کند. دوم نسبت عاطفی­ای که خواننده با شعر او برقرار می­سازد . هیچ معیار دقیقی برای اندازه ­گیری این دو نسبت نداریم. تنها می­توانیم زمینه ­های مذکور را تعیین کنیم و سپس بر اساس آن به رتبه بندی نسبی اشعار مثلاً زمینه عاطفی معنایی یک شعر اندوه است و دیگری شادی و … ».(همان: ۳۷)
« پست مدرن ها ترجیح می دهند، به احساساتشان مراجعه و از آن ها پیروی کنند … از کیرکه گارد و هایدگر می­آموزیم که هسته احساسیمان نوعی احساس عمیق دلهره و گناه است. از مارکس نوعی احساس عمیق بیگانگی، قربانی شدن و خشم را می­آموزیم، از نیچه نیازی عمیق به قدرت را کشف می­کنیم. با فروید، پرده از اجبارهای میل جنسی تاریک و پرخاشجو بر می­داریم. خشم، قدرت، احساس گناه، شهوت و دلهره مرکز جهان عاطفی پست مدرن را تشکیل می­ دهند ».(هیکس، ۱۳۹۱: ۱۱۰)
« پست مدرنیست­ها بر سر این که عواطف مرکزی به طور زیستی تعیّن می­یابند یا به طور اجتماعی، به دو دسته تقسیم می­شوند و در این میان دریافت اجتماعی محبوبیت بیشتری دارد. در این صورت، افراد تسلطی بر عواطفشان ندارند: هویت های آن ها محصول عضویت هایشان در گروه ها، اعم از اقتصادی، جنسی یا نژادی است. از آن جا که تجربه­ها یا تحولات اقتصادی، جنسی یا نژادی شکل دهنده از گروهی به گروه دیگر متفاوتند، گروه های مختف چارچوب تجربی مشترکی ندارند. بدون معیار عینی­ای که واسطه چشم اندازها و عواطف متفاوت گروه ها شود و بدون امکان متوسل شدن به خرد، نتیجه­ای جز تجزیه گروه و تضاد به دست نمی­آید ».( هیکس،۱۳۹۱ :۱۱۱-۱۱۰)
« پست مدرنیسم در برخی از زمینه­ ها مترقی نامیده می­ شود اما در دیگر موارد به خاطر موضع انتقالی متمایل به گذشته اش، محکوم می گردد؛ همانطور که به خاطر واقع بینی اجتماعی و فنی­اش حمایت می­گردد، به فرار از واقعیت نیز متهم می شود حتی هنگامی که متهم به جنون می گردد، این نقص از سوی هوادارانش یک نکته ی مثبت تلقی می­ شود ».( جنکز، بی تا : پیشگفتار )
« شخص مطلقاً نباید در برابر احساس قدرتمند اضطراب وا دهد و از دلهره بگریزد و به حاشیه­ امن زندگی کم ارزش، زندگی روزمره اش باز گردد، بلکه باید دلهره اش را با آغوش باز بپذیرد و تسلیم آن شود، زیرا
[هایدگر می گوید] : « دلهره­ای که با شجاعت احساس شود » آن حالت عاطفی است که شخص برای انکشاف نهایی آماده می­ کند. این انکشاف نهایی همانند انکشاف حقیقت متافیزیک یهودی، مسیحی و هگلی است.
در حالت دلهره احساس می­کنیم که هستی و نیستی یکسانند. این آن چیزی است که همه فلسفههایی که بر لگو یونانی مبتنی بوده اند نادیده گرفته­اند و همه فلسفه­هایی که بر الگوی یونانی مبتنی نبوده اند در جهت آن کوشیده اند… از این رو پس از کنار گذاشتن خرد و منطق، پس از تجربه کردن ملال واقعی و دلهره ی مهیب از بزرگترین راز نهایی پرده بر می­داریم یعنی راز نیستی. در نهایت، همه چیز نیستی است و نیستی همه­چیز
است ».(هیکس، ۱۳۹۱: ۸۹-۸۸ )
حضور عاطفه علاوه بر این که موجب ارتباط نزدیک تر و صمیمانه تر مخاطب با شعر می­ شود منجر به یک دستی شعر و پیوند خوردن ابیات مختلف به هم و در نهایت در شکل­ گیری سیر عمودی شعر – در اینجا قالب غزل می ­تواند بسیار مؤثر باشد، اما تنوع حالات عاطفی متفاوت در این شعر نسبت به اشعاری تا پیش از این خوانده شده است. در پیوند طولی ابیات عواطف و احساس­های شخصی و درونی متنوع تری را به تصویر بکشد و تقلیدی نیست بلکه تجربه گراست. اما این احساسات همه منفی و آزار دهنده اند. برداشت دیگری که از این همه حالات درونی متفاوت و شاعرانه به دست می ­آید مبنی بر این است که شعر پست مدرن احساساتی گری را در ایعاد گونه گون در خویش آورده است و گاه شاعر به دلیل آنکه مستقیم و بدون کاربرد عناصر شاعرانه از احساسات خویش می­گوید و از امکانات و عناصر شعری دیگر بهره نمی­گیرد و همین عامل سبب می­ شود شاعر در شعر خویش شعر بدهد تا شعری عاطفی از جانب او به گوش برسد. همین کم دقتی باعث
می­ شود که شعر شاعر تنها جایگاهی برای گفتن از احساسات به نظر رسد و دیگر هیچ.غزل پست مدرن از مضامین فردی، اجتماعی، فلسفی و سیاسی و … پر شده است.آن هم در شکلی سطحی چون شاعر بر مبنای اندیشه­ی پست مدرن دلیلی برای پرداختن به آن­ها ندارد و یکی از مضامین مورد ع
لاقه او عشق است آن هم نه عشقی که پر سوز و گذار و التماس است و نه رنگی از آسمان دارد بلکه عشقی است که همراه با تن خواهی معشوق است و لذت همراه بودن با او با بستر که در فرهنگ ما پرداختن به آن شکل علنی تابومحسوب می­گردد و برای مخاطب محجوب شعر فارسی خواندن این شعر با شگفتی همراه است و جلوه­های بی شرمی شاعر را به همراه دارد. شعر پست مدرن نا امید، پر از تردید و پوچی، غم و گریه، و بی ­تفاوتی نسبت به دیگری و جهان اطراف است. سرشار از ترس و دلهره و آمیخته با غرایز جسمانی صرف بدون هیچ رنگ و بوی دیگر.
۴-۲- حس آمیزی
با وجود کاربرد فراوان پنج حس، پیش بینی می شد که آرایه ی حس آمیزی در این اشعار فراوان یافت شود اما این نتیجه حاصل نشد:

– دو چشم سبز که تلخند مثل « والزّیتون »

لبان قند پر از کرم زندگی « والطّین »

(موسوی، ۱۳۸۲: ۵۴)

– بغضی شبیه حسرت دیرینه عشق

در آبی لحن صــــدایت می­نویسم
(فرجی، ۱۳۸۸: ۳۶)

– به خداحافظی تلخ تو سوگند نشد

که تو رفتی و دلم ثانیه ای بند نشد

(نظری، ۱۳۸۸: ۱۹)

– به مسجد آمدم و ناامید برگشتم

دل از مشاهده تلخی ریا بیزار

۴-۲-۵٫ مدل ساختاری و آزمون فرضیات تحقیق ۱۱۸
۱۲۴
۵-۱٫ مقدمه ۱۲۵
۵-۲٫ نتیجه ­گیری از آزمون فرضیات با بهره گرفتن از مدل معادلات ساختاری ۱۲۶
۵-۳٫ پیشنهاد­های مبتنی بر نتایج پژوهش ۱۲۸
۵-۴٫ پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی ۱۲۹

