ب) پیوندهای مطلوب،‌ قوی و منحصربفردی که مصرف کنندگان با برند دارد.
مدل کلر،‌ چهار گام را معرفی می کند که ارزش آن به سؤالات مشتری اشاره می کند و یک نردبان برند می سازد. هر گام به پشت سرگذاشتن موفق مرحله قبل بستگی دارد. این چهار گام شامل شش بلوک و تعدادی زیرمجموعه است. در هریک از این چهار گام، سؤالات زیر پاسخ داده می شود:
۱) پرسش از شخصیت: شما چه کسی هستید؟
۲) پرسش از مفهوم: شما چه چیزی هستید؟
۳) پرسش از واکنش مشتری: نظر شما در مورد برند چیست؟
۴) پرسش از ارتباطات: رابطۀ ما (خریداران) و شما (برند) کدام است؟
عملکرد: برند برای برآورده ساختن نیازهای عملیاتی مصرف کنندگان چه می کند؟

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شکل ‏۰‑۳ مدل CBBE (کلر،۲۰۰۸)
دانش از دیدگاه کلر:
دانش برند براساس دو جزء آن تعریف می‌شود: آگاهی از برند،‌ که به یادآوری و شناخت برند توسط محصول گفته می‌شود، و تصویر برند،‌ که به یک سری پیوندهایی گفته می‌شود که مصرف‌کننده در ذهن خود با برند ایجاد می‌کند.
۱ – آگاهی از برند^[۵۳]:
اولین بعد از دانش برند است که میزان در دسترس بودن برند در حافظه را نشان می دهد. این عامل به قدرت گره های ذهنی مشتری بستگی دارد که در توانایی تشخیص برند توسط مصرف کننده در شرایط مختلف مؤثر است. به بیان دیگر آگاهی از برند به احتمال بخاطرآوری آسان نام برند در ذهن مصرف کننده مرتبط است.
آگاهی از برند شامل دو بعد است:شناخت^[۵۴] ویادآوری^[۵۵].
۱ – شناخت برند: یعنی توانایی مصرف‌کننده در تأیید ظواهر قبلی برند وقتی که برند خاص را به عنوان یک نشانه می‌بیند. به عبارت دیگر شناخت برند نیازمند این است که مصرف‌کننده برندی را که قبلاً‌ دیده یا شنیده به درستی تمییز دهد. شناخت برند هنگام تصمیم‌گیری در فروشگاه می‌تواند مهم باشد. در تصمیم‌گیری‌هایی با درگیری پائین، یک سطح حداقلی از آگاهی می‌تواند برای انتخاب محصول کافی باشد.
۲ – یادآوری برند: یعنی توانایی مصرف‌کننده در بازیابی برند هنگامی که با طبقه محصول، نیاز برآورده شده توسط طبقه محصول یا نشانه‌های دیگری مواجه می‌شود. به عبارت دیگر، یادآوری برند نیازمند این است که مصرف‌کننده به درستی محصول را از حافظه خود فرابخواند. خیلی مهم است که تنها عمق یادآوری (درصد افرادی که برند را می‌شناسند) اندازه‌گیری نشود،‌ بلکه عرض آن (نشانه‌هایی که منجر به یادآوری برند می‌شوند) نیز اندازه‌گیری شود. یک شروع خوب برای سنجش عرض برند،‌ تفکر درباره این است که چه کسی،‌ کی،‌ کجا، و چگونه برند را می‌خرد یا استفاده می‌کند.
به طور کلی مدل کلر در مورد دانش برند به شکل زیر است: (کلر، ۲۰۰۸: ۱۵۸).
دیوید آکر یک مرحله را نیز به مراحل آگاهی اضافه می‌کند و آن را شامل سه مرحله می‌داند:
۱ – شناخت^[۵۶]
۲ – یادآوری^[۵۷]
۳ –تاپ آف مایند^[۵۸]: وقتی برند اولین برندی باشد که در طبقه محصول به ذهن مشتری می‌رسد.
۲ -تصویر برند^[۵۹]
تصویر برند به عنوان ادراکاتی در مورد برند تعریف می‌شود که با پیوندهای ایجاد شده در حافظه مصرف‌کننده مرتبط است. پیوندهای برند گره‌های اطلاعاتی است که با گره‌های مربوط به برند در ذهن مشتری ارتباط پیدا کرده و حاوی مفهومی در مورد برند برای مشتری است.
مشتری و رضایت
تاریخچه رضایتمندی مشتری
تحقیق در مورد رضایت مشتری به اوایل دهه ۱۹۶۰ برمی­گردد. در طی این مدت تعاریف متعددی از رضایتمندی مطرح شده­است که بیشتر این تعاریف در مقایسه باهم دارای هم­پوشانی هستند. بیشتر صاحبنظران بر تعریف ارائه ­شده توسط الیور^[۶۰] تاکید دارند. طبق تعریف الیور رضایت یا عدم رضایت مصرف ­کننده عبارتست از قضاوت مصرف ­کننده از موفقیت­ها یا ناتوانی­ های سازمان در برآورده کردن انتظارات مشتری، اگر انتظارات برآورده شود منجر به رضایت مشتری می­ شود و در غیر اینصورت باعث عدم رضایت وی می­گردد (طاهرخانی، ۱۳۸۵:۱۴).
افزایش روزافزون اهمیت رضایتمندی باعث شد که پس از اولین مطالعات، تحقیقات زیادی انجام گیرد از جمله کسانی که در زمینه رضایتمندی تحقیقات دامنه­داری انجام دادند، پاراسورامن، بری، زیتامل، گرونروس و . . . بودند که در خلال این فصل به کارهایی که آنها انجام داده­اند اشاره شده است. اکثر قریب به اتفاق تحقیقات انجام شده در مورد رضایتمندی بر اساس مقایسه حالت درک شده با حالت استاندارد است.
امروزه سازمان­ها دریافته­اند که رضایت مشتری ضامن بقای سازمان است. اهمیت این امر تا بدان جاست که رضایت مشتری مهم­ترین عامل در مدل­های کیفیت نظیر مدل سازمان مدیریت کیفیت اروپایی^[۶۱]، مدل بالدریج و مدل دمینگ است. در مباحث مهندسی مجدد فرایند کسب­وکار^[۶۲] نیز رضایتمندی مشتری از اهمیتی دوچندان برخوردار است. سازمان­هایی که هر یک از دو نگرش مدیریت کیفیت فراگیر^[۶۳] و مهندسی مجدد فرایند کسب­وکار و یا تلفیقی از آن را به کار می­برند، جلب رضایت مشتری را اساس و شالوده استراتژی خود قرار داده­اند. آنان سه فرایند زیر را سرلوحه کار خود قرار داده­اند:

1. 1. پیش ­بینی نیازهای مشتریان
      ۲٫ پاسخگویی سریع به نیازهای مشتریان
      ۳٫ خلق کالاهای جدید

این سازمان­ها تلاش می­ کنند تا با بهره گرفتن از روش­های فوق از طریق ارتقا کیفیت کالاها، کاهش هزینه­ها، نوآوری در کالاها، فرایند تولید و توزیع، رضایت مشتریان را جلب نمایند (کردنائیج، ۱۳۸۳: ۱۵۵).
مشتری یا اراباب رجوع
در فرهنگ وبستر مشتری چنین تعریف شده است: کسی که یک کالا یا خدمت را خریداری مشتری شخص حقیقی یا حقوقی است که محصول یا خدمتی را دریافت می­ کند. مشتریان به طور کلی به دو گروه مشتریان داخلی و خارجی تقسیم می­شوند. مشتریان خارجی نیز به دو دسته مصرف ­کننده نهایی و مشتریان میانی طبقه ­بندی می­شوند (رهنورد، ۱۳۸۲: ۳۷-۲۸).
ارتباط با مشتری
مدیریت ارتباطات هر قدر به فعالیت­های بازاریابی مبتنی بر فرآیندهای چند وظیفه ­ای تاکید می­ کند، با وظایف بخشی و سازمانی مخالف است. این امر در یک پیوند قوی بین فرآیندهای داخلی و نیازهای مشتریان و در سطوح بالاتر رضایتمندی مشتری نتیجه می­ شود. مدیریت ارتباطات مشتری^[۶۴] از مفاهیم و فرآیندهای تجاری همانند بازاریابی ارتباطی نشات می­گیرد و تاکیدات بر روی بهبود حفظ مشتری را از طریق مدیریت موثر روابط مشتری افزایش می­دهد. هم مدیریت ارتباطات^[۶۵] و هم مدیریت ارتباطات مشتری تاکید دارند که حفظ مشتری بر روی سودآوری شرکت تاثیر می­گذارند چون که حفظ ارتباط با یک مشتری کارآمدتر از بوجودآوردن یک ارتباط با فرد جدید است. فیلیپ و دیگران در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که کیفیت محصولات و خدمات واحدهای تجاری استراتژیک^[۶۶] مهم­ترین عاملی است که بر عملکرد این واحدها اثرگذار است. آنها عنوان می­ کنند که کیفیت برتر، سودهای بیشتری از طریق قیمت­های بالاتر ایجاد می­ کند و نیز راهی است برای رشد واحدها. بعلاوه بازل و گال^[۶۷] اظهار می­ کنند که به دلیل اثر کیفیت بر ارزش ادراک­ شده از سوی مشتریان، کیفیت خدمات نه تنها با قابلیت سودآوری سازمان، بلکه با رشد سازمان نیز در ارتباط است. همچنین راست و دیگران^[۶۸] مدلی از قابلیت سودآوری کیفیت خدمات ارائه کرده ­اند که در این مدل کیفیت خدمات منجر به افزایش رضایتمندی و در نتیجه نرخ حفظ مشتری شده، درآمد و سهم بازار بیشتری را در پی خواهد داشت. همچنین زیتامل و دیگران^[۶۹] در تحقیقات خود دریافتند که شرکت­های خدماتی رهبر در آمریکا نسبت به کیفیت عالی وسواس دارند. در حقیقت، کیفیت عالی، کلیدی برای متمایز بودن، بهره­وری و کارآیی است(چانگ و چن^[۷۰]، ۱۹۹۸: ۲۴۸). در زمان حاضر سازمانها در یک محیط شدیداً متغیر و تحت تاثیر عوامل پیچیده محیطی قرار دارند و بر سر بدست آوردن منابع ومنافع رقابت می کنند. شرط بقای سازمانها در چنین محیطی دستیابی به یک مزیت رقابتی پایداراست تا سازمان را به عنوان یک سازمان پیشرو مطرح نماید.
مطابق نظر بری و پاراسورامن^[۷۱] مفهوم رابطه مشتری با فروشنده سه سطح دارد:
سطح ۱: ارتباط مالی، که به ارتباطی مربوط است که به قیمت وابسته است؛
سطح ۲: ارتباط اجتماعی، به ارتباطی گفته می­ شود که بر اساس دوستی بین مشتری و کارکنان ارائه کننده خدمت شکل می­گیرد؛ و
سطح ۳: ارتباط ساختاری، که به ارتباطی گفته می­ شود که بر اساس نتیجه سرمایه ­گذاری مشترک توسط فروشنده و خریدار شکل می­گیرد (بردی^[۷۲]، ۲۰۰۱ : ۱۴).
دانشمندان و محققان مختلف عوامل متعددی را در رضایتمندی موثر می­دانند ولی صرفنظر از تقسیم ­بندی و تفاوت­های مذکور، آنچه از نظرها دور مانده است تاثیر متقابل این عوامل بر یکدیگر است که با توجه به پیچیده­تر شدن پیوسته و شدید محیط سازمان­ها وجود چنین اثراتی بیشتر محتمل می­ شود و مطالعه عوامل رضایتمندی بدون درنظر گرفتن تاثیر متقابل آنها کاری ناقص خواهد بود. به عنوان مثال ارائه دامنه وسیعی از خدمات الکترونیکی در بانک­ها ممکن است امنیت و اطمینان­خاطر را کاهش دهد و یا برعکس تجهیزات به­روز و جدید بر پاسخگویی تاثیر مثبت داشته­باشد. برای بررسی چنین حالاتی در صنعت از روش طراحی آزمایش­ها استفاده می­ شود. این روش تاثیر چندگانه عوامل مختلف را بر روی یک متغیر به طور هم­زمان می ­تواند بررسی نماید. این کار در صنعت با بهره گرفتن از کمیت­های قابل اندازه ­گیری صورت می­پذیرد. استفاده از متغیرهای کیفی نیز در صنعت رایج است ولی استفاده از متغیرهای کمی مرجح است. در خدمات اغلب متغیرها از نوع کیفی بوده، در عین حال جزو قضاوت­ها، انتظارات و ادراکات مشتریان خواهند بود.
اهمیت رضایتمندی مشتری
تحقیقات نشان می­دهد که ۹۶ درصد مشتریان هیچ­گاه در رابطه با رفتار بد و کیفیت نامطلوب کالاها و خدمات شکایت نمی­کنند و ۹۰ درصد این مشتریان ناراضی، دوباره به شرکت مراجعه نمی­کنند. هرکدام از این مشتریان ناراضی، ناراحتی خود را حداقل به ۹ نفر می­گویند و ۱۳ درصد مشتریان ناراضی، نارضایتی خود را به بیش از ۲۰ نفر انتقال می­ دهند (کردنائیج، ۱۳۸۳: ۱۵۷).
مطالعات هایز و درج^[۷۳]حاکی از آن است که معمولاً نگهداری مشتریان فعلی از پیدا کردن مشتری جدید که دارای فرایند پیچیده­ای بوده و هزینه بالایی دارد، بسیار کم هزینه­تر است. مشتریان فعلی از قبل برای سازمان شناخته شده ­اند و به آسانی می­توان با آنها ارتباط برقرار کرد. یک مشتری وفادار ممکن است در طول سال­ها ارتباطش با سازمان را حفظ کند. بخصوص اگر این مشتری از طریق دریافت کالا یا خدمتی با کیفیت که سازمان وعده تحویل آن را داده است، تشویق شود. بنابراین ارتباط داشتن با مشتریان کنونی از جستجو برای یافتن مشتریان جدید بسیار آسانتر و سودمندتر است. مطالعات نشان می­دهد که جذب یک مشتری جدید شش برابر پرهزینه­تر از نگهداری مشتریان فعلی است. کنجی و ولیس معتقدند مفاهیم موفقیت سازمان و رضایت مشتری خیلی به هم نزدیک هستند. از آنجائیکه رضایت مشتری یکی از عوامل کلیدی موفقیت سازمان محسوب می­ شود، پس می­توان نتیجه گرفت که به منظور دستیابی به موفقیت، سازمان باید مشتریان رضایتمند داشته باشد. شرکتی که مشتریان خود را از دست بدهد همچون سطل سوراخی است که آب آن بی­وقفه خالی می­ شود. در این حالت شرکت مجبور است به طور مستمر در جستجوی مشتریان جدید باشد. ناگفته پیداست که این فرایند بسیار پرهزینه خواهد بود (همان منبع، ۱۵۷). مشتریان راضی حتی می­توانند فرایند ارائه خدمت را نیز ساده­تر نمایند. با توجه به اعتماد متقابلی که بین آنها و سازمان به وجود می ­آید، آنها می­توانند در بخشی از فرایند مشارکت کرده و ضمن تسهیل در ارائه خدمت هزینه آن را نیز کاهش دهند. حتی با توجه به سلایق مختلفی که مشتریان دارند، حضور آنها در فرایند و اعتماد متقابل می­توان به سادگی خدمات مورد درخواست آنها را تامین نمود.
امروزه سازمان­ها در محیطی پویا، پرابهام و متحول فعالیت می­ کنند. یکی از بارزترین ویژگی­های عصر حاضر، تغییرات و تحولات شگرف و مداومی است که در شرایط اجتماعی و فرهنگی (نظیر تحولات در طرز تفکر، ایدئولوژی و ارزش­های اجتماعی)، سیاسی، اقتصادی، تکنولوژیکی و فراملی روی می­دهد. از طرف دیگر یکی از مشخصه­های عرصه­ فعالیت سازمان­ها، هر چه بیشتر رقابتی­تر شدن آن و سخت­تر و پیچیده­تر شدن شرایط رقابتی سازمان­هاست، این در حالی است که انتظارات و توقع مشتریان نیز هر روز جلوه­ تازه­تری به خود می­گیرد و آنها توقع دارند تا سازمان­ها به کیفیت و تنوع کالاها و خدمات خود، زمان ارائه خدمت و نحوه برخورد با مشتری توجه ویژه­ای کنند. بنابراین سازمان­هایی موفق هستند که خود را با این نیازهای محیطی منطبق سازند و در صدد تامین خواسته ­ها و نیازهای محیطی برآیند و این امکان­ پذیر نیست مگر آنکه سازمان­ها ضرورت حرکت به سمت مشتری را درک کنند. در واقع سازمان­های مشتری­مدار فعالیت خود را بر اساس انتظارات و ترجیحات مشتریان برنامه­ ریزی می­ کنند و به دنبال ارضای نیازها و آرزوهای مشتریان هستند. این سازمان­ها کالاها و خدمات خود را با هدف ارضای نیازها و خواسته­ های مشتریان طراحی و ارائه می­ کند (کردنائیج، ۱۳۸۳:۱۵۸).
مشتریان را باید دلیل وجودی سازمان به حساب آورد. آنها هدف ایجاد و بهبود تولیدات هستند. تولید محصولات یا خدماتی که نیازها و انتظارات مشتریان را برآورده نمی­کنند باید در زمره ضایعات سازمانی به حساب آورده شود. بنابراین رضایت مشتریان باید هدف و نیروی محرکه بهبود سازمانی به شمار آید (رهنورد، ۱۳۸۲: ۳۱).
تعریف رضایتمندی مشتری
برای درک رضایتمندی لازم است درک روشنی از معنی رضایتمندی مشتری داشته باشیم.
۱- رضایتمندی مشتری به عنوان نتیجه یک ارزیابی موثر از استاندارد مقایسه­ ای که با عملکرد درک شده در عمل مقایسه می­ شود، تعریف می­ شود. به عبارت دیگر اگر عملکرد درک شده، انتظارات را برآورده کند رضایتمندی حاصل شده است ( لیجاندر^[۷۴]، ۲۰۰۲: ۱۲)

