بین المللی نیز کنفرانس ها و پروتکل های زیادی برگزار کرده اند و یا توصیه های زیای در مورد آن صادر نموده امد.گردشگری گرچه در زمینه های مختلف می تواند مفید باشد مثلا در اشتغالزایی٬ تغییر روحیه افراد و غیره ٬ اما اگر کنترل نشده و بدون برنامه ریزی صورت گیرد آثار منفی زیادی ببار می آورد که یکی از آثار منفی آن در نهایت تخریب محیط زیست می باشد که بنابراین مطالعه در این زمینه ضروری می نماید.

۱-۳ . سوال تحقیق :

اثرات تردد و ورود گردشگران به شهر لاهیجان از نظر زیست محیطی مثبت است یا منفی؟

۱-۴ . فرضیه های تحقیق :

1. توسعه گردشگری روی محیط زیست شهر لاهیجان تاثیر منفی دارد .

۲ . ترافیک زیاد در سطح شهر منجر به آثار زیست محیطی شدید تری نسبت به دیگر آثار می شود.

۱ -۵ . اهداف تحقیق:

۱ . ارزیابی پیامدهای زیست محیطی توسعه گردشگری در شهر لاهیجان .

۲ . دستیابی به راهبردهایی مناسب جهت تقویت پیامدهای مثبت گردشگری و کاهش زیانهای ناشی از توسعه .

۳ . شناخت عوامل اثرگذار توسعه پایدار در توسعه گردشگری در شهر لاهیجان .

۱ -۶ . روش تحقیق:

تحلیلی – توصیفی

۱-۷ . روش گردآوری اطلاعات:

۱ . بررسی اسناد٬منابع و مدارک موجود

۲ . جمع آوری داده های مورد نیاز در زمینه گردشگری و محیط زیست

۳ . بررسی های میدانی

۴ . تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده

۵ . تهیه گزارش نهایی

۱ – ۸ . ابزار گردآوری اطلاعات :

مصاحبه ٬ مشاهده ٬ بانکهای اطلاعاتی ٬ شبکه های کامپیوتری٬ نقشه٬ جداول٬ نمودارها

۱ – ۹ . روش تجزیه و تحلیل داده ها :

پس از جمع آوری و دسته بندی داده ها٬ با استفاد ه از اصول جغرافیایی و مدل ماتریس ICOLD داده ها تجزیه و تحلیل می شوند.

۱ – ۱۰ . سوابق تحقیق :

• اسماعیل کهرم در کتاب اکوتوریسم به مواردی از پیامدهای مثبت ومنفی حاصل از گردشگری با جنبه زیست محیطی آن پرداخته است .
• آریان پور در پایان نامه خود با عنوان آسیب شناسی گردشگری ساحلی آسیبهای زیست محیطی آنرا بررسی کرده است.
• حسین پور بازارمجی در سال ۱۳۸۳ در پایان نامه خود با عنوان بررسی و رتبه بندی جاذبه های گردشگری شهرستان لاهیجان از دیدگاه گردشگران به بررسی جاذبه ها و رتبه بندی جاذبه های طبیعی٬ فرهنگی و فن آوری-تجاری شهرستان لاهیجان و نیز رتبه بندی یازده جاذبه انتخابی از جاذبه های این شهرستان پرداخته است و نیز بررسی اینکه آیا سن و سطح تحصیلات و درآمد گردشگر در دیدگاه و جذب او به این منطقه موثر است یا خیر؟ تا بدین وسیله به سلیقه و علاقه گردشگران این منطقه آشنا شده و نقاط ضعف موجود در این جاذبه ها را رفع و نقاط قوت آنها را تقویت نموده و با تمرکز فعالیت های بازاریابی بر نتایج این تحقیق در جهت جلب و جذب گردشگر موثر واقع شود.
• حقیقت طلب در سال ۱۳۸۷ در پایان نامه ای با عنوان بررسی توسعه فضایی لاهیجان و اثرات زیست محیطی آن در نیم قرن اخیر به شناخت و بررسی مشکلات و مسائل موجود در شهر لاهیجان و نیز تلاش برای رسیدن به شرایط مطلوب و ارائه الگویی زیست محیطی برای استقرار فضاهای مختلف جغرافیایی در شهر لاهیجان پرداخته است و همچنین ایجاد و بهبود اقتصادی و اجتماعی و زیستی مطلوب که در سال های اخیر به دلیل توسعه شهر و افزایش جمعیت مورد تهدید قرار گرفته است می باشد.
• خانی و همکاران در سال ۱۳۸۸ در فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیای انسانی به بررسی اثرات گردشگری ساحلی با تکیه بر نظرسنجی از خانوارهای روستایی پرداخته اند.
• رجبی تربه بر در سال ۱۳۸۹ در پایان نامه خود با عنوان ارزیابی آسیب پذیری زیست محیطی گردشگری سواحل بندر انزلی با بهره گرفتن از مدل SWOT و بررسی عوامل بیرونی و درونی میزان حساسیت این ناحیه را شناسایی نموده است و به این نتیجه رسیده است که در سواحل مورد نظر نقاط قوت نسبتا خوبی وجود دارد که می تواند باعث حفظ محیط زیست و به طبع آن باعث افزایش گردشگر شوند و نقاط ضعف هایی نیز وجود دارند که باعث آسیب رساندن به محیط می شوند.
• رضوانی در کتاب جغرافیا و صنعت توریسم خود به بررسی پیامدهای توسعه گردشگری پرداخته است.
• زندی در مقاله ای به آثار و پیامدهای زیست محیطی طرح های گردشگری اشاره نموده است .
• سازمان مسکن و شهرسازی در طرح جامع خود از شهرستان لاهیجان وضع موجودرا بررسی نموده و به تجزیه وتحلیل این شهرستان پرداخته شده است.
• سمیع اسطلخی در پایان نامه خود قابلیت‌ها و جاذبه های اکوتوریستی شهرستان لاهیجان را بررسی نموده است.
• شریعت و منوری در کتاب مقدمه ای بر ارزیابی اثرات زیست محیطی به ارائه روشها و مدل هایی برای شناسایی نقاط حساس زیست محیطی پرداخته اند.
• شفیعی در کتاب جامعه شناسی گردشگری مزایا و معایب عمده صنعت گردشگری را مورد یررسی و ارزیابی قرار داده است.
• طرحی تحت عنوان نتایج مطالعات طرح توسعه(جامع) گردشگری استان گیلان به درخواست معاونت عمرانی استانداری گیلان توسط شرکت مهندسین مشاور شهرسازی و معماری شمال در پاییز ۱۳۸۲ انجام گرفته که در آن هدف مکان یابی و امکان سنجی بسترهای مستعد توریستی استان بوده است.
• عباسپور و همکاران در سال ۱۳۸۰ در فصلنامه علوم تکنولوژی محیط زیست در مورد مدیریت حفظ محیط زیست نوار ساحلی جنوبی دریای خزر و سازماندهی اداری آن را مورد بررسی قرار داده اند.
• عبدالهی در سال ۱۳۸۶ در پایان نامه خود با عنوان آسیب شناسی بخش گردشگری شهرستان لاهیجان به شناسایی آسیب های عمده در بخش گردشگری (عوامل درون زا و برون زا) ٬ شیوه ها و فرصت های رسیدن به تعادل اقتصادی در منطقه را بررسی نموده است.
• کریمی در پایان نامه خود اثرات جغرافیایی و زیست محیطی گردشگری ساحلی و توسعه پایدار آن را بررسی نموده است .
• محسنی در سال ۱۳۸۸ در مجله علمی پژوهشی فضای جغرافیایی به بررسی کارکردها ٬ چالش ها و راهکارها در زمینه گردشگری پایدار در گیلان پرداخته است.
• منوری در سال ۱۳۸۳ در کتاب ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح های گردشگری و طبیعت گردی در مورد مراحل و نحوه کارتهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی و سازماندهی و مدیریت زمانبندی آن به بررسی و پژو هش پرداخته است و نیز ارزیابی خود این اثرات را در دو سطح مرحله احداث و بهره برداری نشان داده است.
• یک طرح تحقیقاتی با عنوان طرح جامع جهانگردی گیلان در دو جلد توسط معاونت پژوهشی دانشگاه تهران و موسسه جغرافیا که کارفرمای آن استانداری گیلان بوده است در سال ۱۳۷۷ تهیه گردیده است. در این طرح به بررسی موقعیت گردشگری استان گیلان و جاذبه های گردشگری شهرستان ها پرداخته شده و پیشنهاداتی در خصوص توسعه گردشگری در استان و شهرستان ها ارائه شده است.
• یکی از پروژه های تحقیقاتی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان پروژه امکان سنجی از مراکز فرهنگی استان گیلان بوده است که مجری آن احمد سفردوست آنرا به صورت غیر پایان نامه ای از سال ۱۳۷۸ الی ۱۳۷۹ به پایان رسانیده است که ساختار اصلی این پژوهش بررسی انواع امکانات و خدمات فرهنگی استان تحت پوشش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همچون مجتمع های فرهنگی٬ سینماها٬ کتابخانه ها٬ واحدهای پذیرایی٬ مجموعه های تفریحی و توریستی و … را دربر می گیرد.

فصل دوم :

مبانی نظری

۲ – ۱ . گردشگری:

– تعریف گردشگری (توریسم):

• از نظر علم واژه شناسی ٬ کلمه ” Tour ” از واژه لاتین ” Tornare ” و واژه یونانی ” Tornos ” مشتق شده است که به معنی “چرخ” یا “دایره” و یا ” حرکت به دور یک نقطه مرکزی یا یک محور ” استفاده می شده است. ویژگی اصلی چنین حرکتی بازگشت به نقطه آغازین حرکت است. بنابراین واژه ” Tour ” بر یک سفر رفت و برگشتی دلالت می کند. (محمودی میمند ٬ ۱۳۹۰ ٬ ص ۱۷ )
• فعالیت های افرادی که به محل هایی خارج از محیط معمول خود و برای کمتر از یک سال متوالی به منظور تفریح ٬ تجارت و دیگر اهداف سفر و یا در آن محل ها اقامت می کند . (پروفسور ایگلز٬ ۱۳۸۷ ٬ ص ۲۲۳ )

– صنعت گردشگری:

• صنعت گردشگری مجموعه ای از فعالیت ها ٬ خدمات و صنایع مختلفی است که به یک تجربه سفر می انجامد.این صنعت شامل حمل ونقل٬ اقامت٬ تغذیه٬ خرید٬ تفریح و سرگرمی و دیگر خدمات مهمان نوازی است.که در اختیار فرد یا گروه های مختلفی قرار می گیرد که از موطن خود به قصد سفر خارج می شوند .
• صنعت گردشگری کلیه فعالیت هایی که گردشگران در هنگام سفر انجام می دهند و به ایشان مرتبط می شود را در بر می گیرد و این فعالیت ها می تواند برنامه ریزی برای سفر ٬ جابجایی میان مبدا و مقصد ٬ اقامت و پذیرایی و کلیه فعالیت هایی که گردشگر در مقصد انجام می دهد را شامل می شود . (رنجبریان٬ ۱۳۸۸ ٬ ص ۱۱ )

– گردشگر:

• به عمل فردی که به مسافرت می رود و در آن مکان که خارج از محیط زندگی وی است برای مدتی کمتر از یک سال جهت تفریح ٬ تجارت و دیگر هدف ها اقامت نماید ٬ گفته می شود . (جهانیان ٬ ۱۳۸۸ ٬ ۱۶ )
• گردشگر٬ کسی است که به منظوری غیر از کار و کسب درآمد برای مدتی بیش از یک شب و کمتر از یک سال به سرزمینی جز محیط متعارف خود پای می گذارد و در آن اقامت می گزیند . صنعت گردشگری آمیزه ای از فعالیت های گوناگون از حمل و نقل و تغذیه تا اقامت و مدیریت رویدادها است که در جهت خدمت رسانی به گردشگران ٬ به صورت زنجیره ای به هم پیوسته ایفای نقش می کنند .

بر اساس تعریف٬ بازدیدکنندگان یک روزه و تفرجگران نیز در تعریف گردشگر وارد شده اند. گردشگری (توریسم) شامل کلیه فعالیت هایی است که گردشگران در هنگام سفر انجام می دهند و به ایشان مرتبط می شود و این می تواند شامل ; برنامه ریزی برای سفر٬ جابجایی میان مبدا ومقصد ٬ اقامت و نظایر آن باشد. (رنجبریان ٬ ۱۳۸۸٬ ص ۹)

۲-۲ . محیط زیست:

• محیط زیست مجموعه عوامل فیزیکی٬ بیولوژیکی ٬ اجتماعی- اقتصادی ٬فرهنگی و زیبایی شناختی است که بر افراد و جوامع تاثیر می گذارد و از آنها متاثر می گردد.این مجموعه شکل ٬خصوصیات روابط و بقاء موجودات را تعیین می کند. به عبارت دیگر محیط زیست را می توان به مفهوم اجزاء کره خاکی دانست که شامل موارد زیر می باشد:

1. زمین٬ آب ٬ هوا (شامل تمامی لایه های اتمسفر)
2. تمامی مواد آلی و غیر آلی و موجودات زنده
3. کنش و واکنش های میان سیستم های طبیعی ( تعالی پسند ٬ ۸۵ ٬ ص ۴۰ )

– محیط زیست طبیعی شامل آن چیزی است که در طبیعت وجود دارد مانند جو(اتمسفر) ٬ خاک ٬ توپوگرافی ٬ سنگ ٬ منابع آب ٬ گیاهان ٬ جانوران و سیستم های اکولوژیکی . محیط زیست دیگری نیز وجود دارد که مصنوع انسان است و عوامل انسان ساز را در بر می گیرد که عموما انواع ساختمان ها و توسعه ساختاری هستند همانند مکان های تاریخی و باستانی. (رجبی ٬ ۱۳۸۹ ٬ ص۱۸)

– طبق تعریف مجید عباسپور در محیط زیست عبارتست از : به محیط اطراف که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با ما در ارتباط می باشد گفته می شود و شامل ۳ بخش محیط طبیعی ٬ اجتماعی و انسان می باشد:

1. محیط طبیعی ساخته دست بشر نمی باشد و شامل عوامل جاندار و غیر جاندار می باشد.
2. محیط اجتماعی که همان محیطی است که در آن زندگی می کنیم.
3. انسان ساخت محیطی است که با توجه به نیازهای انسان ساخته شده است. (آریان پور ٬ ۱۳۸۹ ٬ ص ۱۰)