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۵-۵٫ محدودیت­های تحقیق ۱۲۹
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول ۲-۱: ویژگی­های انواع جوّ سازمانی در مدرسه ۲۷
جدول ۲-۲: سیمای ویژگی­های سازمانی ۲۸
جدول ۲-۳: ابعاد جوّ سازمانی ۳۳
جدول ۳-۱: طیف نمرات تعیین متغیرهای مورد مطالعه ۹۸
جدول ۳-۲: دسته­بندی شاخص­ های مرتبط با هر متغیر ۹۹
جدول۳-۳: میزان آلفای کرونباخ برای پرسش‌نامه کلی………………………………………………………………………..۱۰۲
جدول ۳-۴: میزان آلفای کرونباخ برای بخش­های مختلف پرسش‌نامه…………………………………………………….۱۰۲
جدول ۴-۱: توزیع فراوانی نمونۀ آماری از نظر جنسیت………………………………………………………………………..۱۰۵
جدول ۴-۲: توزیع فراوانی نمونۀ آماری از نظر سن………………………………………………………………………………۱۰۶
جدول ۴-۳: توزیع فراوانی نمونۀ آماری از نظر تحصیلات ……………………………………………………………………۱۰۸
جدول ۴-۴: توزیع فراوانی نمونۀ آماری از نظر سابقۀ کاری……………………………………………………………………۱۰۹
جدول ۴-۵: تست نرمال بودن داده ­ها………………………………………………………………………………………………..۱۱۳
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار ۳-۱: روش­های سنجش روایی وسیله اندازه ­گیری (حسینی، مهدی­زاده اشرفی، ۱۳۸۸، ۱۴۱)………….۱۰۰
نمودار ۴-۱: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر جنسیت………………………………………………………………………۱۰۵
نمودار ۴-۲: نمودار دایره‌ای جنسیت……………………………………………………………………………………………….۱۰۶
نمودار ۴-۳: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سن…………………………………………………………………………….۱۰۷
نمودار ۴-۴: نمودار دایره­ای نمونه آماری توزیع سن ………………………………………………………………………….۱۰۷
نمودار ۴-۵: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر تحصیلات…………………………………………………………………..۱۰۸
نمودار ۴-۶: نمودار دایره­ای نمونه آماری توزیع تحصیلات…………………………………………………………………۱۰۹
نمودار ۴-۷: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سابقه کاری…………………………………………………………………۱۱۰
نمودار ۴-۸: نمودار دایره­ای نمونه آماری از نظر سابقه کاری……………………………………………………………….۱۱۰
فهرست شکل‌ها
ح
عنوان صفحه
شکل ۲-۱: مدل تعاملی ابعاد جوّ سازمانی ……۲۲
شکل ۲-۲: الگوی نیازـ فشار …….۲۳
شکل ۲-۳: عوامل مرئی و نامرئی جوّ سازمانی از نظر هاجتس ۲۴
شکل ۲-۴: جوّ مدرسه به عنوان ترکیبی از رفتار مدیر و رفتارهای معلمان…………………………………………………………۲۵
شکل ۲-۵: فرایند ایجاد جوّ سازمانی در رویکرد ساختاری…………………………………………………………………………..۲۹
شکل ۲-۶: فرایند ایجاد جوّ سازمانی در رویکرد ادراکی…………………………………………………………………………….۳۰
شکل ۲-۷: فرایند ایجاد جوّ سازمانی در رویکرد تعاملی……………………………………………………………………………..۳۰
شکل ۲-۸: رویکرد فرهنگی به جوّ سازمانی……………………………………………………………………………………………۳۱
شکل ۲-۹: پل جوّ سازمانی……………………………………………………………………………………………………………….۳۵
شکل ۲-۱۰: مراحل بهبود جوّ سازمانی………………………………………………………………………………………………….۳۸
شکل ۲-۱۱: مدل عاطفی ………………………………………………………………………………………………………………..۵۶

که در آن مقدارگشتاور α بصورت ۰ <= α <= 1 میباشد.
افزودن گشتاور باعث می­ شود تا با حرکت در مسیر قبلی در سطح خطا:

• • از گیر افتادن در حداقل محلی پرهیز شود

• • از قرارگرفتن در سطوح صاف پرهیز شود

• • با افزایش تدریجی مقدار پله­ی تغییرات، سرعت جستجو افزایش یابد.

۳-۱-۴) روند شبیه سازی مسائل
به منظور شبیه­سازی یک طبقه ­بندی مسأله با بهره گرفتن از شبکه ­های عصبی به روش با سرپرست و با فرض در اختیار داشتن داده ­های برچسب­دار، اولین کار انتخاب ابعاد شبکه است. با توجه به بحث پیشین، انتخاب تعداد لایه ­ها محدود به سه لایه می­ شود. در لایه­ی ورودی باید به تعداد ابعاد هر الگوی ورودی، سلول عصبی قرار دهیم. بنابراین اندازه­ لایه­ی ورودی را بعد داده ­های ورودی تعیین می­ کند. در لایه­ی خروجی نیز به وضوح باید به تعداد کلا س­ها،سلول عصبی داشته باشیم[۳۰].
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پیش از شروع شبیه­سازی، باید داده ­های ورودی را به دو گروه تقسیم نمود:

1. 1. داده ­های آموزش: این داده ­ها از میان داده ­های برچسب­دار و به منظور آموزش شبکه به کار می­روند. عمدتاً از میان کل داده ها ۶۰% تا ۷۰% آن­ها را به طور تصادفی یا با یک پیش فرض به عنوان داده ­های آموزش انتخاب می­ کنند. پس از آن­که شبکه توسط این داده ­ها آموزش دید، وزن­ها مقدار نهایی خود را یافته­اند به نحوی که شبکه برای داده ­های آموزش، کمترین خطا را بدست می­دهد.

1. 1. داده های تست: پس از آن که شبکه توسط داده های آموزش تا رسیدن به حداقل خطا آموزش یافت، مابقی داده ها که در آموزش نقشی نداشته­اند، به عنوان ورودی به شبکه داده شده و پاسخ

شبکه با پاسخ مطلوب(برچسب آن­ها) مقایسه می­گردد و بدین ترتیب راندمان شبکه­ آموزش دیده محک زده می­ شود.
شایان ذکر است که اگر تعداد نمونه­های آموزش به حد کافی زیاد باشد، استفاده از روش ارائه الگو جواب­های بهتری می­دهد، اما در کاربردهایی که تعداد نمونه­های برچسب دار آموزش کم باشند، هر دو روش ارائه الگو و ارائه یک­جا به یک جواب یکسان منجر خواهند شد. همچنین باید توجه داشت که در اولین گام اجرای الگوریتم، وزن تمامی لایه ­ها به طور تصادفی انتخاب می­شوند و در هر گام با بهره گرفتن از روش پس­انتشار خطا، وزن­ها تصحیح می­شوند.
اشاره به این نکته حائز اهمیت است که پس از آ ن­که تمام نمونه­ها یک بار به شبکه ارائه شدند، در بار بعدی ، ابتدا بهتر است داده ­های آموزشی به طور تصادفی بر زده شوند. این کار به ویژه سبب می­ شود که شبکه­ عصبی به ازای نمونه­های خاص بایاس نشود و همچنین از گیر کردن در حداقل­های محلی جلوگیری می­ کند.
۳-۲) الگوریتم رقابت استعماری
این الگوریتم روشی در حوزه محاسبات تکاملی است که به یافتن پاسخ بهینه­ مسائل مختلف بهینه­سازی می‌پردازد. این الگوریتم با مدل­سازی ریاضی فرایند تکامل اجتماعی – سیاسی، الگوریتمی برای حل مسائل ریاضی بهینه­سازی ارائه می‌دهد. از لحاظ کاربرد، این الگوریتم در دسته­ی الگوریتم­های بهینه­سازی تکاملی همچون الگوریتم­های ژنتیک^[۹۹]، بهینه­سازی انبوه ذرات^[۱۰۰] ، بهینه­سازی کلونی مورچگان^[۱۰۱] و غیره قرار می­گیرد. همانند همه الگوریتم­های قرار گرفته در این دسته، الگوریتم رقابت استعماری نیز مجموعه­ اولیه­ای از جواب­های احتمالی را تشکیل می­دهد. این جواب­های اولیه در الگوریتم ژنتیک با عنوان “کروموزوم”، در الگوریتم ازدحام ذرات با عنوان “ذره” و در الگوریتم رقابت استعماری نیز با عنوان “کشور” شناخته می­شوند. الگوریتم رقابت استعماری با روند خاصی که در ادامه می ­آید، این جواب­های اولیه (کشورها) را به تدریج بهبود داده و در نهایت جواب مناسب مسئله بهینه­سازی (کشور مطلوب) را در اختیار می گذارد.
پایه‌های اصلی این الگوریتم را سیاست همسان­سازی^[۱۰۲]، رقابت استعماری^[۱۰۳] و انقلاب^[۱۰۴] تشکیل می‌دهند. این الگوریتم با تقلید از روند تکامل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشورها و با مدل­سازی ریاضی بخش­هایی از این فرایند، عملگرهایی را در قالب منظم به صورت الگوریتم ارائه می‌دهد که می‌توانند به حل مسائل پیچیده بهینه سازی کمک کنند. در واقع این الگوریتم جوابهای مسئله بهینه­سازی را در قالب کشورها نگریسته و سعی می‌کند در طی فرایندی تکرار شونده این جواب‌ها را رفته رفته بهبود داده و در نهایت به جواب بهینه مسئله برساند[۳۴].
بهینه­سازی اهمیت زیادی در بسیاری از شاخه­ های علوم دارد. به عنوان مثال فیزیک­دان­ها، شیمی­دان­ها، و مهندسان علاقه دارند تا یک طرح بهینه برای طراحی یک پروسه شیمیایی به کار برند و محصول تولید شده را با داشتن شروطی مثل هزینه و آلودگی کم، بیشینه کنند. همچنین در برازش غیرخطی مدل و منحنی نیز، به نوعی به بهینه سازی، نیاز داریم. اقتصاددانان و تحقیق کنندگان در عملیات نیز باید جایابی بهینه­ منابع در جامعه و صنعت را پیدا کنند[۳۵]. روش­های مطرح شده برای بهینه­سازی می توانند در دو دسته عمده­ طبقه ­بندی شوند. بهینه­سازی محلی و بهینه­سازی فراگیر یا عام. برای بهینه­سازی عام، اغلب از روش­های تکاملی استفاده می­ شود[۳۴]، [۳۶]. الگوریتم­های ژنتیک شناخته شده­ترین الگوریتم­های تکاملی هستند و تا به امروز کاربردهای فراوانی در بهینه­سازی توابع و شناسایی سیستم پیدا کرده ­اند. آن­چه که واضح است این است که تکامل فکری و فرهنگی بشر بسیار سریع تر از تکامل جسمی و ژنتیکی او صورت می­پذیرد. بنابراین تکامل فرهنگی و دیدگاهی بشر نیز نادیده گرفته نشده و دسته­ای از الگوریتم­ها، موسوم به الگوریتم های فرهنگی معرفی شده ­اند. الگوریتم­های فرهنگی در حقیقت یک دسته­ی کاملاً جدید از الگوریتم­ها نیستند. بلکه ایده­ اصلی این است که این الگوریتم­ها با افزودن قابلیت تکامل فرهنگی به الگوریتم­های موجود، سرعت همگرایی آن­ها را مطابق انتظار افزایش می­ دهند. الگوریتم رقابت استعماری نیز بر مبنای تکامل اجتماعی و سیاسی انسان پایه­گذاری شده است[۳۴].
۳-۲-۱) تشکیل جمعیت اولیه
الگوریتم ICA، همانند سایر روش­های بهینه­سازی تکاملی، با تعدادی جمعیت اولیه شروع می­ شود. در این الگوریتم، هر عنصر جمعیت، یک کشور^[۱۰۵] نامیده می­ شود. کشورها به دو دسته­ی مستعمره^[۱۰۶] و استعمارگر^[۱۰۷] تقسیم می­شوند. هر استعمارگر، بسته به قدرت خود، تعدادی از کشورهای مستعمره را به سلطه­ی خود درآورده و آ ن­ها را کنترل می­ کند.

