۵-۳ محدودیتهای پژوهش…………………….………………………………….………………………………..۱۲۵
۵-۴ نظرات و پیشنهادات….……………………………………………………………………………………………..۱۲۵
فهرست منابع……………………………………………………………………………………………..….…………………۱۲۷
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………۱۳۵

فصـل اول

کلیّـات پــژوهش

۱-۱ مقدمه
«لکنت نوعی اختلال گفتاری است که منجر به ناروانی و در نهایت نارسایی گفتاری در فرد میشود و زمانی که فرد دچار لکنت میشود وقفهای غیر ارادی به صورت تکرار صداها و هجاها یا گیر کردن کلمات، بروز میکند و در نهایت مشکلاتی را در برقراری ارتباط به علت سرعت نامناسب گفتار ایجاد میکند.» (فرهمند پور،۱۳۸۹: ۱۸۴)
«توجه به لکنت و شناخت عوامل مرتبط با آن از اهمیت خاصی برخوردار است. یکی از این عوامل مرتبط اضطراب است که به نظر میرسد به نوعی در بروز آن بیتأثیر نباشد. شناخت خصوصیاتی از جمله اضطراب و توجه به آن، جهت درمان لکنت بسیار ضروری است و بدون توجه به آن هرگونه اقدام درمانی میتواند با شکست مواجه شود. دکتر بوم^[۱]معتقد است که افراد دچار لکنت، اعم از کودک و بزرگسال معمولاً درونگرا و فاقد اعتماد به نفس هستند و از احساس بیکفایتی رنج میبرند. آنها مانند سایر افراد عصبی مستعد رنجبردن از ترسها، نگرانیها و اضطرابها هستند. بیمار ممکن است از ترسی که باعث لکنت شده، آگاه نباشد، اما در وجود خویش درگیری گستردهای با آن دارد که در تنش سراسری بدن او آشکار است. »(دهقانی هشتجین،۱۳۷۴: ۴۴)
یکی از روش های غیر دارویی در کاهش استرس روش آرام سازی و موسیقی است. موسیقی درمانی یک حرفه حمایتی است و بیماران با انواع گوناگون مشکلات جسمـی و روانـی و یا مشکلات و اختلالات عاطفی – اجتماعی میتوانند از خدمات موسیقی درمانی بهرمند شوند برای استفاده از خدمات موسیقی درمانی شرایط سنی وجود ندارد و نوزادان تا سالخوردگان میتوانند تحت درمان قرار بگیرند. موسیقی امروزه در درمان بسیاری از مسائل فیزیکی، عاطفی و روانی در افراد مختلف کاربرد دارد. مهمترین این مشکلات شامل درد، اضطراب، اندوه، مشکلات اجتماعی و غیره میباشد. (ربیعی، کاظمیملک محمودی، کاظمیملکمحمودی، ۱۳۸۶).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مغز آدمی با موسیقی پیوندی دیرینه دارد؛ بهطوری که تأثیر موسیقی و ضربآهنگها بر مغز و قوای شناختی انسان را نمیتوان انکار کرد.خاطراتی را که بزرگسالان از زمان کودکی خود به یاد میآورند اغلب همراه با ریتم وآهنگ هستند. اشتغال هیجانی کلید یادگیری مؤثر است و موسیقی درمانی هیجانات را در فرد بر میانگیزاند؛ بنابراین مغز را گشاده و برای یادگیری آماده میسازد. حداقل هفت حیطه متمایز و مشخص هوشی در هر انسانی وجود دارد که یکی از این حیطه های هوشی مربوط به موسیقی است. افرد دارای نیازهای خاص همواره با موسیقی قدرت فراگیری بهتری از خود نشان
میدهند. زیرا بخش پسین مغز که در رابطه با موسیقی عمل می نماید کمتر مورد آسیبهای زمان تولد، سوانح و غیره قرار میگیرد(پرسون و دولینگر، ۲۰۰۴).
«شواهد نشان میدهد افرادی که در ارتباط کلامی دچار مشکل هستند با خواندن آواز و سرودهای مخصوص و با شمرده تلفظ کردن اصوات و ممارست مداوم در این زمینه میتوانند به کسب مهارت در حیطه تشخیص لغات دست یافته و به مرور زمان مسیر تکاملی و رو به جلویی را طی خواهند کرد. مسأله دیگر این که موسیقی برای تمرین در کسب مهارتها ایجاد انگیزه میکند. ریتم و صدای موسیقی همچنین میتواند تقویت جریان تکلم را در اختلالات گفتاری ـ از جمله لکنت ـ آسان سازد. برخلاف باور عموم آواز خواندن نه تنها موجب لکنت نمیشود بلکه محرکهای ریتمیک بهطور برجستهای باعث تخفیف آن نیز میشود. هنگامی که آهنگها و جملات آوازها با دقت ساخته شوند، به طوری که آهنگ و ریتم اشعار با ریتم و صرف کردن گفتار منطبق باشد، میتواند در یادگیری و تمرین درست ریتم و صرف کلمات، عبارات و جملات کمک کند»(اشمییت پترز،۱۳۸۹،ص ۱۰۴).
۱-۲ بیان مسأله
لکنت نوعی اختلال حرکتی در جریان سیال و روانگفتار است که با علائمی مانند تکرار کلمات و اصوات، کشیدهتر ادا کردن برخی آواها و یا قفل شدگی اندامهای گویایی بر روی تلفظ برخی صداها همراه است و فردی که دچار لکنت است ممکن است برای پنهان کردن یا اجتناب از این عارضه دست به اعمالی بزند که باعث تلاش و تقلای اضافی در حین صحبت در وی گردد(زمانی، ۱۳۹۰).
«لکنت از جمله مشکلات بیشماری است که انسان از دیرباز با آن درگیر بوده است و علی رغم قدمت تاریخی آن هنوز ناشناختههای زیادی در مورد آن وجود دارد و در این زمینه ایدهها و نظریات متفاوتی وجود دارد. از یک سو گروهی علت لکنت را عصب شناختی و ناشی از نقص گفتار میدانند وعدهای تأخیر در ارسال امواج صدا از زبان به گوش را عامل لکنت میدانند. گروهی دیگر نیز عدم برتر طرفی، ترس، تنبیه و تقلید را عامل لکنت میدانند. اما عواملی نظیر اضطراب، عوامل ارثی و استعداد ذاتی نیز در بروز لکنت دخیل هستند. از سوی دیگر استرس و اضطراب آرامش درونی فرد را به مخاطره انداخته و توانایی ذهن را برای تمرکز بر روی عواملی که سبب شادی ونشاط در زندگی فرد میشوند کاهش میدهد. استرس خود شدت و ضعف دارد، زمانی که شدت آن به اندازهای برسد که از کنترل فرد خارج شود موجب آسیب جسمی و روحی فرد خواهد شد و اینجاست که موسیقی در صورتی که به شکل صحیح و درست استفاده شود میتواند با کاهش استرس واضطراب در فرد به کمک او بیاید. زمانی که استرس بر انسان غالب میشود، گوش کردن به موسیقی آرام و ملایم،ذهن را از منبع استرس منحرف کرده و باعث کاهش آن میشود»(اشمیت پترز، ۱۳۸۹؛ص، ۱۰۲).
با توجه به این موضوع یکی از روش های غیردارویی که میتواند در کاهش استرس و اضطراب مؤثر باشد موسیقی درمانی است. موسیقی همواره در زندگی بشر نقش آرامبخش و نشاط بخش داشته و ضمن ایجاد سرزندگی و تقویت احساس همدردی به کاهش ضربان قلب، عمیقتر شدن تنفس، کاهش اضطراب و افسردگی و تسکین درد منجر میشود(شیبانی،۱۳۸۹).
موسیقی درمانی از شیوه های نوینی است که در دهه های اخیر مورد توجه قرارگرفته است، زیرا ثابت شده است که سیستم عصبی انسان به محرکهای موسیقی پاسخ مثبت میدهد و در تغییر حالت بیماران بسیار مؤثر میباشد(طباطبایی فر،۱۳۸۹)