صالحی، محمدرضا، دباغ، رحیم

بررسی کارایی و عوامل مؤثر بر آن با بهره گرفتن از روش تحلیل پوششی داده‌ها و اقتصادسنجی (مطالعه کاربردي دانشگاه­هاي جامع دولتی کشور)

9

1393

پایان، علی، حسین آبادی، طاهره

تولید وزن­هاي مشترك پارتو کارا براي ارزیابی عملکرد واحدهاي تصمیم­گیرنده

10

1393

اصغریان، سولماز، حسین زاده لطفی، فرهاد، کاظمی پور، حامد

كارايي كلي و دو مرحله­اي شعب بانك به كمك مجموعه مشترك وزن با روش فازي

7-2- جمع‌بندی
در این فصل مبانی نظری تحقیق و پیشینه پژوهش گردآوری شده است. ابتدای فصل به مفاهیم ارزیابی عملکرد اختصاص یافته است که واژه­ های ارزیابی و عملکرد هریک بطور جداگانه تعریف شده ­اند و سپس به تعریف ارزیابی عملکرد پرداخته شده است. همچنین تاریخچه ارزیابی عملکرد در ایران و جهان بیان شده است و اهمیت و ضرورت ارزیابی عملکرد، اهداف، مزایا و موانع و مشکلات آن از دید صاحبنظران مختلف مورد بحث قرار می­گیرد و سپس دو دیدگاه سنتی و نوین به ارزیابی عملکرد، با یکدیگر مقایسه می­شوند. در ادامه، مباحث مربوط به کارایی اعم از مفاهیم و تعاریف، انواع و روش‌های اندازه ­گیری آن ذکر شده است و ضمن معرفی تحلیل پوششی داده‌ها به عنوان ابزاری برای اندازه ­گیری کارایی و ارزیابی عملکرد، مفاهیم مربوط به آن و مدل‌های پایه­ای تحلیل پوششی داده‌ها بیان شده است و با اشاره به ضعف و عدم توانایی مدل‌های پایه­ای ­تحلیل پوششی داده‌ها در رتبه ­بندی واحدهای کارا و رتبه ­بندی کامل واحدها، تعدادی از روش‌های ارائه شده به منظور پاسخ به این کاستی آورده شده است و با بیان مفهوم وزن‌های مشترک که خود پاسخی به ضعف مدل تحلیل پوششی داده ­های می‌باشد، چندین مدل ارائه شده در این زمینه بیان شده است. پس از آن به تعریف نوآوری و معرفی گزارش شاخص نوآوری جهانی پرداخته شده است و شاخص‌های بیان شده در این گزارش، معرفی می­ شود. و در نهایت با گردآوری پیشینه­ای از پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام شده در زمینه تحلیل پوششی داده‌ها وزن‌های مشترک، فصل خاتمه می­یابد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

فصل سوم
روش‌شناسی تحقیق
1-3- مقدمه
برای بسیاری از انسان‌ها مقدور نیست که واقعیات و حقایق را بطور مستقیم و از طریق وحی، الهام، کشف شهود و اشتراق کشف کنند؛ لذا، انسان­های عادی با بهره­ گیری از تجارب ضبط شده در تاریخ بشریت دریافته­اند، اعمالی که در آنها ویژگی­هایی چون: نظم، دقت، تأمل، سازماندهی و برنامه­ ریزی، رعایت اختصار و مانند آن اعمال می­گردد، سرانجامی موفق­تر و نتیجه­ای معقول­تر دارند. بنابراین، آنان کوشش­های خویش را در جهت برملا سازی حقایق امور مجهز به صفات یاد شده و مشابه آنها کرده ­اند و چنین تلاش­هایی را در اصطلاح شیوه علمی کشف حقایق دانش نو یا تحقیق به روش علمی نام نهاده­اند (نادری و سیف نراقی، 1389). بنابراین دانش و معرفت بشر، حاصل تلاش کاوشگرانه­ او می‌باشد که طی قرن­های متمادی صورت گرفته است و از طریق انتقال به نسل­های بعد و افزوده شدن بر آن بصورت کنونی در آمده است؛ این دانش و معرفت خصلت افزایشی و گستردگی دارد، یعنی در هر مقطع دوره تاریخی از زندگی بشر، معلومات جدیدی حاصل گردیده است که بر معلومات قبلی او افزوده شده و این‌ روند تاریخی همچنان ادامه دارد. منشأ اصلی تلاش کاوشگرانه بشر را برای دستیابی به معلومات بیشتر، نیازهای فطری او به دانستن و نیز تأمین نیازهای زندگی و افزایش سطح رفاه زندگی تشکیل می‌دهد. بنابراین می­توان گفت، بشر در هر دوره تاریخی به آگاهی از روش و ابزار کسب معلومات و به عبارتی روش‌های تحقیق نیاز داشته است (حافظ نیا، 1384). هدف از انتخاب روش تحقیق این است که مشخص نماییم چه شیوه‌ای را باید انتخاب نماییم تا محقق دقیق‌تر و آسان‌تر به پاسخ‌هایی که برای پرسش‌گر در رابطه با تحقیق به وجود آمده است، پاسخ دهد.
در این فصل به معرفی نوع تحقیق و روش تحقیق و مدل‌های ارائه شده به منظور ارزیابی عملکرد واحدهای تصمیم ­گیری پرداخته می­ شود. همچنین در زمینه مورد مطالعاتی (ارزیابی کشورهای منتخب از نظر نوآوری) به مواردی از قبیل تعیین جامعه آماری تحقیق، معرفی ورودی­ ها و خروجی­ها مدل و بررسی روایی و پایایی ابزار تحقیق پرداخنه می­ شود.
2-3- تعریف تحقیق
تحقیق به گونه­ های متفاوتی تعریف شده است که کم و بیش همه تعاریف بر حقیقت یابی تأکید دارند.
تحقیق تلاشی منظم و سازمان یافته برای بررسی مسئله‌ای خاص می‌باشد که نیاز به راه حل دارد و شامل گام­هایی برای پیگیری و رسیدن به پاسخ­هایی برای این مسئله می‌باشد. مجموعه فرآیندی که سعی داریم با بهره گرفتن از آن مشکلات را حل نماییم تحقیق نامیده می‌شود (دانایی فرد، 1383). به عبارتی تحقیق یک عمل منظم می‌باشد که در نتیجه آن پاسخ­هایی برای سؤال‌های مورد نظر و مطرح شده در موضوع تحقیق بدست می ­آید (نادری و سیف نراقی، 1389).
3-3- انواع تحقیق
در هر تحقیق علمی، نوع تحقیق از اهمیت ویژه­ای برخوردار است، که خود آن از اهداف تحقیق، چارچوب نظری و فرضیات حاصل از آن تأثیر می­پذیرد. تحقیق علمی بر اساس دو مبنا یعنی هدف و ماهیت و روش تقسیم‌بندی می­شوند:
1-3-3- انواع تحقیق علمی بر اساس هدف
بر اساس هدف تحقیقات علمی را می­توان به سه گروه بنیادی^[192]، کاربردی^[193] و توسعه­ای^[194] تقسیم کرد (دانایی فرد، 1383).
تحقیقات بنیادی که گاه تحقیقات مبنایی یا پایه­ای خوانده می­شوند، در جستجوی کشف حقایق واقعیت­ها و شناخت پدیده ­ها و اشیا بوده، که مرزهای دانش عمومی بشر را توسعه می‌دهند و قوانین علمی را کشف نموده، به تبیین ویژگی­ها و صفات یک واقعیت می­پردازند. در این تحقیقات ممکن است فرضیه ­ها یا قضایای نظریه­ای مورد آزمایش قرار گیرد (حافظ نیا، 1384).
هدف از این نوع پژوهش، توسعه و گسترش نظریه ­ها (دانش نو) از طریق کشف ویژگی­های عمومی و مشترک و یا اصول کلی است (نادری و سیف نراقی، 1389).
تحقیقات کاربردی با بهره گرفتن از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از تحقیقات بنیادی حاصل شده برای رفع نیازمندی­های بشر و بهبود و بهینه سازی ابزارها، روش­ها، اشیا و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار می­گیرد (حافظ نیا، 1384).
هدف از این نوع پژوهش، رشد و بهتر کردن یک محصول یا روال یا یک فعالیت و خلاصه آزمودن مفاهیم نظری و مجرد (ذهنی) در موقعیت­های واقعی و زنده است (نادری و سیف نراقی، 1389).
تحقیقات توسعه­ای، توسعه به معنای کاربرد دانش می‌باشد (فریمن^[195]، 1974) بنابراین، تحقیقات توسعه­ای آن دسته از تحقیقاتی هستند که هدف آن­ها ارزیابی اثرات توسعه ­های دانش کاربردی است (دانایی فرد، 1383).
مفاهیم تحقیق بنیادی، کاربردی و توسعه­ای را می­توان در شکل 3-1 نشان داد (فریمن، 1974).
شکل 3-1- مفاهیم تحقیق بنیادی، کاربردی و توسعه­ای (فریمن، 1974)
با توجه به تعاریف فوق، از آنجا که تحقیق حاصل در پی ارائه مدل‌هایی برای ارزیابی عملکرد واحدهای تصمیم ­گیری با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده‌ها وزن‌های مشترک می‌باشد، لذا این تحقیق از لحاظ هدف، تحقیق کاربردی می‌باشد و همچنین با توجه به اینکه از مدل‌های ارائه شده به منظور ارزیابی عملکرد کشورهای منتخب از نظر نوآوری، پرداخته می­ شود و نتایج حاصل از مدل‌های پیشنهادی با سایر مدل­ها مقایسه می­ شود، لذا این تحقیق در دسته تحقیقات توسعه­ای نیز قرار می­گیرد. بنابراین پژوهش حاضر از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی _ توسعه می‌باشد.
2-3-3- انواع تحقیق علمی بر اساس ماهیت و روش
روش تحقیق مجموعه‌ای از قواعد، ابزارها و راه­های معتبر و نظام یافته برای بررسی واقعیت­ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است. اتخاذ روش تحقیق علمی تنها راه دستیابی به دستاوردهای قابل قبول و علمی است (خاکی، 1378).
روش‌های تحقیق را به طرق مختلفی می­توان دسته‌بندی کرد. مهم‌ترین تفاوت میان این ‌روش­ها مربوط به پژوهش‌های کمی و کیفی است.
روش تحقیق کمی^[196]، ابتدا در علوم طبیعی و به منظور بررسی پدیده‌های طبیعی به کار گرفته شد، لیکن اینک نمونه­هایی از روش تحقیق کمی در علوم اجتماعی مورد استفاده واقع می‌شود که از جمله آن­ها می­توان به روش‌های پیمایشی^[197]، آزمایش­های لابراتوری^[198] و روش‌های رسمی مانند اقتصادسنجی و روش‌های عددی مانند الگو سازی ریاضی اشاره کرد.
روش تحقیق کیفی^[199] ریشه در علوم اجتماعی دارد و هدف آن ایجاد این امکان برای پژوهشگران است تا پدیده‌های اجتماعی و فرهنگی را مورد مطالعه قرار دهند. پژوهش کیفی به معنای استفاده از داده ­های کیفی مانند مصاحبه­ ها، اسناد و مشاهدات به منظور درک و توضیح پدیده ­های اجتماعی است. از جمله روش‌های تحقیق کیفی: پژوهش موردی و پژوهش قوم نگارانه می‌باشد (اعرابی، 1378).
بر اساس ماهیت و روش، تحقیقات علمی را می­توان به پنج گروه تاریخی، توصیفی، همبستگی، تجربی و علی تقسیم کرد (حافظ نیا، 1384).
تحقیقات تاریخی با بهره گرفتن از اسناد و مدارک معتبر انجام می­ شود تا از این طریق بتوان ویژگی­های عمومی و مشترک پدیده ­های و حوادث تاریخی و دلایل بروز آنها را تبیین کرد.
تحقیق توصیفی هم جنبه کاربردی دارند و هم جنبه مبنایی؛ در بعد کاربردی از نتایج این تحقیقات در تصمیم ­گیری­ها و سیاست‌گذاری‌ها و همچنین برنامه­ ریزی­ها استفاده می­ شود و در بعد بنیادی به کشف حقایق واقعیت­های جهان خلقت می­انجامد. در این تحقیقات محقق به دنبال چگونه بودن موضوع است.
تحقیق همبستگی برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می­پذیرد؛ ولی در آن­ها لزوماً رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. در این تحقیق بر کشف وجود رابطه بین دو گروه از اطلاعات تأکید می­ شود.
تحقیقات علی (پس رویدادی) به دنبال کشف علت­ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده می­باشند.
تحقیقات تجربی بر اساس وجه مشخصه اصلی خود یعنی کنترل متغیرها و مشاهده پدیده و سنجش رابطه علت و معلولی بین متغیرها و حضور فعال محقق در صحنه آزمایش شناخته می­شوند.
با توجه به اینکه در تحقیق حاضر از ابزارات ریاضی و مدلسازی بهره گرفته شده و عملکرد کشورهای منتخب را با مدل‌های پیشنهادی مورد ارزیابی قرار می‌دهد، لذا از نوع تحقیقات کمی و توصیفی می‌باشد.