شکل۳-۵ ) تناظر متغیر های بهینه سازی مسئله با ویژگی های اجتماعی سیاسی[۳۴]
برای شروع الگوریتم، تعداد N_country کشور اولیه را ایجاد می‌کنیم. هر کشور یک بردار است که مؤلفه­ های آن متغیرهای مسأله است(شکل ۳-۵). N_imp تا از بهترین اعضای این جمعیت (کشورهای دارای کمترین مقدار تابع هزینه) را به عنوان امپریالیست انتخاب می‌کنیم. باقیمانده­ی N_col تا از کشورها، مستعمراتی را تشکیل می‌دهند که هرکدام به یک امپراطوری تعلق دارند. برای تقسیم مستعمرات اولیه بین امپریالست‌ها، به هر امپریالیست، تعدادی از مستعمرات را که این تعداد، متناسب با قدرت آن است، می‌دهیم. در شکل ۳-۶ نحوه تقسیم مستعمرات، میان کشورهای استعمارگر به صورت نمادین نشان داده شده است[۳۴].
شکل۳-۶ ) نحوه تقسیم مستعمرات، میان کشورهای استعمارگر[۳۴]
نحوه­ محاسبه هزینه­ هر کشور به صورت زیر است:

۳-۲-۲) سیاست جذب
سیاست همگون‌سازی (جذب) با هدف تحلیل فرهنگ و ساختار اجتماعی مستعمرات در فرهنگ حکومت مرکزی انجام می‌گرفت. همان­گونه که قبلاً نیز بیان شد، کشورهای استعمارگر، برای افزایش نفوذ خود، شروع به ایجاد عمران (ایجاد زیرساخت‌های حمل و نقل، تاسیس دانشگاه و …) کردند. به عنوان مثال کشورهایی نظیر انگلیس و فرانسه با تعقیب سیاست همگون‌سازی در مستعمرات خود در فکر ایجاد انگیس نو و فرانسه­ی نو در مستعمرات خویش بودند. با در نظر گرفتن شیوه­ نمایش یک کشور در حل مسلئه بهینه‌سازی، در حقیقت این حکومت مرکزی با اعمال سیاست جذب سعی داشت تا کشور مستعمره را در راستای ابعاد مختلف اجتماعی سیاسی به خود نزدیک کند. این بخش از فرایند استعمار در الگوریتم بهینه‌سازی، به صورت حرکت مستعمرات به سمت کشور امپریالیست، مدل شده‌است. در راستای این سیاست، کشور مستعمره، به اندازه x واحد در جهت خط واصل مستعمره به استعمارگر، حرکت کرده و به موقعیت جدید کشانده می‌شود. x عددی تصادفی با توزیع یکنواخت (و یا هر توزیع مناسب دیگر) می‌باشد. اگر فاصله میان استعمارگر و مستعمره با d نشان داده شود، معمولاً برای d داریم.
x ~ U(0,ß*d)
که در آن ß عددی بزرگتر از یک و نزدیک به ۲ می‌باشد. وجود ضریب۱ ß≥ باعث می‌شود تا کشور مستعمره در حین حرکت به سمت کشور استعمارگر، از جهت‌های مختلف به آن نزدیک شود. همچنین در کنار این حرکت، یک انحراف زاویه‌ای کوچک نیز با توزیع یکنواخت به مسیر حرکت افزوده می‌شود. یک نمای گرافیکی از اعمال سیاست جذب در الگوریتم رقابت استعماری در صفحه دو بعدی در شکل ۳-۷ نشان داده شده است[۳۴].
شکل۳-۷) اعمال سیاست جذب در الگوریتم رقابت استعماری[۳۴]
در مورد داده ­های گسسته سیاست جذب با جایگزین کردن برخی ویژگی­های کشور مستعمره با کشور امپریالیست صورت می­گیرد.
۳-۲-۳) انقلاب
بروز انقلاب، تغییرات ناگهانی را در ویژگی­های اجتماعی سیاسی یک کشور ایجاد می­ کند. در الگوریتم رقابت استعماری، انقلاب با جابجایی تصادفی یک کشور مستعمره به یک موقعیت تصادفی جدید مدل­سازی می شود. انقلاب از دیدگاه الگوریتمی باعث می­ شود کلیت حرکت تکاملی از گیر کردن در دره­های محلی بهینگی نجات یابد که در بعضی موارد باعث بهبود موقعیت یک کشور شده و آن را به یک محدوده بهینگی بهتری می برد(شکل ۳-۸) [۳۴].
شکل۳-۸ ) عمل انقلاب در الگوریتم رقابت استعماری[۳۴]
۳-۲-۴) جابجایی موقعیت مستعمره و امپریالیست
در حین حرکت مستعمرات به سمت کشور استعمارگر، ممکن بعضی از این مستعمرات به موقعیتی بهتر از امپراطوری برسند (به نقاطی در تابع هزینه برسند که هزینه کمتری را نسبت به مقدار تابع هزینه در موقعیت امپراطوری، تولید می‌کنند.) در این حالت، کشور استعمارگر و کشور مستعمره، جای خود را با همدیگر عوض کرده و الگوریتم با کشور استعمارگر در موقعیت جدید ادامه یافته و این این بار این کشور امپریالیست جدید است که شروع به اعمال سیاست همگون‌سازی بر مستعمرات خود می‌کند. نحوه­ جابجایی موقعیت مستعمره و استعمارگر در شکل زیر نشان داده شده است[۳۴].
شکل۳-۹ ) جابجایی موقعیت مستعمره و استعمارگر[۳۴]
۳-۲-۵) رقابت استعماری
قدرت یک امپراطوری به صورت قدرت کشور استعمارگر، به اضافه درصدی از قدرت کل مستعمرات آن تعریف می‌شود.