برای درمان لکنت روش های زیادی وجود دارد که هر یک بر اساس دیدگاهی خاص تدوین شده است در بعضی پژوهشهای علمی اثربخشی موسیقی در درمان اختلال شناختی و همچنین مشکلات جسمانی به اثبات رسیدهاست. پژوهشهای انجام شده نشان میدهد که غده تالاموس به عنوان مهم ترین غده در انسان محرکهای صوتی را به وسیله سیستمهای عصبی دریافت و در کنار حافظه و تخیل به آنها پاسخ میدهد و موجب بروز ترشحاتی میشود که نتیجه آن آزادسازی ماده آندروفین خواهدبود. با توجه به اینکه مهم ترین اثر این ماده تسکین درد در انسان میباشد، به سادگی میتوان به ارزش موسیقی درمانی پی برد. وهابی(۱۳۸۱) به این نتیجه رسید که گوش کردن به موسیقی و نوار تن آرامی باعث کاهش اضطراب بیماران میشود و همچنین طبق نتایج تحقیقات معلوم گردید که موسیقی درمانی بهعنوان یک شیوه غیر تهاجمی در کاهش درد میتواند نتایج چشمگیری به همراه داشته باشد. بهعلاوه تأثیر موسیقی بر کاهش شدت درد مرحله اول زایمان در زنان با اولین حاملگی انتخاب گردید. تأثیر آوای قرآن کریم در کاهش سطح اضطراب قبل و بعد از انجام اقدامات تشخیصی و درمانی مؤثر بوده است (نجفی، خیری، طاووسی، عرفان، ۱۳۸۹). حال با توجه به نقش مهم و غیر قابل انکار موسیقی در درمان اکثر بیماریها و نیز با توجه به نقش اساسی اضطراب در بروز لکنت، از یک سو و نقش موسیقی درسلامتی و کاهش اضطراب و لکنت از سوی دیگر، ( که متأسفانه تاکنون در زمینه درمان لکنت با کمک موسیقی کار پژوهشی قابل ملاحظهای انجام نگرفته است) از این رو بر آن شدیم تا اثر موسیقی ( آواز- ملودیک^[۲]) را بر درمان لکنت و اضطراب کودکان دبستانی بررسی نمائیم .
۱-۳ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
موسیقی روشی است که چنانچه به صورت علمی و تجربی تأثیر آن شناخته شود میتواند بر بهداشت روانی جامعه و کاهش برخی اختلالات روانشناسی به طرز چشمگیر و مؤثری مورد استفاده قرار گیرد.
موسیقی به واسطه داشتن ساختار مطبوع ریتمیک و سیالیت، در جریان ملودیک به راحتی با وزن کلمات، آوا و بیان جملات هماهنگ میشود و فراینــدی را برای تسهیل و روانـی کلمات به وجود میآورد و میتوان ریتم موسیقی را با ریتم زبان هماهنگ کرد و اختلال زبانی مانند لکنت را کاهش داد. از سوی دیگر میتوان اصوات واجهای موسیقیایی را با حروف و کلام از نظر ارتعاش و طنین هماهنگ کرد و مشکلات کلامی و لکنت را کاهش داد. موسیقی میتواند روش بسیار سودمند، آسان و در دسترس برای کودکانی که از لکنت رنج میبرند باشد.
تکنیکهای محدود گفتار درمانی در درمان لکنت کودکان، بیش از پیش ضرورت ایجاد شیوه ها و روش های جدیدی به منظور درمان این کودکان ایجاب مینماید. موسیقی درمانی از جمله روش های مکمل است که میتواند با ویژگیهای صوتی موزون، شرایط مناسبی را برای درمان این کودکان فراهم نماید. ضمناً استفاده از موسیقی نسبت به روش های دیگر بسیار آسان و قابل کنترل میباشد. همچنین این روش از جمله درمانهای غیردارویی است که اثرات جانبی منفی آن اندک میباشد.
و از بین تکنیکهای موسیقی درمانی آواز- ملودیک^[۳](MIT) از جمله تکنیکهای است که تاکنون صرفاً جهت درمان بیماری زبانپریشی مورد استفاده قرار گرفته است. در واقع( MIT)دیدگاه درمانی فشردهای است که به جهت افزایش برونداد کلامی در بزرگسان زبانپریش توسعه یافته است. این دیدگاه ترکیبی است از ضربه زدن ریتمیک با لحن آهنگین که بهمنظور تولید اصطلاحات ساده در جهت افزایش ارتباطات ایجاد میشود. MIT بر این فرض استوار است که استفاده از نیمکره راست برای جنبه آهنگین گفتار ممکن است نقش این نیمکره را در کنترل زبان افزایش دهد. تحریک افزایش یافته نیمکره راست همچنین ممکن است غلبه نیمکره چپ آسیب دیده را بر برونداد زبانی کم کند که نهایتاً این امر به کاهش فشار بر نیمکره چپ بهمنظور کمک به تولید گفتار (حداقل در طی دوره بازیابی اولیه پس از صدمه) منجر میشود بدون در نظر گرفتن این مسأله که آیا اصطلاحات خوانده یا گفته میشوند(هاف^[۴]،۲۰۱۰).
در پژوهش حاضر هدف برآن بوده است تا از تکنیک MIT به منظور کاهش لکنت و اضطراب استفاده شود. لذا چنانچه مطالعات تجربی نظاممند قادر باشد اثر این روش را در کاهش مشکلات نشان دهد میتواند به صورت حرفهای در مراکز مختلف از جمله محیطهای مدارس مورد استفاده قرر گیرد.
با توجه به این که تاکنون مطالعاتی که پیرامون این امر (تأثیر موسیقی درمانی بر لکنت ) در کشور و خارج کشور صورت گرفته باشد یا صورت نگرفته است و یا محدود و مختصر بوده پرداختن به این موضوع بیش از پیش ضرورت مییابد. و از طرفی این روش را میتواند به عنوان یک الگوی ساده و راحت در اختیار مراکز توان بخشی و حتی مدارس قرار گیرد.
۱-۴ اهداف تحقیق
هدف کلی این پژوهش بررسی درمان آواز ـ ملودیک برکاهش لکنت و اضطراب در کودکان دبستانی است.
و اهداف جزئی یا ویژه عبارتند از:
تعیین تأثیر درمانی آواز- ملودیک بر کاهش لکنت کودکان پسر مقطع ابتدایی.
تعیین تأثیر درمانی آواز- ملودیک بر کاهش اضطراب کودکان پسر مقطع ابتدایی دارای لکنت.
۱-۵ پرسشهای تحقیق
۱- آیا آواز- ملودیک بر کاهش لکنت کودکان تاثیر دارد؟
۲-آیا آواز- ملودیک بر کاهش اضطراب کودکان دارای لکنت تاثیر دارد؟
۱-۶ متغیرهای مورد بررسی
متغیر مستقل: آواز- ملودیک
متغیر وابسته اول: لکنت
متغیر وابسته دوم: اضطراب
متغیر کنترل: جنسیت، مقطع تحصیلی
۱-۷ تعریف مفاهیم
۱-۷-۱ تعاریف نظری
لکنت: براساس DSM-IV-TR(2001)، اختلال سیالی بهنجار و آهنگ سخن گفتن که با سن فرد نامتناسب است ویژگی اصلی لکنت را تشکیل میدهد. این اختلال با تکرارهای و تطویلهای صوتها و هجاها و همچنین دیگر اختلالهای سیالی گفتار همراه است.
اضطراب: «معمولاً به احساس ترس، تشویش فراگیر، مبهم و بسیار ناخوشایند اطلاق میشود. فرد مضطرب، خصوصاً در مورد خطرات ناشناخته بسیار نگران است. افزون بر آن فرد مضطرب عموماً ترکیبی از نشانه های زیر را نشان میدهد: تپش سریع قلب، تنگی نفس، اسهال،
بیاشتهایی، سستی، سرگیجه، بیخوابی، تکرار ادرار، لرزش، همه این نشانه های جسمانی با ترس و اضطراب همراهند»(ساراسون؛ ۱۳۹۰: ۳۰۴).
آواز- ملودیک: «تکنیک شناخته شده درمان آواز- ملودیک^[۵] (MIT) در دهه هفتاد میلادی به عنوان یک روش ترمیمی برای بخشی از مسایل گفتاری بزرگسالان زبان پریش به وجود آمده است در روش(MIT) عبارات و جملات کوتاه در نمونه های ساده آهنگین با آواز خوانده میشود. به موازاتی که بیماران عبارات و جملات را یاد میگیرند آهنگها کمرنگتر و محو میشوند. روش (MIT)بر پایه این نظریه قرار گرفته است که وقتی نیمکره سمت چپ مغز آسیب میبیند میتوان به وسیلۀ اغراق در آواز (ریتم، با مؤکد بیان کردن جملات ملودیک) با کمک نیمکره راست، تکلم را تحریک کرده وآن را بهبود بخشید»(به نقل از اشمیت پترز،۱۳۸۹: ۱۰۵).
۱-۷-۲ تعاریف عملیاتی
لکنت: در این پژوهش لکنت، میزان نمره کسب شده از طریق پرسشنامه آزمون شدت لکنت۳^[۶] (SSI) یک مقیاسی که بر مبنای آن دفعات بروز لکنت، مدت زمان گرفتگیهای کلامی و دفعات بروز حرکات اضافه در سایر اندامها هنگام گفتار، فرد را حین خواندن و همچنین گفتار شفاهی اندازه گیری میکند.