۲-۳ . پیامدهای توسعه گردشگری :

وابستگی روزافزون دولت ها و جوامع ٬ به صنعت توریسم به طور مداوم ٬ تغییرات و دگرگونی هایی در زمینه های مختلف انسانی و محیط زیست به وجود می آورد. گرچه فعالیت های جهانگردی و نتایج حاصل از آن به همراه جاذبه ها وچشم اندازهای طبیعی و آنچه که ساخته انسان است ٬ برای ایفای نقش فراغتی ٬ تفریحی و فرهنگی اوست و وجود آنها برای جوامع کشورهای مختلف یک امر ضروری است و نبودن آن به عنوان یک نقیصه محسوب می شود ٬ لذا تمرکز شدید اینگونه فعالیت ها در یک منطقه جغرافیایی و عدم توزیع آن در مناطق مختلف از یک سو و بهره برداری بیش از حد از منابع و امکانات توریستی و انتخاب کارکردهای نامطلوب آن و عدم برنامه ریزی های اصولی و متکی بر عدالت اجتماعی در روابط انسان با انسان و انسان با محیط ٬ اثرات زیانبخش و جبران ناپذیری را به بار می آورد. با بیان ناگواری های توریسم و نتایج منفی آن است که برنامه ریزان امر توسعه توریسم را یاری خواهد بخشید که به عیوب آن پی برده و با توجه به مشکلات ناشی از آن و نارسایی ها وکمبودها ٬ با ارائه راه حل های ممکن ٬ خسارات ناشی از توسعه توریسم و اثرات زیانبار آن را به حداقل ممکن کاهش دهند.(رضوانی ٬ ۱۳۸۶ ٬ ص ۱۷۸ )

پیامد ها و اثرات گردشگری در مناطق با جاذبه های طبیعی می تواند منجر به تغییرات در محیط زیست می گردد. افزایش و توسعه هتل ها و دیگر بناها و تسهیلات توریستی موجب افزایش فاضلاب و در نهایت آلوده کردن آب به دلیل تخلیه فاضلاب تصفیه نشده به منابع آب و خاک به ویژه جریان های سطحی ٬ زیرزمینی و دریایی می شود . (منوری ٬ ۱۳۸۳ ٬ ص ۴۱-۳۶ )

امروزه صنعت گردشگری اهمیت فراوانی برای جوامع توسعه یافته و در حال توسعه دارد. مزایا و معایب صنعت گردشگری که اهمیت و ارزش آن انکارناپذیر است ٬ از چشم اندازهای مختلف می توان ابعاد وزوایای ان را بررسی کرد:

۲-۴ . مزایای عمده صنعت توریسم:

۱ . یکی از مزایای این صنعت ٬ فرصت اشتغال نیروی ماهر و غیر ماهر است به دلیل اینکه صنعت گردشگری اصولا صنعت کاربردی است؛

۲ . دسترسی به ارز خارجی مورد نیاز برای پرداخت کسر موازنه های ارزی و ایجاد تعادل در قیمت کالاها و …

۳ . افزایش درآمد ها که به طور کلی گردشگری یکی از نیروهای محرکه افزایش درآمد ملی و درنتیجه درآمد سرانه مردم است؛

1. . افزایش درآمد ناخالص ملی؛
2. . موجب توسعه زیرساخت های بنیادی می شود که این امر به نوبه خود منجر به گسترش معاملات بازرگانی و تشویق صنایع محلی خواهد شد؛
3. . فعالیت های بخش اقتصادی جامعه را تنوع می بخشد؛
4. . فرایند نوگرایی راتسهیل می کند؛
5. . به گردشگران امکان آشنایی با مناطق یا کشورهای کمتر شناخته شده را می دهد؛

۹ . تصویری واقعی از کشور ٬ فرهنگ و تمدن کشور میزبان را انعکاس می دهد؛

۱۰ . تسهیلات تفریحی و جهانگردی را برای مردم محلی فراهم می کند؛

۱۱ . حفاظت و بهبود محیط زیست را ایجاب می کند؛

۱۲ . باعث رشد و گسترش و توسعه کشور و منطقه خواهد شد.

۲-۵ . عوارض عمده صنعت توریسم:

۱ . موجب افزایش تقاضا می شود و انتظارات مردم را دامن می زند که باید به آنها پاسخ داده شود؛

۲ . مشکلات اجتماعی مثل فساد ٬ بی بند و باری را افزایش می دهد؛

۳ . افزایش سریع قیمت زمین٬ کالا و خدمات را موجب می شود؛

1. . نظم فعالیت های جامعه میزبان را در فصول خاصی به هم می ریزد؛

۵ . محیط و منابع طبیعی را تباه می کند؛

1. . نقدینگی را از توسعه اقتصادی به بخش های دیگر منتقل می سازد. بخش هایی که چندان در اولویت نباشند؛

۷ . گاهی اتلاف منبع در آن به حدی است که منافع اقتصادی نمی تواند آن را جبران کند؛

۸ . نتیجه جهانگردی همواره درمان همه دردها و مشکلات جامعه نیست و حتی توسعه بیش از حد آن ممکن است آلودگی محیط زیست و سایر مشکلات طبیعی و زیر بنایی را در پی داشته باشد.مثل تراکم ماشین و اتوبوس ٬ آلودگی هوا ٬ پارکینگ های نامناسب ٬ گاهی به صنایع دستی محلی جنبه بازاری داده ٬ به ارزش فرهنگی و هنری لطمه وارد می کند.

بنا بر این توسعه جهانگردی باید با یک برنامه ریزی و سیاست دقیق تدوین شود ٬ سیاستی که بر اساس ترازنامه و یا به صورت سود و زیان طراحی نشده ٬ بلکه بر اساس ایده آل ها و اصول رفاه و خوشبختی انسان ها بنا شده باشد. بدیهی است مشکلات اجتماعی بدون وجود یک اقتصاد قوی و سیاست توسعه و برنامه ریزی دقیق و مطمئن می تواند موجب رشد این صنعت و حفظ منابع طبیعی و فرهنگی شده ٬ جهانگردان را به خود جلب کند. (شفیعی ٬ ۱۳۸۸ ٬ ص ۲۲-۱۹ )

فصل سوم:

مواد و روشها

۳- ۱ . موقعیت جغرافیایی استان گیلان:

استان گیلان با مساحتی بالغ بر ۱۴۷۱۱ کیلومتر مربع در شمال ایران و در جنوب دریای خزر واقع شده است. مرز شمالی آن از مرز آبی تشکیل یافته و در امتداد ساحل دریای خزر از آستارا تا چابکسر ادامه می یابد. مرز غربی و جنوبی آن را خط الراس کوه های تالش و البرز غربی محدود می کند. درازای آن از شمال به جنوب شرقی ٬ ۲۳۵ کیلومتر وپهنای آن ٬ از ۲۵ تا ۱۰۵ کیلومتر تغییر می کند.رشته کوه های البرز با ارتفاع متوسط ۳۰۰۰ متر ٬ همانند دیواری در غرب و جنوب گیلان کشیده شده است . این استان ٬ از شمال به دریای خزر و جمهوری آذربایجان ٬ از غرب به استان اردبیل ٬ از جنوب به استان زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود می گردد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری ٬ استان گیلان دارای ۵۰ شهر٬ ۴۳ بخش ٬ ۱۰۹ دهستان ٬ ۲۸۸۸ آبادی و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ ٬ جمعیت آن ۲۴۰۴۸۶۱ نفر است . شهرستان های استان عبارتند از: آستانه اشرفیه ٬ آستارا ٬ املش ٬ بندر انزلی ٬ تالش ٬ رشت ٬ رودسر ٬ رضوانشهر ٬ رودسر ٬ سیاهکل ٬ شفت ٬ صومعه سرا ٬ فومن٬ لاهیجان ٬ لنگرود و ماسال می باشد.

استان گیلان دارای جاذبه های تاریخی و طبیعی کم نظیری است ٬ جنگل های انبوه ٬ شالیزارهای وسیع ٬ زیستگاه های پرندگان ٬ آبگیرها ٬ رودها و سواحل چشم نواز دریای خزر٬ پارک ها و انواع گیاهان زیبا و کمیاب ٬ از جاذبه های ارزشمند طبیعی این استان به شمار می آیند . صنایع دستی و هنرهای دستی در گیلان از قدمت و تنوع زیادی برخوردار است که می توان به چادرشب بافی ٬ بامبو بافی ٬ نمدمالی٬ منبت ٬ گره چینی ٬ حصیربافی ٬ رشتی دوزی ٬لباس محلی٬ شال بافی ٬ گلیم بافی ٬چموش دوزی ٬ معرق ٬ صنایع دستی چوبی ٬ مروارید بافی اشاره کرد. کشتی گیله مردی و لافند بافی نیز از بازی های بومی این سرزمین می باشد. (کیوانی ٬ ۱۳۹۰ ٬ص ۵ )

در شکل شماره ۳ – ۱ موقعیت شهرستان لاهیجان در استان گیلان آمده است:

مآخذ: شرکت مهندسین مشاورسبز اندیش پایش(ساپ)آذر ۱۳۸۷

شکل شماره۳-۱: موقعیت شهرستان لاهیجان در استان گیلان

۳-۲ . موقعیت شهرستان لاهیجان :

۳-۲-۱ . موقعیت ریاضی :

به استناد سالنامه آماری استان گیلان در سال ۱۳۸۶ شهرستان لاهیجان در ۳۷ درجه و ۴ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۲۳ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۴۹ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی از نصف انهار مبداء در شرق گیلان واقع شده است.

۳-۲-۲ . موقعیت نسبی:

شهرستان لاهیجان بر سر راه رشت به مازندران واقع شده است و جاده ای که از رشت به طرف شرق گیلان و مازندران عبور می نماید از شمال این شهر عبور می کند. فاصله شهر به خط مستقیم تا دریا حدود ۲۲ کیلومتر است و یکی از نادر شهرهای مهم گیلان در کوهپایه های شمال البرز محسوب می شود که قسمت جنوبی شهر به کوهپایه های البرز تکیه دارد و قسمت شمالی آن در جلگه تقریبا هموار گیلان گسترش یافته است.

شهر لاهیجان دارای دو ناحیه عمده جغرافیایی ٬ جلگه ای و کوهستانی است. در ناحیه جلگه ای ٬ نوار باریک ساحلی و در ناحیه کوهستانی ٬ محدوده های کوهپایه ای ٬ جنگلی و مرتعی در ارتفاعات مختلف به چشم می خورد ٬ که تپه ماهورهای آن را بوته های همیشه سبز چای ٬ در ردیف کاری های منظم هندسی پوشانده است و همراه با معماری زیبا و خانه های ویلایی با سقف های سفالی و رنگ آمیزی سفید ٬ خودنمایی می کند.

۳-۲-۳ . موقعیت سیاسی:

طبق سالنامه آماری استان گیلان در سال ۱۳۸۶ ٬ از نظر تقسیمات کشوری ٬ شهرستان لاهیجان با۴۳۶٫۷ کیلومتر مربع وسعت دارای دو بخش به نام های مرکزی و رودبنه و هفت دهستان شامل رودبنه ٬ شیرجوپشت ٬ آهندان ٬ بازکیاگوراب ٬ لفمجان ٬ لیالستان و لیل می باشد.

لاهیجان منطقه ای است که از شمال به دریای خزر ٬ از شرق به لنگرود ٬ از جنوب به دیلمان ٬ از جنوب غربی به سیاهکل و از غرب به آستانه اشرفیه محدود می شود و از سوی دیگر لاهیجان مرکز حکومت های محلی در شرق گیلان بوده است. در شکل ۳– ۲ نقشه تقسیمات سیاسی شهرستان لاهیجان آمده است:

مآخذ:سالنامه آماری معاونت برنامه ریزی استانداری گیلان٬ ۱۳۸۹

شکل شماره ۳-۲ : نقشه تقسیمات سیاسی شهرستان لاهیجان

۳-۳ . ویژگی های طبیعی شهرستان لاهیجان :

۳-۳-۱ . زمین شناسی :

شهر لاهیجان بر روی زون ساختمانی رسوبی گرگان – رشت واقع شده است. این زون شامل مناطقی است که سواحل جنوبی دریای مازندران در ایران را در بر می گیرد و در شمال گسل شمالی البرز قرار گرفته است.بخش اعظم آن به وسیله رسوبات کواترنر پوشیده شده است.حرکات تریاس میانی در بخش غربی این زون ٬ سبب گرانیت زایی در جنوب شهر لاهیجان شده است. این زون در امتداد گسلی که از گرگان تا لاهیجان ادامه می یابد از دوره نئوژن در حال فرونشینی بوده است. در همین حال البرز برعکس در حال بالا آمدن بوده است . درنتیجه پسروی آب دریای خزر و فعالیت رسوبگذاری رودخانه ها منجر به پیدایش جلگه های سواحل جنوبی دریای خزر و از جمله جلگه گیلان که شهر لاهیجان در آن قرار گرفته است.

بخش اعظم جلگه شرق گیلان از فعالیت رسوبگذاری دلتایی رودخانه سفیدرود ناشی شده است. شهر لاهیجان بر روی رسوبات ساحلی دریایی و نهشته های دریایی کواترنر که نتیجه رسوبگذاری سفیدرود است ٬ بنا شده است. این رسوبات به دلیل جوان بودنشان ( سن این رسوبات پلیستوسن است ) هنوز سخت نشده و فضای خالی آن ٬ محل مناسبی برای ذخیره آب های زیرزمینی محسوب می شود. به ویژه در نزدیکی ارتفاعات که تنوع دانه بندی وجود دارد از نظر نفوذ پذیری و ذخیره آبها اهمیت بیشتری می یابد.با این حال سطح ایستایی آبهای زیر زمینی از دریا به طرف کوهپایه ها از عمق بیشتری برخوردار می گردد. (طرح جامع ٬ ۱۳۸۸ ٬ صص ۲۷-۱۹ )

قرارگیری منطقه در زون تکتونیکی البرز ٬ حرکت صفحه اقیانوسی دریای خزر به زیر ارتفاعات البرز ٬ وجود گسل لاهیجان و شکستگی های ناشی از فعال بودن این گسل در منطقه و … از جمله عواملی هستند که منطقه را در مقابل زمین لرزه ناپایدار کرده و همواره به عنوان مهمترین تهدید بالقوه منطقه محسوب می شود.همچنین جریان رودخانه های مهم و پر آبی چون سفیدرود ٬ لنگرود ٬ شمرود ٬ دیسوم رود ٬ با دبی لحظه ای بسیار بالا و بستر طغیانی رودخانه های فوق و یا در پای دامنه های پر شیب خطر بروز سیلاب و طغیان رودخانه ها همواره وجود دارد که تخریب روزافزون پوشش گیاهی و منطقه از جمله قطع بی رویه درختان جنگلی به صورت سنتی و یا در قالب طرح های جنگلداری و … از جمله عوامل مهمی هستند که دوره برگشت سیل را کوتاهتر و احتمال وقوع سیل را در منطقه افزایش می دهند.