هر امپراطوری‌ای که نتواند بر قدرت خود بیفزاید و قدرت رقابت خود را از دست بدهد، در جریان رقابت‌های امپریالیستی، حذف خواهد شد. این حذف شدن، به صورت تدریجی صورت می‌پذیرد. بدین معنی که به مرور زمان، امپراطوری‌های ضعیف، مستعمرات خود را از دست داده و امپراطوری‌های قویتر، این مستعمرات را تصاحب کرده و بر قدرت خویش می‌افزایند. در الگوریتم رقابت استعماری، امپراطوری در حال حذف، ضعیف‌ترین امپراطوری موجود است. بدین ترتیب، در تکرار الگوریتم، یکی یا چند مورد از ضعیف‌ترین مستعمرات ضعیف‌ترین امپراطوری را برداشته و برای تصاحب این مستعمرات، رقابتی را میان کلیه امپراطوری‌ها ایجاد می‌کنیم. مستعمرات مذکور، لزوماً توسط قویترین امپراطوری، تصاحب نخواهند شد، بلکه امپراطوری‌های قویتر، احتمال تصاحب بیشتری دارند. رقابت استعماری میان چندین استعمار گر برای جذب مستعمرات همدیگر در شکل ۳-۱۰ر به خوبی نشان داده شده است[۳۴].
شکل۳-۱۰ ) رقابت استعماری میان چندین استعمارگر[۳۴]
۳-۲-۶) سقوط امپراطوری‌های ضعیف
در جریان رقابت‌های امپریالیستی، خواه ناخواه، امپراطوری­های ضعیف به تدریج سقوط کرده و مستعمراتشان به دست امپراطوری‌های قوی‌تر می‌افتد. شروط متفاوتی را می‌توان برای سقوط یک امپراطوری در نظر گرفت. در الگوریتم پیشنهاد شده، یک امپراطوری زمانی حذف شده تلقی می‌شود که مستعمرات خود را از دست داده باشد. شکل ۳-۱۱ یک نمای کلی از سقوط امپراطوری ها در روند چرخه الگوریتم، ارائه می دهد[۳۴].

۶– ۲ –رقابت تسلیحاتی در فضا و قوانین مخاصمات مسلحانه

استفاده از زور در فضا نه تنها به‌صورت حق برجنگ”jus ad bellum” بلکه به‌ صورت حق در جنگ”jusin bello” نیز مورد قضاوت و بررسی قرار می‌گیرد.^[۱۴۹] صرف‌نظر از اینکه این زور به چه عنوان در فضا بکار گرفته شده است و با کنار گذاشتن مسئله کیفیت یک درگیری نظامی، قوانین اندک اما مهمی به عنوان قوانین کاربردی در هر نوع درگیری‌های نظامی از جمله ضرورت نظامی، بشر دوستانه، تناسبی و تبعیتی اتخاذ شده است.^[۱۵۰] با این حال این اصل نمی‌تواند به عنوان یک پیش‌فرض درنظر گرفته شود که همین قوانین کاربردی در درگیری‌های فضایی به دلیل محیط بی‌نظیر و مشخصات عملیات فضایی قابل اعمال خواهد بود یا خیر؟ خوشبختانه، درگیری نظامی در فضا بدین درجه و در این زمان رخ نداده است. با این حال می توان پیش بینی کرد که یک روز فضاء ماوراء جو تبدیل به بُعد چهارم جنگ افزاری خواهد شد و در نتیجه به نظامنامه خاص خود از حقوق جنگ فضایی در فضا نیازمند خواهد بود. در عین حال برای در نظر گرفتن حقوق مخاصمات مسلحانه در فضا بهترین روش آن است که ابتدا قوانین موجود را اینچنین در نظر بگیریم:^[۱۵۱]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول، باید قوانین مخاصمات مسلحانه موجود در خشکی، دریا و هوا که می تواند قابل تعمیم به محیط فضا باشد در نظر داشت.
دوم، باید یاد آور شد که معاهده فضا به ‌طور اساسی در شکل دادن یک قاعده حداقلی اصرار می‌ورزد و بنابراین ممکن نیست تعلیق یا فسخ شود.^[۱۵۲]بنابراین می توان برخی قواعد مشخص را به طور خاص برای تأکید روی قوانین موجود، جهت قانونمند کردن فعالیت‌های نظامی در فضای خارجی مورد توجه قرار داد. به‌طور کامل اهداف برجسته در پیشرفت و توسعه یک حق در بلو فضایی نباید این گونه باشد که:”تخلف از قوانین یا در هر مسئله مهم دیگری از قوانین قبلی” حاکم بر گونه های دیگر جنگ می‌باشد، بلکه باید قوانین مورد قبول و حاکم را به گونه ای گسترش داد که درگیریهای نظامی در فضا را نیز در برگیرد.^[۱۵۳] بنابراین، قوانین رایج کنونی در درگیری‌های نظامی یک نقطه شروع مقطعی می‌باشد تا زمانیکه صدور فرمان یا قوانین بعدی بتواند به استفاده نظامی از فضا قابل تغییر باشد. یکی از این قوانین قابل کاربرد در فضا پروتکل ضمیمه اول (API) ژنو(۱۹۷۷)است. جالب است به بند ۳ماده‌ ۴۹ این پروتکل اشاره شود که تصریح می‌کند پروتکل ضمیمه اول سال ۱۹۷۷ در مورد تمام انواع جنگ‌های موجود که ممکن است روی جمعیت غیرنظامی، افراد غیرنظامی یا اهداف غیرنظامی تأثیر بگذارد به کار گرفته می‌شود. بند ۳ ماده ۴۹ پروتکل ضمیمه اول (۱۹۷۷) بیان می‌کند که جنگ زمینی، دریایی یا هوایی باید تابع قوانین وضع شده در بخش چهارم از این پروتکل باشد که مربوط به توجه و حفظ جمعیت غیرنظامی در مقابل تأثیرات جنگی می‌باشد. این موضوع ممکن است مورد بحث قرار گیرد که ابعاد ارائه شده در این پروتکل جامع نمی‌باشد ولی به هر حال این قوانین در درگیری‌ها، درهر بعدی از جنگ که مشمول فضا نیز هست و روی جمعیت غیرنظامی یا اهداف غیرنظامی تأثیر گذار باشد به کار گرفته می‌شود و قابل اعمال است.
حال باید دید که آیا قوانین موجود در مخاصمات مسلحانه، اگر تنها در مقام قیاس باشد مناسب برای به کارگیری در جنگ فضایی است یا خیر؟ البته این بدون غرض‌ورزی در قدم نخست نیاز به وضع قوانین جدید و سپس خارج نمودن قوانین غیر ضروری از طریق اقدام آینده دولت‌ها دارد. به عنوان مثال، این سند، پروتکل ضمیمه اول ۱۹۷۷، روی دو کاربرد مهم مقررات مخاصمات مسلحانه بازتاب دارد که می‌توان این دو کاربرد را در مورد مخاصمات در فضا اینگونه بیان کرد:
اول : محافظت از محیط فضایی.
دوم: قانون هدف‌گیری در فضا.