البته عبدالرحمان چون از ابتدا قصد تصرف مناطق شیعه نشین را داشت برنامه های مفصلی برای جنگ علیه مردم هزاره تدارک دیده بود. مناطق استراتژیک و مهم و مشخصات جغرافیایی مناطق شیعه نشین را با اعزام جاسوسانی مشخص کرد. «به حکمرانان غزنین و قندهار و پشت رود، سیقان و کهمرد(بامیان) چون…میربدل را که در اطراف شرقی و جنوبی و شمالی کوهستان هزارستان به حکومت قیام داشتند از حضور اقدس فرمان رفت که از هر طرف دو تن مرد هوشیار و راست کار مأمور نمایند که داخل جبال هزارستان شده مقدار مسافت و سهل وصعوبت ومنحنی و مستقیم طرق و مواضع حرکت فرود سپاه و تنگی و فراخی راه و جمعیت مردم سکنه اش با معمورت و مطمورات (خرابه ها) ایشان دیده و دانسته، همچنان منزل به منزل طی مراحل کرده …تا به وجه صحیح و طبق واقع حضرت والا را به اطلاع دست دهند که از کدام راه با چه مقدار لشکر و سامان عبور نموده، رهسپر تواند شد… .»^[۴۴۴]
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

طبق این فرمان عبدالرحمن، سردار نور محمدخان حکمران او در قندهار« سید شاه نجف ساکن چهار دهنه و محمد جان نام کندکانی قوم قزلباش را از قندهار … امر کرد که از ابتدای خاک سرزمین یاغیه تا انتهای آن همه جا را نیک دیده و مشاهده کرده، راه وبیراه و گذرگاه لشکر و انبوهی مردم آن بوم وبر را نوشته … که موسم خوب به آن مردم گذشت و موقع سرکوبی آن قوم شریر رسید»^[۴۴۵] این دو مأمور از تاجرانی بودند که همیشه در هزارستان در رفت و آمد بودند و کسی به آنها شک نمی‎کرد و به راه ها آشنا بود.
حاکم فراه و غزنین نیز چنین کردند، محمد حسن خان حکمران غزنین«سیدشاه بابا وسید عبدالوهاب و سید نبی نامان از سادات سکنه هزاره …»^[۴۴۶] را مأمور شناسایی راه ها کرد.
عبدالرحمن با بهره گرفتن از جاسوسان و تفرقه بزرگان مردم شیعه و تکفیر شیعیان و به خدمت گرفتن افراد متعصب سنی مثل سردار عبدالقدوس خان به سرکوب شدید شیعیان هزاره و بامیان پرداخت.^[۴۴۷] «حاجی خان کاکری» رئیس قبیله کاکری که ازمردان قسی القلب و مکار بود به بامیان حمله کرد او همان کسی بود که در اولین حمله انگلیس به قندهار با چندین هزار نظامی قندهاری به انگلیس تسلیم شد. به نظرمی رسد که حاجی خان دراین لشکرکشی علاوه بر پشتیبانی امیرکابل از پشتیبانی انگلیس نیز همراه داشت؛ زیرا درمیان ملتزمین رکاب او تعدادی سپاه هندی وجود داشتندکه برای حفظ جان او گماشته بودند».^[۴۴۸]
وقتی که شورش مردم شیعه و هزاره همگانی شد عبدالرحمن دستور داد تمام فرماندهان با افرادش به بامیان که مرکز شورش بود برای یکسره کردن کار حمله کند. عبدالرحمن« امرکرد که برگد امیر خان از کابل و سپهسالار غلام حیدرخان از ترکستان و جنرال میرعطاخان از غزنین و برگد محمدصادق خان از قندهار با افواج سواره و پیاده نظام و اتواب آتش باروی تدمیر از چهار سوی جانب گروه شریر هزاره نهاده، رهسپار آن کوهسار شوند.» ^[۴۴۹]به دنبال این فرمان غلام حیدر خان با سه فوج پیاده و هشتصد سواره نظام و بیست ضرب توپ از مزار شریف و میر عطاخان با افواج قاهره هشت هزار نفری و پنج توپخانه از غزنین^[۴۵۰]، فضل احمدخان و سمندرخان با هشتصد سواره و پیاده لشکر ملکی مردم کوهستان^[۴۵۱]، محمدعمرخان کرنیل و عباس خان و عبد الاحدخان کمیدان سپاه نظام مقیم اندراب، سرور خان حاکم خنجان با نیروهای نظامی و توپخانه^[۴۵۲]، فقیر محمدخان و تیمورشاه خان و عبدالکریم خان … با دوهزار سواره نظام مردمی از کوهستان و کوهدامن کابل با هفتصد سواره و پیاده از مردم قطغن به فرماندهی محمد عمرخان^[۴۵۳]وارد بامیان شدند تا مردم آن مناطق را سرکوب کند. عبدالرحمن در واقع لشکر عظیم و تا دندان مسلحی را به سوی هزارستان و مرکز آن بامیان فرستاد، تعداد سپاهیان تا صد وبیست هزار نفر عنوان شده است^[۴۵۴]. اما بعضی منابع آن را بیشتر از این تعداد و در حدود چهل فوج پیاده و ده هزار سواره نظام کمکی با صد میل توپ، صد هزار پیاده و بیست هزار سواره مسلح عادی و غیر نظامی میدانند.^[۴۵۵]
البته این غیر از تعدادی از نیروهای مردمی شیعه و هزاره ای بود که به زور در صف اول جنگ ودر جلو نیروهای دولتی قرار داده تا قهراً به دست همکیشان خود از پای در می‌آمدند و اگر عقب می نشستند، توسط نیروهای دولتی از پای درمی‌آمدند^[۴۵۶].
عبدالرحمن با قصاوت تمام مخالفان خود را ازبین برد و بیشتر مردم هزاره را نابود کرد. لارد کرزن مشهور که خود در دربار عبدالرحمن خان آمده بود چنین گفت:« امیر عبد الرحمن خان یک معجون مرکبی از سیاست مداری و ظرافت و وحشی گری بود.»^[۴۵۷]
او برای رسیدن به اهداف خود ازهیچ وسیله ای فروگذار نکرد و ملاهای سنی را وادار کرد که فتوای قتل هزاره‌ها را اعلان کند. مرحوم غبار مینویسد:« شو
رش به حدی با قساوت خاموش شد که هزاره ها به ماوراء جیحون و ایران و هند انگلیس فرار کردند. وقتی که بقیه مردم هزاره بعد از ختم جنگ های دوساله به مساکن خود برگشتند آنقدر کم بودند که مثلا از بیست هزار خانوار بهسود،فقط شش هزار خانوار باقی مانده بود. تمام قلعه ها و مساکن مردم هزاره تخریب و مزارعشان پایمال شده بود. طبق امر امیر هزاران دختر و پسر بیگناه هزاره در داخل افغانستان و در ماوراء سرحدات شرقی افغانستان فروخته شد.»^[۴۵۸] با این حساب ولایت بامیان و اطراف آن شمار تلفات و فراریانش کمتر از بهسود نبود. برگد امیر محمد خان چهل هزار سر از کشته شدگان بهسود را به بامیان فرستاد و درآنجا کله مناری به یادگار فرستاند.^[۴۵۹] عبدالرحمن خان وحشی گری را به حدی رسانده بود که همه به آن اذعان دارند. مرحوم غبار در این باره می‌نویسد:« مظالم امیر در هزاره‌جات سابقه‌ای در تاریخ کشور نداشت و فقط میتوان آنرا در هجوم چنگیزخان مطالعه کرد.»^[۴۶۰]

