این تکنیک برای کنترل درد، کاهش هیپرتنسیون و هیپوتنسیون عضلانی، تطابق جریان خون در موارد سر درد، کمک به فعالسازی عضلات درگیر در فلج نسبی سکته مغزی، فلج صورت، مدیریت استرس، کاهش اضطراب و افسردگی، مشکلات روده ای معده ای، بی اختیاری ادرار و یبوست، بالا بودن فشار خون، صرع اپتیک، اختلال عملکردی تمپورومندیبولار و … کاربرد دارد [۵].

بیوفیدبک بهبودی مستمر و مؤثری در فعالیت های بدنی در افراد با مشکلات حاد و مزمن ایجاد می‌کند و تقریبا برای بهبود حرکتی فیزیکی در هر کس که دچار اختلال عملکرد عضلات است، موثراست. بیوفیدبک در نوع خود درمان قدرتمند و مؤثری است که در بهبود جابجایی^[۱۰۷]، پوسچر^[۱۰۸]، استقلال در فعالیت های روزمره زندگی و دیگر فاکتورهای فیزیکی تاثیر مثبت دارد [۱۳]. بیوفیدبک بیشتر نواحی مغز و بدن را در جهت بهبودی تحت تاثیر قرار داده و وسعت آن تا حدیست که در عملکردهای مختلف بدن مثل گفتار، بینایی، تعادل، حافظه، هوش، هماهنگی، مهار و تحریک بین مخچه و کورتکس ونیز راه های حرکتی آوران و وابران بین عضلات و مغز که می‌تواند عملکرد مخچه را بهبود بخشد، استفاده می شود [۵].بیوفیدبک با دادن فیدبک عمقی که بواسطه برون داد بینایی یا شنوایی تهیه می‌کند، باعث می شود که بیمار با آگاهی تغییرات ارادی در فعالیت واحدهای حرکتی ایجاد کند [۷]. این تاثیر بواسطه ارتباط تنگاتنگ مخچه و مغز، یکپارچگی بین بینایی، ارتباطات زبان و شناخت تاثیر مثبتی بر حرکت دارد. نهایتاً بیوفیدبک به ارتباط مؤثر بین مغز و بدن و کارکرد بهتر آن می‌ انجامد که باعث افزایش تعادل فعالیت عضلانی می‌گردد و درنهایت به عملکرد مطلوب مغز و بالعکس منجر می شود. با این کار تبدیل چرخه معیوب عملکرد ضعیف عضلانی به بهبودی روزافزون منجر می شود. عوامل مهم دیگری مثل تولید و ذخیره انرژی، گردش خون، فعالیت ایمنی، افزایش حرکات فیزیکی و افزایش سلامت کلی از پیامدهای آن خواهد بود [۵].

(۱۵-۲) مکانیسم عملکرد بیوفیدبک

بسیاری از محققان بر روی مکانیسم نوروفیزیولوژی پیچیده بیوفیدبک در بطن تاثیرات حرکتی مطالعاتی داشته اند اما هنوز به چگونگی این مکانیسم به طور واضح دست نیافته اند. اما از مکانیسم های احتمالی آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد: حذف تاثیرات مهاری اکتیو، کشف راه های حرکتی سالم و بلااستفاده و القاء استراتژی های حرکتی جدید، انتقال عملکرد به ساختارهای نورونی دست نخورده، استفاده از مسیرهای جایگزین یا جوانه زدن اکسون ها به شکل سیناپس های جدید [۶]. مکانیسم اثر پیشرفت عصبی با بهره گرفتن از بیوفیدبک به صورت بالینی مشخص نشده است، وجود بازخورد حسی فعال مثل بینایی، شنوایی و پراپریوسپتیو^[۱۰۹] که بواسطه استفاده از بیوفیدبک ایجاد می‌گردد، ممکن است باعث تحریک یا جذب سیناپس های بلا استفاده گردد و برای کنترل حرکتی مؤثر واقع شود و احتمالا باعث ایجاد تحریکات حسی پایدار می‌گردد و در نتیجه بهبودی عصبی عضلانی را در پی خواهد داشت [۵].

(۱۶-۲) تاثیر بیوفیدبک بر عملکرد اندام فوقانی

یکی از مهمترین اختلالاتی که در افراد دچار سکته مغزی به وجود می‌آید فلج اندام فوقانی بویژه عضلات دست می‌باشد که یکی از محوری ترین اعضای بدن برای انجام عملکرد روزمره زندگی می‌باشد؛ عملکرد دست به ساختار صحیح مفاصل، قدرت عضلات، حرکت وهماهنگی بستگی دارد. کاهش حرکت دست ثانویه به فلج نوروماسکولار، صدمات یا اختلالات عضلانی، تاندون یا سیستم عصب مرکزی می‌تواند فعالیت های روزمره زندگی، بهداشت فردی و اجتماعی، اعتماد به نفس، کسب استقلال در زندگی و کیفیت زندگی را به طور چشمگیری کاهش دهد که خود باعث عوامل مخربی مانند: افسردگی و کاهش مشارکت اجتماعی خواهد شد. در این میان اهمیت مفصل مچ به ‌عنوان یک مفصل کلیدی در حرکات اندام فوقانی و بویژه دست می‌تواند بسیار مهم باشد. وجود استابیلیتی در مچ بستری را برای بهبود حرکات انگشتان و شست فراهم می‌کند که فرد را به سمت حرکات ظریف سوق می‌دهد. در افراد همی پلژیک به خصوص افراد دچار سکته مغزی با فلج اندام فوقانی معمولا فرد گرفتار سینرژی فلکسوری می‌گردد. با رفتن اندام در الگوی فلکسیون بویژه در مفصل مچ دست عملکرد دست محدود شده و بسیار مختل می‌گردد [۵۵].