– گرجستان، آذربایجان,ارمنستان، درقفقاز
– ترکمنستان، قزاقستان،قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان.در آسیای مرکزی
بدیهی است ساکنان این کشورها قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی همگی تابعیت کشور واحدی را داشتند که بعد از فروپاشی ،ساکنان هرکشور فارغ از نژاد،زبان، قومیت و تبار، تبعه کشور جدید التاسیس بشمار آمدند.
۲-۱-۵ ) تابعیت موثر^[۶۶]
این عقیده که میان فرد یا موجودیت ودولتی که ادعای تابعیت او می رود، پیوند واقعی وجود داشته باشد .رابطه اصیل (که ارتباط موثروابستگی یا تابعیت موثر هم خوانده می شود.) ارتباطی است که در آن رابطه و پیوند تابعیت واقعی و موثر است، و نه از روی مصلحت.^[۶۷]
هراقدامی که فرد در پی پشتیبانی یا حمایت حکومت خود می باشد، باید محرز شود که فرد یا موجودیت در واقع امر تبعه آن دولت است.چنانکه در مباحث صدرالاشاره ذکر شد اکثر اشخاص تابعیت را از طریق والدین(سیستم خون) و یا محل تولد (سیستم خاک ) کسب می نمایند.
معمولا” همین طریق مبنای وجود رابطه اصیل میان فرد ودولت می باشد.البته افرادی هم یافت می شوند که تابعیت و گذرنامه را می خرند و یا به دلایل شخصی کسب تابعیت می کنند و همین امر غالبا”به ادعاهای صوری یا مشکوک در مورد تابعیت منجر می شود.که دراین خصوص می توان به رای دیوان داوری لاهه^[۶۸] در قضیه کانوارو درسال ۱۹۱۲ بین ایتالیا و پرو و رای دیوان بین المللی دادگستری ^[۶۹]در قضیه نوته بام ، بین لیختن اشتاین و گواتمالا اشاره کرد.
۲-۱-۶ ) قضیه نوته بام ^[۷۰]– لیختن اشتاین علیه گواتمالا ^[۷۱]
نوته بام سال ۱۸۸۱ میلادی در آلمان به دنیا آمد و تا اکتبر ۱۹۳۹ که به تابعیت لیختن اشتاین درآمد ، دارای تابعیت آلمانی بود.وی درسال ۱۹۰۵ درکشور گواتمالا به کار تجارت مشغول بوده و بنا به ایجاب و ضرورت های شغلی به کشورهای آلمان و لیختن اشتاین رفت و آمد داشته است. وی پس از شروع جنگ جهانی دوم به تحصیل تابعیت لیختن اشتاین اقدام نمود. با اینکه به موجب مقررات لیختن اشتاین متقاضی تحصیل تابعیت باید تابعیت سابقش را ترک و حداقل سه سال در آن کشور اقامت داشته باشد بنا به ملاحظاتی از این شرایط معاف و موفق به اخذ تابعیت لیختن اشتاین شد. ۴۰ روز بعد در اول دسامبر ۱۹۳۹ با اخذ ویزا در زوریخ به گواتمالا مراجعه کرد .با توجه باینکه گواتمالا علیه آلمان وارد جنگ شده بود، نوته بام را در سال ۱۹۴۳ دستگیر و به امریکا اعزام نمودند.وی تا سال ۱۹۴۶ بعنوان بیگانه در بازداشتگاه بود تا اینکه در آن سال به لیختن اشتاین بازگشت .
در ۱۷ دسامبر ۱۹۵۱ لیختن اشتاین با تسلیم دادخواستی به دیوان ( I C J ) دعوایی علیه گواتمالا اقامه نمود و در مورد اقدامات گوناگونی که گواتمالا علیه شخص و اموال نوته بام انجام داده بود و ادعا می شد که برخلاف حقوق بین الملل بوده است ، مدعی جبران خسارت گردید. دیوان نظر باینکه نوته بام نه تنها تا سن ۵۸ سالگی تبعه آلمان بوده بلکه در ۵۸ سالگی نیز مراجعه کوتاهی به لیختن اشتاین داشته و پس از تحصیل تابعیت آن کشور به گواتمالا بازگشته است.در واقع وی در عین داشتن رابطه تابعیت با کشور آلمان ،مرکز اصلی منافعش در گواتمالا بوده و همواره ارتباط مدوام با آن کشور را حفظ کرده است و به دلیل فقدان وابستگی به کشور لیختن اشتاین ، این کشور نسبت به حمایت سیاسی^[۷۲] از نوته بام در مقابل گواتمالا ذیحق نبوده و دادگاه دعوی لیختن اشتاین را رد نمود.^[۷۳]
نتیجه گیری:
ازمهمترین استدلال هایی که دولت روسیه در دفاع از دخالت در اکراین و کریمه کرده است، بحث روس­تبارها و مداخله روسیه برای دفاع از آنهاست. روسیه در تمامی سال هایی که از فروپاشی شوروی می گذرد یکی از دغدغه ها و مهم ترین مسائلی که همیشه در دکترین های امنیت ملی خود بر روی آن تاکید داشته حمایت از حقوق روس تباران در سایر مناطق شوروی سابق بوده است. در واقع این حمایت به عنوان یک اصل مهم درسیاست خارجی و در دکترین امنیت ملی روسیه مورد تاکید قرار داشته و دلیل آن هم موقعیتی است که روسیه به دلیل سوابق تاریخی برای خودش قائل است. در دوران اتحاد جماهیر شوروی تعداد زیادی از روس تباران به مناطق مختلف اتحاد جماهیر شوروی مهاجرت کردند و عملا این سرزمین ها تبدیل شدند به سرزمین هایی که عمدتا یک اقلیت بزرگ روس تبار در آن ها ساکن بود. در مناطق روس نشین مانند مسکو و سن پترزبورگ نیز از سایر قومیت ها ساکن شدند. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اکثریت مهاجران از اقوام مختلف به جمهوری های غیر هم زبان و هم تبار به دلایل عدیده ای در سرزمین های مقصد مهاجرت ماندگار شدند و خود را تابع احکام حکومتی آن کشور تازه استقلال یافته نمودند در این مقطع ،مهم انتخابی بود که ساکنان سرزمین های جدا شده دولت جدید را بعنوان حاکمیت سرزمین جدید خود انتخاب و گذرنامه آن کشور و دولت جدید التاسیس را دریافت داشتند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

از سوی دیگر تابعیت از طرف دولتها به شخص و یا اشخاص تفویض می شود و در این رابطه دو طرفه ،طرف دولت غالب تر از اشخاص محسوب می شود چرا که هم اعطا و هم اعاده تابعیت به یک شخص و یا اشخاصی با دولت می باشد.بعبارت بهتر تابعیت ناشی از اراده دولتها است .زیرا در بحث تابعیت و اخذ آن از سوی یک شخص حتی اگر شخصی کلیه شرایط احراز تابعیت کشوری را داشته باشد ، دلیلی بر تابعیت محسوب نمی شود مگر اینکه دولت طرف ، تابعیت آن شخص را بپذیرد و به آن تابعیت ارائه دهد درآن صورت شخص تابع آن دولت خواهد بود.
لذا با عنایت به تعریف تابعیت در حقوق بین الملل :
ضرورت وجود توامان عناصر سه گانه (رابطه حقوقی،معنوی و سیاسی) در تعریف تابعیت وتاکید حقوق بین الملل بر اینکه تابعیت ناشی از حاکمیت دولت ها است .
با توجه به اصل وحدت تابعیت و عدم پذیرش تابعیت مضاعف در حقوق داخلی اکراین
پذیرش و شناسایی و تائید قانونی بودن جدایی اکراین و باالتبع کریمه از اتحاد جماهیر شوروی سابق توسط دولت روسیه و جامعه جهانی
تاکید حقوق بین الملل و احکام قضایی مجامع حقوقی بین المللی بر تابعیت موثر
همه موارد فوق نشان از داشتن تابعیت اکراینی تمامی ساکنان آن کشور اعم از ترک تبار ،روس تبار ، تاتارها و غیره دارد(منهای شبه جزیره کریمه که دارای علایق معنوی با روسیه داشتند ولی تابعیت روسی نداشتند و از یک نوع حکومت خود مختار برخوردار بوده است) دخالت روسیه در اکراین مخصوصا به بهانه حمایت از اقلیت روس تبار ساکن ایالت های شرقی این کشور بهانه ای واهی بوده و هیچ گونه محل قانونی ندارد. ظاهرا” روسیه آرمان شوروی سابق را در سر دارد و باستناد به یکی از اصول قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی در الحاق کریمه به خاک خود عمل نموده است^[۷۴].
اقدام روسیه در حمایت از روس تباران را می توان از دو زاویه نگاه کرد،یک بعد آن بعدی است هویتی ،که روس ها برای خودشان این حق را قائل هستند که از هم تباران و هم نژادهای خودشان در مناطق دیگرحمایت کنند در اینجا بیشتر یک بحث هویتی مطرح است.که در حقوق بین الملل مسبوق به سابقه نیست. اما بعد دیگری که می تواند به عنوان ابزار و بهانه ای برای برخی سیاست ها و رفتار ها در سیاست خارجی باشد و در واقع بعنوان دکترین برای روسیه تبدیل شده است که بتواند در شرایط لازم و ضروری در جمهوری های دیگر شوروی های سابق اعمال نفوذ و تاثیر گذاری خود را داشته باشد .این است که روس ها حوزه جمهوری های شوروی سابق را حوزه حقوق استراتژیک و منطقه نفوذ خودشان می دانند و سعی بر این دارند که ابزارهایی را در این مناطق برای خودشان حفظ کنند که شاید یکی ازمهم ترین این ابزارها همین جمعیت روس تبارانی هست ( اعم ازآنانیکه دارای پاسپورت های روسی هستندو یا روس تباران دارای تابعیت مضاعف) که در مناطق مختلف اتحاد جماهیر شوروی سابق حضور دارند ، امروزه در بحران اکراین هم در واقع از همین ابزار استفاده می نماید و درچار چوب این دکترین شبه جزیره کریمه را به روسیه الحاق کرد.اما باید توجه داشته باشیم که اولاً صرف اینکه تبار مردم کریمه و بخش های شرقی اکراین ،روسی است دلیلی بر دفاع و حضور نظامی در خاک اکراین محسوب نمی­ شود و آنها ممکن است دارای تابعیت مضاعف بوده یا تابعیت غالب شان روسی نباشد. علاوه بر آن مداخله برای دفاع از اتباع مدتهاست نامشروع شناخته شده است.
بخش دوم : تروریسم وجایگاه آن در دکترین حمایت از شهروندانی که در معرض خطر جدی قرار دارند
دکترین مسئولیت حمایت که امروزه در برخی موارد جایگزین مداخلۀ بشردوستانه شده است زمانی مورد استناد قرار می گیرد که دولتی نسبت به وظیفۀ خود در قبال حمایت از شهروندانش از روی عمد یا از روی سهو مرتکب کوتاهی شود و این کوتاهی منتهی به نقض شدید حقوق شهروندان آن سرزمین شود که در این صورت مسئولیت حمایت از شهروندانِ آن کشور بر دوش جامعۀ بین المللی قرار می گیرد. ذکر این نکته ضروری است که مشروعیت دکترین مسئولیت حمایت در گرو آن است که وضعیت فوق الذکر از سوی شورای امنیت احراز شود و شورا اقدام به صدور قطعنامه ای در چارچوب فصل هفتم منشور نماید و از جامعۀ بین المللی بخواهد تا مسئولیت حمایت از شهروندان آن سرزمین را بر عهده بگیرند
دراین گفتار به این موضوع می پردازیم که : آیا این افراد ( روس تباران ساکن اکراین ،اعم از ساکنان کریمه و ایالت های شرقی )،درمعرض جنایت و خطر تروریسم و یا پاکسازی قومی و تبعیض بوده اند یا خیر؟
۲-۲-۱ ) مفهوم «تروریسم»
«ترور» و عملیات تروریستی از پدیده‌هایی است که در زمان ما، به ویژه در حوزه حقوق و روابط بین‌المللی، درباره آن بسیار سخن گفته می‌شود، ولی همچنان مفهوم روشنی از آن در دست نیست.^[۷۵] این بدان دلیل است که واژه‌های «تروریسم»^[۷۶] و«تروریست^[۷۷]» واژه‌هایی نسبتا نوینی هستند که در جهان به شکل‌های گوناگون و احیانا متضاد ـ مثلاً، به عنوان وسیله‌ای برای سرکوب علیه استقلال‌طلبی‌ها، نفی وابستگی‌ها و محرومیت‌ها، ایستادگی در برابر زورگویی ابرقدرت‌ها، و قیام‌های مردمی در برابر رژیم‌های استبدادی وابسته ـ به کار گرفته می‌شوند و در عین حال، پوششی هستند برای شیوه‌های تهدید و ارعابی که ابرقدرت‌ها برای پیشبرد سیاست‌های سلطه‌گرانه و تجاوزگرانه خود در جهان به وجود آورده‌اند . تروریسم دولتی بیشتر نمود مورد اخیر است.^[۷۸] .بعبارتی بمثابه شمشیر دولبه است.
همین ابهام در مفهوم «ترور» و «تروریسم» موجب ناکامی در مبارزه جدّی با آن می‌شود؛ زیرا ناکامی جامعه بین‌المللی در تعریف «تروریسم»، علتی سیاسی دارد، نه فنی. دولت‌های سرخورده و ناتوان یا آنها که قربانی جرایم اقتصادی و اجتماعی هستند یا چنین چهره‌ای از خود ترسیم می‌کنند، از گردن نهادن به تعریفی صرفا شکلی یا مبتنی بر واقعیات از تروریسم سر باز می‌زنند. این دولت‌ها، بی‌آنکه آشکارا تروریسم را بستایند، تلویحا آن را توجیه می‌کنند و غالبا آن را آخرین حربه ضعفا به شمار می‌آورند؛^[۷۹] همان‌گونه که دولت‌های سلطه‌خواه و متجاوز با سوء استفاده از قدرت و نفوذ خود در مجامع بین‌المللی و رسانه‌های جهانی، تجاوزگری را «دفاع»، و دفاع یک ملت از حق تعیین سرنوشت و حاکمیت سرزمینی خود را «ترور، خشونت و تهدید» می‌نامند؛ آنچنان‌ که در برخورد اسرائیل غاصب علیه ملت مظلوم فلسطین و «حزب‌اللّه» لبنان صورت می‌گیرد و یا دفاع کرد های شمال عراق و سوریه از سرزمین شان در مقابل دولت اسلامی در قالب مبارزه با تروریسم ساماندهی گردیده است.
۲-۲-۲-۱ ) مفهوم لغوی «ترور»: «ترور» در لغت، به معنای ترس و وحشت زیاد است. لغت‌نامه دهخدا، آن را مأخوذ از فرانسه و به معنای قتل سیاسی با سلاح و «تروریست» را به معنای طرفدار خشونت و عامل ایجاد رعب و ترس دانسته است.^[۸۰]
در فرهنگ معین آمده است:«ترور» یعنی: ترس زیاد، بیم، هراس، خوف، وحشت و در اصطلاح سیاسی، کشتن و از بین بردن مخالفان و عوامل ایجاد رعب؛ عامل ترور یعنی: طرفدار ترور، آدمکش، آن کس که برای رسیدن به هدف خود کسی را به طور غافلگیرانه بکشد یا ایجاد هراس و وحشت بکند. ترور روش کسانی است که آدم‌کشی و تهدید مردم و ایجاد خوف و وحشت را به هر طریقی که باشد برای رسیدن به هدف‌های‌سیاسی خود، از قبیل تغییر حکومت یا در دست گرفتن زمام امور، لازم و مباح می‌دانند.^[۸۱]
۲-۲-۲-۳ ) مفهوم اصطلاحی «ترور» در حقوق بین‌الملل: ابتدا به برخی از تعاریف، که در آثار نویسندگان غربی از آنها یاد شده است، اشاره می‌شود، تا شاید بتوان در یک بررسی تحلیلی، به ارکان و عناصر تحلیلی تروریسم و تروریست دست یافت تا براساس این یافته ها صحت و سقم ادعای روسیه در مورد در معرض جنایت و خطر تروریسم قرار داشتن دولت و ملت اکراین (بالاخص روس تباران ساکن آن کشور ) اظهار نظر واقع بینانه ای داشت.