بامیان در زمان حبیب الله خان

بعد از عبد الرحمان خان پسرش حبیب الله خان به حکومت رسید درحالی که کشوری خاموش بر اثر سرکوب شدید مخالفان به او به ارث رسید و بیش از ۶۰%مردم شیعه هزاره یا شهید ویا به کشورهای همسایه مهاجرت کردند و تعدادی زیادی نیز به بردگی گرفته شده بودند و زمینهای بسیاری از شیعیان به افغانها(پشتون) داده شد. وی برای رفع این نابسامانی ها هیچ تلاشی نکرد و فقط به چند فرمان بسنده کرد. تنها کار او آزادی زندانیان بلا تکلیف هزاره شیعه بود.
وی اجازه بازگشت تبعید شدگان خصوصاً هزاره‌های شیعه را صادر کرد و در ضمن فرمانی جبران خسارت هزاره های شیعه را داد: «ملک و زمین مردم که تا حال به مردم مهاجر و ناقل افغان داده میشد، حکم کردیم که بعد از این به دست خود شما باشد و هر قدر ملکی که از مردم هزاره قبلاً به افغانها داده شده باشد، در بدل آن از زمین های خالصه و آباد سرکاری ملک و زمین داده شود.»^[۴۶۱]
این فرمان ها گرچه از فضای سنگین دوران پدرش علیه هزاره ها کاسته شد ولی دردی از دردهای مردم هزاره شیعه کاسته نشد، نه تنها زنان و اطفالی که به بردگی گرفته شده بود به خانه‌های خود برنگشتند بلکه در دوران حبیب الله خان نیز حاکمان محلی زنان واطفال هزاره را به زوربه عنوان برده به بازارهای هند می فروختند.
«و هم در این وقت عریضه میرزا محمدخان که از تغییر میرزاگل امیرخان مأمور یکاولنگ هزاره دایزنگی و او از راه قطع محاسبات خود در کابل آمده به سمع فیض والا رسید که میرزا گل امیرخان ۱۸نفر دختر و پسر از هزارگان متوطنه یکاولنگ، اکراهاً گرفته شده وبه نام کنیز و غلام، به کارکنان دیوان رشوت داده ده هزار روپیه خیانت خود را مستور داشته است.حضرت والا تحقیق صدق و کذب این معامله وحشیانه خود را به میرزا غلام حسین خان قاضی سر دفتر سمت شمالی مرجوع فرمود او اقدام به تفتیش کرده صدق عریضه میرزا محمد خان را به روی روز آورده، میرزا گل امیر، مؤاخذه شده و امر حصول مصادره او صادر شد. »^[۴۶۲]
که این نمونه ای از ظلم وستم علیه شیعیان و هزاره ها می باشد که حاکم یکاولنگ برای مخفی کردن ده هزار روپیه مالیات، ۱۸ نفر دختر وپسر هزاره را به عنواه رشوه به کارکنان دیوان می دهد که بعد از افشا شدن رشوه فقط دارایی میرزاگل مصادره میشود ولی از سرنوشت آن اطفال هزارۀ به بردگی رفته، خبری نیست.
«پادشاه میرخان .. مأمور حکومت دایزنگی(بامیان و اطراف آن) شد … ، افزون از چهارصد هزار روپیه از هزارگان بیچاره را به جورمصادره گرفته و افغانان کوچی را به قتل و غارت هزارگان ترغیب کرده و زنده به آتش سوخته تا که معزول شده در کابل آمد.»^[۴۶۳]
که در این نمونه حاکم حبیب الله خان اموال مردم را مصادره نموده و از کوچی به عنوان حربه ای برای قتل و غارت مردم استفاده میکند و آنها را حتی به بیرحم ترین شکل که زنده سوزاندن انسانها است ترغییب میکند.
در واقع حبیب الله ادامه دهنده راه پدرش می باشد و کارهای نیمه تمام پدرش در راه نابودی شیعیان و هزاره انجام داد.

تلاش عبدالرحمن برای تغییر مذهب مردم بامیان

یکی از کارهای عبدالرحمان تلاش برای تغییر مذهب مردم شیعه هزاره و بامیان بود. وی مناطقی را که تصرف میکرد برای آنها قاضی سنی حنفی تعیین میکرد^[۴۶۴]، در حالی که مردم هزاره شیعه و پیرو فقه جعفری بوده‌اند. در یکاولنگ فردی بنام «ملا سربلند» به عنوان قاضی و «ملا محمدطاهر» به امر افتای محکمه شرعیه تعیین شد تا در بین مردم شیعه هزاره فتوا بر طبق مذهب حنفی کند و این امر باعث مهاجرت مردم به خارج افغانستان شد و به دنبال آن زمین و املاک آنها به مردم افغان(پشتون) داده شد.^[۴۶۵]
علاوه بر آن سیاست عبد الرحمان استفاده ازمذهب برای تلاش سرکوب شیعیان نیز استفاده کرد و حکم برکافربودن هزاره و شیعیان و مشروع بودن غارت مال آنها و جایز بودن کنیز و غلام گرفتن مردم هزاره و شیعه را صادر نمود^[۴۶۶].
به دنبال فرمان عبدالرحمن خان، ملا سید محمد در سال ۱۳۱۰ق مطاب
ق با ۱۸۹۳م اعلام تکفیر خود را نوشت و این تکفیر نامه به طور گسترده به تمام نقاط کشور فرستاده شد و علما شیعه همه به مساجد جامع فرا خوانده شده، امر شد که اهل تشیع باید از این پس به مساجد اهل سنت رفته و به مقتدای سنی اقتدا کند و تمام مراسم مربوط به عزاداری ماه محرم به کلی منع شد.^[۴۶۷]
یکی از اهداف جنگ عبدالرحمان از بین بردن روحانیت بود و تعداد زیادی از آنها را به شهادت رسانید و تعدادی زیادی نیز مجبور به ترک خانه و مهاجرت به خارج از کشور شدند، زمین و مایملک آنها توسط دولت ضبط گردید و با ازبین بردن علمای شیعه، باهدف تغییر مذهب مردم، به مساجد شیعیان ملاهای حنفی میفرستاد، و حسینیه ها را تخریب میکرد. چنانچه « در زمان عبدالرحمن از یکه ولنگ ۱۰۰خانوارروحانی به دست دولت افتاد و یک هزار خانوار روحانی موفق به فرار گردید و ۲۱۰۰روحانی درجنگ کشته شد.حسینه ها و تکایا از بن ویران شد. حسینه میر ایل خانی در یکه ولنگ که در نوع خود بسیار عالی بود و در ساختن آن از معماران ایرانی و افغانستانی کار گرفته شده بود،با خاک یکسان گردید».^[۴۶۸]

بامیان در دوران امان الله خان

بعد از حبیب الله پسرش امان الله (۱۳۰۷)به قدرت رسید.مهمترین کار او بعد از به قدرت رسیدنش در ارتباط با تشیع و هزاره لغو فرمان بردگی بود که تنها درکابل هفتصد نفر برده آزاد شد^[۴۶۹]. او نسبت به هزاره ها روش مسالمت آمیزی رفتار کرد، لذا مردم از او در حوادث دوران حکومت او خصوصاً در شورش حبیب الله کلکانی (معروف به بچه سقاو) از او حمایت کردند.
در شورش پکتیکا علیه امان لله که از حمایت انگلیس نیز برخوردار بود «مردم هزاره نوشتند که آمادگی دارند که پنجاه هزار نفر به دولت تقدیم کند»^[۴۷۰]
در مجموع به دنبال شورش حبیب الله کلکانی، مردم هزارستان به طرفداری ازامان الله از تسلیم شدن به وی خودداری کردند و جلوی پیشروی او به داخل هزارستان جلوگیری کردند. بچه سقاو سرانجام مجبور شد که هیئتی را به هزارستان بفرستد که ملا فیض محمد کاتب نیز جزء آن بود، وقتی که مردم هزاره حکومت بچه سقاو را نپذیرفتندو هیئت را به کابل بازگرداندند. بچه سقاو به گمان این که وی با هزاره ها همدست شده است او را چنان مضروب کرد که در نتیجه آن فوت کرد و به دنبال آن آثار تاریخی اش ازبین برده شد.^[۴۷۱]

