به طور کلی انسان جریانی دائمی از خلق‌ها را تجربه می‌کند. با آنکه به ظاهر تجربه هیجانی در زندگی روزمره نادر هست، اما افراد همیشه حالتی را احساس می‌کنند. آنچه انسان‌ها معمولا” احساس می‌کنند، نوعی احساس، که غالبا” به صورت اثر پسین خلق رویداد هیجانی که قبلاً” تجربه شده است می‌باشد. با این حال، خلق به صورت عاطفه مثبت یا عاطفه منفی وجود دارد؛ یعنی، خلق خوب و خلق بد (دیویدسون^[۱۶]،۲۰۰۳، به نقل از پیرحسینلو، ۱۳۹۳).

لنگ^[۱۷]، برادلی^[۱۸] و کاتبرت^[۱۹] (۱۹۹۰) اعتقاد دارند که هیجانات دو دسته‌اند؛ دسته اول، هیجان‌هایی که به شکل رفتارهای اجتنابی، کنار کشیدن و فرار کردن دیده می‌شوند. دسته دوم، هیجان‌هایی که با رفتارهای دلبستگی، روی آوردن و تمایل و علاقه مشخص هستند. بر این اساس و با این دیدگاه، هیجان نوعی آمادگی برای عمل کردن است و می‌توان آن‌ ها را در قالب هیجان‌های مثبت (خوشایند) مانند شادی و نیرومندی و هیجان‌های منفی (ناخوشایند) مانند غمگینی و خشم طبقه بندی نمود (کاویانی، پورناصح و گلفام، ۱۳۸۴).

هیجان بسته ‌به این که خوشایند باشد یا ناخوشایند اثرات متفاوتی را خواهد داشت. آنچه بدیهی است اینکه هیجانات مثبت دارای فوایدی هستند. از مزایای هیجانات مثبت و خوشایند اینکه امید به زندگی را افزایش می‌دهند و موجب سلامتی طولانی مدت و بهزیستی می‌شوند، اثرات تشویق کننده داشته و عمل و تفکر را وسعت می‌بخشد (فردریکسون و لوینسون^[۲۰]، ۱۹۹۸). هیجان­های خوشایند مزایای متعددی را می‌توانند به همراه داشته باشند.

۲-۳-۳ غلبه

بعد غلبه در هیجان به احساس کنترل یا عدم کنترل افراد در یک وضعیت تعریف می‌شود (گوایزا کیسدو،۲۰۰۹).

۲-۴ رسانه و تارنما

فناوری‌های نوین ارتباطی با سرعت باور نکردنی در حال رشد و گسترش است و تمام حوزه ­های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جهان را دستخوش تحولات و دگرگونی‌های بنیادی ‌کرده‌است (اسکندری، میراسماعیلی،۱۳۹۱).

یافته ­های پژوهش بهروز فرجزاد( ۱۳۹۲) در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد با موضوع «بررسی مقایسه­ ای عوامل مؤثر بر استفاده، رضامندی و اعتماد دانشجویان تهرانی دانشگاه های دولتی شهر تهران از و به اخبار شبکه های سراسری سیما ، ماهواره ای بی.بی.سی فارسی و صدای آمریکا (VOA)» نشان می­دهد میزان استفاده ، رضامندی و اعتماد دانشجویان به اخبار شبکه های مورد بررسی با یکدیگر دارای تفاوت معناداری است به­ طوری که ‌می‌توان گفت میزان استفاده و رضامندی دانشجویان از اخبار شبکه ماهواره­ای بی.بی.سی فارسی و نیز اعتماد آنان به اخبار این شبکه بیشتر از اخبار شبکه های سراسری سیما و ماهواره ای صدای آمریکا(VOA) است.

رسانه های جدید با ویژگی‌های خاص خود در اوج انقلاب اینترنتی و قدرت اول دنیای امروز اینترنت هستند و کاربران از انواع مختلف آن‌ ها اعم از شبکه های اجتماعی و وبلاگ‌ها و سایت‌های خبری و غیره استفاده می‌کنند (مولایی، ۱۳۹۰).