۱ –۶– ۲ – حفاظت از فضا در هنگام بروز درگیری‌های نظامی

نگرانی قواعد کاربردی مخاصمات مسلحانه برای حفاظت محیط می‌تواند در ۲ مورد بررسی شود: ابتدا قوانین مخاصمات مسلحانه به تاثیر جنگ روی محیط می‌پردازد، دوم این که این قانون به کاربرد محیط به عنوان ابزاری برای جنگ نگاه می‌کند.^[۱۵۴] بند ۳ماده‌ ۳۵ وماده ۵۵ این قانون API^[155] جنبه‌ اول مداخله‌ قانون ستیز نظامی با محیط را بررسی می کند. صحیح است که فرض کنیم هر دو قانون متعلق به مفاد قوانین عرفی هستند.^[۱۵۶]بند۱ماده ۵۵ درباره‌ حفاظت از جمعیت غیرنظامی در زمین بحث می‌کند که کاربرد آن در جنگ زمینی محدود است. با این حال بند ۲ماده ۳۵ آنچنان محدود نیست و از این‌رو می‌توان این ماده را با یک تفسیر صحیح، به تمام انواع جنگ‌ها گسترش داد.^[۱۵۷]این امرکه این ماده همچنین مشمول جنگ فضایی می‌باشد می‌تواند از طریق تفسیر «محیط طبیعی» واژه‌ای که در دو ماده‌ قانونی ذکر شده اما بدون تعریف باقی مانده آشکار و روشن شود. همان‌طور که هر دوی این ماده ها به نظر می‌رسد نظریه‌های بومی را اتخاذ کرده باشند که در آنها، محیط طبیعی اغلب به «سیستم وابستگی حل نشدنی بین ارگان‌های زنده و محیط بی‌روح آنها» اطلاق می‌گردد.^[۱۵۸] در یادداشت کمیته‌ بین‌المللی صلیب سرخ آمده است که «مفهوم محیط طبیعی باید در حالت وسیع‌تری درک شود تا محیط زیستی که در آن طبیعی زندگی می‌کنند را پوشش دهد.^[۱۵۹]» منبع معتبر دیگری اظهار می کند که محیط، فضای زندگی، کیفیت زندگی و سلامت بشر، از جمله نسل های آتی را نیز پوشش می دهد.^[۱۶۰]
برخی بر این عقیده هستند که اگر این واژه در وسعت بیشتری درک شود «مفهوم محیط» می‌تواند این‌گونه تفسیر شود که «شامل مداری که بشر در آن حضور دارد» باشد.^[۱۶۱]برای وضع قوانین مشابه و قابل اجرا در همه ‌مدارهای اطراف اجرام آسمانی، این اصل باید مورد توجه قرار گیرد که در مکان‌هایی که نسل‌های آینده ممکن است در آن ساکن باشند یا حداقل در مدار اطراف اجرام آسمانی یا روی آن حضور داشته باشند اجرام و مدارها باید توسط قانونی که از محیط فضایی محافطت می‌کند پوشش داده شود. نهایتاً افراد نباید تعجب کنند اگر یک طرح پیشنهادی راه خود را از طریق میز مذاکره برای اظهار حفاظت از کل فضای خارجی به عنوان محیطی که روی پیشرفت بشریت مؤثر است، پیدا کند.^[۱۶۲]
قرارداد ۱۹۷۷ درباره‌ منع استفاده‌ نظامی از تکنیک‌های اصلاحی محیط ^[۱۶۳] که مربوط به کاربرد عمدی این‌گونه تکنیک‌ها می‌باشد، بحث می‌کند.^[۱۶۴]حائز اهمیت است که این قرارداد تنها به استفاده نظامی از تکنیک‌های اصلاحی محیط (ماده ۱) محدود شده است. این پیمان به‌صورت آشکار قابل استفاده برای فضاء ماوراء جو شده است.^[۱۶۵]اگر اینگونه باشد، کاربرد نیرو در فضا اثرات خود را پس از درگیری‌های نظامی به شکل مخروبه‌های فضایی بر جا می‌گذارد و تولید خرابه‌ها در فضا تنها یک مسئله‌ زیست محیطی نمی‌باشد خرابه‌های فضایی می تواند اثر مشابهی همانند یک سلاح داشته باشد.^[۱۶۶] تلاش زیادی لازم است تا آسیب خرابه های فضایی به محیط را به حداقل رساند و از آسیب رسیدن به دارایی‌های فضایی غیر جنگجویانه جلوگیری بعمل آورد. قانون مخاصمات مسلحانه در فضا باید برروی این موضوع بازتاب بیشتری داشته باشد.

۲ –۶– ۲ –اهداف نظامی

برای تعریف اهداف نظامی، که امروز با وسعت بیشتری مورد پذیرش است، باید به بند ۲ماده ۵۲ از API رجوع کرد.^[۱۶۷]این ماده قصد دارد بین اهداف غیرنظامی و نظامی که در ماده ۴۸ (API) آورده شده است تمایز بگذارد. بند ۲ماده ۵۲ آزمایشی را بیان نموده تا یک هدف را به عنوان هدف نظامی شناسایی کند. ابتدا یک هدف نظامی باید، در طبیعت، موقعیت، هدف یا کاربری خود، کمک مؤثری به فعالیت نظامی کند. در پارامتر “طبیعت” ، یک هدف هنگامی نظامی بودن آن تصدیق می‌شود که در ساختار نظامی وارد شود. در پارامتر “موقعیت” اغلب به نحوه قرار گرفتن ساختار در نقطه استراتژی توجه می شود. جالب است که این تعریف می‌تواند شامل یک مدار شود.^[۱۶۸]در توصیف “کاربری”، معیارها اغلب استفاده دو گانه را نشان می‌دهند و از سوی دیگر تخریب قسمت یا کل هدف، تسخیر یا خنثی‌سازی آن، باید یک فایده‌ مطلق نظامی داشته باشد.^[۱۶۹]
سؤالی که مطرح می شود این است که آیا یک دارایی غیرنظامی که عملکرد‌های نظامی برای یک یا هر دو طرف متخاصم را اجرا می‌کند می‌تواند یک هدف نظامی در نظر گرفته شود یا نه؟^[۱۷۰]این سؤال مربوط به اهداف استفاده دوگانه می‌شود که اهداف مورد استفاده چه به‌صورت همزمان و یا به ‌صورت جایگزینی، همانند اهداف غیرنظامی در نظر گرفته می‌شوند. قوانین کاربردی مخاصمات به صراحت از چنین اصطلاحی (اهداف استفاده دو گانه) استفاده نمی‌کند بلکه تنها در باره ‌اهداف نظامی و غیرنظامی صحبت می‌کند و همچنین بیان می‌کند که یک هدف غیرنظامی ممکن است به یک هدف نظامی تبدیل شود. جالب است که از جانب دولت ها پیشنهاد شده است که ابزار خاص ارتباطی، مشمول بند ۳ماده ۵۲ (API) قرار بگیرند که در این ماده بیان شده است در مورد شک بین نظامی یا غیر نظامی بودن هدف، فرض بر غیر نظامی بودن آن است.^[۱۷۱]ماهواره‌ها گرچه به‌صورت آشکارا در این ماده ذکر نشده‌اند اما نقش مهمی در زیربنای ارتباطات امروز ایفا می‌کنند. با این حال، ماهواره‌ها دقیقاً شامل این ماده نشده اند، شاید به دلیل استفاده نظامی بسیار محتمل آنها در زمان جنگ باشد.این موضوع، همچنین تا حدودی مربوط به معیار “هدف” می‌شود. بنابراین بطور کلی بند ۳ماده ۵۲ (API)در مورد کاربری ابزار ارتباطی درمخاصمات مسلحانه نظامی به کار گرفته می شود.
علاوه ‌براین، تعداد زیادی مسائل تناسبی وجود دارد که هدف‌سازی را یک قانون بغرنج می‌کند. بند ۵ماده۵۱ وبند۱ماده۵۷ API))بیان می‌کنند که فواید نظامی حاصله نباید کمتر از آسیب های محیطی و غیر نظامی باشد.^[۱۷۲]این مطلب در مورد دارائی‌های غیرنظامی مورد استفاده برای اهداف نظامی، همین‌طور دارائی‌های نظامی که خدمات غیرنظامی را فراهم می‌کنند بکار گرفته می‌شود.^[۱۷۳] قضاوت در این موضوع، ممکن است به علت مالکیت چند ملییتی دارائی‌ها و همچنین دارایی های بی طرف، پیچیده‌تر شود.^[۱۷۴]در التزام به، به حداقل رساندن صدمات، در مخاصمات باید خرابه های فضایی نیز محاسبه گردند. باید یاد آور شد که تأثیرات پر انعکاس یا طولانی مدت قابل پیش‌بینی، قسمتی از موانع قانونی جاری در هدف‌سازی درنظر گرفته نمی‌شوند، اما به نظر می‌رسد با این حال کشورها را نگران کند.^[۱۷۵]این موضوع می‌تواند توسط جوامع پیشرفته از لحاظ فنی توضیح داده شود که این امر به سیستم‌های پیچیده و کامل (مدنی- نظامی) شبکه‌ها و زیر بناها نیازمند است.^[۱۷۶]با این حال، این سیستم‌ها اغلب از ماهواره‌هایی استفاده می‌کنند که احتمال می رود وسایل نظامی باشند. حمله به این ماهواره‌ها ممکن است بخش‌های اعظمی از جوامع دنیای مدرن (از جمله قابلیت‌های پاسخ ضروری پزشکی و دیگر قابلیت‌ها) که به داده های این ماهواره‌ها و ارتباط با آنها وابسته اند را دچار آسیب و مشکل جدی نماید.