مردم بامیان در دوره نادرخان

پس از بچه سقاو، نادرخان (۱۳۱۲) که به کمک غیر مستقیم هزاره ها به سلطنت رسید، بجای قدردانی، سران هزاره را به اتهام همکاری با امان الله مورد تعقیب و به زندان انداخت و سپس کوچی ها را تحریک کرد تا مزارع هزاره ها را نابود کند و زمینشان را تصاحب کند.^[۴۷۲]
نادرشاه قبل از تحکیم پایه های قدرت خویش با سران هزاره رفتار مناسبی داشت اما بعد از تحکیم قدرت خویش تمامی سران هزاره را به نحوی از بین برد.
نادرخان همزمان با طرح زمین خواری در هزارستان، در شمال افغانستان نیز طرح سکنیگزینی افغانها(پشتونها) پاکستان در کنار دریای آمو جا داده شدند. انتنی هایمن افغانستان شناس غربی می نویسد: «آخرین مهاجرت پشتون ها به سوی شمال درسی سال پس از عبدالرحمن، درسال ۱۹۳۳(۱۳۱۲) شروع شد. در این مدت حدود صدهزار پشتون در زمین های کناره رودخانه درکنار قبایل هزاره و سایر مهاجرین ساکن شدند.»^[۴۷۳]
نادرخان به دلیل سیاست ضد هزارگی توسط عبدالخالق هزاره ترور شد.
نادرشاه در واقع ادامه دهنده راه عبدالرحمن بود و جنگ نرم را علیه مردم شیعه و هزاره به راه انداخت و سعی کرد تمام آثار فرهنگی و افتخارات مردم شیعه و هزاره را از بین برد.
مهمترین اهداف عبدالخالق و یارانش دراین ترور عبارت بوده است از: «اعلان مخالفت با سیاست انگلیس و وابستگی دربار به قدرتهای خارجی و دفاع از استقلال افغانستان. مقابله با استبداد و دیکتاتوری رژیم نادری و دفاع از حقوق انسانی و آزادی مشروع ملت. مبارزه بر ضد سیاست تبعیض قومی و ستم ملی و تصمیمات خطرناک نادر بر ضد مردم هزاره.»^[۴۷۴]

بامیان در دوره ظاهر شاه(۱۳۱۲-۱۳۵۲)

محمد ظاهر شاه در زمان پدرش ۱۹ ساله بود، بجای او هاشم خان برادر نادرخان تمام اداره امور مملکت را قبضه کرد. هاشم خان که در دستگاه عبدالرحمن پرورش یافته بود، با مردم شیعه و هزاره به شدت بدرفتاری کرد و تبعیض روا داشت. او برای مردم هزاره انواع مالیات را وضع کرد واز آن جمله روغن شرکت بود که هزاره ها در بدل هر رأس گاو یا گوسفند، بز و حتی الاغ باید سالانه چند کیلو روغن می پرداخت.«بلایی که ازهمه بیشتر شیره جان این مردم را کشید روغن شرکت بود، که از طرف حکومت بالای این مردم وضع شده بود و هرخانوار مکلف بود چندین سیر به وزن کابل(۷کیلوگرم) تحویل دهند و در بدل آن چه دریافت میداشتند؟ برو گمشو روغنت خراب بود.ترازو داران حکومتی میدانستند که اعمالشان نه تعقیب و نه کنترل میشوند، آن قدر طلب میکردند که هفت کیلو روغن، پنج کیلو روغن را پوره(تکمیل) نمیتوانست.»^[۴۷۵]
درمدت طولانی حکومت ظاهرشاه(۱۳۱۲-۱۳۵۲) کاری عمرانی در هزارستان
نشد و در عوض ظلم و ستم و تبعیض در هه جا بیداد میکرد. مردم شیعه در تقیه بسر میبردند و به عقاید و مذهب شان احترام گذاشته نمی شد. در کشور فضای اختناق حاکم بود چنانچه که شهید اسماعیل بلخی به مدت چهارده سال در زندان وحشتناک دهمزنگ بسربرد. قیام ابراهیم خان گاوسوارو شهید بلخی حاکی از درد و رنج و بی عدالتی آن عصر بود که مردم را وادار به واکنش مینماید.
شاه در سال۱۳۴۵ ش از بامیان، یکاولنگ، پنجاب و ورس … دیدار کرد و با استقبال گرم مردم آن منطقه مواجه شده و در جمع مردم وعده های زیادی راجع به امور اقتصادی و پیشرفت مردم دادکه هیچگاه عملی نشد.^[۴۷۶]حتی منطقه پنجاب که به مدت ۴۰ سال به عنوان حکمرانی کلان دایزنگی بود (۱۳۰۰ش-۱۳۴۰ش) و مناطق عمده را که یکاولنگ و لعل و سرجنگل و دایکندی و شهرستان و بهسود را شامل می شد، باید از نظر عمران و آبادی و فرهنگی پیشرفت چشمگیری داشته باشد ولی در اثر تبعیض و عدم توجه حکومت، آبادیهای پنجاب از چند ساختمان ساده ادارات دولتی و چند باب مغازه و چند مدرسه تجاوز نمیکرد. در هزارستان هیچ مدرسه تاسیس نکرد،گرچه اولین مکتب رسمی در هزارستان فقط در پنجاب در سال ۱۳۲۵ در پنجاب تأسیس شد ولی توسعه آن به کندی پیش میرفت.^[۴۷۷]
در مدت چهل سال حکومت ظاهر خان کوچکترین تحولی، در وضعیت مردم هزاره به وجود نیامد و فقط هزاره ها عسکری می کردند مالیات میدادند ولی هیچ کاری از طرف حکومت به نفع آنان صورت نگرفت.

بامیان در دوران داوودخان

داوودخان که ازقبل نقشه حکومت و پادشاهی درسر داشت قبل از کودتای ۲۹تیر (سرطان ) ۱۳۵۲ تصمیم گرفت برای آشنایی با اوضاع اجتماعی و اقتصادی کشور به مناطق مختلف کشورمسافرت داشته باشد و از اکثر استانهای کشور از جمله از بامیان دیدن کردند. سیاست اصلی وی حمایت از پشتونهای دو طرف مرز بود و برای یک جا کردن آنها تلاش میکرد و طی اعلامیه ای تمام «اراضی پشت جوی» را زمینهای دولتی اعلان کرد و هدف آن این بود که چراگاههای کوچی ها کم نشود، در حالی که مردم هزارستان از کم زمینی به شدت در مضیقه بود.
داوودخان میخواست با تقویت و غلبه کوچی ها، هزارستان را خالی از سکنه هزاره و شیعه کند تا جائی که درباره او می نویسند:
«او به مأمورین امرمیکرد که بالای مردم هزاره ظلم کنند، اموالشان را علنا به نام رشوت بگیرند، با خشونت با آنها رفتارکنند، به کوچی ها هدایت میداد که تا اموال هزاره را به زور بگیرند، کشت و زرع آنها را تلف سازند و به شرف وناموس آنها تعرض شود. دروازه های مکاتب مخصوصاً لیسه عسکری را عملاً به روی جوانان هزاره مسدود کرد.»^[۴۷۸]

نتایج:

ورود تشیع در افغانستان از مدتها قبل از خلافت ظاهری امام علی (ع) در بامیان راه پیدا کرده بود .
مردم با فرماندارانی همچون احنف بن قیس وبریده حصیب اسلمی که از یاران مخلص امام علی (ع) بودند محبت امام علی در قلب آنها را پیدا کرده بودند. احنف بن قیس با فتح طخارستان و بامیان در سال ۲۳هجری و با نصب فرمانداری بنام ابن عامر اسلام همرا محبت اهل بیت را به مردم خراسان و بامیان هدیه آورد.
در گسترش شیعه عالمان شیعه مثل ابوهارون سنجی سلطان محمد درویش و همچنین در دوران معاصر افرادی مانند شیخ نطاق پنجابی و ایت الله امینی نقش داشتند.