1. 1. ترور الگوی نظام یافته‌ای از رفتار خشونت‌آمیز که به نوعی طرّاحی شده است که جمعیتی مورد تهدید واقع می‌شوند و بدین ‌روی، سیاست‌های دولت خاصی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.^[۸۲]

1. 1. عملی نهادینه شده ولی نامتعارف که به منظور تأثیرگذاری بر رفتار سیاسی معیّنی انجام می‌شود و با تهدید یا خشونت همراه است.^[۸۳]

1. 1. ارتکاب هر عمل غیرقانونی که برای نیل به اهداف سیاسی انجام شود.^[۸۴]

1. 1. استفاده از زور، خشونت یا تهدید برای کسب اهداف سیاسی از طریق ایجاد وحشت، ارعاب و قوای قهریه.^[۸۵]

با عنایت به تعاریف فوق می توان گفت که تروریسم تهدید یا عملی ساختن خشونت با انگیزه های سیاسی که آماج اصلی آن را غیر نظامیان تشکیل می دهند. یا تروریسم به مثابه یک روش بکار گیری خشونت ، مدل خاصی از رفتار سیاسی را مشخص می سازد که در طیف خشونت سیاسی بی مانند است.تروریست ها درصدد آن هستند که با ایجاد رعب و وحشت گسترده ، بر طیف وسیعی از جامعه هدف خود اعمال نفوذ کنند و با بهره گرفتن از سایر اشکال خشونت های سیاسی همانند حمله به زیر ساخت های اقتصادی ( خرابکاری) از جمله تخریب پل های مهم مواصلاتی ، تخریب شبکه های برق رسانی و یا بمب گذاری در شبکه های ریلی وجاده ای و… توانایی حکومتها را در تامین امنیت به زیر سوال ببرند. برای نمونه می توان به اقدامات تروریستی القاعده در افغانستان و یا گروه دولت اسلامی در عراق و سوریه اشاره کرد که از همه اهرمهای صدرالاشاره استفاده می نمایند تا به ملت های افغانستان و عراق و سوریه القا کنند که حکومت های مرکزی شان عملا از تامین امنیت طیف گسترده ای از جامعه ناتوان هستند.یا به کرات شاهد انفجار بمب های کنار جاده ای در سر راه کاروان های نظامی و غیر نظامی در عراق و افغانستان بوده ایم که هدف عمده نا امن جلوه دادن این جوامع از سوی تروریست ها می باشیم .
یک نمونه بارز ایجاد رعب وحشت گسترده از سوی تروریست ها، یورش و حمله مسلحانه طالبان پاکستان در آذر ماه ۱۳۹۴ به یک مدرسه در پیشاور پاکستان بود که منجر به کشته شدن ۱۳۰ نفر و مجروح شدن ۱۱۴ نفر از کودکان و نوجوانان دانش آموز آن مدرسه گردید^[۸۶].
همچنین تروریست ها با هدف قرار دادن بخشی از رهبران سیاسی جامعه مورد هدف خود می خواهند از یک سو دشمنان با نفوذ و صاحب منصب خود را از سر راه بر دارند و از سوی دیگر هزینه مخالفت های سیاسی را بر منتقدان سیاسی شان بالا ببرند.که برای مثال می توان به ترور احمد شاه مسعود^[۸۷] در افغانستان ، انور سادات در مصر^[۸۸]،ترور دکتر بهشتی، دکتر مطهری، مفتح وغیره در ایران و یا ترور عماد مغنیه^[۸۹]و سایر رهبران سیاسی نظامی حزب الله و حماس از سوی تروریسم دولتی اسرائیل اشاره کرد.
تروریسم با قتل ،کشتار و جنایات معمولی تفاوت ماهوی دارد.جرم و جنایت معمولا در جوامع بشری بیشتر براساس انگیزه های اقتصادی و گاها” فرهنگی صورت می گیرد ولی در ترور انگیزه های سیاسی است که نقش اصلی وتعیین کننده دارد. بعبارت دیگر شاه بیت تروریسم «انگیزه سیاسی» تروریست ها می باشد.هرچند که تروریست ها در زمان کاهش حمایت افکار عمومی جامعه مورد هدفشان از عملکرد سیاسی آنها از یک سو و برای تحکیم و تقویت موقعیت خود و افزایش توانایی های مالی و امکانات اقتصادی از سوی دیگر از هر جرم وجنایتی فروگذار نیستند.برای نمونه ، نیروهای طالبان افغانستان جهت تامین منابع مالی دست به کشت و قاچاق مواد مخدر می زنند.یا شبکه القاعده در شمال افریقا از طریق آدم ربایی و فروش آنها بعنوان برده و یا اخاذی از دولت هایی که تبعه شان را ربوده اند و یا از خانواده های قربانیان آدم ربایی بخش اعظم منابع مالی خود را تامین می نمایند.
۲-۲-۲-۴ ) تروریسم داخلی وتروریسم بین المللی
در بحث از تروریسم لازم است به موضوع تروریسم داخلی وبین المللی نیز نیم نگاهی داشته باشیم سپس به تحلیل دیدگاه های روسیه نسبت به مخالفانش در اکراین از این منظر می پردازیم.هر برهه از زمان دارای ادبیات و اصطلاح های خاص خودش می باشد.که در گذر زمان یا معنی و مفهوم خود را از دست می دهند و یا در معنی و مفهوم دچار تغییرات جدی می گردند. و یا از سوی گروهی مفهومی مثبت بشمار می رود یا اینکه در همان زمان از نظر مخالفان مفهوم منفی دارد. بعنوان نمونه شورشیان کمونیست ظفار عمان ،شورش یا انقلاب ظفار به نبرد چپ‌ گراین عمانی با حکومت سلطنتی این کشور در استان شرقی این کشور ( ظفار) گفته می شود . این نبرد با تاسیس جبهه آزادی بخش ظفار در سال ۱۹۶۲ آغاز و در ۱۹۷۵ باشکست شورشیان پایان یافت .اهداف اصلی شورشیان سرنگونی سلطان عمان سلطان قابوس و استقلال بود.آنان به این اهداف نرسیدند، اما حکومت عمان وادار به انجام اصلاحات گسترده‌ای شد. این سازمان در ابتدا تحت تأثیر اندیشه‌های ملی گرایانه رهبران قبایل منطقه بود و از کمک‌های عربستان نیز سود می‌برد. سازمان با گرایش به مارکسیسم لنینیسم از کمک های گسترده یمن جنوبی و چین برخوردار شد. کمک چین به‌ ویژه از آن جهت بود که آن‌ها سازمانی با پایگاه دهقانی و باورهای مائوئیستی بودند. اعضای سازمان همچنین از آموزش جنگ‌های نامنظم و تعلیمات مکتبی چین و شوروی بهره می‌بردند.از نوع وطیف حامیان این جنبش مشخص می شود که این جنبش از سوی حامیان شرقی اش و بخشی از اعراب در آن زمان جنبش انقلابی و با آرمان های آزادیخواهانه بود در حالیکه در طیف مقابل یعنی از سوی غرب و دولت وقت ایران شورشی و خرابکار تعریف می شدند.
در جریان جنگ سرد معمولا” بین دو نوع تروریسم فرق گذاشته می شد. تروریسم داخلی – که تروریسم ملی هم خوانده می شود- ناظربر اقداماتی است که در داخل مرزهای سرزمینی یک کشور صورت می گیرد و در آنها تنها پای شهروندان و منافع همان کشور در میان است و مورد تهاجم وهدف تروریست ها واقع می شود.مانند اقدامات سازمان مجاهدین خلق در دهه شصت در ایران و یا ترورهای القاعده عراق در آن کشور.در مقابل تروریسم بین المللی به آن دسته از اقدامات تروریستی اطلاق می شود که در آن پای شهروندان، مسئولین و منافع اقتصادی و سیاسی کشورهای بیشتری درمیان باشد و یا اینکه شهروندان یک کشور در سایر کشورها نیز مورد هدف تروریست ها واقع باشد. مانند حمله القاعده به سفارت های امریکا در کشورهای مختلف و یا ترور دانشمندان هسته ای ایران از سوی سرویس های جاسوسی اسرائیل. در سالهای اخیر تقریبا” همه گروه های تروریستی بزرگ حضور خارجی نیز پیدا کرده اند. حتی گروه های تروریست داخلی هم با ایجاد شبکه قوی پشتیبانی خارجی،بعدی بین المللی به هم زده اند. از همین رو تمایزی که در جریان جنگ سرد بین تروریسم داخلی و بین المللی گذاشته می شد امروزه موضوعیت خود را هرچه بیشتر از دست داده است.^[۹۰]
۲-۲-۳ ) مفهوم پاکسازی قومی
امروزه شکل خطرناکتری از تروریسم در جهان بوجود آمده که در قالب پا کسازی قومی از سوی تروریست ها نمود پیدا کرده است.«پاکسازی قومی»،به کوششی قهرآمیز جهت یکدست‌سازی منطقه‌ای از لحاظ قومی گویند که معمولاً با تبعید، مهاجرت و جایگزینی اجباری و کشتار صورت می‌گیرد. «پاکسازی قومی»معمولاً با نابودی بخش بزرگی از آثار تاریخی، گورستان‌ها، خانه‌ها و دیگرمظاهر تمدنی قوم هدف همراه خواهد بود.
شایدبتوان گفت «پاکسازی قومی»نوعی نسل کشی است که بیشتر برای از بین بردن قوم هدف از یک منطقه جغرافیایی خاص انجام می‌پذیرد و معمولاً سبب تغییر جغرافیای قومی-نژادی-مذهبی آن منطقه می‌شود. بزرگترین شباهت میان نسل‌کشی و«پاکسازی قومی»را می‌توان نابودی اجباری گروه‌های قومی، نژادی ، ایدئولوؤیکی دانست. از آنجایی که پاکسازی قومی تعریفی رسمی در مجامع بین‌المللی ندارد، نمی‌توان به‌ درستی تفاوتی قضایی، میان نسل‌کشی و«پاکسازی قومی» قائل شد. انگیزه اغلب پاکسازی‌های قومی مدرن، یکدست‌ سازی ترکیب دینی-قومی و یا نژادی بوده‌است، در حالی که در قرون وسطی و اوایل دوران مدرن، انگیزه پاکسازی‌ها عموماً بر پایه مذهب بوده‌است. پاکسازی قومی ترجمه فارسی عبارت انگلیسی ( ethnic cleansing) است این واژه در دهه ۹۰ قرن ۲۰ میلادی و به دنبال نسل‌کشی‌هایی که در جریان فروپاشی یوگسلاوی سابق اتفاق افتاد، وارد ادبیات سیاسی جهان شد و به ‌سرعت به یکی از اصطلاحات رایج در میان واژگان مربوط به خشونت علیه گروه‌های انسانی تبدیل شد. هر چند که برخی معتقدند پاکسازی قومی ریشه‌ای تاریخی دارد. اینکه آیا پاکسازی قومی در طول تاریخ ریشه داشته یا مربوط به تحولات قرن بیستم میلادی‌است، از موارد مورد اختلاف است. از مصادیق«پاکسازی قومی»درطول تاریخ می‌توان به جابه‌جایی‌های اجباری آشوریان سده نهم تا هفتم پیش از میلاد کشتار و اعدام دسته‌جمعی دانمارکی های ساکن انگلستان در سده دهم میلادی، اخراج یهودیان از اسپانیا در قرن ۱۵ میلادی، و نابود ی سرخ پوستان آمریکا توسط مهاجران و استعمارگران سفیدپوست اروپایی اشاره کرد. اگرچه عملاً فتح تمامی سرزمین‌های مستعمراتی توسط اروپاییان – مانند مکزیک،استرالیا ،و امریکا -خشن بوده‌است، اما فقط برخی از آن‌ها منجر به پاکسازی قومی خونین شدند ظهور «پاکسازی قومی مدرن» در قرن نوزدهم و بیستم میلادی و در مناطق مختلفی مانند سرزمین‌های امپراتوری‌های قدیمی در مرکز و شرق اروپا و غرب آسیا اتفاق افتاد. امواج متعدد پاکسازی قومی نقشه قومی و مذهبی این مناطق را تغییر داد. نخستین موج در زمان جنگ جهانی اول آغاز و مدت کوتاهی پس از پایان آن به اتمام رسید. دومین موج درست پس از آغاز جنگ جهانی دوم به اوج خود رسید و اندکی پس از اتمام جنگ پایان پذیرفت. سومین موج هم در خلال جنگ سرد با شدت کمی آغاز و پس از پایان جنگ سرد به اوج رسید از موارد به وقوع پیوسته در امواج مذکور می‌توان به نسل کشی ارامنه، آشوریان ویونانیان توسط ترکان عثمانی در خلال و پس از جنگ جهانی اول، نسل‌کشی یهودیان – معروف به هولوکاست – توسط آلمان نازی اخراج میلیون‌ها آلمانی از لهستان و چک و اسلواکی و دیگر مناطق اروپای شرقی پس از پایان جنگ جهانی دوم و کشتار بوسنی یایی های مسلمان توسط صرب‌های بوسنی پس از پایان جنگ سرد در دهه ۹۰ میلادی اشاره کرد. کمیسیونی از کارشناسان سازمان ملل که جهت رسیدگی به وقایع بوسنی و هرزوگوین تشکیل شده بود، در ماه فوریه۱۹۹۳ «پاکسازی قومی»راجرمی علیه قوانین بین‌المللی توصیف کرده‌اند. اگرچه امروزه مفهوم «پاکسازی قومی» به‌خوبی فهمیده شده‌است، اما بر خلاف نسل‌کشی وارد اسناد حقوق بین الملل نشده و به عنوان جزئی از جرایمی که پیشتر تعریف شده، یعنی جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی طبقه بندی می‌شود”.^[۹۱]
نمونه بارز«پاکسازی قومی»در این سالها عملکرد دولت اسلامی (داعش) در عراق است که به کشتار ،اخراج وتبعید گروه های مذهبی غیر سنی مانند شیعیان و ترکمن های عراق و غیر دینی مانند مسحییان و یزیدیهای عراق دست زده است در این خصوص سازمان عفو بین الملل در تاریخ ۰۲/۰۹/ ۲۰۱۴ این گروه افراطی سنی را به” پاکسازی قومی سیستماتیک ” متهم کرد و نوشت که آنها در مناطق شمالی عراق کوشیده اند آثار تمام اقوام غیر عرب و غیر سنی را از منطقه پاکسازی کنند در این نشست ویژه که با حضور دیپلمات‌هایی از ۴۷ کشور عضو برگزار شد، پیش‌نویس قطعنامه‌ای در محکوم کردن نقض سیستماتیک حقوق بشر و قوانین بین‌المللی توسط تروریست‌های دولت اسلامی در عراق مورد بررسی قرار گرفت. در این پیش نویس از دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل و رئیس جدید آن شاهزاده زید الحسین خواسته شده که یک گروه تحقیقاتی برای بررسی نقض حقوق بشر توسط دولت اسلامی به عراق اعزام شود. همچنین از جامعه بین المللی خواسته شده که تلاش‌های خود را برای کمک به عراق در برقراری صلح، ثبات و امنیت در مناطق تحت کنترل داعش تشدید کند.