۳ –۶– ۲ – تدابیر پیشگیرانه از نظر حقوق بین الملل

موضوع دیگری که ممکن است رعایت قوانین درگیری‌های نظامی در جنگ فضایی را پیچیدهتر کند مربوط به اتخاذ تدابیر پیشگیرانهمی‌باشد. در جنگ‌های زمینی و هوائی، طرف‌های مخاصمه وظیفه دارند تدابیر پیشگیرانه ‌لازم درهنگام حمله ماده۵۷API))و در مقابل تأثیرات حمله ماده ۵۷ API اتخاذ نمایند .مادهAPI 57 در کنار قوانین دیگر متذکر می‌شود که اهداف حملات نباید هدف‌های غیرنظامی ‌باشند. ماده API58 شامل لزوم جدا کردن اهداف غیرنظامی تحت کنترل از اهداف نظامی است.^[۱۷۷] در حالی که وظیفه پیشین ممکن است توسط قرارداد ثبتی تسهیل گردد^[۱۷۸]، این حقیقت که یک بخش نسبتاً بزرگی از دارائی‌های فضایی از کاربرد دوگانه و یا پتانسیل آن برخوردارند موضوع را پیچیده و بغرنج می‌کند. این طبقه‌بندی از دارائی‌ها، جدا کردن عملکردهای نظامی از غیرنظامی را واقعاً غیر ممکن می‌سازد. به علاوه این احتمال نمی‌تواند کنار گذاشته شود که یک روز جنگ فضایی ممکن است به همان صورتی که جنگ دریایی پیشرفت کرده پیش رود.
کتاب راهنمای سن رمو^[۱۷۹]وارد کردن لزوم تدابیر پیشگیرانه در مقابل تأثیرات حملات در جنگ دریایی را مشخص نکرده است.^[۱۸۰]این نکته بصورت بحث ‌برانگیز نشان می‌دهد که وزن بیشتری روی طرف حمله کننده در اتخاذ تدابیر پیشگیرانه گذاشته شده و احتمال دارد به یک قانون مشابه برای جنگ فضایی (با توجه به تعداد زیاد دارائی‌ها که کاربرد دوگانه دارند) ختم شود. طبق قوانین کاربردی مخاصمات مسلحانه اگر در نبرد فضایی، بی طرفی یکی از دارایی های فضایی به هر نحو زیر سوال برود و خلاف آن ثابت شود آن دارایی محکوم به خیانت است و طرف مقابل می تواند به آن به چشم یک هدف نظامی نگاه کند.^[۱۸۱]برای نمونه می توان وضعیت غیرنظامی که به طور مستقیم دربند۳ ماده ۳۷ (API) ذکر شده است را بیان نمود. مثالی که در این باره توسط اسمیت آورده شده به این مسئله می پردازد که ممکن است دارائی های نظامی که به عنوان غیرنظامی ثبت شده به دشمنی ها دامن زده و آنها را تشدید کند.^[۱۸۲]از این‌رو وضعیت غیرنظامی فی‌نفسه پیمان‌شکن نمی باشد اما یک قانون جدید لازم است تا پیمان‌ شکنی را تفسیر کند. اسمیت از معیار «تسهیلات حمله» استفاده می‌کند تا به این موضوع ماهیت ببخشد. با این حال دولت‌ها باید دقت کنند که مسئله علیت را به طور افراطی دنبال نکنند.^[۱۸۳]هنوز باید یک نتیجه‌ قطعی از کشتن و صدمه رساندن به عنوان یک نتیجه (مستقیم) از عمل پیمان‌شکنی وجود داشته باشد تا مشمول منع ماده ۳۷ شود. بعنوان مثال می‌توان از ایجاد یک سیگنال مختل کننده غیرقانونی توسط یک غیرنظامی ثبت شده نام برد.

۷– ۲ – آیا الزامی برای استفاده از سلاح فضائی وجود دارد؟

برخلاف ممنوعیت یا محدودیت‌های ابزار و اهداف جنگ، این موضوع باید بررسی شود که آیا سلاح‌هایی فضایی خاص مطابقت بیشتری با قانون درگیری های نظامی نسبت به ‌بکارگیری سلاح‌های دیگر دارند یا خیر؟ آیا استفاده از آنها مجاز می باشد^[۱۸۴]؟ از آنجا که ماهواره‌هایی که برای اهداف نظامی استفاده می‌شوند در عملکرد بسیار مفید بوده و خنثی‌سازی آنها جداً پتانسیل دشمن را ضعیف می‌کند بر طبق آن به یکی از اهداف اصلی جنگ با نام “ناتوان ساختن بیشترین تعداد افراد” کمک می‌کند^[۱۸۵]. پیشرفت‌های فنی در سلاح‌سازی فضایی ممکن است مطابقت زیادی با قانون درگیری‌های نظامی (برای مثال از طریق حملات دقیق) را نشان دهد. برخلاف قانون درگیری‌های نظامی، هیچ التزامی برای استفاده از سلاح‌هایی با قابلیت حملات دقیق درهر لحظه وجود ندارد. سلاح‌های فضایی نمی‌توانند و نباید بعنوان نوش‌داروی برای به حداقل سازی صدمات و به صفر -رساندن تلفات و در نتیجه ضمانتی جهت جنگ دیده شوند. طرف حمله کننده باید تدابیر پیشگیرانه لازم را ببیند و در انجام چنین کاری مجبور است بهترین وسیله‌ها و شیوه‌ها را با اهداف نظامی وفق دهد. تنها اگر روند وفق دادن نیازمند کاربرد سلاح‌های فضایی بود یک لزوم خاص به استفاده از آنها وجود خواهد داشت. بنابراین اگر فضا قرار باشد تسلیحاتی شود نباید یک لزوم کلی به استفاده سلاح‌های هسته‌ای در نظر گرفته شود.

فصل سوم

اهداف و چگونگی به کارگیری موشک های ضد ماهواره و نظامی گری در فضا

۱ – ۳ – فن آوری فضایی^[۱۸۶]
به مجموعه دانش ها، فنون و تجهیزات مرتبط به فضای کیهانی واطراف کره زمین و بررسی های عوامل موجود در زمین از طریق فضا را فن آوری فضایی گویند. امروزه فضا و فن آوری فضایی به واسطه کارکرد گسترده و ایفای نقش کلیدی درحل مشکلات جهانی، یک منبع عظیم برای تولید قدرت قلمداد می شود. قدرت های جهانی از فضا وفن آوری فضایی جهت دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و افزایش اقتدار بین المللی خود استفاده می کنند. یکی از زمینه های راهبردی فضا وفن آوری فضایی درمورد مسائل نظامی و جنگ افزارهای فضایی می باشد. قدرت های برتر جهت تداوم سلطه و نفوذ خود درجهان به منظور دست یابی به قدرت برتر نسبت به رقیب ، سرمایه گذاری های کلانی را دراجرای طرح های نظامی مانندطرح دفاع موشکی بالستیک، ماهواره های مجهز به لیزر و …. می کنند. در این راستا کشور آمریکا که همواره سعی می کند تا برتری خود را درعرصه فضا، نسبت به کشورهای دیگر حفظ کند، پیشرو است. بی شک عقب ماندگی در گسترش فن آوری های فضایی و عدم اعمال حاکمیت در عرصه فضا امنیت ملی و اقتدار حاکمیت کشورها را مخدوش خواهد کرد و آسیب ها و پیامدهای منفی بسیاری درابعاد امنیتی و دفاعی، سیاسی و فرهنگی، اقتصادی و صنعتی، علمی و پژوهشی متوجه این کشورها خواهد بود. شاید مهمترین پیامد عقب ماندگی در علوم و فن آوری فضایی ، پیامد های منفی دفاعی و امنیتی باشد.