ضخامت نسبتا زیاد خاک در سطح دامنه ها ناشی از هوازدگی شیمیایی و نفوذناپذیری لایه های شیلی زیرسطحی و در کنار آن بارندگی نسبتا زیاد ٬ پوشش گیاهی مناسب در جهت بالا بردن نفوذپذیری خاک و فعالیت های انسانی ناشی از زیر کشت بردن سطوح شیبدار ٬ حفر دامنه ها و احداث راه ها وخطوط انتقالی برق ٬ تلفن و … باعث بروز حرکات دامنه ای از قبیل لغزش ٬ جریان گلی و … در سطح وسیعی از منطقه شده است و همواره به عنوان یک تهدید در منطقه محسوب می شود. (رجبی ٬ ۱۳۸۹ ٬ ص ۴۹ )

۳-۳-۲ . وضع توپوگرافی و شیب :

تپه شیطان کوه (شیخان کوه)به رغم ایجاد محدودیت فیزیکی برای گسترش شهر ٬ یکنواختی معمول توپوگرافی در شهرهای لاهیجان را بر هم زده و موجب تنوعی زبیا در چشم انداز شده است.به ویژه اینکه این تنوع با پوشش سبز نیز همراه شده است.در جنوب شهر شیب زمین با ملایمت بیشتری همراه است. شمال ٬ شمال شرق و شمال غرب شهر پوشیده از برنج زارها و مزارع مرغوب روستایی است. بنابراین هرگونه گسترش به این سمت ٬ منجر به تخریب زمین های کشاورزی خواهد بود.

شهر لاهیجان از جنوب از ارتفاع حدود ۲۰ متر از سطح دریای آزاد تا ارتفاع حدود ۱۰ متر در شمال گسترش دارد. منحنی میزان ۲۰ متر از جنوب شهر و منحنی میزان ۱۰ متر از شمال شهر لاهیجان عبور می نماید. بدین ترتیب جهت کلی شیب زمین از جنوب به طرف شمال شهر است.

به دلیل ارتفاع گیری زمین به صورت ناگهانی و شیب زیاد زمین و در قسمت جنوب و به ویژه جنوب شرقی شهر لاهیجان ( در این قسمت از شهر تپه ۱۳۵ متری مشرف به شهر که شیطان کوه نامیده می شود واقع شده است که از سطح شهر در مرکز آن حدود ۱۲۵ متر بلندتر است) ٬ امکان ساخت و سازهای شهری وجود ندارد و بنابراین شهر امکان گسترش به طرف این تپه را نیافته است.

بلندترین نقطه ارتفاعی در این تپه در شمال ” امیرکلایه ” و در جنوب ” شیخ خانه ور” در شرق شهر لاهیجان به ۳۵۰ متر می رسد.

به جز نواحی جنوبی ٬ جنوب شرقی و شرق که دارای شیب بالای ۵ درصد است ٬ بقیه نواحی شهر در غرب ٬ شمال غرب و شمال شرق از شیب کمتر از ۵ درصد برخوردار می باشد. منحنی های تراز در مرکز شهر به صورت خطوط تقریبا افقی در می آیند که به موازات هم از غرب به شرق کشیده می شوند. مفهوم چنین گسترشی آن است که شیب زمین در مرکز شهر به صورت تقریبا یکنواخت از جنوب به شمال است. (طرح جامع ٬ ۱۳۸۸ ٬ صص ۲۵-۲۴)

به طور کلی در سطح شهرستان لاهیجان دو واحد توپوگرافیک قابل تشخیص است:

الف) نواحی پست

ب) نواحی مرتفع و کوهستانی

این دو واحد بر اساس ارتفاع و شیب دامنه ای به چند واحد اکولوژیکی تقسیم می شود:

1. نواحی پست:

اراضی شهرستان لاهیجان در بخش های غربی ٬ شمالی ٬ شمال شرق عمدتا کم ارتفاع و کم شیب می باشد.بخش های شمال شرقی از اراضی ساحلی پست تشکیل شده که باریکه ای است متصل به دریای خزر با ارتفاع زیر صفر و شیب بسیار ملایم بین ۱ تا ۵ درصد . این قسمت به خاطر خصوصیات طبیعی معمولا جهت گردشگری مناسب است و پوشش درختی آن که باقیمانده از جنگل های بیشه ای سابق می باشد ٬ در مجاورت نیزارها و چند چاله دارای آب مشاهده می گردد. بزرگترین چاله آبی آن تالاب امیرکلایه می باشد که در شمال شرق شهرستان و در نزدیکی دریا قرار دارد. استخرهای زیادی در این محدوده قرار داشته و مکان مناسبی برای زیست جانداران و به ویژه پرندگان بومی و مهاجر می باشد.

یکی دیگر از نواحی پست شهرستان٬ جلگه های حاصلخیزند که زیر کشت برنج وچای می باشد. این بخش سراسر شمال و غرب و بخش هایی از شهرستان را شامل می شود. ارتفاع جلگه ها از زیر صفر تا حدود ۱۰۰۰ مترمتفاوت و شیب اراضی بین ۵ تا ۱۰ درصد می باشد.

به طور کلی نواحی پست مناطق جمعیتی مهمی چون رودبنه ٬ بارکوسرا ٬ بازکیاگوراب ٬ لیالستان ٬ سوستان ٬ کلشتاجان ٬ بالا محله پاشاکی و … را در بر می گیرد و از اینرو پر تراکم ترین بخش جمعیتی شهرستان محسوب می شود.

از طرفی با عبور رودخانه های حشمت رود ٬ لاهیجان رود ٬ شمرود و دیسام پاشاکی از آن و تامین آب کافی جهت امور زراعت و باغداری از مهمترین مراکز تولید محصولات زراعی چون برنج ٬ چای ٬ بامبو و درختان میوه و صنعتی می باشد.

1. نواحی مرتفع :

بخش جنوبی و جنوب شرقی شهرستان مرتفع و کوهستانی است . ارتفاع این قسمت از ۱۰۰ متر تا حدود ۸۵۰ متر می باشد. شیب اراضی این بخش زیاد است . برخی نقاط آن بیش از ۵۰ درصد شیب دارند٬ و نقاط کم شیب آن بین ۱۰ تا ۱۵ درصد می باشد. قسمتی از اراضی پوشیده از جنگل است و بخش های پایین دست معمولا به کشت چای اختصاص یافته است . این قسمت جمعیت کمی را در خود جای داده است ولی در لطافت آب و هوای شهرستان به ویژه لاهیجان و تامین منابع آب رودخانه لاهیجان رود از اهمیت زیادی برخوردار است. (رجبی ٬ ۱۳۸۹ ٬ صص ۵۲-۵۱ )

۳-۳-۳ . آب و هوا

– حرارت:

بررسی آمار و اطلاعات وضع دمای شهر لاهیجان در سال ۱۳۸۶ نشان می دهد که متوسط دمای هوای این سال بین ۷/۳ درجه تا ۸/۲۶ درجه در نوسان است.بیشترین درجه حرارت متوسط در سال ۱۳۸۶ مربوط به ماه های مرداد و شهریور بوده است و سردترین ماه های سال دی و بهمن می باشند. در سال ۱۳۸۲ بیشترین درجه حرارت متوسط مربوط به ماه خرداد و سردترین ماه های سال ماه های آذر و دی بوده است.

وضع جوی شهر لاهیجان بر حسب ماه در سال های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۶ طبق جداول۳-۱ و ۳ – ۲ هستند:

جدول ۳-۱ : وضع جوی شهر لاهیجان در سال ۱۳۸۲

ماه

دمای هوا (درجه سانتیگراد)

معدل حداکثر

معدل حداقل

حداکثر مطلق

حداقل مطلق

متوسط

فروردین

۱۳٫۸

۶٫۴

۳۲

۰

۱۶

اردیبهشت

۲۱٫۴

۹٫۶

۲۹٫۴

۱٫۸

۱۵٫۶

خرداد

۲۵٫۳

۱۶٫۱

۳۰٫۴

۲۰٫۸

۲۵٫۶

تیر

۲۸٫۴

۱۹٫۴

۳۳

۱۶٫۲

۲۴٫۶

مرداد

۲۹٫۷

۲۰

۳۴

۱۴٫۲

۲۴٫۱

شهریور

۲۷٫۱

۱۹٫۳

۳۳٫۲

۱۶

۲۴٫۶

مهر

۲۴٫۹

۱۶

۲۸٫۶

۱۳

۲۰٫۸

آبان

۲۰

۱۱٫۸

۳۱٫۶

۶

۱۸٫۸

آذر

۱۵٫۳

۶٫۶

۲۹

۰

۱۴٫۵

دی

۱۴

۵٫۲

۲۲٫۴

۱

۱۱٫۷

بهمن

۱۶٫۸

۶

۲۸٫۶

۱

۱۴٫۸

اسفند

۱۳٫۷

۵٫۷

۳۳٫۸

۱

۱۷٫۴

مآخذ: سایت سازمان هواشناسی استان گیلان

جدول۳-۲ : وضع جوی شهر لاهیجان در سال ۱۳۸۶

ماه

دمای هوا (درجه سانتیگراد)

معدل حداکثر

معدل حداقل

حداکثر مطلق

حداقل مطلق

متوسط

فروردین

۱۵٫۳

۷٫۶

۲۹٫۴

۲٫۲

۱۵٫۸

اردیبهشت

۲۱٫۱

۱۱٫۷

۳۰

۸

۱۹

خرداد

۲۹٫۳

۱۸

۳۳

۱۱

۲۲

تیر

۲۷٫۶

۱۹٫۵

۳۲٫۲

۱۵٫۲

۲۳٫۷

مرداد

۳۱٫۳

۲۱٫۷

۳۴٫۸

۱۸٫۸

۲۶٫۸

شهریور

۳۰٫۵

۲۰

۳۴٫۴

۱۶

۲۵٫۲

مهر

۲۵٫۱

۱۴٫۷

۳۶٫۴

۱۱٫۴

۲۳٫۹

آبان

۲۰٫۹

۱۱٫۶

۳۱٫۲

۷

۱۹٫۱

آذر

۱۴٫۱

۵٫۸

۲۱٫۴

-۰٫۸

۱۰٫۳

دی

۶٫۱

۰٫۲

۱۲٫۶

-۵٫۲

۳٫۷

بهمن

۸٫۹

۱٫۳

۲۲٫۶

-۳

۹٫۸

اسفند

۱۸٫۹

۴٫۹

۲۷٫۶

۰٫۴

۱۴

مآخذ:سایت سازمان هواشناسی استان گیلان

– بارندگی:

شهر لاهیجان در منطقه پر باران واقع شده است. میانگین بارندگی در ماه های مختلف نشان می دهد که در سال ۱۳۸۲ ماه آذر با ۲۹۷٫۳ و ماه تیر با کمترین بارندگی یعنی ۱۰٫۱ می باشد. ودر سال ۱۳۸۶ ماه آذر دارای بیشترین بارندگی با ۲۶۴٫۴ میلیمتر و ماه خرداد کمترین بارندگی یعنی ۱٫۸ میلیمتر می باشد.

– تعداد روزهای یخبندان :

روزهای یخبندان در شهر لاهیجان در سال ۱۳۸۲ در ماه های فروردین و آذراست که در ماه فروردین ۱ روز و در ماه آذر ۴ روز است.و در سال ۱۳۸۶ در ماه های آذر ٬ دی ٬بهمن رخ داده است که در ماه آذر ۱ روز ٬ دی ۱۵ روز و بهمن ۹ روز گزارش شده است.

– رطوبت نسبی :

شاخص رطوبت نسبی یکی از شاخص های مهم اقلیمی برای هر منطقه است ٬ که در دو ساعت ۶:۳۰ و ۱۲:۳۰ در هر ماه در سال ۱۳۸۲ و ۱۳۸۶ اندازه گیری شده است.

– باد :

بادهای فعال در شهر رشت و جلکه مرکزی گیلان که شهر لاهیجان نیز در آن واقع شده را می توان به سه دسته تقسیم نمود. این سه دسته بیش از بادهای دیگر می وزند. باد غربی ٬ باد شمال غربی ٬و باد شمال شرقی باد غربی و شمال غربی به عنوان باد غالب اول بیشتر در ماه های فصل سرد سال یعنی پاییز و زمستان می وزند ولی باد شمال شرقی به عنوان همین بادها در فصل بهار و تابستان غلبه می یابد به علاوه بر بادهای فوق باد محلی گرمیش ( باد گرم ) که نوعی فون به حساب می آید در طول سال به ویژه در فصل پاییز و زمستان چند بار(۵ بار) می وزد و به سرعت به دمای هوا می افزاید.این افزایش گاه تا ۲۰ درجه در طول یک شبانه روز است.

جهت این باد از جنوب و از کوه های البرز است . باد محل کوه به دریا و دریا به جلگه که اولی از جنوب به شمال و دومی از شمال به جنوب می وزد تقریبا روزانه است. این بادها در اثر تغییر دمای هوای شبانه روز به روی آب های دریای خزر جلگه گیلان به وجود می آید و در روز از دریا به طرف خشکی و در شب از خشکی به طرف دریا است. این باد نقش مهمی در کوران هوا در ساختمان های این ناحیه بازی می کند.

– تعداد ساعات آفتابی:

در شهر لاهیجان بر اساس اطلاعات هواشناسی در سال ۱۳۸۶ ٬ بیشترین ساعات آفتابی مربوط به ماه مرداد٬ با ۲۱۳٫۱ ساعت است و فروردین ماه کمترین ساعات آفتابی را داشته است با ۹۲٫۲ ساعت .بیشترین ساعات آفتابی در سال ۱۳۸۲ مربوط به ماه اردیبهشت و کمترین تعداد ساعات آفتابی نیز مربوط به ماه فروردین بوده است.