فرضیه۴) مدل ترکیبی ARIMA، شبکه عصبی درک چند لایه و تبدیل موجک نتیجه قابل قبولی برای پیش بینی قیمت سهام بدست می دهد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

فرضیه۵) مدل ترکیبی تبدیل موجک، شبکه عصبی درک چند لایه و الگوریتم ژنتیک فازی در مقایسه با سایر مدل­ها ارائه شده از دقت بالاتری برخوردار است.
۳-۵: آماده سازی داده های ورودی
آماده سازی داده ها یکی از مراحل پیچیده­ کاربرد شبکه های عصبی است. بخشی از این پیچیدگی به علت انتخاب داده ­ها و مثال­های صحیح می­باشد و بخش دیگر به تغییر مقیاس داده ­های آموزشی ورودی­ ها و خروجی­ها بر می­گردد، چرا که بهترین وضعیت برای شبکه های عصبی هنگامی است که تمام ورودی ها و خروجی ها بین صفر و یک باشند. یکی از دلایل تأکید بر قرار داشتن ورودی ها در دامنه­ صفر و یک، این است که توابع انتقال (مانند تابع سیگموئید) نمی ­توانند بین مقادیر خیلی بزرگ فرق بگذارند. از طرف دیگر، این کار موجب سادگی بیشتر نیز می­ شود، زیرا خروجی­ها و ورودی­های لایه های بعدی، در دامنه­ صفر تا یک قرار می­گیرند. بنابراین با بهره گرفتن از فرمول زیر کلیه­ داده ها نرمال شدند:
(۳-۱)

ما در این پژوهش در کلیه مدل­های آماری استفاده شده از داده ­های نرمال شده استفاده می­کنیم.
۳-۶: معرفی مدلهای تحقیق
امروزه پیش بینی قیمت سهام مورد توجه محققین قرار گرفته و روش های متنوعی نیز در این رابطه بکار گرفته شده است. یکی از جدیدترین روش­های پیش ­بینی، رویکرد شبکه ­های عصبی مصنوعی می باشد. شبکه های عصبی از جنبه توپولوژی، ساختاری و روش های یادگیری به انواع مختلفی تقسیم می شوند و هر یک در کاربردهای خاصی عمـلکرد مناسـبی از خود نشــان می دهند. شبکه عصبی درک چند لایه یکی از متـداول ترین شبکه های کاربردی است. در مباحث نظری اثبات شده است که شبکه MLP در صورت انتخاب صحیح ساختار مناسب داخلی، قادر است هر گونه سیستم غیر خطی را مدل کرده و شبیه سازی نماید. با توجه به اینکه به طور مطلق نمی توان در مورد توان پیش بینی یک مدل نظری داد، پس باید از مدل های دیگری برای مقایسه نتایج استفاده کرد. در این تحقیق، به منظور پیش بینی شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران ابتدا از روش سری زمانی خطی ARIMA استفاده می­گردد، سپس پیش بینی با شبکه عصبی درک چند لایه تکرار می­گردد؛ از آنجاکه شبکه ­های عصبی روابط بین متغیرها را بیان نمی­کند لذا برای رفع این مشکل شبکه ­های عصبی از الگوریتم ژنتیک استفاده می­کنیم و با بهره گرفتن از وزن­های بهینه بدست آمده از شبکه عصبی مصنوعی، الگوریتم طراحی شده آموزش داده می­ شود و دوباره پیش بینی با این روش تکرار می گردد. در نهایت با بهره گرفتن از تبدیل موجک اقدام به تفکیک نوسانات سری زمانی شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران می نماییم، این تبدیل سری زمانی را به دو سری بر اساس نوسان در واحد زمان تفکیک می­نماید، ما در این پژوهش نوسانات با فرکانس بالا را با بهره گرفتن از شبکه عصبی و نوسانات با فرکانس پایین را با بهره گرفتن از مدل سری زمانی خطی ARIMA پیش بینی می نماییم؛ سپس بوسیله عکس تبدیل موجک گرفته شده، پیش بینی های حاصله را با هم ترکیب می­نماییم تا پیش بینی نهایی حاصل گردد.
۳-۶-۱: مدل سری زمانی خطی ARIMA
در فرایند p,d,q ,ARIMA(p,d,q)به ترتیب بیانگر تعداد جملات خود رگرسیو، مرتبه تفاضل گیری وتعداد جملات میانگین متحرک می­باشند. در صورتی کهd برابر با صفر گردد، فرایند ARIMAتبدیل به فرایند ARMAمی­شود. معمولا برای تخمین الگویARIMA و ARMA از روش باکس- جنکینز استفاده می‌­کنند؛ که دارای سه مرحله شناسایی، تخمین، تشخیص دقت پردازش می‌باشد و درنهایت پیش‌بینی سری زمانی به آن اضافه می‌شود. تعداد جملات خودرگرسیو و تعداد جملات میانگین متحرک را می‌توان با بهره گرفتن از توابع خودهمبستگی(AC) و خودهمبستگی‌جزئی(PAC) تعیین نمود و در ادامه توسط ضابطه های آکائیک^[۱۰۶] و یا شوارتز- بیزین^[۱۰۷] مورد ارزیابی قرار داد. برای پیش‌بینی داده‌های سری زمانی بوسیله ARIMA، ابتدا مانای سری زمانی را بررسی کرده و مرتبه انباشتگی (d) تعیین می‌شود. لازم به ذکر است که در تحقیق حاضر، برای تخمین مدل ARIMA، از نرم‌افزارEviews استفاده شده است.
۳-۶-۲: شبکه پرسپترون چند لایه (MLP)
بعد از آن که در دهه ۸۰ میلادی مجددا شبکه های عصبی احیا شدند،‌ شبکه پرسپترون چند لایه ، به عنوان یکی از کارامدترین آنها در حل مسائل لاینحل غیر خطی مطرح شد. این شبکه به خصوص در زمینه پیش بینی متغیرهای مالی و اقتصادی، از قابلیت بالایی برخوردار می باشد .
ویژگی های مهم شبکه پرسپترون چند لایه را به صورت زیر می توان بیان کرد :
۱ – حداقل دارای یک لایه میانی می باشد .
۲ – توابع فعال سازی غیر خطی و مشتق پذیر در لایه میانی استفاده می کند .
۳ – الگوریتم یادگیری در آن طوری طراحی شده است که خطا را از لایه خروجی را به لایه های قبلی منتقل می سازد .
۴ -تصحیح خطا از لایه آخر آغاز شده ، سپس لایه های قبلی تصحیح می شوند.
۵ – اتصالات در این شبکه از درجه بالایی برخوردار می باشد .
علت اصلی موفقیت این شبکه را بایستی در نوع الگوریتم یادگیری این شبکه جستجو کرد. الگوریتم مورد استفاده در آن ، الگوریتم پس انتشار خطا می باشد. این الگوریتم همواره به دنبال حداقل سازی مربعات خطا می باشد. این دقیقا شبیه تخمین ضرایب رگرسیون از روش OLS در آمار و اقتصاد سنجی می باشد. بنابراین هر شبکه عصبی از یک تابع خطایی همانند رابطه زیر پیروی می کند .
تابع خطا در شبکه MLP :

(۳-۲)
در این رابطه e بیانگر مقدار خطای مشاهده شده می باشد .
هنگام طراحی یک شبکه باید پارامترهای ساختار شبکه، نوع الگوریتم آموزش، نرخ یادگیری، تعداد لایه­ های شبکه و تعداد نرون­ها در هر لایه، و تعداد تکرارها برای هر الگو در خلال آموزش را مد نظر داشت.
‌آموزش را می توان هم از لحاظ نوع آموزش و هم از لحاظ قانون یادگیری طبقه بندی کرد. نوع آموزش در شبکه پرسپترون چند لایه،‌ آموزش با نظارت می­باشد. اما قانون یادگیری در آن یادگیری پس از انتشار یا دلتای تعمیم یافته می باشد.
قانون دلتا را می توان به صورت زیر بیان کرد .
(۳-۳)

(۳-۴)

(۳-۵)
= مقدار خروجی مطلوب
=مقدار خروجی به دست آمده
=نرخ یادگیری (پارامتر تنظیم سرعت یادگیری شبکه می باشد)‌
= وزن مربوطه

=ورودی به نرون وخروجی از نرون
اثبات این قانون از روش تندترین فرود می­باشد که بیان می­ کند با حرکت­های پی در پی خلاف جهت بردار گرادیان خطا می­توان به نقطه حداقل خطا رسید­. این ادعا را نیز می توان با بهره گرفتن از بسط تیلور تایید کرد (هیکین،۱۹۹۹). در این شیوه وزنها به وسیله یک مقدار با مشتق (گرادیان) اول خطای بین خروجی مطلوب و خروجی واقعی و با توجه به مقدار وزن­ها تعدیل می­یابد. در این روش هدف کاهش تابع خطا و رسیدن به حداقل مطلق است .

(۳-۶)
(۳-۷)
(۳-۸)
(۳-۹)
= ورودی به نرون وخروجی از نرون در لایه ماقبل آخر

= بردار گرادیان محلی در لایه آخر

فرایند یادگیری و محاسبات در نرون ها و لایه های پنهان، با بهره گرفتن از معادله­ ورودی-خروجی زیر صورت می گیرد:

(۳-۱۰)

جائیکه وزن ارتباطی بین نرون iام در لایه­ی (۱-k) و نرون pام در لایه­ی kام؛ خروجی نرون pام در لایه­ی kام و تابع فعال سازی سیگموئید نرون pام در لایه­ی kام است.