طبق بررسی های موجود مشخص شده تکنیک های توانبخشی در بازگشت عملکرد اندام تحتانی نسبت به اندام فوقانی موثرترند. در تحقیقات انجام شده گزارش شده است که اگر بهبودی بهتر عملکرد اندام فوقانی تا هفته یازدهم اتفاق نیفتد دیگر نمی توان انتظار زیادی برای بهبودی داشت [۶] .بزرگترین مشکل در پیشبرد بهینه توانبخشی بیماران با حوادث مغزی محدودیت عملکرد دست می‌باشد. اگرچه عملکرد معنی داراندام فوقانی بوضوح در بازگشت حرکات شست و انگشتان تجلی می‌یابد ولی این حرکات در افراد سکته مغزی مزمن غالبا وجود ندارد یا محدود است. ولف در پژوهشی به صورت غیر رسمی با یک هزار فیزیوتراپیست در امریکا و کانادا تماس گرفت؛ تنها یک فیزیوتراپیست گزارش داد که یک مورد در سکته مغزی (پس از یک سال) حرکت اکستنسیون انگشتان و ابداکسیون و اکستنسیون شست را پس از پیگیری درمان به دست آورده است [۵۶]. در حال حاضر بخصوص با بهره گرفتن از درمان های صرفا سنتی توانبخشی در این امر کاملا موفق نیست. ‌بنابرین‏ توسعه تکنیک های درمانی و ترکیب درمان های مختلف برای پیشرفت اندام فوقانی همی پلژیک لازم است. در توانبخشی پس از سکته مغزی و بخصوص در کاردرمانی از مدالیته های درمانی و تکنیک های مؤثری در جهت بهبودی و کسب حداکثراستقلال در عملکرد روزمره زندگی استفاده می شود، یکی از این تکنیک های کاربردی بیوفیدبک تراپی است. در توانبخشی بیوفیدبک جایگاه مهمی در درمان اختلالات نورولوژیک اندام فوقانی داشته، بخصوص در بازآموزی عضلات و افزایش ریلکسیشن عضلات اسپاستیک مؤثر است [۶]. لذا بیوفیدبک به ‌عنوان یک درمان مکمل در کنار برنامه های توانبخشی سنتی جایگاه ویژه ای دارد که در این استراتژی توانبخشی، روش جدیدی برای تهیه فیدبک بینایی و شنوایی برای تمرینات قدرتی و عملکردی برنامه ریزی شده است [۵۷].

بیوفیدبک شامل سه گام مهم است: ارزیابی، درمان و حرکت؛ ارزیابی برای شناسایی عضله یا عضلاتی که به درمان نیازمندند. درمان به انقباض عضلانی و عملکرد بهتر کمک می‌کند و حرکت از عضله و ساختارهای مرتبط در جهت عملکرد روزمره زندگی کمک می‌گیرد تا بهبودی عملکرد کلی صورت گیرد و کیفیت زندگی فرد ارتقاء یابد [۵].

۶-۳-۲- تئوری تلفیقی پذیرش وکاربردفناوری ( UTAUT^[23])

مدل UTAUT^[24] حاصل یکپارچگی هشت مدل مطرح (مدل تئوری عمل استدلال شده(TRA)، مدل استفاده از رایانه های شخصی (( PC Utilization، مدل تئوری رفتار برنامه ریزی شده(TPB)، تئوری اشاعهء نوآوری (IDT) ، نظریه شناخت اجتماعی(SCT) و تئوری پذیرش سیستم‌های فنی اجتماعی (Sociotechnical Systems Theory of Acceptance) است در زمینه پذیرش فناوری است. ونکاتش در مطالعه خود از داده های مربوط به کارمندان چهار سازمان در طی شش ماه و در سه مقطع زمانی (دوره اول: بعدازآموزش، دوره دوم: یک ماه بعد از پیاده سازی و دوره سوم: سه ماه بعد از پیاده سازی) استفاده ‌کرده‌است. رفتار استفاده واقعی پس از گذشت شش ماه از دوره آموزش مورد سنجش قرار گرفت. هشت مدل مذکور بین ۱۷تا۵۳ درصد از واریانس قصد رفتاری را توضیح دادند، سپس تئوری تلفیقی پذیرش ‌و کاربرد فناوری با بهره گرفتن از داده های جمع‌ آوری شده آزمون شد. نتایج ازمون نشان داد که عملکرد تئوری مذبور از هشت مدل دیگر بهتر است و ۶۹ درصد از واریانس قصد استفاده از فناوری را توضیح می‌دهد (ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳).