جداول ۳-۳ و ۳-۴ وضعیت جوی شهر لاهیجان را بر حسب ماه های سال برای دو سال ۱۳۸۲ و ۱۳۸۶ نشان می دهد:

جدول ۳-۳ : وضع جوی شهر لاهیجان بر حسب ماه سال ۱۳۸۲

ماه

بارندگی ماهانه (میلیمتر)

حداکثر بارندگی در یک روز(میلیمتر)

رطوبت نسبی

(درصد)

تعداد روزهای یخبندان

ساعت آفتابی (ساعت)

حداکثر سرعت وزش باد (متر بر ثانیه )

ساعت ۶:۳۰

ساعت ۱۲:۳۰

فروردین

۱۳۲٫۵

۴۲٫۷

۸۹

۷۶

۱

۴۲٫۱

۱۵

اردیبهشت

۹۳٫۳

۳۷

۹۴

۶۲

۰

۲۲۲٫۸

۸

خرداد

۱۴۶٫۶

۶۲٫۲

۹۳

۶۷

۰

۱۹۸٫۴

۸

تیر

۱۰٫۱

۳٫۴

۹۰

۶۲

۰

۲۰۹٫۱

۶

مرداد

۴۳٫۱

۱۶٫۷

۹۱

۶۱

۰

۲۰۵٫۲

۶

شهریور

۲۶۱٫۵

۶۳٫۷

۹۵

۷۲

۰

۱۳۵٫۱

۸

مهر

۶۸٫۲

۴۸

۹۵

۶۸

۰

۱۲۶

۸

آبان

۲۶۰

۷۸٫۲

۹۵

۷۰

۰

۱۰۵٫۵

۱۲

آذر

۲۹۷٫۳

۹۸

۸۹

۶۱

۴

۹۸٫۷

۱۸

دی

۹۱٫۲

۴۲٫۴

۹۴

۶۱

۰

۱۱۳٫۴

۸

بهمن

۵۱٫۱

۱۶٫۲

۸۵

۵۶

۰

۱۳۴٫۵

۲۰

اسفند

۱۶۶

۲۶٫۴

۹۴

۷۱

۰

۷۰٫۲

۱۸

مآخذ: سایت سازمان هواشناسی استان گیلان

جدول۳-۴: وضع جوی شهر لاهیجان بر حسب ماه سال ۱۳۸۶

ماه

بارندگی ماهانه (میلیمتر)

حداکثر بارندگی در یک روز(میلیمتر)

رطوبت نسبی

(درصد)

تعداد روزهای یخبندان

ساعت آفتابی (ساعت)

حداکثر سرعت وزش باد (متر بر ثانیه )

ساعت ۶:۳۰

ساعت ۱۲:۳۰

فروردین

۱۹۷٫۵

۴۶

۹۴

۷۱

۰

۹۲٫۲

۱۸

اردیبهشت

۶۳

۱۶٫۸

۹۳

۶۸

۰

۱۶۶

۱۲

خرداد

۱٫۸

۱٫۵

۸۷

۵۶

۰

۲۵۴٫۳

۸

تیر

۱۵۹٫۳

۷۴٫۸

۹۱

۶۹

۰

۱۵۸

۶

مرداد

۷٫۲

۴٫۴

۹۱

۶۲

۰

۲۱۳٫۱

۶

شهریور

۱۴۱٫۹

۶۰

۹۴

۶۲

۰

۲۰۱٫۳

۶

مهر

۹۱٫۲

۶۸٫۶

۹۵

۶۴

۰

۱۷۷

۷

آبان

۱۰۵٫۹

۵۵

۹۶

۷۱

۰

۱۴۸٫۵

۱۰

آذر

۲۶۴٫۴

۶۲٫۲

۹۶

۷۶

۱

۱۲۲٫۷

۸

دی

۱۰۵٫۲

۲۶٫۲

۹۵

۷۶

۱۵

۹۳٫۸

۸

بهمن

۸۴٫۷

۲۲٫۲

۹۵

۷۱

۹

۱۱۹

۸

اسفند

۱۲٫۶

۵٫۸

۹۲

۵۳

۰

۱۷۱٫۸

۸

مآخذ:سایت سازمان هواشناسی استان گیلان

۳-۳-۴ . منابع آب و نحوه تامین آب شهر :

آبهای زیرزمینی در استان گیلان در عمق بسیار کمی قابل دسترسی است و به همین دلیل از نظر کیفیت در بسیاری موارد مطلوبیت لازم برای شرب ندارد.در حال حاضر در شهر لاهیجان ۱۴ حلقه چاه عمیق موجود است که همگی در مجاورت و اطراف جاده آسفالته آستانه اشرفیه- لاهیجان واقع شده اند.تمام چاه ها فعال می باشند و در مواقع نیاز و کمبود آب ٬ از آنها استفاده می شود ٬ چون به طور کلی آب لاهیجان از تصفیه خانه سنگر تامین می شود (طبق بیانات اداره آب لاهیجان ) و پس از ورود به تصفیه خانه لاهیجان و در صورت نیاز انجام عمل کلرزنی مورد استفاده قرار می گیرد. تصفیه خانه لاهیجان در عمل تنها کار پمپاژ را انجام می دهد. قابل ذکر است سطح محدوده شمالی شهر پایین تر از سطح دریای آزاد است. بنابراین سطح آبهای زیرزمینی در این قسمت از شهر بالا بوده و از جمله عوامل محدود کننده توسعه شهر به شمار می آید.

در شهر لاهیجان ۳ منبع ذخیره آب وجود دارد که در مسیرهای مختلف آبرسانی می کند و به شرح زیر می باشد:

1. اولین منبع در بازکیاگوراب با گنجایش ۴۰۰۰ متر مکعب می باشد که از این دو خط لوله در دو مسیر متفاوت به منبع دوم که در کاشف مستقر است متصل می شود که در طول مسیری که از خیابان امام خمینی می گذرد ۷۰۳۳ متر می باشد و طول مسیر دوم که از خیابان کاشف غربی و در ادامه از کاشف شرقی می گذرد ۵۷۰۰ متر است و در این مسیرها عملیات آبرسانی را انجام می دهد.
2. منبع دوم در کاشف قرار دارد که حجمش ۱۰۰۰ متر مکعب است که به منبع سوم که به طرف کوه بیجار (بام سبز) است متصل می شود.
3. منبع سوم در بام سبز قرار دارد با گنجایش ۶۰۰ متر مکعب برای پمپاژ آب در قسمت های مرتفع شهر یعنی خیابان کارگر. (طرح جامع ٬ ۱۳۸۸ ٬ صص۳۳-۳۲)

– رود و مسیل :

رودخانه مهم شهرستان لاهیجان ٬ در غرب حوضه سفیدرود واقع شده است ورودخانه لاهیجان نام دارد. این رودخانه در محدوده شهرستان لاهیجان و لنگرود واقع است.شاخه اصلی رودخانه در جهت غربی- شرقی جریان دارد. با این حال در نزدیکی دریا با قوسی به جهت جنوبی و در امتداد خط ساحلی جریان می یابد تا سرانجام به رودخانه شلمانرود وصل شده و در محل چمخاله به دریا می ریزد.این رودخانه به لحاظ عبور از محدوده شهری لاهیجان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حوضه آبریز سفیدرود در محدوده تلاقی رشته کوههای البرز و زاگرس مرکزی قرار دارد٬ این حوضه بین مختصات ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی و ۳۴ درجه و ۵۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۵۵ دقیقه عرض شمالی واقع شده و مساحت حوضه آن ۳۸۹۶ کیلومتر مربع است. حدود ۴۶٫۵ درصد حوضه را مناطق کوهستانی و ۳۵٫۵ درصد آنرا مناطق کوهپایه ای و دشتی تشکیل می دهد.

این حوضه از شمال به دریای مازندران ٬ از شرق به حوضه شرق گیلان و از غرب به حوضه تالاب انزلی محدود است. از شهرهای مهم آن می توان از رشت ٬ آستانه ٬ لنگرود و لاهیجان نام برد و بخش هایی از جاده اصلی تهران به رشت در این حوضه واقع شده است.رودخانه مهم آن پیربازار٬ دیسام ٬ شمرود ٬ گوهررود ٬ سیاه رود تاریک و لاهیجان است. رودخانه لاهیجان از به هم پیوستن رودخانه های سیستان ٬ ده سر ٬ زمیران و زاکله بر به وجود آمده است. از نظر موقعت جغرافیایی حوضه آبریز رودخانه لاهیجان تا ورودی شهر و در حد فاصل عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۵ دقیقه و ۵۳ ثانیه تا ۳۷ درجه و ۱۲ دقیقه و ۵۱ ثانیه و طول جغرافیایی ۴۹ درجه و ۵۷ دقیقه و ۱۹ ثانیه تا ۵۰ درجه و ۵ دقیقه و ۳۹ ثانیه گسترده شده است که از غرب و شمال به حوضه آبریز رودخانه شلمانرود و از جنوب و شرق به حوضه آبریز رودخانه های حشمت رود و شمرود محدود گردیده است.

حوضه رودخانه لاهیجان با توجه به عبور رودخانه سیستان از محدوده شهری ٬ به دو زیر حوضه اصلی لاهیجان و سیستان تقسیم گردیده است:

الف) زیر حوضه سیستان در قسمت شمال و شمال

پیامگیر
بازخورد یا بازگشت پیام ( دادگران، ۱۳۸۵: ۲۶)

انواع ارتباط
ارتباط را می توان با توجه به چگونگی ایجاد آن به ارتباط مستقیم و غیر مستقیم و از لحاظ انسانهایی که در آن شرکت دارند، به ارتباط شخصی، غیر شخصی و ارتباط جمعی تقسیم بندی کرد.
الف- ارتباط مستقیم (شخصی): ارتباطی که بدون واسطه بین شخص پیام دهنده و شخص پیام گیرنده ایجاد میشود. در این نوع ارتباط پیام ها مستقیماً بین دو طرف مبادله می گردند و بهمین جهت پیام دهنده و پیام گیرنده می توانند به نوبت نقش خود را تغییر دهند و هر کدام بجای دیگری بصورت پیام گیرنده و پیام دهنده درایند. به هر حال این نوع ارتباط جنبه شخصی و مستقیم دارد و بین دو نفر یا افراد معدودی که در زمان واحد و مکان معین، در کنار یکدیگر هستند، برقرار می شوند .
ب- ارتباط غیر مستقیم و شخصی: در جوامع پیشرفته انسانی که هزاران و حتی میلیونها نفر در شهرها و کشورهای مختلف زندگی می کنند، دیگر برای افراد، امکان تماس و گفتگوی متقابل و چهره به چهره موجود نیست و ناچارند از راه های دور، بطور غیر مستقیم و با واسطه با هم ارتباط داشته باشند، در چنین شرایطی، بیان کتبی و چاپی جانشین بیان حضوری و شفاهی می شود و پیام ارتباطی که در تماس رو در رو ، جنبه لفظی یا اشاره ای دارد و از دو عنصر اصلی ارتباط -گوینده و شنونده یا بیننده – مجزا نیست، از این دو عنصر جدا می شود و با واسطه ارتباط غیر مستقیم از طریق وسایل مختلف انتقال می یابد. محدودیت مکانی و زمانی، در این نوع به کلی مرتفع می شوند .

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ج- ارتباط غیر مستقیم و غیر شخصی: در این حالت علاوه بر غیر مستقیم و با واسطه بودن ارتباط دیگر جنبه شخصی ندارد. در چنین ارتباطی، پیام گیرندگان و پیام دهندگان، یکدیگر را نمی شناسند. نویسنده و مؤلفی که کتابی تهیه می کند تصورات یا مقاصد خود را برای افراد معین و مشخص بیان نمی نماید. محدودیت زمانی و مکانی در این ارتباط نیز مرتفع می شود .
د- ارتباط غیرمستقیم و جمعی: ارتباط غیرمستقیمی که از طریق وسایل ارتباطی نوین بین گروه های وسیع انسانی ایجاد می گردد، ارتباط توده ای یا جمعی نامیده می شود. این نوع ارتباط بین هزاران و میلیون ها نفر از افراد نااشنایی که در شهرها و کشورهای گوناگون بصورت گروه های انبوه زندگی می کنند، پدید می آید. محدودیت زمانی و مکانی این ارتباط نیز به کلی مرتفع می شود ( معتمد نژاد، ۱۳۷۱: ۶۲).
ژوزف تی کلاپر در کتاب تاثیر ارتباط جمعی می گوید: ارتباط جمعی عبارت است از رساندن اطلاعات، ایده ها و برداشت ها از طریق وسایل ارتباطی و دریافت این اطلاعات بوسیله عده زیادی از انسان ها در یک زمان و اضافه می کند: ویژگی ارتباط جمعی عظمت نفوذ آن است. سیدنی هد در کتاب برنامه های رادیو و تلویزیون در امریکا در این باره می گوید واژه ارتباط جمعی حاوی پنج ویژگی است:
تعداد گیرندگان وسایل ارتباط جمعی نسبتاً زیاد است.
ترکیب گیرندگان بسیار متنوع است.
با ارسال پیام از طریق وسایل ارتباط جمعی نوعی تکثر پیام بوجود می آید.
توزیع پیام سریع است.
هزینه برای مصرف کننده کم است (محسنیان راد، ۱۳۷۸: ۶۲).