خویشتن پذیری
خود پیروی
روابط مثبت با دیگران
( شکل ۲-۱ الگوی ریف در خصوص سازه بهزیستی روانشناختی ،اقتباس ازتمینی،۱۳۸۴ )
شواهد پژوهشی فراوانی وجود دارد که نشان می دهند حوادث نامطبوع زندگی قادرند بهزیستی روانشناختی را تحت تأثیر قرار دهند و مختل کنند و به ایجاد مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب منجر شوند بر این اساس داشتن فرزند کم توان ذهنی که ماهیتی تقریبا ثابت و تنش زا دارد. می تواند با ایجاد تنیدگی به کاهش بهزیستی روانشناختی منتهی شود. روی بهزیستی روانشناختی نشان داده است مادران دارای فرزند عادی در مؤلفه های خودمختاری، تسلط برمحیط، رشد شخصی و پذیرش خود، نسبت به مادران دارای فرزند کم توان ذهنی وضعیت بهتری دارند، اما در مؤلفه احساس داشتن هدف در زندگی، مادران گروه دوم بهتر بودند. از مشکلاتی که در میان مادران کودکان کم توان ذهنی شیوع دارد، افسردگی است.
تحقیقات نشان داده اند که حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد مادران این کودکان نمرات بالایی در آزمونهای افسردگی دریافت کرده اند و دارای علائم بالینی مربوط به افسردگی هستند. مادران علاوه بر تحمل مشکلات ناشی از مراقبت از کودک کم توان ذهنی، باید با مشکلات مربوط به هزینه های بالای اقتصادی، کاهش روابط اجتماعی با آشنایان و بستگان، احساس گناه از به دنیا آوردن فرزندی مشکل دار و نگرشهای منفی اطرافیان نیز کنار بیایند که این موارد می توانند افسردگی ای ایجاد کنند که ناتوان کننده باشد اما پژوهش ها نشان داده اند که وجود افسردگی والدین، خصوصا مادران، کودکان کم توان ذهنی با متغیرهای مختلفی مانند نوع کم توانی ذهنی داشتن منابع مالی بسنده یا سطح اقتصادی اجتماعی متوسط و بالاتر و حمایت های اجتماعی مناسب ارتباط دارد و متغیرهای فوق، می توانند تأثیر کم توانی ذهنی را تعدیل کنند. بررسی ها حاکی از این بوده اند که افسردگی با برخی از ویژگی ها و صفات شخصیتی، تعدیل می شود(میکائیلی ،۱۳۸۸).
عقب ماندگی ذهنی:
عقب ماندگی ذهنی یک وضعیت و حالت ذهنی خاص است که در اثر شرایط مختلف قبل از تولد و هنگام تولد و یا پس ازتولد کودک پدید آید، عقب ماندگان ذهنی افرادی هستند که به علت وقفه یا کمبود رشد ذهنی در شرایط عادی قادر به استفاده مطلوب از برنامه های معمولی آموزش و پرورش، سازگاری اجتماعی و تطبیق با محیط نمی باشند. تعریفی که از نظر اکثریت قریب به اتفاق مجامع علمی و صاحب نظران روانشناسی مورد قبول می باشد تعریفی است که از سوی انجمن آمریکای عقب ماندگی ذهنی( AAMR)^[28] ارائه شده: «عقب ماندگی ذهنی سطحی از عملکرد هوش عمومی است که میزان آن بطور معنادا ر(دو انحراف معنادار) پایین تر از میانگین بوده و همزمان با نقایصی در رفتار سازشی(سازش یافتگی های فردی و اجتماعی) همراه بوده و در دوران رشد(تشکیل نطفه تا ۱۸ سالگی) ظاهر می گردد».
عقب مانده ذهنی آموزش پذیر ( EMR)^[29]:
افروز(۱۳۷۷)اظهار می دارد: عقب ماندگان ذهنی آموزش پذیر افرادی هستند که بهره هوشی آنان ۷۰-۵۰ می باشد و قادر به فراگیری حداقلی از اطلاعات عمومی و در سهای رسمی کلاس از قبیل خواندن ونوشتن و حساب کردن و مهارتهای مناسب شغلی بوده و می توانند در اداره زندگی خود از تحصیل خویش بهره مند شوند.
میلانی فر(۱۳۷۴) عقب مانده ذهنی آموزش پذیر را افرادی می داند که هوشبهر آنها بین ۷۰-۵۱ است این افراد از لحاظ دانستن لغات ضعیف اند، مفاهیم را خود درک نمی کنند، آموزش کلامی عادی ندارند و از لحاظ عاطفی واکنشهای لازم را بدست نمی آورند.
ویژگیهای کودک استثنایی :
تواناییها و ناتواناییهای مختلف، اثرات متفاوتی بر زندگی خانوادگی دارد. معمولا ماهیت استثنایی بوده، واکنش خانواده را تعیین می کند. کودکی که ناشنوا است ، خانواده را برای تغییر در سیستم ارتباطی تحت فشار قرار می دهد و این منازعه ای است برای خانواده که از زبان علامتی یا شفاهی استفاده کنند یا خیر؟ کودکی که بیماری مزمن دارد فشارهای هیجانی و اقتصادی بر خانواده وارد خواهد کرد، کودک ناتوایی یادگیری نیاز به حمایت تحصیلی دارد و ممکن است باعث شود که خانواده مکانهای آموزشی را که پیشرفت تحصیلی را قوت می بخشد، بررسی کند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