۲ – ۳ – ماهواره مهمترین فن آوری فضایی

واژه انگلیسی sate llite به معنی ماهواره از کلمه لاتین sate lles به معنی همراه، دنباله رو یا محافظ شخصی گرفته شده است. لغت ماهواره طبق تعریف به ابزاری گفته می شود که درمداری مشخص به دور یک سیاره درحال گردش باشد. ماهواره ها و فضا پیماها(سفینه فضایی) مهمترین دست آورد بشر، در فن آوری فضایی هستند. سفینه های فضایی به منظور کشف سیاره های دیگر ومطالعات کیهانی و فضایی به فضا پرتاب می شوند. ماهواره ها به خاطر کاربرد گسترده تر نسبت به فضا پیماها از اهمیت استراتژیکی بیشتری برخوردارند. امروزه ماهواره ها باگردش به دور زمین انبوهی از اطلاعات متنوع را دراختیار کشورها قرار می دهند. ماهواره ها درفرآیند بهره برداری دولت ها از فضا ، نقش بسزا و انحصاری را ایفا می کنند و دست یابی به ساخت و فن آوری ماهواره های با کارایی بیشتر اصلی ترین قدم در بهره برداری و پژوهش های فضایی است. ماهواره ها را براساس مأموریت و نوع کاربردشان به هفت نوع اصلی طبقه بندی می کنند که عبارتنداز:۱-ماهواره های ارتباطی و مخابراتی^[۱۸۷] ۲-ماهواره های هواشناسی^[۱۸۸] ۳-ماهواره های موقعیت یاب، GPSو ناوبری،^[۱۸۹] ۴- ماهواره های تحقیقاتی^[۱۹۰] ۵ – ماهواره های نظامی^[۱۹۱]۶- ماهواره های جاسوسی^[۱۹۲] ۷- ماهواره های شناسایی^[۱۹۳] که دراین مبحث تنها به ماهواره های نظامی و نقش برجسته آنها درامنیت ملی و بین المللی پرداخته می شود.
۱ – ۲ – ۳ – ماهواره های نظامی
ماهواره های نظامی شامل ماهواره های هواشناسی، ارتباطی، ردیاب و مشاهده زمین می باشند که برای مقاصد نظامی به کار می روند. برخی از این ماهواره ها که به ماهواره های جاسوسی نیز شهرت دارند، قادر به تشخیص پرتاب موشک ها، حرکت کشتی ها در مسیرهای دریایی و جا به جایی تجهیزات و ادوات نظامی در روی زمین می باشند. این ماهواره ها شبیه انواع تجاری آنهاست. با این تفاوت که داده های رمزداری را که فقط گیرنده خاصی بتواند آنها را کشف نماید، ارسال می نمایند. ماهواره های جاسوسی و نظامی همانند سایر ماهواره های تصویر بردار زمینی که کار عکسبرداری را به عهده دارند اما دوربین های بکار رفته درآنها از قدرت تفکیک بالاتری برخوردارند^[۱۹۴] . ماهواره های نظامی وجاسوسی می توانند آرایش های جنگی در هر منطقه ازجهان را تشخیص دهند. چنانچه استفان ترنر درکتاب « پنهان کاری و دموکراسی» می نویسد درسال ۱۹۷۸ توانستیم به راحتی کشف کنیم که نیروهای کوبایی همراه با قوای اتیوپی آماده شده اند تا علیه سومالی وارد نبرد شوند. درسال ۱۹۷۹ قبل از حمله شوروی سابق به افغانستان مقامات مسئول را آگاه ساختیم که نیروهای شوروی آماده تهاجم به افغانستان شده اند درهمان سال به تجمع نیروهای چینی درمرز ویتنام پی بردیم و نیز درسال ۱۹۸۰ مشاهده کردیم که قوای شوروی سابق برای تهدید لهستان دست به تحرکاتی درمرز دو کشور زده اند. وی همچنین می افزاید سیستم فنی پیشرفته این ماهواره ها این امکان را به ما می دهد که اگر برخوردی بین دوکشور به وجود آید بتوانیم از جزئیات حرکات واقدامات نظامی طرفین آگاه شویم. همچنین درمورد کنترل تعهدات مربوط به توافقنامه های تسلیحاتی با چنان دقتی عمل می کنیم که درگذشته هرگز امکان آن وجود نداشته است. به خصوص راجع به توافقنامه های تسلیحاتی شوروی، که با مراقبت های دائمی از عملکرد آن ها می توانستیم بطور مرتب از وفاداری شوروی سابق به مفاد توافقنامه آگاه شویم. چنانچه به همین وسیله درسال ۱۹۷۹ به دومورد تخطی شوروی سابق از اجرای یک توافقنامه تسلیحاتی آگاه شدیم و با بهره گرفتن از عکسبرداری ماهواره ای وسیستمهای استراق سمع توانستیم ثابت کنیم که شوروی سابق به فاصله چند دقیقه در یک روز، دست به آزمایش یک موشک بالستیک و یک موشک ضد بالستیک زده است.

۳ – ۳ – سیستم های فضایی

با توضیحات فوق، اهمیت کاربرد فضا درمسائل نظامی، دفاعی و امنیتی به خوبی درک می شود. درمجموع کاربرد نظامی فضا را می توان به دو بخش عمده تقسیم کرد: اول آنکه فضا، به منظور حمایت و تقویت عملیات و برنامه ریزیهای نظامی عمده در روی زمین مورد استفاده قرار گیرد. دوم فضا را می توان به عنوان عرصه ای برای فعالیت های مستقیم نظامی در نظر گرفت. که این کاربردها را می توان تحت عنوان سیستم فعال و سیستم غیرفعال درنظر گرفت.

۱ – ۳ – ۳ –سیستم فعال

هرسیستم فعال فضایی، یا به صورت جنگ افزار و یا به صورت جزء تفکیک ناپذیر سیستمهای جنگ افزاری به حساب می آید. این سیستم به طور مستقیم در جنگ های نظامی، دفاعی و امنیتی مورد استفاده قرار می گیرد و خود جزء مهمی از سیستم دفاعی به شمار می آید. ماهواره های جاسوسی استراق سمع، ناوبری و سیستمهای دفاعی برای مقابله با آنها ازجمله ضد ماهواره ها^[۱۹۵] بخشی از سیستمهای فعال فضایی قلمداد می شوند در حقیقت در سیستم فعال فضایی، محیط ماوراء جو به صورت بخش مهمی از میدان جنگ محسوب می شود.

۲ – ۳ – ۳ – سیستم غیرفعال

درسیستم غیرفعال، فضا به خودی خود یک جنگ افزار نیست، بلکه به منظور حمایت از فعالیت های نظامی مورد استفاده قرار می گیرد، یا به بیان دیگر، دراین سیستم فضا بطور غیرمستقیم در اختیار برنامه ریزیهای نظامی قرار می گیرد. در هر دو مورد فوق (سیستم فعال و سیستم غیرفعال) ماهواره ها نقش کلیدی دارند و کاربری نظامی فضا، براساس ماهواره هاست.

۴ – ۳ –آشنایی با موشک ضد ماهواره

سیستم های ضدماهواره یک اصطلاح گسترده است که شامل سیستم های سلاحی با توانایی زمین به فضا وفضا به زمین است^[۱۹۶]. موشک های ASAT به طور کلی موشک های بالستیکی بادامنه متوسط(۱RBM) هستند که می توانند هم پایه زمینی و هم پایه هوایی داشته باشند و برای تخریب ماهواره های در راستای اهداف نظامی طراحی شده اند. اخیرا دولت های محدودی توانایی ساختن چنین سلاح های را دارا می باشند. این دولت ها عبارتند از: ایالات متحده آمریکا، روسیه و جمهوری چین. همچنین کشور هند نیز درسال ۲۰۰۹ خبر دستیابی خود به این سلاح را اعلام نمود. درطول جنگ سرد، دو ابر قدرت آمریکا و روسیه اعتماد زیادی به توانایی ها ودارایی های خود در فضا داشته و ماهواره ها درآن دوره نقش بزرگی در توسعه و پیشرفت راهکارهای امنیتی ملی این دولت ها ایفا کردند. توسعه و پیشرفت سلاح های ماهواره ای توسط هر دو کشور تا اوایل دهه ۶۰ مصرانه مورد استفاده قرارگرفت. زیرا آنها آگاه بودند که ASAT پیشرفته موجود درانبار اسلحه و مهمات هرکدام سبب ایجاد یک جنگ روانی علیه رقیب آنها خواهد بود. ایالات متحده نیز با ایجاد برنامه ی ضد ماهواره ای خود که شامل ساخت موشک های ضد ماهواره ای پیشرفته بود خود را وارد عرصه رقابتی تازه نمود. اگرچه دراین زمینه تاریخ شفافی در دسترس نیست، اما عقیده براین است که آزمایش و توسعهASAT اتحاد جماهیر شوروی سابق ممکن است در اوایل سال ۱۹۶۲ آغاز شده باشد. توافق نامه محدودیت سلاح های استراتژیک (SALT)^[197] موقتا آزمایش این سلاح ها را به تعویق انداخت ولی تاریخ دقیقی از شروع مجدد این آزمایش ها در دست نیست.
درسال ۱۹۸۲ به نظر می رسید که هردو ابرقدرت مجهز به سیستم پیشرفته سلاح های ASATبودند .ازآنجا که مسائل مبهم بسیاری در استفاده از فضا تا به امروز باقی مانده است، دیگر استفاده های نظامی از فضا برای ابرقدرت ها به یک امر عادی تبدیل شده است و رقابت های ناحیه ای فزاینده ای در فضا توسط سیستم های نظامی مورد استفاده قرار می گیرد. در سال ۲۰۰۷ پکن توانایی سلاح ASAT خود را توسط تخریب ماهواره هوایی خود با موشک بالستیک به دنیا نشان دادند تا سومین کشور دارای تولید چنین سلاحی شوند. این آزمایش به دنبال عدم موفقیت چین، جهت کشاندن آمریکا به میز مذاکرات و همچنین پاسخ چین به نظریه برتری ایالات متحده در سیاست عملکرد فضایی انجام شد. این باور وجود دارد که اکثر فعالیت های نظامی فضایی چین در کشور تایوان هدایت می شود که این کشور نیز مشکوک به فراهم کردن توان نظامی –فضایی خود توسط تصاویر به دست آمده از ماهواره تحقیقاتی چین (Farma sat -2) می باشد^[۱۹۸]. این فصل برروی مشروعیت یا امکان آزمایش های ASAT با توجه به مکانیسم های قانونی(منشور سازمان ملل) و به طور خاص تر پیمان فضا (۱۹۶۷) تمرکزدارد.