فناوری های نوین ارتباطی:
لغت فناوری که در ترجمه فارسی لغت تکنولوژی از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی پیشنهاد گردیده و ریشه یونانی داشته که از ترکیب دو کلمه Techne وLogie تشکیل شده است. Techne به معنی هنر ، مهارت و آفریده انسان است. کلمه Logie یا Logos در یونان قدیم بمعنی علم، دانش و خرد بکار می رفته است. به این ترتیب تکنولوژی در ترکیب این دو کلمه، هنر، مهارت و دانش و علم را تداعی می کند و این مفهوم نهفته است که انسان خردمند در تعامل با طبیعت به قوانین عام آن دست می یابد و با بازافرینی این قوانین در محیط و شرایط و تحول ، کاربردهای مورد نظر خود را ایجاد می نماید ( محمودزاده، ۱۳۸۱: ۵۷).
اصطلاح فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی (Information & Communication Technologys) که مخفف آن ICTs اشاره به ابزار، فنون و روشهایی دارد که در جریان انتقال، انتشار، ذخیره، بازیابی و پردازش اطلاعات به کار میرود.ریچارد هیکز این پدیده را بعنوان تجهیزات الکترونیکی که در امر گرداوری، پردازش و ذخیره سازی اطلاعات بکار می رود، تعریف نموده است (هیکز، ۱۳۸۲: ۸).
امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، اهمیت و نقش روز افزونی در توسعه جوامع دارد. فن آوری اطلاعات و ارتباطات وجه تمایز بنیادین ما با دوران گذشته است. فناوری اطلاعات و ارتباطات و ویژگی های این فناوری، به هر دو فناوری اطلاعات و رایانه اطلاق می شود. فناوری اطلاعات شامل هرگونه تجهیزات و سیستم های اتصال داخلی (سیستمهای فرعی) و اشکال فناوری استفاده شده در ایجاد، ذخیره، ساماندهی، مدیریت، جابجایی، نمایش، تعویض، تبادل، انتقال یا دریافت اطلاعات به هر شکل ممکن آن می شود. اطلاعات ممکن است به اشکال مختلف از جمله : داده های تجاری، مکالمات همراه با صدا، تصاویر ثابت و متحرک، نمایش های چند رسانه ای و غیره باشد (مظلومی، ۱۳۸۳: ۱۵).
تعریفی که در این مطالعه به آن اتکا می شود بر این مبناست که تکنولوژی اطلاعات، مجموعه وسیع و گوناگون از فناوریها (اینترنت، ماهواره، تلفن‌همراه، تلویزیونهای‌ کابلی، کامپیوترهای خانگی و ویدیو) است که برای‌ برقراری ارتباط بین انسانها (فرستادن و دریافت انواع‌ پیامهای کلامی، تصویری و صوتی) و نیز برای تولید، انتشار، ذخیره و بازیابی اطلاعات به کار می‌رود (طیب، ۱۳۷۹: ۱۵-۱۳).
جهان امروز، بر فراز یکی از نادرترین مقاطع تاریخ‌ ایستاده است.از این جهت که حجم اطلاعات، به صورت تصاعدی در حال افزایش است و رسانه‌های‌ اطلاعرسانی، پیرامون ما را به‌طور کامل احاطه کرده‌ است.در این عصربه دست آوردن اطلاعات یک‌ ضرورت است.آنامالینا معتقد است کنترل اطلاعات‌ در عصر جدیداهرم قدرت و عنصر اساسی استیلای‌ فرهنگی است.به گفته وی عصر الکترونیک، انسانها را به جایی رسانید که به شدت احساس کنند که به‌ یکدیگر وابسته‌اند (پیشین: ۳۷۳) .
فرهنگ دیجیتال رسانه های جدید، بر ذوق، سلیقه، الگوهای ارتباطی و نیز نیازها و ارزشها تاثیر گذاشته است. اگر تا یک دهه گذشته فرهنگ ها و خرده فرهنگ های جوانان حول مصرف، بویژه در عرصه های مربوط به پوشش و لباس و موسیقی متمرکز بود، در حال حاضر فناوری های ارتباطی تعاملی و مجازی، بویژه اینترنت و تلفن همراه، الزمات جدی را برای خرده فرهنگ های جوانان پدید آورده اند که از جمله می توان به تقویت فردیت، استقلال عمل و انتخاب گری، سیال و متکثر ساختن هویت، خصوصی کردن دنیای زندگی، ایجاد تمایز و ارزشمند ساختن آن و اهمیت یافتن فزاینده سبک زندگی اشاره کرد. بهمین ترتیب پیشگامی جوانان در استفاده از قابلیت های رسانه های نو و مهارت بیشتر آنان در استفاده از این رسانه ها، الگوهای ارتباطی جدیدی را در میان جوانان شکل داده که امتداد آن، هر دو حوزه خصوصی و عمومی را در بر می گیرد (ذکایی، ۱۳۸۸: ۱۲۱).
دراتر معتقد است که رابطهء میان جوانان و رسانه‌ها دو شکل کلی به خود گفته است:یکی‌ گفتمان بدبینی فرهنگی و دیگری گفتمان خوش‌بینی فرهنگی.ارزیابی منفی رابطه بین جوانان و رسانه‌ها به‌ویژه در مشاجرات عمومی به دنبال معرفی فناوری‌های نوین رسانه‌ای دیده می‌شود، مشاجراتی که در نزدیکی مرز هراس رسانه‌ای قرار می‌گیرند.این امر در بسیاری از کارهای‌ پژوهشی درباره سنت تحقیق راجع به تأثیرات رسانه‌ها دیده می‌شود که به‌طور سنتی بر تأثیرات‌ منفی مفروض نمایش صحنه‌های پورنو و خشونت‌آمیز در فیلم و تلویزیون متمرکز شده‌اند. گرچه در مورد میزان تأثیرگذاری رسانه‌ها بر جوانان اتفاق نظر وجود ندارد اما از آنجا که میان‌ این یافته‌ها و نگرانی‌های عمومی درباره اثر رسانه‌ها بر کودکان و نوجوانان همبستگی وجود دارد، هنوز در درجه اول اهمیت قرار دارند Drotner,2000: 22) ).
از سوی دیگر، در ذیل گفتمان خوش‌بینی فرهنگی عنوان می‌شود که جوانان پیشگامان‌ فرهنگ رسانه‌ای شده‌اند، آنان طلایه‌دار کاوش در فناوری‌های رسانه‌ای نوین‌اند و غالبا در بسط اشکال جدیدی از دریافت نوآوراند، درست همان‌گونه که امروزه تعداد بی‌شماری از آنان در ساختن رسانه‌ها، از طراحی هوم‌پیج‌های شخصی، وب‌لاگ‌ها، تولید محتوای رسانه‌ای و… مشارکت دارند.امروزه جوانان اولین نسلی هستند که با کامپیوترها – مهم‌ترین و گسترده‌ترین‌ نوع رسانه نوین-بزرگ شده‌اند و اولین کسانی نیز به‌شمار می‌روند که آن‌ها را در فرهنگ‌ زندگی روزمره‌شان ادغام کرده‌اند (پیشین:۲۵۱).
مهمترین ویژگی فناوریهای ارتباطی، از نظر مک‌لوهان عبارت است از:
۱- سرعت بالای این فناوریها، به طوری که‌ الکتریسیته، یک شبکه جهانی شبیه سیستم اعصاب‌ مرکزی انسان به وجود آورده که به ما امکان می‌دهد جهان را همچون کل واحد درک کنیم و هر حادثه محلی، انعکاس جهانی داشته باشد.
۲- سیاسی شدن و تشدید آگاهیهای سیاسی و اجتماعی انسانها
۳- رمززدایی از انسان و جامعه؛ بدین معنی که سبز فایل، عصر ابهام‌زدایی از انسان، جامعه و تاریخ است و دیگر خرافه‌ها، به عنوان واقعیت، تجلی نمی‌کند (ساروخانی، ۱۳۷۳: ۳۲)
صرفنظر از تعاریف متعددی که از تکنولوژی اطلاعات شده است، دسترسی سریع به اطلاعات و انجام امور بدون در نظر گرفتن فواصل جغرافیایی و محدودیت های زمانی، محوری ترین دستاورد این فناوری می باشد. از دیگر ویژگی های فناوری اطلاعاتی می توان به موارد زیر اشاره کرد: تعاملی بودن فناوری (دوطرفه بودن فرایند ارتباط) ، جمع زدایی (گرایش به ارتباطات فردی)، ارتباط ناهمزمان، تمرکز زدایی، استفاده از ظرفیت بیشتر و انعطاف پذیری ( صنایعی، ۱۳۸۳: ۱۵).
فناوری‏های نوین ارتباطی هرگز دارای بار خنثی نیستند، بلکه جزئی‏ از فرهنگ به حساب آمده و در یک بستر فرهنگی ایجاد می‏گردند و به‏ همین خاطر با مفهوم خاص خودشان باعث ایجاد ارزش‏های نوین در جوامع گشته و موجب پیدایش نگرش‏ها و باورهای تازه‏ای در اذهان‏ مردم می‏گردند و این در حالیست که باورها و ارزش‏های فرهنگی‏ جامعه از طریق فرایند آموزش فرهنگ در ذهن مخاطبان نهادینه گردد، آنگاه است که از این تکنولوژی‏های نوین به منظور تقویت ارزش‏های‏ بومی و ملی جوامع واردکننده و پذیرای این فناوری‏ها استفاده می‏شود ( مزرعی، ۱۳۸۸: ۱۰۳).

فناوریهای نوین ارتباطی
«رسانه های جدید»، مجموعه ی متمایزی از فناوری های ارتباطات و دارای ویژگی های مشترک «دیجیتالی بودن» و دسترسی گسترده شهروندان به آن برای «استفاده شخصی» است. مفهوم رسانه های جدید، واجد معانی زیر است:
تجربیات متنی جدید: انواع جدید ژانر، صور متنی، سرگرمی، لذت و الگوهای مصرف رسانه ای(بازی های کامپیوتری، فرامتن ها و…).
شیوه های جدید بازنمایی جهان: عرضه تجربیات و امکانات جدید بازنمایی (محیط های مجازی، رسانه های تعاملی صفحه بنیاد).
روابط جدید بین سوژه ها (کاربران و مصرف کنندگان) و تکنولوژی های رسانه ای: تغییر در استفاده و دریافت تصاویر و رسانه های ارتباطی درزندگی روزمره و معانی نهاده شده در تکنولوژی های رسانه ای.
مفاهیم جدید رابطه اندام زیستی با رسانه های تکنولوژیک: چالش با تمایزهای پذیرفته شده بین انسان و چیزهای تصنعی، طبیعت و تکنولوژی، بدن و [رسانه ها به عنوان] مصنوعات تکنولوژیکی، واقعی و مجازی.
تجربیات جدید روابط بین جسم، هویت و اجتماع: تغییرات در تجربه شخصی و اجتماعی زمان، فضا و مکان(در سطوح محلی و جهانی) که دلالت می کند بر شیوه هایی که در آن، ما خودمان و جایگاه مان در جهان را تجربه می کنیم.
الگوهای جدید سازماندهی و تولید: تجدید سازمان و یکپارچگی گسترده در فرهنگ، صنعت، اقتصاد، دسترسی، مالکیت، کنترل و مقررات گذاری رسانه ای (لیستر، داوی، گیدینگز، گرانت و کِلی، ۱۲:۲۰۰۳ به نقل از مهدی زاده، ۱۳۹۲: ۳۰۱).
اساسی ترین جنبه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات، «دیجیتالی شدن» است که به واسطه آن، همه متون (معنای نمادین در همه ی اشکال رمزگذاری شده و ثبت شده) به رمز دوتایی (دوگانه) قابل تقلیل است. مهمترین پیامد دیجیتالی شدن برای نهادهای رسانه ای، همگرایی بین همه ی اَشکال رسانه ای موجود بر حسب سازمان، توزیع، دریافت و مقررات گذاری است (پیشین: ۳۰۲).

موبایل
پیشرفت سریع علم و تکنولوژی، دستاوردهایی را به ارمغان آورده است که بدیهی ترین نتیجه آنها، صرفه جویی در زمان، هزینه ها، سرمایه گذاری، نیروهای انسانی و استفاده بهینه از ثروت بی انتهای نهفته در اطلاعات است. تکنولوژی ارتباطات، ورای همه فرهنگ ها، سیاست ها، بعنوان پیشگام همه تحولات جهانی، حرکتی شتابان و شتاب دهنده دارد. تحولاتی که در اقتصاد جهانی، تکنولوژی، سیاست و شیوه های کار و زندگی در حال شکل گرفتن هستند، تماماً بر این پیشگام، یعنی ارتباطات تکیه دارند (عبدالهی. ۱۳۸۶: ۴۷).
سرعت تغییر جوامع در طول دو دهه اخیر حقیقتا شگفت‏انگیز بوده است، میزان‏ اطلاعات ردوبدل شده در طول همین زمان کم، جهان را دچار تحولات جدی کرده‏ است.پدیده‏هایی چون نمابر که روزگاری از نشانه‏های بارز مدرنیسم و امکانات گرانبهای ارتباطی به‏شمار می‏رفتند، اکنون کاملا همگانی‏اند و ظهور پست الکترونیک، مرگ‏ سریع و بی‏صدای تلگراف را رقم زده است.تلفن‏های همراه باعث شده‏اند که افراد همواره‏ قابل دسترس باشند و به همین دلیل، مفاهیمی که سابقا در یک دفتر کار بزرگ معنا پیدا می‏کردند، اکنون در یک گوشی کوچک مجتمع‏اند (محمودی بختیاری، ۱۳۸۸: ۱۷۷).
کلمه موبایل از واژه لاتین موبیلیس mobilis گرفته شده و معانی متنوعی برای آن ذکر کرده اند: گروهی آنرا یک شی منقول و سهل الانتقال، غیرثابت و آزاد معنا کرده اند، گروهی دیگر برای آن معانی انعطاف پذیر، سریع و چابک را برشمرده اند، عده ای آنرا بمنزله یک شی نوبه نو شونده و تغییر یابنده از نظر شکل و قیافه گرفته اند و نهایتاً گروهی آنرا به عنوان شی ناپایدار و نا استوار تعبیر کرده اند(International Telecommunication Union (ITU),2004 ).
پس از اختراع تلفن، اندیشه تلفن بدون سیم که امکان ارتباط افراد با دیگران را فراهم آورد، مطرح‌ گردید.از این‌رو فن‌آوری تلفن همراه، نخست برای حفظ امنیت کشتی‌های اقیانوس‌پیما، طراحی‌ و به کار گرفته شد و درپی کارآمدی که تلفن همراه در این زمینه از خود نشان داد، به کارگیری‌ آن در اتومبیل‌های پلیس آمریکا، مورد توجه قرار گرفت. مقاصد تجاری، هدف بعدی بود که‌ برای تلفن همراه، تعریف شد و باگسترش بیشتر تلفن همراه، کاربری‌های اجتماعی و تفریحی آن، درحد گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفت (McGuigan,2005:1).
با توسعه فناوری های مخابراتی بویژه در زمینه ارائه خدمات رادیویی، از سال ۱۹۹۲ میلادی خدمات تلفن همراه سلولی در بازارهای اروپا راه اندازی شد. اگرچه در گذشته با بهره گرفتن از فناوری ماهواره، نوعی تلفن های سیار خودرویی (درواقع پایانه های سیستم اینمارست بودند که در ابعاد بزرگ تر نسبت به تلفن های همراه امروزی و با آنتن های به نسبت بزرگ در صندوق عقب خودرو جای می گرفت) بویژه در کشورهای اروپایی به کار گرفته می شد اما تلفن های سلولی به مراتب کم حجم تر، قوی تر و کاراتر بودند.درایران نیز برای نخستین بار در سال ۱۳۷۳ خورشیدی یعنی در همان سالهای نخستین ورود این سیستم به بازار جهانی، تلفن همراه نوع GSM (Global System Mobile) به معنای سیستم موبایل جهانی که از استانداردهای اروپایی پیروی می کرد خریداری و به کشور وارد شد. این سیتم برای نخستین بار در شهر تهران با نصب ۲۴ آنتن و تعداد ۹۲۰۰ مشترک در سال ۱۳۷۳ آغاز به کار کرد. پس از تهران، هفت شهر بزرگ اصفهان، شیراز ، مشهد، تبریز، بندر عباس، همدان و کرمان در برنامه ایجاد شبکه تلفن همراه قرار گرفتند بطوری که تا سال ۱۳۷۸ یعنی سال پایانی برنامه دوم توسعه، حدود ۴۹۰ هزار مشترک تلفن همراه در کشور وجود داشت (علوی طوسی، ۱۳۸۷: ۲۶). اکنون جالب است بدانید که ۵۸ میلیون نفر از جمعیت ۷۵ میلیونی ایران مشترک تلفن همراه هستند (پایگاه خبری آی تی ایران).