۴-۲- فرموله سازی تئوری یکپارچه­ی پذیرش و استفاده از تکنولوژی (UTAUT)

هفت ساخت موجود به نظر مهمترین تعیین کننده های مستقیم تمایل یا به کارگیری، در یک مدل فردی یا مدل های دیگر ‌می‌باشد (ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳) ‌بنابرین‏ چنین نظریه ­پردازی شد که چهار ساخت نقش قابل ملاحظه ای را به ‌عنوان تعیین کننده های مستقیم پذیرش کاربر و رفتار به کارگیری بازی خواهند کرد.

انتظار عملکرد^[۲۵]، انتظار تلاش^[۲۶]، تاثیر اجتماعی^[۲۷]، و شرایط تسهیلی^[۲۸]، خودکارآیی^[۲۹] ، نگرش نسبت به استفاده از تکنولوژی^[۳۰] و اضطراب^[۳۱] همان‌ طور که در زیر تشریح خواهد شد، تئوری ­پردازی می‌شوند. برچسب های مورد استفاده برای ساخت ها، ماهیت ساخت را توصیف می‌کند و بر این قرار بوده ­اند تا مستقل از هر دیدگاه نظری خاص باشند. در پایان این بخش، هر کدام از تعیین کننده ها را مشخص نموده و فرضیات تحقیق را با توجه به مبانی نظری تحقیق تعریف می نماییم . شکل ۳-۲ مدل تحقیق ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳ را نشان می‌دهد.

شکل ۳-۲ مدل تحقیق ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳

داوطلبانه بودن برای استفاده

۱-۴-۲- انتظار عملکرد

انتظار عملکرد به صورت میزانی که فردی باور دارد که استفاده از این سیستم به او کمک خواهد کرد تا در انجام شغل سود به دست آورد تعریف می شود. این پنج ساخت حاصل از مدل های مختلف که به انتظار عملکرد مرتبط می‌باشند، سودمندی (TAM/TAM2 و C-TAM-TPB)، انگیزش خارجی (MM)، تناسب شغل (MPCU)، مزیت نسبی (IDT) و انتظارات خروجی (SCT) در نظر گرفته می‌شوند. بررسی ادبیات موضوع توسط ونکاتش وهمکاران۲۰۰۳ نشان می‌دهد که، برخی از مولفان تشابهات آن ها را تأیید می‌کنند: سودمندی و انگیزش خارجی (دیویس^[۳۲] و همکاران، ۱۹۸۹، ۱۹۹۲)، سودمندی و تناسب شغلی (تامپسون^[۳۳] و همکاران، ۱۹۹۴)، سودمندی و مزیت نسبی (دیویس و همکاران، ۱۹۸۹؛ مور و بنباسات^[۳۴]، ۱۹۹۱؛ پلوفی^[۳۵] و همکاران، ۲۰۰۱)، سودمندی و انتظارات خروجی(کامپیو و هیگینز^[۳۶]، ۱۹۹۹ب؛ دیویس و همکاران، ۱۹۸۹)، و تناسب شغلی و انتظارات خروجی (کامپیو و هیگینز، ۱۹۹۹ب).

ساخت انتظار عملکرد در هر مدل فردی (جدول ۱-۲) قوی ترین پیش‌بینی کننده برای تمایل است و در تمامی نقاط اندازه گیری هم در وضعیت اجباری و هم در وضعیت اختیاری معنادار باقی می ماند(ونکاتش وهمکاران۲۰۰۳). یافته های ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳ آزمون های پیشین راتاییدمی نماید(آزمون های مدل قبلی (آگاروال و پراساد^[۳۷]، ۱۹۹۸؛ کامپیو و هیگینز، ۱۹۹۹ب؛ دیویس و همکاران، ۱۹۹۲؛ تیلور و تاد^[۳۸]، ۱۹۹۵الف؛ تامپسون و همکاران، ۱۹۹۴؛ ونکاتش و دیویس، ۲۰۰۰)) با این حال، به لحاظ نظری، دلیلی وجود دارد تا انتظار داشته باشیم که رابطه بین انتظار عملکرد و تمایل با جنسیت و سن تعدیل خواهد یافت. تحقیق بر روی تفاوت های جنسیتی نشان می‌دهد که مردان تمایل بیشتر به وظیفه محور بودن دارند (مینتون و اشنایدر^[۳۹]، ۱۹۸۰) و ‌بنابرین‏ انتظارات عملکرد، که بر انجام وظیفه تمرکز دارد، احتمالا برای مردان برجستگی ویژه دارند. تئوری طرح جنسیتی پیشنهاد می‌کند که چنین تفاوت‌های نقش های جنسیتی و فرآیندهای اجتماعی سازی تقویت شده حاصل از تولد نسبت به خود، از جنسیت بیولوژیکی نشأت می‌گیرد (بم، ۱۹۷۴؛ بم و آلن^[۴۰]، ۱۹۷۴؛ کیرچ میر^[۴۱]، ۱۹۹۷؛ لوبینسکی^[۴۲] و همکاران، ۱۹۸۳؛ لینات و مک کندلس^[۴۳]، ۲۰۰۰؛ مونتو ویدلو^[۴۴]، ۱۹۸۰). مطالعات اخیر تجربی خارج از حوزه IT (مانند، کیرچ میر، ۲۰۰۲؛ تی ونگ^[۴۵]، ۱۹۹۷) نشان داده‌اند که نقش های جنسیتی دارای یک بنیان روانشناسی قوی هستند و نسبتا قایل تحمل، و هنوز جا برای تغییر در طی زمان دارند (ونکاتش و همکاران ۲۰۰۳).