استپانوا^[۲۱] معتقد است تارنماها و شبکه های اجتماعی دو کارکرد مهم در تحولات منطقه ای دارند الف)سازماندهی تظاهرات؛ب)انتشار اطلاعات تحولات منطقه از طریق تبلیغات بین‌المللی (استپانوا، ۲۰۱۱: ۲).

بهار عربی نه تنها سال‌های دیکتاتوری را به چالش کشید بلکه مردم را توانمند ساخت و تا مقتدرانه از فناوری‌ها و رسانه های جدید برای ساختن ارزش‌های مشترک گام بردارند و از انقلاب حمایت کنند (بوگلاف^[۲۲]،۲۰۱۱، ۲). رسانه به عنوان هدایتگر حرکت‌های فکری و انقلابی نقش بسیار مهمی را در جوامع بشری بازی می‌کند.

رشد بی­سابقه­ استفاده از تارنماها از جمله رشد بی­سابقه ۴/۷۷ درصدی کاربران اینترنت در شمال آفریقا در نوع خود جالب است. خاورمیانه با رتبه­ی رشدی ۸/۲۹ درصدی رتبه چهارم دنیا را دارا است (برازجانی،۱۳۹۰: ۴۵۰).

موارد عینی بالا و همان طور که ذکر شده تارنماها و رسانه ها به عنوان ابزارهای بسیار حیاتی هستند که با سرعت باور نکردنی در حال رشد است و تأثیرات مختلفی را می‌تواند بر مخاطبان داشته باشد.

۲-۵ کلمات

در زمینه­ کلمات و بار احساسی آ­ن­ها مطالعات زیادی انجام شده است با این حال، با توجه ‌به این موضوع و همچنین رشد چشمگیر کاربران اینترنت، تحقیقات انجام شده بیشتر به صورت غیرمستقیم حوزه تارنماهای خبری را مورد مطالعه قرار داده‌اند و حجم تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از کشور در حوزه رادیو و تلویزیون به مراتب بیشتر از حوزه تارنماهای خبری است (عبدالله، ۱۳۸۷).

نیلوفر کشتیاری و همکاران(۲۰۱۴) به طراحی، تالیف و ارزیابی یک پایگاه داده­ی گفتاری احساسی جامع برای گفتگوهای محاوره­ای فارسی پرداخت. پایگاه داده شامل مجموعه ۹۰ تایی از جملات جدید در فارسی در ۵ حالت عصبانیت، تنفر ،ترس، خوشحالی و ناراحتی و حالت خنثی است. شامل ۴۷۰ جمله است. اعتبار این پایگاه داده توسط گروه ۳۴ نفره تست شده است. سخنان شناخته شده ۵ بار بیشتر شانس معتبر شدن داشتند (۷۱٫۴%). آنالیز صوتی سخنان معتبر ‌بر اساس تفاوت: دانگ صدا،شدت،و مدت شناسایی شدند برای بهتر تشخیص دادن توسط شنوندگان این جملات توسط دو فارسی زبان (یک مرد، یک زن) و در سه حالت بیان شده اند: ۱)متجانس ۲) نامتجانس ۳)پایه(همه ی احساسات و جملات خنثی) و توسط دو گروه ۱۱۲۶ نفره فارسی زبان معتبرسازی شده اند.

سودرهلم و همکاران (۲۰۱۳)، در پژوهشی با عنوان رتبه بندی خوشایندی و برانگیزانندگی ۴۲۰ اسم فنلاندی با توجه به سن و جنسیت به رتبه بندی ۴۲۰ اسم فنلاندی با توجه به سن و جنس آزمودنی‌های ۷۷-۱۶ سال پرداخته آنالیز نشان داد که واریانس لغات مثبت بیشتر از منفی توزیع شده در نتیجه ارتباط منفی درونی بین خوشایندی و برانگیزانندگی شیب تندتری نسبت به ارتباط مثبت داشت. همچنین نتایج تحلیل جداگانه همبستگی نشان داد که رابطه بین خوشایندی و برانگیزانندگی ‌در مورد کلمات منفی بسیار بیشتر بوده برای کلمات خنثی هم این نتایج معنی دار بود در حالی که کلمات مثبت این‌گونه نبود؛ یعنی کلمات منفی کمی با برانگیزانندگی کم وجود داشتند. به لحاظ جنس زنان تمایل بیشتری برای مثبت‌تر نشان دادن نسبت به مردها داشتند و زنان کلمات منفی را منفی‌تر گزارش می‌نمودند. جوانان منفی‌ها را کمتر منفی می‌دیدند به طور کلی بین زنان و مردان تفاوت معنی داری در برانگیزانندگی کلمات وجود نداشت. ‌در مورد سنین مختلف هم نتایج به صورت جزیی تر بیان شد.