نام : نام خانوادگی : تخصص اصلی: رتبه دانشگاهی یا درجه تحصیلی : شغل : محل خدمت :
تعدادپایان‌نامه‌ها و رساله‌های راهنمایی شده دکترا/کارشناسی ارشد :
تعداد پایان‌نامه‌ها و رساله‌های در دست راهنمایی دکترا/کارشناسی ارشد :

نام : نام خانوادگی : تخصص اصلی :
رتبه دانشگاهی یا درجه تحصیلی: شغل : محل خدمت :
تعدادپایان‌نامه‌ها و رساله‌های راهنمایی شده دکترا/کارشناسی ارشد :
تعداد پایان‌نامه‌ها و رساله‌های در دست راهنمایی دکترا/کارشناسی ارشد :

• اطلاعات مربوط به پایان‌نامه

۱ـ الف : عنوان پایان‌نامه :
فارسی £ غیر فارسی : £
ب : نوع کار تحقیقاتی : بنیادی^۱ £ نظری^۲£ کاربردی^۳ ¢ عملی^۴ £
پ : تعداد واحد پایان‌نامه : ۶
ت : پرسش اصلی تحقیق (مسأله تحقیق ) :
آیا E-CRM بر کیفیت و نتایج ارتباط با مشتریان اینترنت پر سرعت (شرکت مخابرات استان گیلان) از طریق ویژگی های خدمات مشتریان تاثیر دارد ؟

۵٫بیان مسأله (تشریح ابعاد، حدود مسأله، معرفی دقیق مسأله، بیان جنبه‌های مجهول و مبهم و متغیرهای مربوط به پرسش‌‌های تحقیق، منظور تحقیق)

نخستین انقلاب صنعتی در میانه سده هجدهم در انگلستان پا گرفت و این کشور را از اقتصادی کشاورزی به یک اقتصاد صنعتی متحول ساخت . دومین انقلاب صنعتی در پایان سده نوزدهم در ایالات متحده رخ داد و موجی از نوآوری علمی و فناوری را به همراه آورد که سرشت کار و نحوه فعالیت جوامع، نهادها و افراد را بیش از پیش دگرگون ساخت. سومین انقلاب ، که به آن با عنوان انقلاب اطلاعات یاد می کنند. گروهی از فناوری های نو و کاربردهای آن ها در حوزه هایی چون رایانه ها، تلفن های همراه، و اینترنت است که موجب دگرگونی های عالم گیر و سریعی در الگوهای تعامل و رفتار انسان ها شده است. این انقلاب پیوند نزدیکی با مفاهیمی چون اقتصاد دانایی با اطلاعات دارد.( گریفیتس، مارتین؛ ۱۳۹۰)
کسبوکار و بازاریابی از حالت ساده و سنتی گذشته به فعالیتی کاملاً حرفهای و نیازمند دانش وسیع در زمینه های مختلف اجتماعی ،سیاسی ، فرهنگی، اقتصادی و فناوری اطلاعات تبدیل گردید. نگرش شرکتها و مؤسسات به لحاظ گسترش فضای رقابتی به ناگزیر بر جلب هر چه بیشتر رضایت مشتری برای فروش و کسب سود بیشتر متمرکز شده است. با گذار از اقتصاد سنتی و شدت یافتن رقابت در ابعاد نوین، مشتری به صورت رکن اصلی و محور تمام فعالیتهای سازمانها درآمده است؛ به نحوی که ازدیدهگاه رقابتی، بقا و تداوم حیات سازمانها در گروه شناسایی و جذب مشتریان جدید و حفظ مشتریان موجود است. (کاتلر فلیپ ، آرم استرانگ ، گری. ۱۳۸۱)

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

فن آوری اطلاعات مدت هاست که به عنوان ابزاری شناخته شده، این توانایی را به سازمان می دهد که به منظور رسیدن به رشد چشم گیر در عملکرد سازمانی خود ، به طور ریشه ای فرایند های تجاری را طراحی مجدد کند(زرگر،۱۳۸۴،ص۱۲).فناوری اطلاعات با طراحی مجدد یک فرایند تجاری از طریق ساده سازی، به ما کمک می کند تا کارهای انجام شوند و روش های مبتکرانه ای خلق گردند تا شرکت را بامشتریان، تامین کنندگان و سهام داران بالقوه ارتباط دهد(طالقانی،۱۳۸۲،ص۳۲) .مدیریت ارتباط با مشتریان به کارگیری کاملی از فواید ابتکارات را به همراه دارد،به ویژه در مواردی چون : جمع آوری تجزیه و تحلیل داده ها در مورد الگوهای مشتری ، تفسیر رفتار مشتری، توسعه مدل های پیش بینی پذیر، نشان دادن واکنش مثبت به موقع ، ارتباطات موثر با مشتری، حمل محصول و خدمت به مشتریان خاص با بهره گرفتن از فناوری اطلاعات(بهشتیان ، ۱۳۸۷،ص۴۴-۴۳).
با توجه به پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات با مفهوم دیگری از مدیریت ارتباط با مشتری مواجه هستیم و آن مدیریت ارتباط با مشتریان الکترنیکی می باشد که یک استراتتژی بازرایابی ، فروش و خدمات آنلاین یکپارچه می باشد که در شناسایی، بدست آوردن و نگهداری مشتریان که به عنوان بزرگترین سرمایه شرکت می باشند، ایفای نقش می کند. مدیریت ارتباط با الکترو نیکی، ارتباط شرکت با مشتریانش را بوسیله ایجاد افزایش ارتباط با مشتریان از طریق تکنولوژی جدید،بهبود و افزایش می بخشد.مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیکی ، ترکیبی از سخت افزار و نرم ا فزار ، کاربردی و تعهدات مدیریتی می باشد(یعقوبی،داوود،دل افروز نرگس ، ۱۳۹۲).
وقتی یک سازمان از حالت متمرکز بر نیروی انسانی به حالتی تغییر می یابد که مبتنی بر ارتباطات متعدد الکترونیکی مثل تلفن، فکس، ایمیل و اینترنت است، در این حالت قابلیت سازمان برای برقراری، مدیریت و ارزیابی رابطه با مشتریان به شکل قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. بنابراین شرکتهای تجاری از مدیریت رضایت مشتری(CRM) به سمت مدیریت رضایت مشتری با کانالهای الکترونیک سوق پیدا کرده اند. که این روش را E-CRM مینامند. در بازارهای فوق العاده پویای امروزی، برقراری روابط طولانی مدت با مشتریان عاملی کلیدی در ایجاد سود برای شرکتها به حساب می آید. امروزه E-CRM یکی از مهمترین مشوق های استراتژیک صنایع به حساب می آید. E-CRM به پارادایم اصلی بازاریابی رابطه ای در جهان الکترونیک تبدیل شده است. (Chen & Chen, 2004)
تا کنون اغلب تحقیقات انجام شده در زمینه CRM و e-CRM ، اهداف و مزایای کاربرد e-CRM را از دیدگاه شرکتهای تجاری بررسی کرده اند و بیشتر بر عواملی چون بدست آوردن مشتری، حفظ مشتری، مزایای مالی، وفاداری مشتری، و فروش تقاطعی تاکید کرده اند و کمتر به دیدگاه مشتریان پرداخته اند. بررسی مقالات نشان می دهد که فقط هنینگ تورا و همکاران(۲۰۰۲) و کیم و همکاران(۲۰۰۶) بصورت همزمان به بررسی نتایج روابط و کیفیت روابط در یک مقاله واحد پرداخته اند. هر دوی این محققان، کیفیت رابطه را بعنوان یک جزء حدواسط در ایجاد خروجی رابطه در نظر گرفتنهد. کیفیت رابطه و خروجی رابطه بعنوان اموری مجزا از هم مورد بررسی قرار گرفته اند. علاوه بر این تنها در تعداد اندکی از مطالعات انجام شده در حوزه روابط با مشتری، مانند مطالعه هنینگ تورا و همکاران و لیندگرین و آنتیوکو، به صنایع خدماتی توجه شده است و بیشتر تحقیقات راجع به صنایع تولیدی و خرده فروشی بوده است. بر اساس بررسی منابع، نتایج زیر دیده می شود:
۱- فقدان پژوهشی راجع به ارزیابی نتایج e-CRM از دیدگاه مشتریان .

(خریدها/ موجودی کالا) = مدت زمان نگه داری موجودی کالا * ۳۶۵
موجودی کالا شامل مواد اولیه، کالای در جریان ساخت، کالای ساخته شده و ملزومات تولید است. دفعات کم گردش کالا، به معنای سرمایه گذاری نسبتا زیاد در موجودی کالا (در مقایسه با مبلغ فروش) است که باعث حبس منابع مالی در موارد غیر مولد خواهد شد(محمدی،۱۳۸۸، ۸۲).
از طرف دیگر، چنانچه دفعات گردش کالا خیلی زیاد باشد، به معنای ان است که موجودی کالا در سطحی نسبتا کم و غیر کافی نگهداشته می شود و می تواند به طور مکرر موجب اتمام موجودی و از دست دادن مشتریان شود(محمدی،۱۳۸۸، ۸۲). نتایج همچنین نشان می دهد که با کوتاه شدن مدت تبدیل موجودی ها به جای بهبود عملکرد شرکت و گردش نقدی، موجب تضعیف آن خواهد شد، شرکت باید نسبت به اجتناب از کمبود موجودی کاملا هوشیار باشد زیرا این امر باعث جذب مشتریان از سوی رقبا خواهد شد. از سوی دیگر، با کوتاه شدن مدت تبدیل موجودی ها، مدیران مجبور به پیشگیری از افزایش هزینه هایی خواهند شد که به عملکرد شرکت و گردش نقدی آسیب وارد می کند(نوبانی و هاجر، ۲۰۰۹، ۲و۱۰).
سطح بهینه ای از موجودی کالا تاثیر مستقیمی بر روی سودآوری خواهد گذاشت چرا که منابع سرمایه در گردش را برای سرمایه گذاری در چرخه کسب و کار تجاری آزاد خواهد کرد و هدف آن کاهش هزینه ها و افزایش سود می باشد در حالی که نیازهای مشتریان به بهترین نحو پاسخ داده می شود(فتحی و توکلی،۱۳۸۸،۱۰۷).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۲- ۷-۳٫ مدت زمان پرداخت حساب های پرداختنی: از دیگر اجزاء سرمایه در گردش حسابهای پرداختنی است ولی ماهیتی متفاوت از دیگر اجزاء دارد زیرا جزء منابع مصرفی نیست در عوض به عنوان یک منبع کوتاه مدت تامین مالی مورد استفاده قرار می گیرد و می تواند به شرکت برای کاهش چرخه تبدیل وجه نقد کمک کند. مدت زمان پرداخت حساب های پرداختنی نشان دهنده میانگین زمانی که سازمان بدهی هایش را با عرضه کنندگان خودتصفیه می کند، می باشد و از طریق رابطه زیر محاسبه می گردد(فتحی و توکلی،۱۳۸۸،۱۰۷).
{(خریدها / حساب های پرداختنی) * ۳۶۵ = مدت زمان پرداخت حساب های پرداختنی}
معمولا دوره واریز بستانکاران را برای دو منظور مورد استفاده قرار می دهند: یکی برنامه ریزی پرداخت ها و تهیه بودجه نقدی و دیگری مقایسه آن با مهلت هایی که فروشندگان مواد اولیه و کالا برای دریافت مطالبات خود تعیین می کنند.
تاخیر در پرداخت به فروشندگان مواد کالا این اجازه را به شرکت می دهد که کیفیت محصول خریداری شده خود را انتخاب کند. همچنین این امر یک منبع مالی ارزان و قابل انعطاف برای شرکت محسوب می شود. از طرف دیگر تاخیر در پرداخت صورت حساب در صورتی که پرداخت زودتر صورت حساب ها شامل تخفیف باشد ممکن است برای شرکت هزینه آور باشد(محمدی،۱۳۸۸، ۸۱). در هر صورت، مدیران به هنگام افزایش طول مدت پرداخت بدهی ها و کند شدن روند پرداخت به فروشندگان باید مراقب باشند که به لحاظ اعتبار و شهرت آسیبی نبینند زیرا این امر موجب کاهش سودآوری و گردش نقدی شرکت آنها می شود(نوبانی و هاجر، ۲۰۰۹، ۱۰).
۲-۲-۷-۴٫ چرخه تبدیل وجه نقد: یکی از ارکان مدیریت سرمایه در گردش، جمع آوری حساب های دریافتنی با حداکثر سرعت ممکن و به تاخیر انداختن بدهی به فروشندگان تا بیشترین حد ممکن است، این اصل سرمایه در گردش بر مبنای مفهوم چرخه تبدیل نقد می باشد(نوبانی و هاجر، ۲۰۰۹، ۲). چرخه تبدیل نقد به همه جریان های نقدی مالی مرتبط با موجودی، مطالبات و بدهی اشاره می کند(نوبانی، ۲۰۰۹، ۱۳). و یک معیاری مناسب برای سنجیدن عملکرد مدیر در پیاده کردن تصمیمات خود مربوط به میزان سرمایه در گردش و نقدینگی می باشد(ایزدی نیا و تاکی،۱۳۸۹، ۱۳۶). دوره یا چرخه تبدیل وجه نقد در واقع شامل چهار مرحله اساسی خرید، تولید، فروش و وصول مطالبات می باشد. زمانی که شرکت از اعتبار تجاری خود به منظور خرید کالا استفاده می کند، این چرخه شروع و تا زمانی که به اعتبار تجاری دیگران به منظور فروش کالا پایبند باشد، این چرخه دوام پیدا می کند(طالبی ۱۳۷۷، برگرفته از مقاله ایزدی نیا و تاکی،۱۳۸۹، ۱۲۲). این چرخه فاصله زمانی وجوه نقدبرای خرید مواد اولیه برای استفاده در فرایند تولید و زمانی که وجوه نقد ازطریق فروش محصول نهایی به شرکت باز میگردد را شامل می شود و از طریق رابطه زیر محاسبه می گردد(فتحی و توکلی،۱۳۸۸،۱۰۷).
{مدت زمان پرداخت حساب های پرداختنی- تعداد روزهای نگهداری موجودی+ مدت زمان وصول مطالبات = چرخه نقدینگی}
ارتباط سنتی بین چرخه تبدیل نقد، سودآوری و ارزش بازار شرکت این است که کاهش چرخه تبدیل نقدی بوسیله کاهش دادن زمانی که وجه نقد در سرمایه در گردش استفاده شده است، توانایی سودآوری شرکت و ارزش بازار آن را بهبود می بخشد(نوبانی، ۲۰۰۹، ۱۳). هر چقدر دوره تبدیل وجه نقد کمتر باشد نشان دهنده این است که شرکت وضعیت نقدینگی بهتری دارد شود(محمدی، ۱۳۸۸، ۸۲). چرخه تبدیل نقدی با کاهش مدت زمان تبدیل موجودی از طریق فرآوری و فروش سریع تر کالاها، یا با کاهش مدت زمان جمع آوری حساب های دریافتنی از طریق تسریع عملیات جمع آوری، یا با افزایش مدت زمان سررسید حساب های پرداختنی از طریق کند کردن روند پرداخت به فروشندگان، کوتاهتر خواهد شد. از سوی دیگر، کوتاه کردن چرخه تبدیل نقد می تواند به عملکرد شرکت آسیب رسانده و موجب کاهش سودآوری و گردش نقدی از طریق افزایش هزینه های کوتاه مدت شود(نوبانی، ۲۰۰۹، ۱۳).
چرخه تبدیل وجه نقد بزرگتر نشان دهنده زمان بیشتر بین خروج وجه نقد از شرکت و بازیافت آن است(تروئل و سولانو،۲۰۰۷). هر چقدر این مدت طولانی تر باشد، سرمایه گذاری بیشتری در سرمایه در گردش نیاز می باشد. چرخه تبدیل وجه نقد طولانی تر ممکن است سودآوری شرکت را از طریق افزایش فروش افزایش دهد. با وجود این اگر هزینه سرمایه گذاری در سرمایه در گردش بیشتر از منافع حاصل در سرمایه گذاری در موجودی یا اعطای بیشتر اعتبار تجاری باشد، سودآوری شرکت ممکن است کاهش یابد(مارک دلاف،۲۰۰۳).
با این حال، دستیابی به سطح بهینه موجودی، مطالبات و بدهی ها، هزینه های نگهداری و هزینه فرصت از دست رفته موجودی، مطالبات و بدهی را به حداقل می رساند و منجر به یک دوره مطلوب یا بهینه چرخه تبدیل نقد می شود(نوبانی، ۲۰۰۹، ۱۳).
هنگام استفاده از این معیار باید به نکات زیر توجه شود(محمدی، ۱۳۸۸، ۸۲و۸۳):