جدول۱-۲: انتظار عملکرد: ساخت های ریشه ای، تعاریف و مقیاس ها(ونکاتش۲۰۰۳)

ساخت

تعریف

بخش­ها (آیتم­ها)

سودمندی درک شده (دیویس، ۱۹۸۹؛ دیویس و همکاران، ۱۹۸۹)

میزانی که شخصی باور دارد که استفاده از یک سیستم ویژه عملکرد شغلی او را ارتقاء می‌داد

1. 1. استفاده از این سیستم در شغل من مرا قادر خواهد ساخت تا وظایف را سریعتر انجام دهم.

1. 1. استفاده از این سیستم عملکرد شغلی مرا بهبود خواهد داد.

1. 1. استفاده از این سیستم در شغل من بهره وری مرا افزایش خواهد داد.

1. 1. استفاده از این سیستم اثربخشی مرا در شغلم را افزایش خواهد داد.

1. 1. استفاده از این سیستم انجام شغل مرا آسانتر خواهد کرد.

1. من این سیستم را در شغلم مفید خواهد یافت.

انگیزش خارجی (دیویس و همکاران، ۱۹۹۲)

ادراکی که کاربران خواهند خواست تا فعالیتی را انجام دهند زیرا آن به نظر، برای دستبابی به خروجی های ارزشمند کاربردی می‌باشد که از خود فعالیت مجزا می‌باشند، همچون عملکرد شغلی بهبود یافته، پرداخت، یا ترفیع ها.

انگیزش خارجی با بهره گرفتن از این آیتم ها و بخش های مشابه که از TAM سودمندتر به نظر آمده است، عملی می شود (بخش های ۱ از ۶ تای بالا)

تناسب شغلی (تامپسون و همکاران، ۱۹۹۱)

چگونه قابلیت های یک سیستم عملکرد شغلی یک نفر را ارتقاء می‌دهد.

1. 1. استفاده از این سیستم هیچ تاثیری بر عملکرد شغل من ندارد (امتیاز دهی معکوس)

پیش‌بینی شده در ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی از این حیث قابل جمع است که در اینجا قانون‌گذار به اقامتگاه زن تنها از حیث تعیین دادگاه صالح نظر داشته است.

‌بنابرین‏ با توجه به ارتباط تابعیت و اقامتگاه، اقامتگاه زن ایرانی که در اثر ازدواج تابعیت شوهر تحمیل

می شود همان اقامتگاه شوهر و تابع قانون دولت متبوع شوهر است.

گفتار پنجم : روابط مالی زن و مرد دارای تابعیت متفاوت

زندگی مشترک زن و مردی که با یکدیگر ازدواج می نمایند دو گونه رابطه، یعنی رابطه شخصی و رابطه مالی، میان آنان پدید می آورد. این دو گونه رابطه با وجود تأثیر مشترک آن ها در استحکام خانواده و تأثیر متقابل آن ها در یکدیگر از همدیگر متفاوتند؛ ‌به این معنی که رابطه های شخصی بیشتر دارای جنبه ی اخلاقی بوده به چگونگی همزیستی دو انسان، هر یک دارای ویژگی‌های خود، در زیر یک سقف با یکدیگر دارد و قانون‌گذار کمتر می‌تواند به دقایق آن ها وارد شود و با وضع قاعده های الزام آور، با ضمانت اجرای کافی که زیانبخش برای دوام خانواده نباشد به تنظیم آن ها بپردازد. و حال آنکه رابطه های مالی قابل پیش‌بینی و تنظیم چه از سوی خود آنان و یا از سوی قانون‌گذار هستند. حل و فصل مسایل ناشی از این دو گونه رابطه در حقوق داخلی به اندازه کافی دشوار است چه رسد به آنکه قضیه تابع حقوق بین الملل خصوصی باشد ‌به این معنی که در آن عنصری بیگانه یافت گردد مانند آنکه طرفین رابطه یا یکی از آن دو اتباع بیگانه باشد. در اینجا لازم است با توجه به تفاوت های میان این دو نوع رابطه، هر یک از این دو به طور جداگانه مورد مطالعه واقع شود.

رابطه های شخصی میان زوجین: قانون‌گذار ایران ذیل عنوان «حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر علاوه بر تأکید بر تکلیف زن و شوهر به حسن معاشرت با یکدیگر (ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی) و معاضدت آنان با یکدیگر در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد (ماده ۱۱۰۴ قانون مدنی) به چند موضوع معین مانند ریاست مرد در خانواده، اختیار او در تعیین مسکن مشترک، مشروط بودن حق زن نسبت به نفقه به تمکین وی از شوهر و … پرداخته آن ها را مورد حکم قرار داده چون همه ی این رابطه ها دارای جنبه ی شخصی هستند قاعده ی تعارض راجع به آن ها همان قاعده ای است که تعیین کننده ی قانون صالح درباره ی احوال شخصی است. چنان که در ماده ۹۶۳ قانون مدنی هم قاعده بر همین منوال است.