مورس^[۲۳]و همکاران (۲۰۱۳) برای ۴۳۰۰ کلمه عمدتاً اسم صفت قید و افعال انگلیسی برای دو گروه بلژیکی و انگلیسی هنجاری از خوشایندی و انگیختگی و غلبه با بهره گرفتن از پرسشنامه SAM ارائه شده است که همبستگی معناداری بین ارائه­ گزارش دو گروه مذکور به دست آمد.

مطالعه­ کلمات از آنجایی که قادر به کنترل شناختی آن‌ ها با چندین ابزار شناخته شده هستیم و برای تحت تأثیر قرار دادن پردازش شناختی به طور عینی به کار می­رود آسان است (سودرهلم^[۲۴] و همکاران، ۲۰۱۳).

گیلت^[۲۵] و همکاران (۲۰۱۲) مطالعه ای انجام دادند و در آن انگیختگی و خوشایندی-ناخوشایندی ۸۳۵ کلمه فرانسوی را با بهره گرفتن از پرسشنامه SAM بین افراد جوان، میانسال، و بزرگسالان مورد مطالعه قرار دادند.

گفتار نخست – تفاوت خروج از حدود اختیار با عدم صلاحیت و معیار حدود اختیار داور

بند نخست – تفاوت خروج از حدود اختیار با عدم صلاحیت

این یک امر بدیهی است که مرجع داوری، به لحاظ صلاحیت استثنایی برای رسیدگی به اختلافات حقوقی قابل توافق اشخاص، و صدور رأی قابل اجرا، باید رسیدگی و رأی خود را محدود به اختیارش کرده و از حدود این اختیار تجاوز ننماید تا اعتبار رأی او، در معرض تردید قرار نگیرد.

در قوانین کلیه کشورها و نیز در کنوانسیون‌های مربوط به داوری، صدور رأی خارج از حدود اختیارات مرجع داوری، یکی از موارد عدم شناسایی و اجرای رأی داوری یا ابطال آن شناخته شده است. به هنگام تهیه و تنظیم کنوانسیون‏های مربوط به داوری، در این خصوص، بحث و گفتگوی کمتری به عمل آمده و در اغلب متون مربوطه تقریباً عبارات مشابهی در این باره، به کار رفته است.

وقتی فقط ادعا می‌شود مرجع داوری خارج از حدود اختیار خود، رأی داده است این امر ‌به این معنی است که یک موافقت‏نامه داوری معتبر، وجود دارد؛ مرجع داوری، موافق شرایط مذکور در موافقت‏نامه داوری، یا قانون حاکم، تشکیل شده و آرای صلاحیت رسیدگی و صدور رأی داوری بوده است؛ نهایتاًً این مرجع صلاحیت‏دار، خارج از حدود اختیار خود، رأی داده است؛ از این رو ادعای صدور رأی خارج از حدود اختیار، با ادعای عدم اعتبار موافقت‏نامه داوری، ادعای عدم صلاحیت مرجع داوری، ادعای خروج داور از چهارچوب قواعد حاکم بر جریان رسیدگی داوری، فرق دارد.

ادعای عدم صلاحیت مرجع داوری، بر این امر مبتنی است که شرایط مذکور در موافقت‏نامه داوری و در صورت فقدان توافق طرفین در این باره، شرایط مذکور در قانون درخصوص تعداد و شیوه و شرایط قانونی داوران، رعایت نشده است. چنین ادعایی تحت شرایط و چارچوب خاص خود، قابل طرح است. مواد (d) 5 کنوانسیون ۱۹۵۸ نیویورک، (d) (1) 9 کنوانسیون اروپایی راجع به داوری تجاری بین‌المللی، (Iv) (1) 34 قانون نمونه داوری آنسیترال و (و) (۱) ۳۳ قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران، مربوط به طرح این ادعاست. چنین ادعایی در نظام داوری قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸، بر اساس بند ۱ ماده ۶۶۵ ناظر به مواد ۶۳۳ -۶۳۵ و مواد دیگر مربوط به نحوه انتخاب، تعداد و شرایط داوران، که جزء قوانین موجد حق هستند، قابل طرح است.