• برای محاسبه چرخه تبدیل وجه نقد تاخیر در پرداخت حساب های پرداختنی از دوره عملیات کسر می شود.لذا هرچه دوره تاخیر در حساب های پرداختنی بیشتر باشد چرخه تبدیل وجه نقد کوتاهتر می شود، و ظاهرا کوتاهتر بودن چرخه تبدیل وجه نقد نشان دهنده وضعیت مناسب نقدینگی است. در حالی که تاخیر در پرداخت حساب های پرداختنی می تواند دلیل نامناسب بودن وضعیت نقدینگی باشد. هرچه این تاخیر بیشتر باشد وضعیت نامطلوبتر است. ولی هنگامی که این رقم را در محاسبه چرخه تبدیل وجه نقد بکار می بریم نتیجه متفاوت حاصل می شود. یعنی تاخیر های طولانی تر موجب کمتر شدن چرخه تبدیل وجه نقد و نشان دهنده نقدینگی مناسب است. بنابراین، تناقض احتمالی مذکور باید به گونه ای رفع شود.

• در معیار چرخه تبدیل وجه نقد به مانده وجه نقد شرکت توجهی نمی شود. لذا علاوه بروجه نقد مورد نیاز شرکت مازاد بر حد مطلوب وجه نقد شرکت می بایست مورد توجه قرار گیرد.

• در معیار چرخه تبدیل وجه نقد صرفا طول دوره وصول مطالبات و دوره پرداخت مد نظر قرار می گیرد و به مقدار آن توجهی نمی شود. اگر دو شرکت را در نظر بگیریم که دوره تبدیل وجه نقد آنها دو ماه است ولی حساب های پرداختنی شرکت اول ۹۰% مجموع مطالبات و موجودی کالا می باشد و برای شرکت دوم این نسبت ۵۰% می باشد. بدیهی است که شرکت اول حجم تعهدات بیشتری نسبت به حجم دارائی های جاری قابل تبدیل به نقد دارد در مقایسه با شرکت دوم که این نسبت کمتر است، وضعیت نقدینگی نامناسبی دارد که در شاخص چرخه تبدیل وجه نقد به ان اشاره ای نمی شود(مقاله محمدی،۱۳۸۸، ۸۲).

۲-۲-۸٫ تجزیه و تحلیل نسبت های سرمایه در گردش
برخی از ابزار و روش ها در سرمایه در گردش نسبت های مالی هستند. این نسبت ها عبارتند از نسبت جاری، نسبت آنی، نسبت دارائی های جاری به کل دارائی ها و نسبت بدهی های جاری به کل دارائی ها.
۲-۲-۸-۱٫ نسبت جاری
این نسبت متداول ترین وسیله برای اندازه گیری قدرت پرداخت بدهی های کوتاه مدت است و از رابطه زیر محاسبه می شود:
نسبت جاری =
از طریق این نسبت می توان پی برد دارایی هایی که در سال مالی به پول نقد تبدیل می گردند چند برابر بدهی هایی است که در طول سال مالی سررسید آنها فراخواهد رسید. هر واحد انتفاعی که نسبت جاری بیش از یک دارد سرمایه در گردش مثبت دارد. هر چقدر این نسبت بزرگتر باشد، قدرت بازپرداخت بدهی های جاری افزایش می یابد و بستانکاران با اطمینان خاطر بیشتری وام یا خدمات یا کالا در اختیار شرکت قرار می دهند. زیرا چنانچه بر دارایی جاری صدمه و لطمه ای نیز وارد شودف باز شرکت می تواند پاسخگوی طلبکاران باشد. ولی باید توجه داشت بزرگ بودن بیش از حد این نسبت نشانه این است که از دارائی های جاری بخوبی استفاده نمی شود و یا از منابع اعتباری کوتاه مدت کم استفاده می شود.
برای سطح معینی از بدهی های جاری، هر چه سرمایه در گردش واحد انتفاعی بیشتر باشد نسبت جاری آن بالاتر خواهد بود(یعقوب نژاد و همکاران،۱۳۸۹، ۱۲۳).
مقدار نسبت جاری یک شرکت با سرمایه در گردش رابطه مستقیم دارد. مخصوصا :

• اگر دارائی های جاری از بدهی های جاری بزرگتر شود، سرمایه در گردش خالص مثبت خواهد شد و نسبت جاری بزرگتر از عدد یک می شود.

• اگر دارائی های جاری با بدهی های جاری مساوی شود، سرمایه در گردش خالص صفر، و نسبت جاری برابر با یک خواهد شد.

• اگر دارائی های جاری از بدهی های جاری کمتر شود، سرمایه در گردش خالص منفی و نسبت جاری از عدد یک کمتر می شود.

نسبت جاری به تنهایی ملاک عمل قرار نمی گیرد و نسبت مزبور همیشه با نسبت آنی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
۲-۲-۸-۲٫ نسبت آنی
این نسبت اهدافی مشابه با نسبت جاری دارد. ولی در محاسبه این نسبت موجودی کالا حذف می شود، زیرا در بین اقلام دارائی های جاری موجودی کالا معمولا کمترین قدرت نقدینگی را دارد. چرا که در مواقع بحران، فروش موجودی کالا و وصول وجه و پرداخت به طلبکاران زمان بر است. این نسبت از رابطه زیر محاسبه می شود:
= نسبت آنی
۲-۲-۸-۳٫ نسبت دارائی های جاری به کل دارائی ها:
نسبت دارائی های جاری به کل دارائی ها ابزاری است که می توان با بهره گرفتن از آن، حدود یا میزانی را تعیین کرد که شرکت وجوه خود را در اقلام دارائی های جاری (و نه دارائی های ثابت) سرمایه گذاری کرده است. مقدار این نسبت در گرو تغییراتی است که در دارائی های جاری رخ می دهد(البته در واکنشی که نسبت به فروش از خود نشان می دهد) و در عین حال، به میزان دارائی های ثابتی که مورد نیاز شرکت است بستگی دارد.
۲-۲-۸-۴٫ نسبت بدهی های جاری به کل دارائی ها:
نماد ارزیابی و سنجش استراتژی بدهی های جاری، نسبت بدهی های جاری به کل دارائی می باشد که از رابطه زیربه دست می آید:
کل دارائی ها/بدهی های جاری = نسبت بدهی های جاری به کل دارایی ها
هرچه این نسبت بزرگتر باشد به معنای اتخاذ سیاست متهورانه تر در مورد بدهی های جاری می باشد و برعکس هرچه این نماد کوچکتر باشد نشان دهنده اتخاذ استراتژی محافظه کارانه تر در مورد بدهی های جاری است(رهنمای رود پشتی و کیایی،۱۳۸۷، ۹و۱۰).
این نسبت نشان دهنده درجه اتکاء شرکت به منابع مالی کوتاه مدت برای تحصیل دارائی های شرکت است. مقدار این نسبت تحت تاثیر بدهی های جاری و منابع دائمی وجوه (مثل حقوق صاحبان سهام) قرار می گیرد. در عین حال، مقدار این نسبت نشان دهنده این است که مدیریت مالی شرکت خواسته است تا چه حد از بدهی های جاری (مثل وام های بانکی و اوراق تجاری) به عنوان منابع تامین سرمایه استفاده کند. بنابراین، برای ارزیابی و قضاوت در مورد سیاست هایی که شرکت در خصوص مدیریت سرمایه در گردش اتخاذ کرده است، می توان از این نسبت استفاده کرد.
۲-۲-۸-۵٫ نسبت های نقدینگی:
برای تجزیه و تحلیل سیاست هایی که در مورد مدیریت سرمایه در گردش اتخاذ شده، می توان از دو نسبت دیگر که آنها را نسبت های نقدینگی (LR) می نامند، استفاده کرد. نسبت نقد نماد ارزیابی و سنجش مدیریت دارائی های جاری می باشد که به طریق زیر قابل محاسبه است:
{کل دارائی های جاری/ ( اوراق بهادار قابل فروش+ وجه نقد) = LR1 }
{کل بدهی های جاری/ ( اوراق بهادار قابل فروش+ وجه نقد) = LR2 }
در محاسبه این دو نسبت نقدینگی فرض می شود که صندوق و اوراق بهادار قابل فروش بخش بزرگی از دارائی های جاری را تشکیل می دهند. برای اینکه در اصل این مطلب خدشه ای وارد نشود، باید بتوان در هر لحظه آن مقدار از داریی جاری را که بصورت اوراق بهادار قابل فروش است، بدون هیچ کم و کاست، بلافاصله به پول نقد تبدیل کرد.

(نظریه کارکردگرایی ساختاری در دیدگاه کلی مبتنی بر دو نظریه عمده کشمکش دارندوف و نظریه توافق پارسونز است که نظریه توافق، ارزشها و هنجارهای مشترک را برای جامعه بنیادی می انگارد و بر نظم اجتماعی مبتنی بر توافقهای ضمنی تاکید می ورزد و نیز دگرگونی اجتماعی را دارای آهنگی کند و سامانمند می دانند. برعکس، نظریه کشمکش بر چیرگی برخی از گروه های اجتماعی بر برخی دیگر تاکید می ورزد و نظم اجتماعی را مبتنی بر دخل و تصرف و نظارت گروه های مسلط می انگارد و دگرگونی اجتماعی را دارای آهنگی سریع و نابسامان می داند جورج ریتزر ۱۹۸۰) .