رابطه های مالی زوجین : منظور از رابطه مالی میان همسران، همان گونه که از نام آن پیدا‌ است، آن دسته از رابطه ها است که موضوع آن ها را مال تشکیل می‌دهد؛ خواه متعلق به زن باشد، مانند جهیزیه یا متعلق به مرد، مانند اثاث البیت مندرج در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی . یا اموالی که بر اثر سعی و کوشش هر دو طرف حاصل شده و هر دو در آن ها به طور مشاع سهیم اند، مانند خانه یا برخی از اثاث خانه که پرداخت بهای آن ها از سوی هر دو صورت گرفته باشد. در حقوق ایران از سه نوع مال که موضوع رابطه ی مال زوجین را تشکیل می‌دهد نام برده شده است. این سه نوع عبارتند از مهر، نفقه، جهیزیه ‌به این عناوین اموال مشترک زوجین نیز باید افزوده شود. رابطه های مالی میان همسران در مواردی که قضیه تابع حقوق بین الملل خصوصی است تابع همان قاعده ای است که ‌در مورد رابطه های شخصی به آن اشاره گردید. در خصوص قانون صالح درباره روابط شخصی و مالی همسران دارای تابعیت متفاوت در ماده ۹۶۳ قانون مدنی تعیین تکلیف گردیده است این ماده مقرر می‌دارد: « اگر زوجین تبعه ی یک کشور نباشند روابط شخصی و مالی آن ها تابع قوانین دولت متبوع شوهر خواهد بود»

قاعده ای که ‌به این ترتیب در این ماده انعکاس یافته با دیگر قاعده های منعکس در قانون مدنی ‌در مورد روابط زن و شوهر در خانواده های ایرانی و تحمیل تابعیت و اقامتگاه شوهر به زن هم سو و هماهنگ است؛ ‌به این ترتیب می توان گفت قانون‌گذار ایران در تنظیم روابط زن و مرد در خانواده به اصول مقتبس از فقه همواره وفادار مانده است.^[۱۴۳]

از نتایج قاعده ای که به ترتیب یاد شده در این باره منعکس گردیده است آن است که اگر زن دارای تابعیت ایران و شوهر دارای تابعیت بیگانه باشد ‌بر اساس همین قاعده قاضی ایران ناگزیر است قانون کشور متبوع شوهر را ‌در مورد روابط شخصی و مالی آنان به قانون ایران ترجیح دهد و همان قانون را درباره چنین
رابطه هایی حاکم بداند، مگر آنکه مقررات کشور متبوع شوهر در این باره به گونه ای ناهنجار باشد که با نظم عمومی ایران برخورد داشته باشد که در این صورت دادگاه با توسل به استثناء نظم عمومی می‌تواند به جای اجرای قانون کشور متبوع شوهر، درباره قضیه به اجرای قانون ایران مبادرت جوید.

گفتار ششم : طلاق بین زن و مرد دارای تابعیت متفاوت

برای بررسی (تعارض قوانین) ‌در مورد طلاق لازم است دو مورد را جداگانه در نظر گرفته و احکام آن ها را بیان نمایم:

الف- طلاق بین زن و شوهری که تبعه یک دولت هستند.

ب- طلاق بین زن و شوهری که تابعیت آن ها متفاوت است.

طلاق بین زن و شوهری که تبعۀ یک دولت هستند: ‌در مورد طلاق حقوق بین الملل خصوصی ایران صلاحیت قانون دولت متبوع هر کس را دربارۀ او اعلام نموده و مواد ۶و۷ قانون مدنی ایرانیان مقیم خارجه را از حیث طلاق مطیع قانون ایران و بیگانگان مقیم ایران را مطیع قانون دولت متبوع خود شناخته است. ‌بنابرین‏ برای آنکه تبعه بیگانه بتواند در ایران زن خود را طلاق دهد و حق طلاق در قانون دولت متبوع او پیش‌بینی نشده باشد در این صورت به درخواست طلاق او ترتیب اثر قانونی داده نخواهد شد.

نکته ای که باید در نظر داشت این است که هر کس باید مطیع قانون دولت متبوع خود باشد فقط در قسمتی که قانون مذبور راجع به ماهیت طلاق است^[۱۴۴] و نه در قسمتی از قوانین مربوطه به طلاق که راجع به ماهیت نمی باشد مثل آیین دادرسی که باید برای گرفتن طلاق رعایت گردد. ‌بنابرین‏ زن فرانسوی در محکمه ایران علیه شوهر خود که تبعه فرانسه است اقامه دعوی طلاق نماید محکمه باید از حیث اینکه آیا مورد از موارد امکان طلاق است یا نه به قانون فرانسه مراجعه کند ولی اصول و ترتیب رسیدگی به دعوا تابع قانون فرانسه نخواهد بود.^[۱۴۵]