معلق شدن فراگیر دانه­ها

سومر و همکاران-۱۹۹۶( Sumer et al)

V*2/(Gs-1)gDs>1

۰٫۱۳<Ds<3mm

درحالی که نرخ انتقال بار معلق بستری تابع شرایط هیدرولیکی جریان می­باشد، بار شسته از این ویژگی مستثنی بوده و جریان آب قادر است بار شسته را به هر مقدار که وارد رودخانه شود به صورت معلق حمل نماید .علت این پدیده تشکیل پیوند یونی بین دانه­ های رسوب و ملکول­های آب می­باشد که در مقابل نیروی وزن دانه­ها مقاومت نموده و از ترسیب آنها ممانعت می­نماید . این ویژگی همچنین عامل اصلی وقوع جریان­های با غلظت بالا و جریان­های گلی در رودخانه­ها می­باشد. راهکار عملی برای تعیین بار شسته، نمونه برداری و تعیین غلظت در ایستگاه­های آب سنجی و رسوب سنجی می­باشد. بدیهی است نمونه­های تهیه شده علاوه بر بار شسته، بار معلق بستری را نیز شامل می­ شود.

۲-۱۰- نمونه برداری از مواد معلق

بر عکس مواد محلول در آب که غلظت یکنواختی در مقطع رودخانه دارند، مواد معلق دارای غلظت های متفاوت بر حسب عمق آب بوده و بنابراین برای اندازه گیری صحیح آن باید نمونه های متعدد از آب تهیه کرد. مواد ریز دانه مثل رس و یا لای نرم ، تقریباً دارای غلظت یکنواختی در اعماق مختلف بوده در حالی که ماسه و شن ، دارای غلظت ۵ تا ۱۰ برابر در نزدیکی بستر نسبت به سطح آب می­باشند .یکی از اشکالاتی که نمونه بردارهای رسوب معلق دارند آن است که تمامی آنها یک ضخامت در حدود ده سانتی متری از کف را که دارای غلظت فراوان مواد معلق مخصوصاً از نظر ذرات ماسه و شن است نمونه برداری نمی کنند. با این وجود سعی شده نمونه بردارهای مناسبی جهت اندازه گیری مواد معلق ساخته شود که دارای سه شرط اصلی زیر باشند:
– سرعت در محل ورود آب به داخل نمونه بردار تقریباً همان سرعت جریان واقعی آب باشد.
– وجود نمونه بردار در آب حداقل تغییر را در جریان عادی ایجاد کند .
– دهان لوله نمونه بردار در مسیر جریان آب قرار گیرد .

۲-۱۰-۱- نمونه­بردارهای بار معلق

اطلاعاتی که به طور معمول در تعیین دبی رسوبات معلق بدست می­آیند، عبارتند از: غلظت متوسط، قطر ذرات، وزن مخصوص رسوبات معلق، درجه حرارت مخلوط آب و رسوب، دبی آب و توزیع جریان در مقطع عبوری رودخانه (امید و نصرآبادی، ۱۳۹۱).
–نمونه بردار نقطه ای :
نمونه بردار نقطه ای غلظت متوسطی از مواد معلق را در یک نقطه از رودخانه اندازه گیری می کند.
–نمونه بردار انتگراسیون عمقی :
این نمونه بردارها غلظت متوسطی از مواد معلق را در نقاط مختلف یک امتداد قائم رودخانه اندازه ­گیری می کنند. در استفاده از این نمونه بردارها باید توجه داشت که بطری هنگام خروج نمونه بردار از آب کاملاً پر نباشد و بدین وسیله بتوان مطمئن بود که نمونه برداری از تمام نقاط مورد نظر انجام شده است. چنانچه بطری پرباشد باید لوله ورودی آب به بطری را تعویض کرده و قطرآن را کاهش داد و دوباره نمونه برداری کرد .
–نمونه بردارهای لحظه ای^[۱۱]
این نمونه بردارها دارای لوله افقی بوده و توسط وزنه دوکی شکل دارای باله ، در مسیر جریان آب قرار می­گیرند و در یک لحظه ، دریچه­های دو طرف بسته می شود. عیبی که این نمونه بردارها دارند آن است که تغییرات زمانی مواد را نادیده می­گیرند .
–نمونه بردارهای سری ارتفاعی^[۱۲]
این نمونه بردارها در مورد رودخانه هایی به کار برده می­ شود که دارای سیلاب آنی و کوتاه مدت بوده و فرصت کافی برای نمونه برداری عادی وجود ندارد .در این مورد تعدادی بطری روی یک صفحه چوبی و در ارتفاعات مختلف نصب شده و در روی پایه­ای کنار رودخانه و در یک محل مناسب قرار می­گیرد .این نمونه بردار دقت کافی نداشته و فقط بزرگی و یا کوچکی مقدار گل آلودگی را در مواقع سیلابی نشان می دهد.
–اندازه گیرهای مستمر
این وسایل تغییرات گل آلودگی را در تمام لحظات نشان داده و ثبت می­ کند ولی به علت هزینه زیادی که دارند هنوز در اجرا رواج نیافته­اند .نمونه آن سلول های فتوالکتریک و استفاده از ایزوتوپ­ها و اشعه ایکس می­باشد .این دستگاه ها برای اندازه گیری گل­آلودگی­های کمتر از یک گرم بر لیتر دقت کافی ندارند .
–نمونه بردار پمپی :
در این حالت آب گل آلود از یک لوله که مدخل آن در نقطه مورد نظر در رودخانه قرار دارد مکیده شده و برای تعیین غلظت طوری تنظیم می­شوند که در فواصل زمانی معین یک نمونه از آب را برداشت می­ کند .

۲-۱۰-۲- روش های نمونه برداری از مواد معلق :

-روش E.T.R^[13]
در این روش تعدادی امتداد قائم به فواصل مساوی( معمولاً ۳ امتداد) در مقطع عرضی رودخانه انتخاب گردیده و با بهره گرفتن از نمونه بردار نوع انتگراسیون عمقی از هر یک از امتدادهای عمودی نمونه برداری می شود. درتقسیم بندی مقطع فواصل کوتاه طرفین که آب ساکن دارند به حساب نمی­آیند. سرعت بالا و پایین بردن نمونه بردار باید یکنواخت بوده وبرای تمام امتدادهای قائم مساوی باشد. غلظت متوسط نمونه های برداشتی در محورهای عمودی مختلف نشان دهنده میانگین گل آلودگی در زمان نمونه برداری خواهد بود .
-روشE.D.I ^[۱۴]
در این روش مقطع عرضی رودخانه به سه و یا چند مقطع جزئی به نحوی تقسیم می­ شود که دبی آن­ها تقریباً با هم برابر باشند. آنگاه از وسط هر یک از مقاطع به طریقه انتگراسیون عمقی نمونه برداری می­ شود .سپس میانگین وزنی غلظت از رابطه زیر محاسبه می­گردد:
Cs=ΣCqQp/ΣQp
Cs = غلظت که در آن به گرم بر لیتر یا کیلوگرم برمتر مکعب
Cq = غلظت متوسط در هر یک از محورها
Qp = دبی هر یک از مقاطع
در عمل قبل از نمونه برداری رسوب، دبی آب اندازه ­گیری می­ شود .در ایستگاه­هایی که به روش فوق نمونه برداری می­شوند معمولاً نقطه ثابتی در کناررودخانه برای برداشت نمونه تعیین می­گردد که همزمان با نمونه برداری در این نقطه نیز نمونه برداری انجام می­ شود. سپس با تعیین غلظت در نقطه ثابت رابطه بین غلظت متوسط مقطع و غلظت در این نقطه به دست می ­آید. به ­این ترتیب در هنگام جریان سیل کافی است که تعدادی نمونه از همان نقطه ثابت گرفته شود و با بهره گرفتن از رابطه به دست آمده ، غلظت متوسط آب رودخانه به دست می ­آید .در صورتی که تعداد نمونه­ها در طول سیلاب کافی باشد می­توان منحنی تغییرات گل­آلودگی را در طول سیلاب رسم کرد .
حجم نمونه­های لازم برای تعیین مواد معلق نیز متناسب با میزان گل­آلودگی آب­ها تغییر می­ کند. هر چه آب صا­ف­تر باشد باید حجم بیشتری از آن را نمونه­برداری کرد (مهدوی ، ۱۳۸۸).