همچنین، چنین شدت استثنایی بودن ممکن است بر واکنش خانواده اثر داشته باشد. کودکان مبتلا به ناتوانیهای شدیدتر ممکن است نسبت به دیگران کاملا متفاوت رفتار کنند. برخی از ناتوانیها مثل ناشنوایی و ناتواییهای یادگیری در مقایسه با برخی دیگر از ناتواییها مثل بینایی قابل مشاهده نیستند،آنها با احتمال کمتری در کودک دیده می شوند. نکته قابل توجه این است که اگر چه ناتوانی ها شدید از یک سو منجر به داغ ننگ در خانواده می شود اما از سوی دیگر آنها به روشنی بیانگر ناتوانی کودک هستند، باوری که خانواده ها به تبیین آن نیازمند هستند .
نیازهای والدین کودکان استثنایی:
خانواده های که کودک معلول دارند به تناسب نوع، شدت معلولیت، وضعیت اقتصادی و اجتماعی و سن کودکشان و نیز در زمینه رفتار سازش به اطلاعات و مهارتهای ویژه نیاز دارند که مهمترین آنها به گفته قصبه (۱۳۸۴) به شرح زیر می باشد:
۱- نیاز به ارتباط، نیاز عمده والدین کودکان استثنایی در طی سالهای مدرسه ارتباط بامعلمان، مربیان و متخصصان است. ۲- نیاز به اطلاعات،والدین کودکان معلول به اطلاعاتی در زمینه مراقبت، پرورش ورفتار با فرزند خود نیاز دارند و نیز در این راستا در امر برنامه ریزی برای آینده فرزندشان نیازمند اطلاعات می باشند.۳- نیاز به حمایت شدن، حمایت شده از جانب دیگران از عوامل ایجاد سازش یافتگی در خانواده است. به ویژه حمایت ازجانب متخصصان و مربیان می تواند فرصت های را برای ملاقات با سایر خانواده های کودکان معلول بوجود آورد.۴- نیازهای مالی، اقتصادی، بخش عمده بودجه خانواده صرف هزینه های مربوط به غذا، پوشاک و وسایل کمک آموزشی می شود این نیازها برای خانواده ای که کودک معلول دارد و نیازمند خدمات پزشکی ویژه می باشد به مراتب شدیدتر است.۵- نیاز به راهنمایی در وظایف زندگی و خانواده والدین و سایر اعضای خانواده نیاز دارند که ناتوانی کودک خود را درک کنند و بپذیرند، که تقسیم کار توانایی حل مساله، فعالیتهای تفریحی، اکتساب مهارتهای اجتماعی ونظارت درامر برنامه ریز آموزش کودک از جمله وظایف ما باشد (قصبه ۱۳۸۴).
احساسات والدین کودکان استثنایی:
بسیار حائز اهمیت است که شما به عنوان والدین کودکان دارایی نیازهای ویژه با نوع احساسات خود برخورد با کودکانتان آشنا شوید. برای سازش با کودک خود نیاز دارید که احساس نسبتاً خوبی درمورد خود پیدا کنید. زندگی، ازدواج و کار شما ایجاب می کند تا حدی رضایتمندی را احساس کنید، ممکن است با توجه به این واقعیت که کودک ناتوان دارید احساس غم وناراحتی کنید. اما نیازی نیست که کل زندگی شما را هاله ای ازغم فرا گیرد. بنابراین اجازه دهید بعضی از احساسات و روشهایی را که افراد در مواجهه با دشواریهایشان پیدا کرده اند مورد نظر قرار دهیم. احساساتی را که علاقمندیم درباره آنها صحبت کنیم همانهایی هستندکه تا حدودی احساسات «بد» و یا ناخوشایند محسوب می شوند مانند شوک،کرخی، گیجی، خشم، اوقات تلخی وگریه و زاری،غم، خجلت و گناه. افراد معمولاً در ابراز احساسات عادی خود دشواری چندانی ندارند، ولی اغلب از بروز احساسات بد وحشت دارند، البته عقیده ما این است که نباید تصور احساس بد را به خود راه دهیم(مفیدی، ۱۳۷۶).
ما عقیده داریم، این افراد دیگر هستند که نمی خواهند درباره مسایل و مشکلات ما اطلاع پیدا کنند، و نیز به این علت است که اصلاًکسی دوست ندارد احساس بد را تجربه کند. ما سعی می کنیم احساساتمان را مخفی کنیم و یا سعی درعادی جلوه دادن آنها داریم. طبیعی است که این احساسات از بین نخواهد رفت و هر چه طولانی تر نگهداشته شوند یا سرکوب گردند احتمال بیشتر نیز وجود دارد که بر زندگی خانوادگی خود ما، و دوستان و همکاران اثر بگذارد(مفیدی، ۱۳۷۶).
بیان حقایق و ارائه اطلاعات صحیح و صادقانه به پدر و مادر کودک استثنایی بر اساس آخرین دانش و دستاوردهای علمی و تجربی در مورد شرایط خاص ذهنی یا جسمی کودکشان در نهایت، موجب رضایت و آسایش خاطر آنان خواهد بود گهگاه مادر و پدری با کودک خود که به روشنی دارایی عقب ماندگی ذهنی است مراجعه می نمایند وقتی به آنها گفته می شود که چرا تاکنون بی جهت کودک را بحال انتظار در خانه نگه داشته اید واکنون کودک شما ۱۲ سال سن دارد ولی بایست سالها قبل به شرایط خاص ذهنی ^[۳۰] او پی برده باشید معمولاً در پاسخ می گویند ما خود نیز قبلاً حدس می زدیم زیرا که او مثل بچه های هم سن سال خود « به راه نیفتاد» حرف زدن را زمانی که انتظار می رفت شروع نکرد او را به دکتر بردیم دکتر گفت نگران مباشید چیزی نیست صبرکنید چند سال دیگر مثل بچه ها ی دیگر می شود و …( افروز،۱۳۸۴).
پژوهش های انجام شده در ارتباط با موضوع :
نتایج پژوهش شریعتی و داور منش(۱۳۷۰) نشان داده است که وجود یک فرزند کم توان ذهنی به شدت بر سلامت روانی والدین اثر گذار است و موجب افزایش فشارهای جسمانی و روانی بر والدین مخصوصا مادران می شوند و باعث کاهش مقاومت او در مقابل ابتلا به بیماریهای می گردد و در نتیجه میزان بیماری را در آنان فزونی می بخشد.
احمدی و همکاران(۱۳۷۰) پژوهشی به نام به بررسی مقایسه میزان عزت نفس مادران کودکان عقب مانده ذهنی و مادران کودکان عادی شهر اهواز پرداختند. نمونه تحقیق ۱۰۰ نفر از مادران کودکان عقب مانده ذهنی و مادران کودکان عادی وسالم شهر اهواز بودند. نتیجه تحقیق نشان داد که مادران کودکان عقب مانده ذهنی از عزت نفس پایین تری بودند.
لاجوردی(۱۳۷۱) در مطالعه ای تحت عنوان بررسی مقایسه ی میزان افسردگی مادران دارای کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر و مادران کودکان عادی نشان داد که افسردگی در مادران دارای کودک کم توان ذهنی به طور معناداری بیشتر از مادران دارای کودک عادی است.
نظامی(۱۳۷۶) تحقیقی تحت عنوان مقایسه نگرش والدین کودکان عقب مانده ذهنی نسبت به عقب ماندگی فرزندشان را انجام دادند و نتایج ذیل دست یافته اند: ۴۸% درصد از پدران و ۵۲% ازمادران اذغان کردند که وجود کودک عقب مانده ذهنی سلامت روانی انهار ار مختل کرده است. ۵۴% احساس ناکامی و ناامیدی و ۶۴% احساس دلهره را بیان کرده اند و ۲۴% درصد ازوالدین بیان داشته اند که تولد فرزند عقب مانده ذهنی باعث به وجود آوردن تفاهم در زندگی زناشویی شده و ۲۹% به مشاجره لفظی ۴% نیز به واسطه وجود فرزند عقب مانده ذهنی طلاق گرفته- اند.
پژوهش احمدی(۱۳۷۷) نتایج نشان داده است که بین عزت نفس دو گروه مادران تفاوت معناداری وجود دارد و مادران کودکان کم توان ذهنی از عزت نفس پایین تری برخوردار هستند.
خواجه پور(۱۳۷۷) در پژوهشی نشان داد که واکنش های نوروتیک مادران کودکان کم توان بیشتر از مادران کودکان عادی است و وجود چنین وضعیتی در خانواده علاوه بر ایجاد مشکلات عاطفی و روانی برای اعضای خانواده به خصوص مادر، خانواده را دچار مشکلات اقتصادی و اجتماعی می کند. به علاوه بیشتر واکنش های مادران افسردگی، اضطراب و پرخاشگری بوده است.
یاراحمدی(۱۳۷۸) پژوهشی را در مورد رابطه استرس با بیماریهای جسمی روانی و سلامت عمومی معلمان مرد در شهرستان اهواز با توجه به اثر متغیرهای تعدیل کننده حمایت کننده حمایت اجتماعی و جایگاه مهار پرداخت. در این پژوهش جامعه آماری معلمان مرد شاغل در مقاطع راهنمایی و دبیرستان نواحی چهارگانه آموزش و پرورش شهر اهواز بودند که تعداد ۲۰۰ نفر از آنان به طور تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند. نتایج نشان دادند که بین عوامل فشارزا با بیماریهای جسمی و روانی همبستگی مثبت بین عوامل فشارزا با سلامت عمومی همبستگی منفی وجود دارد.
امینی و همکاران(۱۳۷۸) پژوهشی را با عنوان رابطه هوش هیجانی با خودکارآمدی و سلامت روان و مقایسه ی آنها در دانش آموزان ممتاز و عادی در سال ۱۳۷۸ انجام داده اند.
نتایج نشان داده است که بین هوش هیجانی، خودکارآمدی و سلامت روانی دانش آموزان ممتاز و عادی تفاوت معناداری وجود دارد. به این معنی که میانگین هوش هیجانی، خودکارآمدی و سلامت روانی دانش آموزان ممتاز بالاتر از دانش آموزان عادی است. همچنین بین هوش هیجانی با باورهای خودکارآمدی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. یعنی دانش آموزانی که از هوش هیجانی بالاتری برخوردارند، دارای احساس خودکارآمدی بالاتری نیز می باشند. علاوه بر این نتایج نشان داده است که بین هوش هیجانی و سلامت روانی رابطه معناداری وجود دارد. همچنین نتایج نشان داده است که باورهای خودکارآمدی نیز با سلامت روانی رابطه دارد.
عمران نسب(۱۳۷۸) در پژوهش با عنوان بررسی ارتباط بین اعتقادات دینی و سلامت روان در دانشجویان سال آخر کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران سال ۱۳۷۷موضوع را بررسی کرده است. نتایج نشان داده است که ۲۳/۱۲ درصد واحد های مورد پژوهش از اعتقادات دینی قوی برخوردار بودند و ارتباط معنی داری بین متغیرهای سن و میزان درآمد ماهیانه با اعتقادات دینی وجود داشته است. همچنین اکثریت واحد های مورد پژوهش(۵۵/۶۰درصد) دارای به طور کلی نتایج این مطالعه، نشان دهنده ارتباط معنی داری بین متغیرهای اعتقادات دینی وسلامت روانی بوده است.
بختیارپور(۱۳۸۰-۱۳۷۹) درباره وضیعت بهداشت روانی استان اصفهان پژوهش انجام داد که نتایج این تحقیق نشان داده است که ۶۵/۲۶ درصد بیماران در نواحی برخوردار،۲۳% نیمه برخودار و محروم ۳۶/۲۴ درصد است و اگر چه ۲۵/۵۷ درصد مبتلایان زن و ۲۵/۴۲ درصد آنها مرد هستند اما نتایج آزمونهای آماری رابطه معنی داری را بین جنسیت و احتمال ابتلا به اختلال روانی نشان نداد. همچنین بیشترین درصد مبتلایان از نظر رشته تحصیلی دارای دیپلم رشته آموزش ابتدایی و رشته ادبیات هستند. اما نتایج ارتباط معنا داری بین مدرک و بیماری نشان نداد و رایج- ترین اختلال های روانی در بین معلمان اصفهان به تربیت شامل اختلالات اضطرابی خلقی( انواع افسردگی)، جسمانی شکل، سازگاری، جنسیتی واختلال خواب است.
نتایج پژوهش مهرابی زاده و همکاران (۱۳۸۰) نشان داده است که بین سلامت روانی والدین کم توان ذهنی و والدین کودکان عادی تفاوت معنا داری وجود دارد.
امیدی(۱۳۸۰) وضعیت بهداشت روانی معلمان شهر کاشان را مورد بررسی قرار داد که دران یک گروه نمونه تصادفی ۳۰۰ نفره از معلمان و به این نتیجه رسید ۲۳ % ا ز معلمان جامعه آماری مورد مطالعه به یکی از انواع اختلالهای روانی دچار هستند. رایج ترین اختلالات به ترتیب میزان شیوع، اختلال کم خلقی( ۶% ) اختلال اضطراب(۵% ) بود بالاترین درصد بیماری در معلمان دارای مدرک دیپلم( حدود ۳۱% ) و پایین ترین میزان اختلال در معلمان با مدرک تحصیلی فوق دیپلم( ۴% ) می باشد و زنان( ۲۳% ) و در مردان (۱۳% )دچار اختلالات روانی هستند.
مشکی و همکاران(۱۳۸۱) پژوهشی با عنوان بررسی تاثیر برنامه آموزشی با به کارگیری عزت نفس و باورهای کنترل سلامت بر ارتقای سلامت روان دانشجویان انجام داده است. نتایج نشان داده است که از آزمون تی مستقل مشخص کرد که پیش از اجرای برنامه هیچ یک از متغیرها بین دو گروه اختلاف معناداری اما پس از مداخله با تغییراتی که در اثر اجرای نداشتند. برنامه طراحی شده به وجود آمد، اختلا ف باورهای درونی، شانس و افراد موثر، عزت نفس و به ویژه سلامت روان بین دو گروه آزمون و گواه معنادار شد. در تمامی موارد وضعیت متغیرها در گروه آزمون بهتر از گروه گواه بود. از سوی دیگر آزمون تی زوج تفاوت معناداری را در جهت ارتقا و بهبود شرایط بین متغیرها قبل و بعد از مداخله در گروه آزمون نشان داد. در حالی که در گروه گواه، اختلاف میانگین سلامت روان، باور شانس و عزت نفس به گونه ای معنادار شدند که پس از مداخله میانگین ها کاهش یافته و وضعیت و شرایط نمونه های گروه گواه به لحاظ متغیرهای مذکور نامناسب و رو به نقصان بوده است. آزمون آماری نسبت شانس نشان داد که احتمال ارتقای سلامت روان در گروه آزمون پس اجرای برنامه با توجه به میزان عددی ملاک اندازه گیری سطح سلامت روان و سیزده بار بیشتر است؛ به طوری که پس از مداخله و بعد از زمان انتظار۳۷ درصد نمونه های گروه گواه از سلامت آزمون و در مقابل، روان مطلوب برخوردار شدند. این در حالی است که پیش از ۴۲ درصد نمونه های گروه آزمون و ۵۸ درصد مداخله، دانشجویان گروه گواه از سلامت روان مطلوبی برخوردار بودند . این وضعیت حاکی از اثربخشی برنامه مورد نظر پس از مداخله است.
جمالی(۱۳۸۱) در پژوهش با عنوان بررسی رابطه بین نگرش های مذهبی، احساس بخش بودن زندگی و سلامت روان در دانشجویان دانشگاهای تهران موضوع را بررسی کرده است. نتایج این تحقیق نشان داده است که نگرش مذهبی وسلامت وسلامت روان همبستگی معنی داری را نشان دادند. ضمن اینکه بر اساس آزمون تی مستقل بین جنسیت و نگرش حاضر نشان می دهد با افزایش میزان احساس معنا بخشی زندگی و نگرش مذهبی، سلامت روان نیز افزایش می یابد که این موضوع نشانگر میزان اهمیت معنا جویی و اعتقادات مذهبی در ایجاد و حفظ بهداشت روانی افراد جامعه می باشد.
معتمدی شارک و افروز(۱۳۸۲) پژوهشی با عنوان بررسی رابطه سبک های اسنادی و سلامت روان در دانش آموزان تیز هوش و عادی را با هدف مقایسه ی سبک های اسنادی و سلامت روان در دانش آموزان تیز هوش و عادی و همچنین بررسی روابط موجود میان این متغیر ها انجام داده اند. نتایج نشان داده است که مقایسه ی میانگین گروه ها نشان داد که دانش آموزان عادی نسبت به دانش آموزان تیز هوش در موقعیت ناخوشایند سبک اسنادی جزئی تری دارند و این تفاوت از نظر آماری معنادار است. نتایج نشان داده است که دو گروه عادی و تیزهوش در مؤلفه ی نارسا کنش وری اجتماعی تفاوت معناداری داشته اند. به بیانی دیگر دانش آموزان تیزهوش در این مؤلفه دارای نارسا کنش وری اجتماعی بیشتری نسبت به دانش آموزان عادی هستند.
جمع بندی ادبیات پژوهشی نمایانگر آن است که والدین کودکان کم توان ذهنی در مقایسه با والدین کودکان عادی از سلامت روانی پایین تری برخوردار هستند. مطالعات تجربی در ۱۵ سال گذشته نشانگر این نکته است که عزت نفس یک عامل روانشناختی مهم اثرگذار بر سلامت و کیفیت زندگی به شمار می رود. با افزایش عزت نفس، احساس توانمندی و ارزشمندی در فرد به وجود می آید و تغییرات مثبتی همچون پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش برای کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس بالا، بلند همت بودن و تمایل به داشتن سلامت بهتر در فرد پدیدار می شود(مشکی و همکاران،۱۳۸۷).
حیدر نیا، و همکاران(۱۳۸۲) پژوهشی با عنوان سلامت روان و عزت نفس دانش آموزان پسر دوره ی راهنمایی در خانواده های عادی، تحت حضانت پدر و تحت حضانت مادر در سال ۸۳-۱۳۸۲ انجام دادند. نتایج نشان داده است که عزت نفس و سلامت روان پسران خانواده های عادی بالاتر از پسران خانواده های طلاق است. بین عزت نفس پسران تحت حضانت پدر و پسران تحت حضانت مادر تفاوت معناداری مشاهده نشد ولی پسران تحت حضانت مادر سلامت روان کلی آنها بالاتر از پسران تحت حضانت پدر بود.