۴-۲-۳ شرط ثبات

۱-۴-۲-۳ مفهوم شرط ثبات

یکی از اقداماتی که شرکت های طرف قرارداد نفتی انجام می‌دهند، تلاش برای به حداقل رساندن ریسک ناشی از کنترل بر قرارداد است. چرا که اکتشاف و بهره برداری منابع نفتی، شرکت نفت را در وضعیت تجاری کاملا پیچید ه ای در مقابل کشور خارجی قرار می‌دهد. دولت مالک منابع را با شرکت های نفتی بین‌المللی، در بخشی که نوسان سر مایه، مخاطرات و سود بسیار متحمل است، به هم پیوند می زند^[۱۷۵]. مسئله مهم در قراردادهای نفتی از دیدگاه شرکت های طرف قرارداد، امنیت روند این قراردادهاست. و پرسش اصلی در خصوص امنیت معاملات نفتی، ماهیت ومیزان خطری است که بر سرراه سر مایه گذاری قرار دارد. منابع با عمر طولانی و طرحهای انرژی از قبیل اکتشاف ‌و استخراج نفت در مقایسه با طرح های کوتاه مدت به ثبات و پایداری بیشتری نیازمندند. شرکت ها برای فرار از بلا تکلیفی مالی، مدام به دنبال تامین ثبات برای وضع موجود هستند.^[۱۷۶] در دوره بین‌المللی شدن قراردادهای نفتی، مبانی مراجع داوری بر تئوری بین‌المللی شدن این قراردادها استوار است. عوامل مؤثر در رویکرد داوران نسبت به اصول حقوقی حاکم بر قرارداد را در دو مقوله عوامل قراردادی وعوامل خارج از قراردادی جای داد.^[۱۷۷]

۲-۴-۲-۳ عوامل خارج از قرارداد

طرفداران بین‌المللی کردن قراردادهای نفتی در راستای اثبات نظر خود چنین استدلال می‌کنند که

اولاً: این امر به اعتبار طرفین قراردادهای نفتی که سعی در ارتقاء جایگاه شرکت های فرا ملی به عنوان تابعان حقوقی بین‌المللی بوده است. ثانیاًً: به اعتبار موضوع وماهیت قرارداد که با طرح این نظریه که قراردادهای توسعه اقتصادی، قراردادهایی بین‌المللی شمرده می‌شوند و باید تحت حکومت حقوق بین‌الملل قرار گیرند.^[۱۷۸]

۳-۴-۲-۳ عوامل قراردادی

پیروان این نظریه دیدگاه خود را بر مفاد و شرایط قرارداد استوار ساخته بودند. از جمله حکومت حقوق بین الملل واصول کلی بر قرارداد، حل وفصل اختلافات از طریق داوری و شرط ثبات در قراردادها^[۱۷۹]. در این جا نظر به اهمیت شرط ثبات در قراردادها به توضیح پیرامون آن می پردازیم.

۴-۴-۲-۳ اشکال شرط ثبات

شرط ثبات، تعهد ویژه ای است که بر اساس آن کشور خارجی نمی تواند مفاد قرارداد را با وضع قانون یا هر وسیله دیگری، بدون رضایت طرف دیگر، تغییر دهد . با پذیرش شرط ثبات، دولت خارجی حق خود را در تغییر یک جانبه تعهدات کنار گذاشته وبه شرکت خارجی اعتماد می‌کند. این التزام به دو شکل مستقیم وغیر مستقیم اعمال می‌گردد. شرط ثبات مستقیم از طریق تصریح در معاهدات سرمایه گذاری مبنی بر تعهد به عدم سلب مالکیت با ملی کردن اموال وحقوق اتباع طرفین قرارداد در زمینه سرمایه گذاری است و یا از طریق درج در متن قرارداداست .الزام دولت به عدم تغییر شرایط، قراردادی است.^[۱۸۰] شرط ثبات غیر مستقیم یا نا ملموس از طریق خارج کردن قرارداد از شمول قانون ملی کشور میزبان است تا از یک سو تغییرات بعدی، موضوعیّتی از جهت اعمال در قرارداد نداشته باشد واز سوی دیگر در صورت دخالت دولت در قرارداد، عمل دولت غیر قانونی تلقی شده وشرکت خارجی مستحق دریافت غرامت گردد. نوع دیگر شرط ثبات در حالتی است که در قرارداد تصریح می شود که باید با حسن تفاهم و حسن نیّت اجرا شود. در هر حال هدف همه آن ها یکی است وآن هم حمایت از طرف خصوصی قرارداد از اعمال حاکمیت دولت است.^[۱۸۱]

۵-۴-۲-۳ اعمال و تفسیر شروط ثبات

هنگامی که اختلافی بین شرکت نفتی خارجی و دولت میزبان بروز می‌کند، انتخاب قانون حاکم به ویژه در قسمت مربوط به اعتبار شرط ثبات، حائز اهمیت است. چرا که تفسیر شرط ثبات در قرارداد بین‌المللی، می‌تواند شامل زنجیرهای از استدلال های حقوقی بین‌المللی عمومی، حقوق ملی و احتمالا عرف بازرگانی باشد که به حق، نتایج حاصله از پیچیده ترین مسائل حقوق بازرگانی بین الملل هستند.^[۱۸۲]