۲-۱۱- روش­های برآورد رسوب معلق

بطور کلی روش­های برآورد غلظت رسوب معلق رودخانه­ها به دو دسته تقسیم شده است. دسته اول روش­های مبتنی بر قوانین دینامیک و مکانیک سیلات که عموماً توسط متخصصان و صاحب­نظران علم هیدرولیک ارائه شده است؛ و دسته دوم روش­های مبتنی بر اندازه ­گیری­های مستقیم و تحلیل­های آماری، که بیشتر توسط صاحب­نظران علم هیدرولوژی توصیه شده است (میرابوالقاسمی و مرید، ۱۳۷۴). طبق تقسیم­­بندی Preston et al(1989) سه طبقه عمده از روش هیدرولوژیکی دیده می­ شود که عبارتند از: برآوردکننده­های رگرسیونی، برآوردکننده­های میانگین، و برآوردکننده­های نسبتی.
در برآوردگرهای رگرسیونی مقادیر اندازه ­گیری شده دبی آب و رسوب در مقابل یکدیگر رسم شده و سپس تابع مناسبی بر داده ­ها برازش داده می­ شود (جواهری و همکاران، ۱۳۸۴). از میان روش­های فوق، منحنی­های سنجه رسوب، که جزء برآوردگرهای رگرسیونی­اند، بر اساس روابط بدست آمده از اندازه ­گیری­های مستقیم دبی جریان- غلظت رسوب عمل می­ کنند و معمولاً در مقیاس­های زمانی غیرمنفرد و پیوسته (روزانه، ماهانه، و سالانه) بعنوان مبنای مشاهده­ای در برابر مقادیر برآوردی در نظر گرفته می­شوند (دفتر استانداردها و معیارهای فنی، ۱۳۸۶). همچنین از آنجا که بیشترین مقدار بار رسوب انتقالی در زمان سیلاب­های منفرد مشاهده می­ شود، لذا در مقیاس سالانه، تغیییرات رسوبدهی در ارتباط با تعداد وقایع سیلابی رخ داده می­باشد که بصورت هیدروگراف سالانه نیز قابل ترسیم است. بنابراین با ثبت داده ­های دبی متوسط روزانه در طی سال می­توان با بهره گرفتن از معادله سنجه، رسوبدهی سالانه را با دقت قابل قبولی برآورد کرد (Rovira et al. 2006).

۲-۱۲- محاسبه رسوب معلق با بهره گرفتن از منحنی سنجه رسوب و دبی های متوسط روزانه :

اگر تعداد نمونه های برداشتی هنگام سیلاب­ها کافی باشند، با بهره گرفتن از کاغذ­های لیمنوگراف، تغییرات زمانی بر حسب دبی را مورد مطالعه قرار می­ دهند. سپس غلظت متوسط روزانه رسوب را حساب کرده و با جمع­آوری آن­ها ،میزان رسوب سالانه مواد معلق بدست می ­آید. چنانچه تعداد نمونه­ها برای رسم منحنی تغییرات غلظت کافی نباشد ، غلظت نمونه­برداری شده در حجم آب همان روز ضرب شده و رسوب روزانه بدست می ­آید. با بهره گرفتن از دبی متوسط و رسوب روزانه، منحنی سنجه رسوب روی کاغذ لگاریتمی رسم می­ شود که معمولاً به صورت خطی مستقیم است با انتقال دبی های متوسط روزانه روی منحنی سنجه رسوب می توان وزن رسوب مربوط به آن روز را بدست آورد و با جمع کردن آن­ها وزن کل مواد معلق سالانه محاسبه می­گردد. منحنی سنجه رسوب یک رابطه تقریبی بین دبی آب و رسوب می­باشد. مثلاً دو دبی یکسان ناشی از ذوب برف و رگبار شدید دارای گل­آلودگی بسیار متفاوتی با یکدیگر می­باشند .به همین دلیل گاهی اوقات نقاط موجود روی کاغذ سنجه رسوب بسیار پراکنده می­باشد (مهدوی، ۱۳۸۸).

۲-۱۳- محاسبه رسوب معلق با بهره گرفتن از روش اداره عمران ایلات متحده(^[۱۵]USBR)

مراحل محاسبه رسوب معلق در این روش ،به شرح زیر می­باشد (مهدوی ، ۱۳۸۸) :
۱- رسم منحنی دبی کلاسه

اندازه گیری باثبات

انتشار گزارش

گزارش دهی متعادل

کنترل منظم داده ها

تأثیر ارزیابی

مسئولیت مالی

تحلیل اطلاعات کمی

تحلیل اطلاعات کیفی

نتایج توجیه شده

گزارش دهی عینی

۲-۲-۲۱-۱) استاندارهای سودمندی
این استانداردها برای حصول اطمینان از این که ارزیابی نیازهای اطلاعاتی عملی مخاطبان خاص را فراهم می­سازد، مورد استفاده قرار می­گیرند که عبارتند از:

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

• تعیین مخاطب: برای پیگیری نیازهای مخاطبان باید با افرادی که از ارزیابی متأثر می­شوند، مشخص شوند.

• ارزیاب معتبر: افرادی که به منظور اجرای ارزیابی انتخاب می­شوند، بایستی مورد اطمینان بوده و شایستگی انجام ارزیابی را داشته باشند، به گونه ­ای که یافته­های ارزیابی از حداکثر اعتبار و پذیرش برخوردار باشند.

• دامنه­ اطلاعات و انتخاب اطلاعات: اطلاعات جمع­آوری شده باید به گونه ­ای باشند و به روش­هایی انتخاب شوند که سؤالات اصلی را در خصوص موضوع ارزیابی پیگیری نمایند و پاسخگوی نیازها و علایق مخاطبان ویژه باشند.

• تفسیر ارزشمند: دیدگاه ­ها، شیوه ­ها و مبنای منطقی مورد استفاده در تفسیر یافته­ ها باید به دقت توصیف شوند، به گونه ­ای که مبناهای قضاوت­های ارزشی روشن داشته باشند.

• روشنی گزارش: گزارش ارزیابی باید موضوع مورد ارزیابی، محتوا و اهداف شیوه ­ها و یافته­های ارزیابی را به وضوح توصیف نماید، به گونه ­ای که مخاطبان، آنچه را که انجام گرفته، دلیل انجام آن، اطلاعات به دست آمده، نتایج ترسیم شده و توصیه­های پیشنهادی را به آسانی درک نمایند.

• انتشار گزارش: یافته­های ارزیابی باید به مراجعان و مخاطبان مربوطه ارائه شوند، به نحوی که آن­ها بتوانند یافته­ ها را مورد ارزیابی قرار داده و از آن­ها استفاده کنند.

• زمان­بندی گزارش: انتشار گزارش­ها باید به موقع باشد، به گونه ­ای که مخاطبان بتوانند از اطلاعات گزارش شده به نحو مطلوبی استفاده نمایند.

• تأثیر ارزیابی: ارزیابی­ها باید به نحوی برنامه­ ریزی و اجرا شوند که مخاطبان را نسبت به پیگیری مطالب تشویق نمایند.

۲-۲-۲۱-۲) استانداردهای انجام­پذیری
استانداردهای انجام­پذیری مورد نظر برای اطمینان از این که ارزیابی واقع­گرا، مدبرانه و سیاست­مدارانه هست یا نه مورد استفاده قرار می­گیرند که عبارتند از:

• دستورالعمل­های عملی: دستورالعمل­های ارزیابی باید عملی باشند به نحوی که نارسایی­ها به حداقل رسیده و بتوان اطلاعات موردنیاز را جمع­آوری نمود.

• ثبات سیاسی: ارزیابی باید با پیش ­بینی شرایط مختلف گروه ­های متعدد، برنامه­ ریزی و اجرا شود، به گونه ­ای که مشارکت آن­ها به دست آید و تلاش­هایی از جانب آن­ها برای کاهش عملیات ارزیابی صورت گیرد و یا اعمال نظر و سوء کاربرد نتایج را بتوانند رفع یا خنثی سازند.