معتمدی(۱۳۸۲) پژوهشی با عنوان تأثیر کنکور بر سلامت عمومی، عزت نفس و نشانه های اختلالات روانی راه نیافتگان به دانشگاه پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرات کنکور بر شرایط روانی راه نیافتگان به دانشگاه اجرا کردند. نتایج نشان داده است که پایین ترین سطح سلامت عمومی مربوط به افراد پشت کنکوری و بالاترین سطح سلامت مربوط به دانش آموزان بوده است. تنها میانگین نمرات سلامت عمومی پشت کنکوری ها نسبت به دانش آموزان تفاوت معنی داری دارد و تفاوت موجود بین میانگین نمرات دانشجویان و دانش آموزان از نظر آماری معنی دار نیست. این نتیجه حاکی از آن است که اطلاعات جمع آوری شده تنها بخشی از فرضیه تحقیق را تأیید می کند و بخش دیگر تأیید نمی شود؛ یعنی همان طور که در فرضیه یاد شده آمده بود، سلامت عمومی راه نیافتگان به دانشگاه به طور معنی داری پایین تر از سلامت عمومی دانش آموزانی است که هنوز در کنکور شرکت نکرده اند. اما بین سلامت عمومی پذیرفته شدگان در کنکور و راه نیافتگان به دانشگاه تفاوت معنی داری وجود ندارد. در فرضیه دوم تحقیق گفته شده است که عزت نفس راه نیافتگان به دانشگاه نسبت به دانش آموزانی که هنوز در کنکور شرکت نکرده اند و پذیرفته شدگان در کنکور کمتر است. نتایج آزمون تعقیبی نشان می دهد که میانگین نمرات عزت نفس دانشجویان به طور معنی داری LSDاجرای آزمون بالاتر از میانگین نمرات عزت نفس دانش آموزان و پشت کنکوری هاست. اما بین میانگین نمرات عزت نفس پشت کنکوری ها و دانش آموزان تفاوت معنی داری وجود ندارد. بنابراین، اطلاعات جمع آوری شده نیز بخشی از فرضیه تحقیق را تأیید کرد؛ یعنی نشان داده شد که عزت نفس راه نیافتگان به دانشگاه نسبت به پذیرفته شدگان در کنکور به طور معنی داری کمتر است .اما عزت نفس راه نیافتگان به دانشگاه با عزت نفس دانش آموزان تفاو ت معنی داری ندارد. همچنین نتایج نشان داده است که بجز اضطراب، در بقیه اختلالات اندازه گیری شده تفاوت معنی داری بین میانگین نمرات مربوط به راه نیافتگان به دانشگاه با دانش آموزان و دانشجویان وجود ندارد. همچنین نتایج نشان می دهد که راه نیافتگان به دانشگاه نسبت به دانش آموزان و دانشجویان با اختلالات اضطرابی بیشتری مواجه بوده اند و این یافته مطابق با فرضیه سوم تحقیق است. اما در مجموع باید گفت که اطلاعات جمع آوری شده نتوانست نشان دهد که نشان ههای اختلالات روانی(در همه انواع اختلالات مطالعه شده) در راه نیافتگان به دانشگاه بیش از دانش آموزان و دانشجویان است.
حق شناس، و همکاران(۱۳۸۲) پژوهشی با عنوان مقایسه ویژگی های شخصیتی و سلامت روان دانش آموزان دبیرستان های تیزهوشان و دبیرستان های عادی انجام داده اند.
نتایج نشان داده است که جنسیت دارای تاثیری مرزی بر نمرات شاخص های بهداشت روان دارد دوگروه نیز دارای نمرات متفاوتی در شاخص های بهداشت روان بودند تعامل جنسیت و نوع مدارس در نمرات شاخص سلامت روان معنی دار بود آزمون های تعقیبی را برای مقایسه بین گروهی نشان می دهد. همان طور که ملاحظه می شود تفاوت عمده در سه خرده مقیاس اضطراب و نیز علایم جسمانی معنی دار می باشد دختران تیزهوشان نسبت به دختران عادی میانگین نمرات پایین تری در سه خرده مقیاس اضطراب و افسردگی و علایم جسمانی به دست آورده اند به عبارت دیگر آنها از سلامت روانی بهتری نسبت به گروه عادی برخوردار می باشند. درتعامل جنسیت و گروه ها نیز تفاوت در شاخص های شکایات جسمی اضطراب و افسردگی مشاهده گردید نتایج نشان داده است که دانش آموزان مدارس تیزهوشان دارای نمرات کمتری در شاخص های اضطراب و افسردگی هستند. پسران مدارس عادی شکایات جسمی کمتر از پسران مدارس تیزهوشان دارند در حالی که دختران مدارس عادی شکایات جسمی بیشتر از دختران مدارس تیزهوشان نشان می دهند .پسران مدارس تیزهوشان به طور نسبی اضطراب و افسردگی بیشتری را از دختران این مدارس تجربه می کنند در حالی که دختران مدارس عادی اضطراب و افسردگی بیشتری نسبت به پسران این نوع مدارس دارند. البته بایستی همین جا متذکر شد که این حد از نمرات آزمون پرسشنامه سلامت عمومی نشان دهنده اختلال افسردگی یا اضطراب بیمارگونه در هر دو گروه نیست و فقط تفاوت آماری دو گروه مورد نظر می باشد.
حقیقی و همکاران(۱۳۸۴) با عنوان بررسی تأثیر آموزش مهارتهای زندگی بر سلامت روانی و عزت نفس دانش آموزان دختر سال اول مقطع متوسطه انجام دادند. نتایج این تحقیق نشان داده است که آموزش مهارتهای زندگی با توجه به میانگین تفاضل نمره های دانش آموزان گروه آزمایشی نسبت به میانگین تفاضل نمره های دانش آموزان گروه گواه موجب افزایش عزت نفس گروه آزمایشی شده است.
زارع و همکاران(۱۳۸۴) پژوهشی با عنوان رابطه وضعیت تحصیلی با سلامت عمومی و عزت نفس در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام دادند. نتایج نشان داده است که نمره های حیطه های اضطراب، افسردگی، نشانه های جسمانی، اختلال در کارکرد اجتماعی در دو جنس تقریباً یکسان بودند. معدل کل زنان و نمره نشانه های جسمانی بیشتر از مردان بود که بیانگر وضعیت سلامتی کمتر در زنان است. میانگین نمرات سلامت عمومی و عزت نفس دانشجویان در دانشکده های مختلف(دانشکده پزشکی، دندان پزشکی، داروسازی، توان بخشی، پرستاری، مامایی، پیراپزشکی، مدیریت و بهداشت) اختلاف معنی داری را نشان نداد. معدل، سلامت عمومی و عزت نفس دانشجویان مشروط و غیر مشروط اختلاف معنی داری داشت در حالی که تنها معدل و عزت نفس دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی اختلاف داشت. با اینکه عزت نفس و معدل دانشجویان متأهل و مجرد اختلاف نداشت، ولی سلامت عمومی آنها اختلاف معنی داری داشت. سلا مت و عزت نفس دانشجویان علاقمند و غیرعلاقمند به رشته اختلاف معنی داری داشت در حالی که معدل آنها اختلاف نداشت. با انجام رگرسیون چندگانه گام به گام، معدل به عنوان متغیر وابسته با متغیرهای مختلف مثل حیطه های مختلف سلامت، عزت نفس، جنس، سواد پدر و مادر، رتبه تولد، شاغل بودن، مشروطی و خوابگاهی بررسی شد و نتایج نشان داد که به جز مشروط بودن، جنس و خوابگاهی بودن، سایر متغیرها هیچ کدام نقش معنی داری در تبیین تغییرات معدل نشان نمی دهند. همچنین نتایج نشان داد که بین عزت نفس و سلامت عمومی همبستگی منفی متوسط معنی دار۵۹/۰ – وجود داشت. همبستگی بین معدل دانشجویان و عزت نفس و بین معدل و سلامت عمومی معنی دار نبود.
نریمانی و همکاران(۱۳۸۴) طرحی را با عنوان مقایسۀ سلامت روانی مادران کودکان استثنایی با سلامت روانی مادران کودکان عادی انجام داده اند که هدف از این طرح هدف از تحقیق حاضر یافتن پاسخی برای این پرسش است که آیا بین مادران کودکان استثنایی و مادران کودکان عادی از نظر سلامت روانی تفاوت وجود دارد یا خیر؟ نتایج نشان داده است که بین چهار گروه مادران دارای کودک کم توان ذهنی، نابینا، ناشنوا و عادی از نظر اختلال روانی، افسردگی، اضطراب، روان پریشی، ترس مرضی، تفاوت وجود دارد. در مورد متغیرهای افسردگی، اضطراب، روان پریشی و کل آزمون در سطح معنی دار است، همچنین به دست آمده در مورد متغیر پرخاشگری در سطح معنی دار است. متغیر ترس مرضی در سطح معنی دار است. از نظر شکایات جسمانی، وسواس، اجبار، حساسیت در روابط متقابل، و افکار پارانوئیدی تفاوت معناداری بین گروه ها به دست نیامد. با بهره گرفتن از آزمون تعقیبی نشان می دهد که از نظر افسردگی بین مادران دارای کودک ناشنوا با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک نابینا تفاوت معنادار وجود دارد و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر از میانگین افسردگی بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک نابینا، ناشنوا و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند از نظر اضطراب بین مادران دارای کودک ناشنوا با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر از میانگین اضطراب بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک نابینا، ناشنوا و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند. از نظر پرخاشگری بین مادران دارای کودک نابینا با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک ناشنوا با مادران دارای کودک نابینا تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک ناشنوا تفاوت معنادار وجود دارد و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک ناشنوا از میانگین پرخاشگری بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر، نابینا و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند. از نظر ترس مرضی بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک نابینا تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک ناشنوا تفاوت معنادار وجود دارد و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک ناشنوا از میانگین ترس مرضی بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک نابینا، کم توان ذهنی تربیت پذیر و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند. از نظر روان پریشی بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک نابینا تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک ناشنوا تفاوت معنادار وجود دارد. و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک ناشنوا از میانگین ترس مرضی بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر، نابینا و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند. از نظر میانگین کل آزمون بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر تفاوت معنادار وجود دارد، بین مادران دارای کودک عادی با مادران دارای کودک ناشنوا تفاوت معنادار وجود دارد و در مجموع به ترتیب، مادران دارای کودک کم توان ذهنی تربیت پذیر از میانگین اختلال روانی بالاتری برخوردار هستند و سپس مادران دارای کودک ناشنوا، نابینا و عادی در مرتبۀ بعدی قرار دارند. از نظر شکایات جسمانی، وسواس، اجبار، حساسیت در روابط متقابل و افکار پارانوییدی بین گروه ها تفاوت معنا داری بدست نیامد.
شکری و همکاران (۱۳۸۴) پژوهشی با عنوان تفاوت جنسیتی در مقیاس های بهزیستی روانشناختی در دانشجویان دانشگاه های دولتی شهر بیرجند در سال تحصیلی ۸۵- ۱۳۸۴ انجام داده اند .
نتایج نشان داده است که تحقیق حاضر درباره ی نقش تفاوت های جنسیتی در مقیاس رشد فردی نشان می دهد که نمرات دختران در مقایسه با نمرات پسران بالاتر است. در تبیین یافته ی مزبور همسو با نتایج برخی از مطالعات انجام شده در خصوص بررسی نقش تفاوت های جنسیتی در استفاده از شیوه های ترجیهی برای مواجهه با موقعیت های تنیدگی زا که مطالعات مختلف نشان داده است در پیش بینی بهزیستی روانشناختی افراد مؤثر واقع می شود. در مجموع نتایج این تحقیق شواهدی دال بر وجود تفاوت در مقیاس های بهزیستی روانشناختی در دو جنس می باشد. این نتایج بر نقش محوری تفاوت های جنسیتی در بررسی مقیاس های بهزیستی روانشناختی تأکید می کند .
عناصر مهریار(۱۳۸۵) درپژوهش خود با عنوان رابطه بین سلامت روان و شادکامی دانشجویان دختر و پسر انجام داده پژوهش حاضر، توصیفی و از نوع همبستگی است. نتایج نشان داده که نمره ی سلامت روان و مولفه های آن؛ یعنی کارکرد جسمانی عدم اضطراب، کارکرد اجتماعی و عدم افسردگی با شادکامی رابطه معنا دارد. همچنین، رابطه مثبت معنی داری بین خرده مقیاس عدم اضطراب و شادکامی مشاهده شد یعنی رابطه مستقیمی بین عدم اضطراب و شادکامی وجود دارد. بدین معنا که هر چه نمره ی اضطراب فرد کاهش یابد میزان شادکامی نیز افزایش خواهد داشت. یعنی رابطه معکوسی بین عدم افسردگی و شادکامی وجود دارد مقایسه ی میزان شادکامی دانشجویان دختر و پسر نیز نشان دهنده ی تفاوت معنا داری بین میزان شادکامی دانشجویان دختر نیست. تجزیه و تحلیل داده ها نشان می دهد که رابطه معنی داری بین سلامت روان و شادکامی وجود دارد. بنابراین هر چه فرد از سلامت روان بالاتری برخوردار باشد، میزان شادکامی وی افزایش خواهد یافت و همین طور شادکامی فرد سلامت روان بالاتری را برای وی به ارمغان خواهد آورد.
رنجبر(۱۳۸۵) پژوهشی با عنوان مقایسه ی انگیزش پیشرفت، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان متعارف و غیرمتعارف انجام داده است.
نتایج نشان داده است که: ۱- انگیزش پیشرفت و عزت نفس دانشجویان غیرمتعارف با میزان پیشرفت تحصیلی، رابطه مثبت معنی دار بالایی دارد. از بین دو متغیر تبیینی، متغیر انگیزش پیشرفت، پیش بینی کننده ی نیرومندی است. ۲- سطح انگیزش پیشرفت دانشجویان غیرمتعارف، بیشتر از سطح انگیزش دانشجویان متعارف است. ۳- میزان پیشرفت تحصیلی دانشجویان غیرمتعارف، بیشتر از پیشرفت تحصیلی دانشجویان متعارف است. ۴- میزان عزت نفس دانشجویان غیرمتعارف بیشتر از عزت نفس دانشجویان متعارف است. ۵- سطح انگیزش پیشرفت دانشجویان غیرمتعارف مرد بیشتر از دانشجویان غیرمتعارف زن است. ۶- میزان عزت نفس دانشجویان غیرمتعارف مرد بیشتر از عزت نفس دانشجویان غیرمتعارف زن است. ۷- میزان پیشرفت تحصیلی دانشجویان غیرمتعارف مرد بیشتر از پیشرفت تحصیلی دانشجویان غیرمتعارف زن است. ۸- میزان پیشرفت تحصیلی دانشجویان غیرمتعارف سال اول، بیشتر از دانشجویان غیرمتعارف سال آخر است. ۹- بین میزان عزت نفس دانشجویان غیرمتعارف سال اول و سال آخر، تفاوت معنی دار وجود ندارد. ۱۰- بین میزان انگیزش پیشرفت دانشجویان غیرمتعارف سال اول و سال آخر تفاوت معنی دار وجود ندارد.
بیانی و همکاران(۱۳۸۵) پژوهشی را با عنوان رابطه ابعاد بهزیستی روانشناختی و سلامت عمومی در دانشجویان دانشگاه آزاد واحد آزاد شهر( ۸۶-۱۳۸۵) انجام داده اند. نتایج نشان داده است که بین مقیاس های بهزیستی روانشناختی و پرسشنامه ی سلامت عمومی رابطه منفی و معناداری وجود دارد. با افزایش سطح بهزیستی روانشناختی در میزان سلامت عمومی نیز بهبود مشاهده شده است. با توجه به همبستگی معناداری که بین ابعاد بهزیستی روانشناختی و سلامت عمومی به دست آمده می توان گفت که این دو سازه با همدیگر مرتبط هستند و تغییر در یکی از این متغیر ها معمولا با متغیر دیگری همراه خواهد بود. نتایج نشان داده که رابطه بین اضطراب و ابعاد ارتباط مثبت با دیگران، خود مختاری، تسلط بر محیط، زندگی هدفمند و رشد شخصی منفی و معنادار است. همچنین نتایج نشان داده است که رابطه منفی و معنادار افسردگی با پذیرش خود، ارتباط مثبت با دیگران، خود مختاری، تسلط بر محیط، زندگی هدفمند و رشد شخصی است. نتایج نشان داده که بین نشانه های جسمانی و ارتباط مثبت با دیگران، خود مختاری، تسلط بر محیط، زندگی هدفمند و رشد شخصی رابطه منفی و معناداری وجود دارد. نتایج این پژوهش نشان داده که مقیاس های بهزیستی روانشناختی از پایایی قابل قبول برخوردار است.
نیسی و همکاران(۱۳۸۵) پژوهشی با عنوان مقایسه ی سلامت روانی، سازگاری فردی،اجتماعی و عملکرد تحصیل دانش آموزان پایه ی اول فاقد و واجد مادر در دبیرستان های اهواز با کنترل حمایت اجتماعی و هوش دانش آموزان در سال ۱۳۸۵ انجام داده اند. نتایج نشان داده است که میانگین سلامت روانی کلی و چهار خرده مقیاس آن در گروه واجد مادر بیشتر از گروه فاقد مادر است و این نتیجه برای پسران و دختران به طور جداگانه صادق است. همچنین میانگین عملکرد تحصیلی گروه فاقد مادر کمتر از گروه واجد مادر است و این نتیجه برای پسران و دختران نیز به طور جداگانه صادق است. میانگین سازگاری فردی، اجتماعی در دو گروه فاقد و واجد مادر تفاوت چندانی باهم ندارند. نتایج نشان داده است که بین گروهای فاقد و واجد مادر(پسران و دختران) حد اقل از لحاظ یکی از متغیرهای سلامت روانی، سازگاری فردی، اجتماعی، عملکرد تحصیلی تفاوت معنادار وجود دارد.
امامی و همکاران(۱۳۸۵) پژوهشی با عنوان مقایسه ی اثر بخشی دو شیوه ی شناختی، رفتاری و آموزش والدین در افزایش عزت نفس دانش آموزان را در سال ۱۳۸۵ انجام دادند. نتایج نشان داده است که فرضیه ی اول، پژوهش یعنی اینکه شیوه ی شناختی، رفتاری عزت نفس دانش آموزان دختر و پسر دوره ی راهنمایی را افزایش می دهد، تأیید شد. نتایج دیگر این پژوهش از این قرار است: آموزش والدین، عزت نفس دانش آموزان دختر و پسر دوره ی راهنمایی را افزایش می دهد. بین تأثیر دو شیوه ی مذکور در افزایش عزت نفس دانش آموزان دختر و پسر تفاوت وجود دارد. این فرضیه مورد تأیید قرار گرفت. بین تأثیر دو شیوه ی مذکور در افزایش ابعاد مختلف عزت نفس تفاوت وجود دارد این فرضیه تأیید نشد. نتیجه ی عمده ای که از این راه بدست می آید این است که: فراهم آوردن موقعیت هایی که نوجوانان بتوانند به طور عملی روش های افزایش عزت نفس را یاد بگیرند، امری ضروری است .