به لحاظ سنتی بسیاری از اختلافات به قراردادهای امتیازی مربوط می شود که به وسیله قوانین داخلی دولت اعطا کننده امتیاز کنترل می شود. پس اگر شرط ثبات تابع قانون داخلی باشد به احتمال زیاد غیر معتبر اعلام خواهد شد.^[۱۸۳] با توجه به نظریات مفسران مشهور اعلامیه های مجمع عمومی سازمان ملل متحد در حمایت از مفهوم حاکمیت دائمی می توان گفت: درج شرط ثبات تا محدوده ای مؤثر است که اصل حق تعیین سر نوشت هماهنگ و در موازات اصل حاکمیت باشد. اولاً: تغییر گسترده و محسوس در وضعیت سیاسی دولت حاکم ایجاد نشده باشد. ثانیاًً: اراده دولت نیز بر اعتبار شرط ثبات قرار گیرد. در نهایت باید اذعان نمود چنانچه شروط، اعتباری هم داشته باشند، اعتبار آن ها کوتاه مدت خواهد بود. به خصوص ‌در مورد قوه مقننه و در بلند مدت نیز هیچ تعهدی برای دولت طرف قرارداد ایجاد نمی کند.^[۱۸۴]

۶-۴-۲-۳ شرط ثبات در قراردادهای نفتی

«این شرط عبارت است از اینکه در قراردادهای دولتی تصریح می شود که پس از انعقاد قرارداد، تغییرات بعدی و مؤخر در قوانین دولت میزبان تأثیری بر قرارداد نخواهند داشت».^[۱۸۵] در نهایت به نظر نگارنده با توجه به اصل حاکمیت بر منابع طبیعی و به رسمیت شناخته شدن ملی سازی به عنوان یک حق در عرصه بین‌المللی و رعایت دولت ملی کننده ‌در مورد شرایط صحت ملی سازی همچون نفع عمومی و عدم تبعیض و پیش‌بینی در پرداخت غرامت، به نظر می‌رسد که اتکای صرف به شرط ثبات نمی توان مشروعیت عمل موصوف را زیر سؤال برد در خوش بینانه ترین حالت می توان گفت که نقض قراردادی صورت گرفته است که اثر آن تعیین غرامت بیشتری خواهد بود.

فصل چهارم :

حقوق حاکم بر قراردادهای سرمایه گذاری نفتی

مقدمه

مبنای تشکیل حقوق سرمایه گذاری

۲-الف-۱-۱ تعریف دولت فدرال

یکی از تعاریف رایج، تعریف دولت فدرال آمریکا است که نخستین بار در سال ۱۹۷۷ مطرح و در سال ۱۹۹۷ با تغییراتی اندک مجدداً ارائه شد ( هالاهان و کافمن^۲، ۲۰۰۳ ). در این تعریف آمده است:” ناتوانی یادگیری خاص عبارت است از وجود اختلال در یک یا بیش از یک فرایند روان شناختی پایه که در فرایند درک یا کاربرد زبان شفاهی یا نوشتاری نقش دارد. این اختلال موجب بروز نقص در توانایی افراد در گوش دادن^۳ ، فکر کردن^۴ ، صحبت کردن^۵، خواندن^۶ ، نوشتن^۷ ، هجی کردن^۸ یا محاسبات ریاضی^۹ می‌گردد . این اصطلاح شرایطی چون معلولیت های ادراکی^۱۰، آسیب مغزی^۱۱ ، اختلال جزیی در کارکرد مغز ^۱۲ ، نارساخوانی ^۱۳ و زبان پویشی تحولی را شامل می شود “.

1. 1. Samuel Kirk

1. 1. Hallahan & Kauffman

1. 1. listening

1. 1. thinking

1. 1. speaking

1. 1. reading

1. 1. writing

1. 1. spelling

1. 1. mathematical calculations

1. 1. perceptual handicaps

1. 1. brain injury

1. 1. minimal brain dysfunction

1. dyslexia

این اصطلاح ‌در مورد کودکانی که مشکلات یادگیری آن ها از ناتوانی های حرکتی، بینایی یا شنوایی، عقب ماندگی ذهنی، آشفتگی های هیجانی، فقر محیطی، فرهنگی یا اقتصادی ناشی می شود، به کار برده نمی شود.

۲-الف-۱-۲ تعریف انجمن مشترک ملی برای ناتوانی های یادگیری

انجمن مشترک ملی برای ناتوانی های یادگیری ^۱(۱۹۸۸) تعریف زیر را برای ناتوانی های یادگیری ارائه داده است: ” ناتوانی یادگیری اصطلاحی عام است که به گروهی ناهمگن^۲ از اختلال ها اشاره دارد که به صورت مشکلات معنا دار در اکتساب^۳ و کاربرد شنیدن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، استدلال^۴ یا توانایی‌های ریاضی بروز می‌کند. این اختلال ها ذاتی و درونی اند، فرض بر این است که از اختلال در کارکرد سیستم اعصاب مرکزی ناشی می‌شوند و احتمال وقوع آن ها در تمام دوران زندگی وجود دارد. مشکل در خود نظم دهی، ادراک اجتماعی و تعامل اجتماعی ممکن است با ناتوانایی یادگیری همراه باشد، ولی ایجادکننده آن نیست. اگرچه ممکن است ناتوانی یادگیری با سایر معلولیت ها ( برای مثال: آسیب حسی، عقب ماندگی ذهنی و آشفتگی هیجانی شدید ) یا عوامل بیرونی ( برای مثال: تفاوت های فرهنگی ،آموزش ناکافی یا نامناسب ) همراه باشد. ولی نتیجه این شرایط یا عوامل نمی باشد.”