• هزینه­ ثمربخشی: ارزیابی باید اطلاعات ارزشمندی را برای توجیه منابع زیادی که صرف آن شده، فراهم نماید.

محققان تشخیص داده اند که سمیّت کبدی ناشی از تتراکلریدکربن همراه با مقدار زیادی از تجمع کلسیم در کبد می باشد. اما ارتباط بین نکروز کبدی و تجمع کلسیم هنوز مبهم می باشد، غلظت کلسیم خارج سلولی ۱۰^۴ تا ۱۰^۳ برابر بیشتر از غلظت کلسیم سیتوپلاسمی است. این گرادیان غلظت در نتیجه نفوذپذیری نسبی غشاء پلاسمایی به یون کلسیم و انتقال فعال کلسیم توسط پمپ های کلسیم که در غشاء وجود دارند ایجاد می شود. بسیاری از سموم سطح کلسیم داخل سلولی را بالا می برند که یا با افزایش ورود کلسیم از خارج به داخل است یا در نتیجه مهار انتقال آن به خارج سلول می باشد (۹۰).
Farber و همکارانش تصور کردند که تغییر در متابولیسم کلسیم به عنوان یک متابولیسم کلی برای سمیت تتراکلریدکربن است، به طوری که آسیب سمی اولیه مهار یک یا چند پمپ مختلف از کلسیم است که سبب افزایش کلسیم داخل سلولی می شود. غلظت کمی از تتراکلریدکربن (۱mM) سبب افزایش سریع در غلظت سیتوپلاسمی کلسیم آزاد می شود این افزایش منجر به فعال سازی یک سری از آنزیم های هیدرولیتیک و تخریب غشاء سلول ها و در نهایت مرگ سلول ها می شود. پمپ کلسیم شبکه آندوپلاسمیک ممکن است یک نقش مهمی را در این فرایند داشته باشد، زیرا ارگانلی است که CYP450 که مهمترین مسیر متابولیسمی برای فعال شدن تتراکلریدکربن است و همچنین پمپ کلسیم که یک سیستم اصلی برای نگه داشتن هومئوستاز کلسیم سیتوپلاسمی است را دارد (۴۶).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

فصل دوم:
مواد و روش ها
۲-۱- دستگاه‌ها و لوازم و تجهیزات مورد استفاده
دستگاه‌ها،‌ لوازم و تجهیزاتی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفت به صورت زیر است:
دستگاه سانتریفوژ ساخت کشور آلمان
بن ماری
قفس نگهداری موش از جنس پلی کربنات با سقف مشبک از جنس استیل
ترازوی حساس الکتریکی با دقت ۰۰۱/۰ گرم
سرنگ‌های انسولینی ساخت کشور ایران
پی پت ، همزن شیشه ای، ‌ارلن مایر، استوانه مدرج و بشر جهت تهیه محلول دارو
ظرف مخصوص بیهوش کردن حیوانات
کاغذ صافی ساخت کشور آلمان
وسایل جراحی جهت خونگیری
یک جفت دستکش مخصوص گرفتن موش
جا لوله ای «راک» ساخت ایران
لوله آزمایش
دوربین عکاسی
ظرف آبخوری مخصوص موش
اون (گرمخانه) ساخت ایران دنا
ظرف شیشه ای درب دار
پتری
سرنگ cc 2
کامپیوتر جهت آنالیز داده ها
یخچال فریزر جهت نگهداری سرم ساخت ایران آزمایش
۲-۲- ترکیبات شیمیایی و مواد مصرفی
گیاه کرفس تهیه شده از استان فارس
تتراکلریدکربن
روغن زیتون ساخت شرکت فامیلا
الکل سفید ساخت شرکت تولیدی فرآورده‌های تقطیر پارسیان
الکل صنعتی ساخت شرکت پارسیان شیراز
آب مقطر
تیغ جراحی «ساخت ایران»
برچسب کاغذی «ساخت ایران»
پنبه «ساخت ایران»
خاک اره
خوراک مخصوص موش تولیدی خوراک دام پارس
دستکش در انواع مختلف (کتانی ،‌یکبار مصرف ، جراحی)
موش صحرایی نر
۲-۳- دستگاه پرکولاتور^[۷۴]
دستگاه عصاره گیری است که با بهره گرفتن از فشار کار می کند. این دستگاه حاوی یک مخزن شیشه ای دهان گشاد می باشد که در پایین حاوی شیر کنترل است. مواد مورد نظر در داخل مخزن قرار می گیرد و به علت فشاری که به آن وارد می شود حلال، قطره قطره از آن خارج می شود.
شکل (۲ – ۱) دستگاه پرکولاتور
۲-۴- روش تهیه عصاره هیدروالکلی گیاه کرفس:
ابتدا مقدار ۱۵کیلوگرم گیاه کرفس از توابع استان فارس در ابتدای مرداد ماه ۱۳۹۲ تهیه گردیدو پس از تمیز نمودن، آن ها را در یک اتاق تاریکی پهن کرده تا خشک شود. و سپس به آزمایشگاه منتقل شد، ابتدا کرفس خشک شده را به وسیله آسیاب پودر کرده و ۱۰۰ گرم از پودر کرفس آسیاب شده را برداشته و در ۷۰۰ سی سی اتانول۷۰ در صد مخلوط کرده و به وسیله دستگاه پرکولاسیون به مدت ۳روز
(۷۲ ساعت) در هوای آزمایشگاه نگه داری کرده و بعد از آن عصاره را از دستگاه می گیریم. در ضمن برای اینکه گیاه خشک نشود و عصاره بیشتری به دست بیاید همان اندازه که قطره قطره از شیر دستگاه عصاره خارج می شود به همان اندازه حلال مورد نظر که همان هیدرو الکل می باشد، از بالای دستگاه اضافه کرده تا مادامی که عصاره از پایین دستگاه گرفته می شود دیگر رنگی نداشته باشد. عصاره به دست آمده را به وسیله دستگاه روتاری و یا بن ماری غلیظ کرده تا تمام هیدرو الکل عصاره گرفته شود سپس برای اینکه عصاره رطوبتی نداشته باشد در دستگاه دیگری به نام دیسیکاتور که خلاء قوی ایجاد می کند به مدت ۲۴ ساعت نگه داری کرده و راندمان ۱۰۰ گرم گیاه پودر شده که برداشتیم ۲۰ گرم عصاره غلیظ کرفس می باشد.
شکل(۲-۲): نحوه عصاره گیری
۲-۵-حیوانات مورد استفاده و نحوه ‌نگهداری آنها
حیوانات مورد آزمایش در این تحقیق موشهای سفید بزرگ نر بالغ از نژاد اسپراگوداولی با وزن تقریبی۵ ±۲۰۰ گرم و سن ۳-۲ ماه بودند که از خانه حیوانات شیراز تهیّه و در همان مرکز آزمایشات انجام شدند. درجه حرارت محیط ۲ ± ۲۵ در طول شبانه روز ثابت و طی دوره ی نوری ۱۲ ساعت تاریکی و ۱۲ ساعت روشنایی قرار داشتند.
آب و غذا در تمام طول آزمایش بدون هیچ محدودیتی در اختیار آنها قرار می‌گرفت. قفس‌های نگهداری حیوانات از جنس پلی کربنات در ابعاد ۴۰ × ۲۵ × ۱۵ با سقف مشبک از جنس استیل بود که در هرکدام از قفس‌ها پنج سر موش نگهداری می‌شدند.کف قفسها توسط تراشه‌های چوب مفروش می‌شد. خاک اره‌های موجود در کف قفس هر روز یکبار تعویض می‌شدند.
شکل(۲-۳): تصویر قفس های نگهداری موش
۲-۶- گروه بندی حیوانات
قبل از انجام تحقیقات حیوانات را وزن کرده تا در یک محدوده وزنی خاصی باشند. وزن موش‌های نر مورد استفاده در این تحقیق، ‌به طور میانگین حدود ۵ ±۲۰۰ گرم بودند. تعداد کل موش‌ها ۴۰ سر بودند که به صورت زیر به گروه های کنترل، شاهد و تجربی تقسیم شدند.
جدول ۲-۱- گروه بندی نمونه ها بر اساس مصرف عصاره هیدروالکلی گیاه کرفس و تتراکلرید کربن