۵– ۳ –آزمایش موشک ضد ماهواره(بالستیک)چین

بعداز جنگ سرد یکی از رقبای اصلی ایالات متحده آمریکا درحوزه رقابت بر فضا کشور چین می باشد. چین درسال های اخیر پس از رقابت با آمریکا درعرصه های مختلف اقتصادی و تجاری، اکنون وارد عرصه فضا شده و دراین عرصه در برابر آمریکا قدرت نمایی می کند.
پرتاب موشک بالستیک چین به فضا زنگ خطری برای آمریکا بود. اگر چه این بار پرتاب این موشک با هدف انهدام یک ماهواره هواشناسی خود دولت چین انجام شد ا ما این احتمال وجود دارد که بار دیگر این پرتاب به هدف انهدام ماهواره های آمریکایی تکرار شود.
درخصوص اقدامات چین درفضا کمیته بررسی روابط آمریکا باچین بیان داشت که : موفقیت نظامی و فضایی چین بسیار فراتر از برآوردهای واشنگتن پیش می رود. این حادثه و موفقیت چین در این آزمایش نگرانی هایی را در واشنگتن به وجود آورد. عده ای درآمریکا که به وقوع یک جنگ واقعی بین آمریکا و چین (برسرتایوان یاهرموضوع دیگر) معتقد هستند دسترسی چین به کسب قدرت برتر فضایی را یک چالش برسرراه خود می دانند.^[۱۹۹]
چین در۱۱ژانویه سال ۲۰۰۷ با استفاده ازموشک ضدماهواره(ASAT)،یکی از ماهواره های هواشناسی خود را در مدار جو به علت فرسودگی و عدم قابلیت ادامه کاربری های مفید، باموفقیت، منهدم ساخت . بدین ترتیب این کشور به همتایان روسی وآمریکایی خود درعرصه قدرت برتر فضائی پیوست.
۶– ۳ –اهداف پکن از آزمایش موشک ضد ماهواره^[۲۰۰]
چین اولین کشوری است که بعداز سال ۱۹۸۵ اقدام به انهدام ماهواره درفضا کرده است و پس از آمریکا و روسیه، سومین کشوری است که به فن آوری موسوم به جنگ ستارگان مجهز شده است. جالب است که این اقدام چین با انتقاد معدودی کشورها، درعرصه بین المللی روبروشده است. سخنگوی وزارت امورخارجه چین در پاسخ به اعتراض برخی از کشورها (ازجمله آمریکا، ژاپن، روسیه…)اعلام داشت:
هدف ما کشاندن آمریکا به میز مذاکره در زمینه جلوگیری از ورود تسلیحات نظامی به فضا بود. سخنگوی وزارت امورخارجه چین همچنین بیان داشت که پکن به شدت با نظامی سازی فضا مخالف است و ما نیز به شدت از انجام مسابقات تسلیحاتی درفضا جلوگیری می کنیم. این اقدام چین هرگز کشورهای آسیایی و غربی را تهدید نمی کند. اهداف دولت چین از چنین آزمایشی عبارتنداز:
اقدام برای از رده خارج کردن ماهواره فرسوده هواشناسی درشرایطی که این ماهواره قابل اعاده به سرزمین چین درشرایط امن نبود، ترغیب فعالیتهای بین المللی برای منع استفاده نظامی از فضا، تضمین امنیت ملی چین از طریق مقابله با هرگونه ماهواره جاسوسی که بدون موافقت قبلی چین از قلمرو جو یا ماوراء جو به عنوان وسیله کسب اطلاعات امنیتی ازاین کشور مورد استفاده قرارگیرد و حق دولت چین برای انهدام این گونه ماهواره ها درجهت دفاع ازتمامیت ارضی و امنیت ملی و همچنین شکست قدرت آمریکا و روسیه به لحاظ در انحصار داشتن قدرت فضایی برتر.
۱ –۶– ۳ –ترغیب اقدام بین المللی برای منع تسلیحاتی کردن فضا^[۲۰۱]
افسرارتش چین، سرهنگ یائو یانزو داووس، اعلام داشت: شواهد موجود حاکی از آن است که کشورهای حاضر درفضا دراندیشه تسلیحاتی کردن آن هستند. پکن همانند گذشته خواهان آن است که در فضا صلح حاکم باشد ودیگر کشورهای جهان فقط به منظور استفاده صلح آمیز وارد فضا شوند. اما آمریکا و روسیه به دلیل توان برتر نظامی و فضایی، تاکنون ازروند انعقاد ترتیبات بین المللی برای تضمین صلح آمیز بودن کلیه فعالیت های فضایی و منع استقرار هرگونه سلاح درفضا حمایت نکرده اند. درنتیجه با این اقدام پکن کشورهای مذکور و همچنین جامعه بین المللی بیش از پیش با تهدیدهای فراروی امنیت فضا ودرنتیجه امنیت بین المللی آگاه شده وانتظار می رود که روند انعقاد یک پیمان خلع سلاح جامع وکامل تسریع شود. لازم به ذکراست که سیاست پکن تاکنون مبنی براستفاده نظامی وتسلیحاتی کردن فضا نبوده است. اما این نگرانی برای پکن وجود دارد که اندیشه کاربری نظامی درقرن بیست ویکم از سوی دیگر قدرت های فضایی در جنگ های آینده دنبال شود ودراین صورت ، چین از این نظربه دلیل عدم فعالیت های نظامی فضایی خواه تهاجمی یا تدافعی آسیب ببیند. درهمین راستا آزمایش موشکی خود را انجام داد تا قدرت خود درمقابله با جنگ های فضایی محتمل آینده را ارزیابی کند و ضمن اینکه زنگ خطری برای کشورهایی که خود را قدرت برتر فضایی می دانند، باشد.
۲ –۶– ۳ –شکستن انحصار موشکهای ضد ماهواره^[۲۰۲]
تاکنون تنها آمریکا و روسیه ازقدرت نظامی ضدماهواره برخوردار بودند. آزمایش اخیرنشان دادکه نسل جدید موشک های بالستیکی چین قادر است هرگونه اجسام فضایی اعم از ماهواره ها و سفینه ها یا موشکهای مستقر درمدار را منهدم سازد. بدین ترتیب چین باشکستن انحصار قدرت موشکهای ضدماهواره درآمریکا و روسیه، سومین کشور دارای این فن آوری نظامی درجهان است. با توجه به اهمیت فضا درحوزه امنیت ملی ، ورود پکن به قدرت های برتر فضایی- نظامی، نه تنها اعتباری برای پکن است بلکه مانعی مهم و اساسی برای ادامه برنامه های جاسوسی آمریکا ازطریق استفاده ازماهواره های اطلاعاتی است، بنابراین پکن از وزنه مهمی درمعادلات بین المللی آتی با تکیه برفضا برخوردار شده است. درنتیجه دیدگاه این کشور درهرگونه برنامه فضایی بین المللی، به ویژه انعقاد ترتیبات بین المللی و منع نظامی کردن فضا نیز باید مورد توجه جدی قرارگیرد چرا که این کشور دراین خصوص صاحب قدرت و درنتیجه حقی ویژه و مکتسب از نظر راهبردی است.