اختلال در کارکرد اعصاب مرکزی، اختلال کارکردی عصب روان شناختی نیز نامیده می شود. منظور از این اصطلاح این است که سیستم اعصاب و مغز به لحاظ ساختاری آسیب ندیده اند ولی کارکرد آن ها در کودکان با ناتوانی یادگیری با کودکان بدون ناتوانی یادگیری تفاوت دارد .

1. 1. national joint committee for Learning Disabilities

1. 1. heterogeneous

1. 1. acquisition

1. reasoning

۲-الف-۱-۳ تعریف و طبقه بندی

مفهوم ناتوانی یادگیری از حیطه های مختلفی چون پزشکی، روان شناسی و آموزش و پرورش تاثیر گرفته است. تعاریف اولیه بر عوامل عصب شناختی و تعاریف اخیر بر سازه‌های تحصیلی^۱ تأکید دارد. به رغم تفاوت هایی که بین تعاریف جاری وجود دارد اغلب آن ها در مواردی که در پی می‌آیند مشترکند:

– وجود تفاوت معنادار بین سطح پیشرفت واقعی^۲ و مورد انتظار^۳

– وجود مشکل در انجام تکالیف تحصیلی و یادگیری

– وجود اختلال در فرایند های روان شناختی پایه

– نارسایی در کارکرد سیستم اعصاب مرکزی

– عدم وجود عقب ماندگی ذهنی، اختلالات هیجانی، فقر محیطی، معلولیت های حسی یا ناتوانی های جسمانی( میین، ۱۹۹۶ ) .

1. 1. academic constructs

1. 1. actual achievement

1. expected

ناتوانی یادگیری را می توان در دو طبقه کلی قرار داد: ناتوانی های یادگیری تحولی^۱ و ناتوانی های یادگیری تحصیلی^۲ .پژوهشگرانی که از دیدگاه عصب روان شناختی / تحولی به ناتوانی های یادگیری می نگرند به دنبال علل زیر بنایی مشکلات دانش آموزان در یادگیری اند. اختلال های عصب روان شناختی / تحولی^۳ شامل اختلال های زیست شناختی / ژنتیکی^۴ ، ادراکی – حرکتی، دیداری، شنیداری، حافظه و توجه است. ( کاوالی، فورنس و بندر^۵ ، ۱۹۸۷ ). پژوهشگرانی که از جنبه پیشرفت تحصیلی به ناتوانی یادگیری توجه می‌کنند، مشکلات دانش آموزان را در رابطه با محتوا و فرایند های درگیر در یادگیری موضوع های تحصیلی بررسی می‌کنند. همچنین متغیرهای دیگری نیز بر مهارت تحصیلی تاثیر می‌گذارند. زبان، خواندن، نوشتن، هجی کردن، ریاضیات و کارکردهای اجرایی^۶ از جمله ی این متغیرها به شمار می‌آیند ( آدلمن و تایلور^۷ ، ۱۹۹۳ ؛ لنز ، الیس واسکانلون^۸ ، ۱۹۹۶ ؛ استرومسکی^۹ ، ۱۹۹۷ ). از دیدگاه عصب روان شناختی / تحولی، کودکان با ناتوانی یادگیری با مجموعه ای از مشکلات مربوط به پردازش اطلاعات وارد مدرسه می‌شوند. ناتوانی های یادگیری تحولی، مشکلات توجه، حافظه، اختلال در تفکر و کاربرد زبان را شامل می شود. این مشکلات به ندرت قبل از ورود به مدرسه مشخص می‌شوند، زیرا اغلب کودکان قبل از ورود به مدرسه با تکالیفی که مستلزم به کارگیری مهارت های تحصیلی است سروکار ندارند، در نتیجه این مشکلات به مدرسه کشیده می‌شوند ( والری^۱۰ ، ۱۹۹۲ ). و به ایجاد ناتوانی های یادگیری تحصیلی در خواندن، ریاضیات، نوشتن یا هجی کردن منجر می‌شوند ( لیون ، ۱۹۹۴ ) .

1. 1. peve lopmental leaming disahlities

1. 1. academic achievement learning disabilities

1. 1. neuropsychological/ developmental

1. 1. biological/ geneticaldisorders

1. 1. Kaval,Forness & Bender

1. 1. executive functions

1. 1. Adelman & Taylor

1. 1. Lenz,Ellis & Scanlon

1. 1. Sturomski

1. Wolery

از دیدگاه عصب شناختی / تحولی، ناتوانی یادگیری در فرد ریشه دارند نه در محیط. ‌بنابرین‏ اولین فرضیه در باره این افراد وجود آسیب مغزی و اختلال در کارکرد یا ساختار مغز است. از این دیدگاه این مشکلات می‌توانند در مهارت های تفکر، حافظه و توجه اختلال ایجاد کنند. ( کرک، گالا گرو آناستازیو^۱ ، ۲۰۰۰ ) از دیدگاه آموزشی اختلال در زبان شفاهی، اختلال در خواندن، اختلال در نوشتن و اختلال در ریاضی از ناتواتی های یادگیری مهم به شمارمی رود.

۲-الف-۱-۴ شیوع