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

(بسیاری بر این باورند که کارکردگرایی ساختاری بر نظریه جامعه شناسی مسلط بوده است. در این نظریه نباید دو اصطلاح ساختاری و کارکردی را لزوما با هم به کار برد، هر چند که معمولا این کار را انجام می دهند. ساختارهای یک جامعه را بدون توجه به کارکردهای آن برای ساختارهای دیگر می توان بررسی کرد. به همین سان، کارکردهای انواع فراگردهایی را که ممکن است ساختاری به خود نگیرند، نیز می توان به تنهایی بررسی کرد. با این همه، توجه به دو عنصر، شاخص کارکردگرایی ساختاری است همان) .
(مارک آبراهامسون استدلال می کند که کارکردگرایی ساختاری ماهیت یکپارچه ای ندارد و او سه نوع کارکردگرایی ساختاری را برمی شمرد. نخستین نوع کارکردگرایی فردگرایانه است که بر نیازهای کنشگران و انواع ساختارهای بزرگ به عنوان پاسخ های کارکردی به این نیازها پدیدار می شوند، تاکید می شود. نوع دوم کارکردگرایی فیمابینی است که در این نوع کارکرد گرایی بر روابط اجتماعی به ویژه مکانیسمهایی که برای سازگاری با فشارهای موجود در این روابط به کار برده می شود، تاکید می گردد. نوع سوم کارکردگرایی اجتماعی است که رهیافت غالب را در میان جامعه شناسان هوادار کارکرد گرایی ساختاری تشکیل می دهد که این نوع از کارکردگرایی بیشتر به ساختارهای اجتماعی و نهادهای پهن دامنه جامعه، روابط داخلی میان آنها و نیز تاثیر های مقید کننده آنها روی کنشگران، توجه دارد.که رهیافت غالب ما در این تحقیق این نوع از کارکردگرایی است و در این زمینه اشاره ای به خدمات و نظریه پردازی های تالکت پارسونز اشاره می شود. پارسونز معتقد است که چهار تکلیف است که برای تمام نظام ها ضرورت دارد
تطبیق (تطبیق دادن هر نظام با موقعیت اطرافش)
دستیابی به هدف (اینکه یک نمظام باید اهداف اساسی اش را تعریف و بدان ها دست یابد)
یکپارچگی (هر نظامی باید روابط متقابل اجزای سازنده اش را تنظیم و به رابطه میان چهار تکلیف کارکردیش سرو سامانی دهد)
سکون یا نگهداشت الگو (هر نظامی باید انگیزش های افراد و الگوهای فرهنگی آفریننده و نگهدارنده این انگیزشها را ایجاد، نگهداری و تجدید کند همان) .
باری با توجه به مقدمه مختصری که گذشت و نقش کارکردی و اساسی نظریه نظریه کارکردگرایی ساختاری در جامعه شناسی و اهمیت توجه به نقش خانواده با توجه به چهار الگوی معرفی شده توسط پارسونز به بررسی نقش زنان سرپرست خانوار خواهیم پرداخت و خواهیم دید که در خانواده و جامعه ای اگر مسئو لیت از یک سیستم (پدر) به سیستم دیگر (مادر) تفویض گردد چه تاثیرات و کارکردهایی می تواند برای این قشر آسیب پذیر و زحمت کش در بر داشته باشد.
پیشینه تحقیق
در داخل کشور تحقیقاتی دراین زمینه انجام پذیرفته که در ادامه به ذکر پیشینه تحقیق در این باره می پردازیم .در ابتدا نگاهی به کارکردها و قانونگذاریهای جمهوری اسلامی ایران درمورد این قضیه پرداخته و در سپس به تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته اشاره خواهد شد:
قانونگذاری
– از جمله مصوبه‌های مجلس پیرامون تأمین زنان و کودکان بی‌سرپرست ماده واحده‌ای است که در آن دولت مکلف است نسبت به تضمین بیمه و رفاه زنان و کودکان بی‌سرپرست موضوع چهارم اصل بیست و یکم قانون اساسی اقدام و حداکثر ظرف سه ماه لایحه آن را برای تصویب به مجلس تقدیم کند. در تبصره آمده است که دولت باید حتی‌الامکان در لایحه جهت خودکفا نمودن، بیمه‌شدگان را مورد توجه خاص قرار دهد. این قانون در تاریخ ۱/۸/۱۳۶۲ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب و به تایید شورای نگهبان رسیده است.
– از دیـگر مصوبـه‌هـای مجـلس می‌تـوان به قـانون تأمیـن زنـان و کودکـان بـی‌سـرپـرسـت مصوب ۲۴/۸/۱۳۷۱ اشاره کرد که زنان بیوه، زنان پیر و سالخورده، زنان و دختران بی‌سرپرست و کودکان بی‌سرپرست مشمول این قانون شده‌اند و در آن زنان و کودکان بی‌سرپرستی که تحت پوشش قوانین حمایتی دیگری نیستند از حمایت‌های مقرر در این قانون بهره‌مند می‌شوند. حمایت‌های موضوع این قانون شامل موارد زیر می‌باشند:
– حمایت‌های مالی و تهیه امکانات خودکفایی یا مقرری نقدی و غیرنقدی مستمر
– حمایت‌های فرهنگی اجتماعی از جمله ارائه خدمات آموزشی (تحصیلی)، تربیتی،… کاریابی، آموزش حرفه و فن جهت اشتغال، خدمات مشاوره‌ای و مددکاری و نگهداری زنان سالمند بی‌سرپرست و کودکان بی‌سرپرست در واحدهای بهزیستی یا واگذاری سرپرستی آنان به افراد واجد شرایط.
– آیین‌نامه اجرایی قانون تأمین زنان و کودکان بی‌سرپرست در تاریخ ۱۱/۵/۱۳۷۴ به تصویب رسید که مشتمل بر ۱۴ ماده می‌باشد. طبق ماده۱، محور و اساس حمایت‌ها و اقدامات اجرایی موضوع این آیین‌نامه ایجاد امنیت اجتماعی و اقتصادی و فراهم کردن زمینه‌ها و موجبات عادی‌سازی زندگی زنان و کودکان بی‌سرپرست می‌باشد. در ماده۲، بر شناسایی کودکان بی‌سرپرست از طریق هماهنگی با نیروی انتظامی و معرفی آنان به سازمان بهزیستی طی مراحل قانونی و از طریق مراجع قضایی تاکید شده است.
– از دیگر مصوبه‌های مجلس، اصلاح ماده ۹ قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت می‌باشد که در تاریخ ۱۵/۷/۷۵ به تصویب رسید. همچنین اصلاح ماده ۹ قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب ۲۲/۱/۸۰ به این نکته اشاره دارد که مستخدمان زن شاغل و بازنشسته مشمول این قانون که متکفل فرزندان خود می‌باشند.
در ماده ۳، مشمولانی که پس از دریافت کمک‌های بهزیستی به تشخیص مددکاران توانایی لازم جهت کسب درآمد و گذران زندگی عادی را به دست آورده‌اند از شمول اقدامات حمایتی خارج می‌شوند.
در ماده۴، به اقدامات حمایتی از زنان و کودکان بی‌سرپرست اشاره شده است که شامل:
– خدمات آموزشی و تربیتی
– خدمات کاریابی و اشتغال
– مددکاری، مشاوره و راهنمایی
در ماده ۵، به پرداخت‌های غیرمستمر جهت فراهم آوردن امکانات رفاهی، اشتغال، ازدواج و… اشاره شده است.
در ماده ۶ میزان و مدت پرداخت‌های مستمر تعیین شده است که در آن خانواده‌های دو نفر حداکثر ۳۰ درصد حداقل مستمری ماهانه مشمولان قانون استخدام کشوری در هر سال، خانواده‌های سه نفره حداکثر ۳۵درصد، خانواده‌های چهارنفره حداکثر ۴۰درصد و خانواده‌های ۵ نفره و بیشتر حداکثر ۵۰درصد دریافت کنند.
در ماده ۷، به میزان پرداخت مستمری مشمولان سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی (ره) به صورت یکسان و هماهنگ اشاره شده است.
مطابق ماده۹، افراد و خانواده‌هایی که توانایی لازم جهت زندگی متعارف را پیدا کرده‌اند، مجاز به استفاده از حمایت‌های اقتصادی و دریافت مستمری نیستند.
– مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۲۴/۳/۱۳۷۷ قانون تشویق احداث و عرضه واحدهای مسکونی استیجاری را به تصویب رساند که در آن شرایط متقاضیان اجاره یا اجاره به شرط تملیک با حفظ اولویت برای متقاضیان جوان متأهل و افراد کم درآمد و زنان سرپرست خانوار لحاظ شده است.
– در قانون بودجه سال ۱۳۸۱ کل کشور مصوب ۲۲/۱۰/۱۳۸۰ مجلس شورای اسلامی نیز مبلغ چهار هزارو پانصد میلیارد ریال اعتبار برای اعطای تسهیلات بانکی به طرح‌های سرمایه‌گذاری اشتغال‌زای بخش‌های تولیدی، خدماتی، بخش‌های خصوصی و تعاونی و خود اشتغالی با اولویت زنان سرپرست خانوار اختصاص یافته است.
– در ماده ۹۶ قانون برنامه چهارم توسعه، مصوب ۱۱/۶/۱۳۸۳ مجلس شورای اسلامی نیز تأمین بیمه خاص (در قالب فعالیت‌های حمایتی) برای حمایت از زنان سرپرست خانوار و افراد بی‌سرپرست با اولویت‌ کودکان بی‌سرپرست در نظر گرفته شده است.
همچنین تهیه و تدوین طرح جامع توانمند سازی زنان خودسرپرست خانوار با همکاری سایر سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط و تشکل های غیردولتی و تصویب آن در هیات وزیران در شش ماهه نخست سال اول برنامه لحاظ شده است.
اجرایی
در کشور ما اقدامات ملی محدودی در زمینه فعالیت زنان انجام شده است. از مهمترین اقدامات انجام شده در خصوص فقرزدایی زنان در سال‌های اخیر می‌توان به فعالیت ارگان‌هایی مانند کمیته امداد امام خمینی (ره) بهزیستی و وزارت کار و امور اجتماعی اشاره کرد که بر موضوعاتی از قبیل کارآفرینی و مهارت‌آموزی زنان سرپرست خانوار تاکید می‌کند که البته این طرح‌ها سنتی بوده، پاسخگوی نیازهای زنان سرپرست خانوار نمی‌باشند. نهادهای حمایتی داخل کشور لازم است با قشر آسیب‌پذیر جامعه تعامل برقرار کرده، برنامه‌های خود را مطابق با خواسته‌ها و علایق قشر آسیب‌پذیر تهیه و تدوین کنند.
تاکنون بیش از ۴۰۰ هزار طرح خودکفایی توسط کمیته امداد امام خمینی (ره) اجرا شده که ۷۳درصد این طرح‌ها در روستاها و شهرهای کوچک و ۲۷درصد دیگر در سایر نقاط اجرا شده و از این تعداد طرح ۳/۲۳ درصد را زنان سرپرست خانوار اجرا می‌کنند. سالانه بین ۱۲ تا ۱۵ هزار خانواده با اجرای این طرح‌های خودکفایی به استقلال مالی رسیده، از پوشش این نهاد خارج می‌شوند.
در پایان سال ۱۳۸۲ حدود ۲/۲ میلیون خانوار (۱۶ درصد خانوارهای کشور) تحت پوشش مستمر و سازمان یافته خدمات حمایتی کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور، بنیاد شهید و بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی قرار داشته‌اند و علاوه بر آنها، حداقل ۸/۲ میلیون نفر به صـورت موردی یا مقطعی از خدمات و حمایت‌های اجتماعی مقرر استفاده نموده‌اند. بیش از ۶۶درصد از خانواده‌ها، تحت پوشش مستمر خدمات اجتماعی و بیش از ۶۸درصد از خانواده‌ها و افراد، از خدمات موردی مذکور در شمول اقدامات کمیته امداد امام خمینی (ره) بهره‌مند شده‌اند. تأمین معاش در قالب پرداخت‌های نقدی مستمر و کمک‌های جنسی، تأمین خدمات بهداشتی و درمانی در چارچوب برنامه بیمه درمان اقشار نیازمند و منطبق با مقررات قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور، تأمین و بهسازی و ایمن‌سازی مسکن، تأمین زمینه، شرایط و فرصت اشتغال و خودکفایی اقتصادی، تأمین موجبات و وسایل آموزش و تحصیل در سطوح مختلف آموزش عمومی و تحصیلات دانشگاهی، تأمین موجبات و امکانات ازدواج و تشکیل خانواده، تأمین موجبات و کمک به آزادی و رهایی زندانیان معسر واجد صلاحیت و شرایط، زمینه‌های اصلی خدمات معمول در نهاد کمیته امام خمینی (ره) است که زنان و کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، سالمندان روستایی بالای ۶۰سال و افراد و خانواده‌های فقیر و کم‌درآمد روستایی و شهری، موضوع و محور اساسی حمایت‌ها و جامعه هدف می‌باشند.
از جمله اقدامات بهزیستی اجرای طرح توانمندسازی زنان سرپرست خانوار با افزایش توانایی‌های فردی و جمعی زنان از طریق فراهم کردن ضوابط و امکانات لازم به منظور بهبود دسترسی زنان به فرصت‌های اقتصادی، اجتماعی، منابع فرهنگی و بازار اشتغال ‌می‌باشد. خدمات مورد نظر دراین طرح شامل پرداخت مستمری و کمک هزینه جهت وام مسکن و اشتغال، اجرا و تقویت برنامه‌های کاریابی، تقویت خدمات بیمه‌ای، خدمات مشاوره‌ و مددکاری، آموزش مهارت‌های زندگی، ارتقای آگاهی‌های عمومی، اصلاح باورهای نادرست در مورد زنان سرپرست خانوار بوده است.)مرکز آمار ایران(
راهبردها و راهکارها
رویکرد پیشگیری
تلاش جهت کاهش نرخ مرگ و میر مردان سرپرست خانوار و افزایش امید به زندگی
بزرگترین گروه از زنان سرپرست خانوار (۸۰درصد)، زنان بیوه هستند که همسر آنها به دلایلی نظیر سوانح، تصادفات و بیماری‌های فوت شده‌اند، لازم است در جهت کاهش نرخ مرگ و میر مردان سرپرست خانوار و افزایش طول عمر و امید به زندگی آنها اقدامات اساسی انجام گیرد.
کاهش نرخ جرایم در میان مردان سرپرست خانوار
از آن‌جا که تعدادی از زنان سرپرست خانوار به جهت زندانی بودن همسر، مسئولیت سرپرستی خانواده را بر دوش می‌کشند، لازم است با اتخاذ سیاست‌های حبس‌زدایی و ابهام‌زدایی از برخی قوانین نظیر قانون چک و دیه، نرخ زندانی شدن مردان سرپرست خانوار را کاهش داد.
گسترش پوشش بیمه بین روستائیان و عشایر
انجام بیمه روستائیان و عشایر موجب می‌گردد که پس از فوت یا ازکارافتادگی مردان روستایی و عشایر مقرری به خانواده آنها تعلق گیرد و تا حدی مشکلات خانواده‌های زن سرپرست کاهش یابد.
تلاش جهت اعاده حقوق مالی زوجه در زمان فوت یا طلاق از همسر
از آن‌جا که مطابق آموزه‌های اسلامی و قوانین مدنی مهریه، اجرت المثل، ارث زوجه و تنصیف به عنوان حقوق و پشتوانه مالی زوجه محسوب می‌شود، لازم است حکومت اسلامی تدابیری اتخاذ نماید تا زنان در این شرایط به ویژه در شرایطی که طلاق به دلایلی نظیر فساد اخلاقی و اعتیاد همسر انجام می‌شود، به طور کامل به حقوق مالی خود دست یابد.
رویکرد حمایتی
به نظر می‌‌رسد رویکرد حمایتی بیشتر باید متعلق به زنان سالمند و زنانی باشد که سطح سواد پایین‌تری دارند و در شرایطی نیستند که بتوانند شاغل شوند یا حرفه‌ای بیاموزند یا سطح سواد خود را افزایش دهند و نیز زنانی که هیچ نوع درآمدی ندارند و در تأمین نیازهای اساسی خود مشکل دارند و مابقی زنان سرپرست خانوار با رویکرد توانمندسازی و توان‌افزایی جهت تأمین آ‎تیه خود و خودکفایی آماده شوند.
حمایت‌های قانونی