ممکن است ایراد و ادعای عدم صلاحیت مرجع داوری، مبتنی بر فقدان یا عدم اعتبار موافقت‏نامه داوری باشد. این‌گونه ایراد و ادعا، در واقع، ایراد ادعای عدم اعتبار موافقت‏نامه داوری، به موجب قانون حاکم بر آن است. لذا اصولاً نباید تحت عنوان عدم صلاحیت مرجع داوری مطرح شود؛ بلکه باید تحت عنوان، عدم اعتبار موافقت‌نامه داوری، اقامه گردد. این ادعا، ‌در کنوانسیون نیویورک در ماده (a) (1) 5، در کنوانسیون اروپایی ۱۹۶۱ در ماده (a) (1) 9، در قانون نمونه داوری آنسیترال در ماده (I) (a) (2) 34 عنوان شده است. صدور رأی داوری با وجود عدم اعتبار موافقت‏نامه داوری، مخالف ماده ۶۳۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸ و قوانین موجد حق است و چنین رأیی بر اساس بند ۱ ماده ۶۶۵ این قانون قابل ابطال است.

ادعای عدم رعایت قواعد حاکم بر داوری، از سوی داور، که نوعی خروج داور از حدود اختیار وظایف است، در صورتی که منجر به صدور رأی خارج از موضوع داوری نشده باشد در صورت اثبات، از جهات ابطال رأی داوری تحت عنوان تخلف از آیین دادرسی است که در کنوانسیون‌ها و قوانین یاد شده، تحت همین عنوان شناسایی شده است.

وقتی ادعای صدور رأی خارج از حدود اختیارات داور عنوان می‌شود اثبات ادعا مدعی است و هیچ گونه اصلی^[۷۰] به نفع او جریان ندارد.

بند دوم – ملاک حدود اختیار داور

۱٫ اولین سخن درباره صدور رأی خارج از حدود اختیار داور، مربوط به ملاک تعیین حدود اختیار مرجع داوری، است.

۱-۱٫ در موافقت‌نامه‌های داوری مربوط به اختلاف موجود^[۷۱]، ملاک تعیین حدود اختیارات مرجع داوری، از نظر موضوع داوری، موافقت‌نامه داوری است در این نوع موافقت‌نامه‌ها، موضوع مأموریت داور^[۷۲]، همان موضوع موافقت‌نامه داوری است و مرجع داوری، نباید از چهارچوب این موافقت‌نامه و توافق‌های طرفین در جریان رسیدگی، راجع به تغییر موضوع داوری خارج شود.

۲-۱٫ در موافقت‌نامه‌های داوری مربوط به اختلاف آینده^[۷۳]، وضع فرق می‌کند. معامله‌ای بین طرفین واقع شده است طرفین آن، توافق کرده‌اند اختلاف یا اختلافات مربوط به آن معامله، یا ناشی از آن را به داوری ارجاع کنند. در جریان اجرای چنین معامله‌ای، ممکن است اختلافات زیادی، بین طرفین، بروز کند و داوری‌های متعدد، مورد پیدا نماید؛ در نتیجه، موضوعی که به داوری ارجاع می‌شود ممکن است موضوعی از مسائل مختلف مذکور در شرط داوری، یا همه اختلافات مذکور در آن باشد. در شق اول، حدود اختیارات مرجع داوری، از نظر موضوع رأی، بر اساس آنچه در درخواست داوری عنوان شده است و به شرط داوری مربوط است، تعیین می‌گردد.

امکان دارد آنچه مورد رأی مورد رأی واقع می‌شود خارج از مأموریت داور اما در محدوده شرط داوری یا حتی خارج از آن نیز باشد. در این مورد، به هر حال، ملاک، درخواست داوری و مأموریت داور است نه شرط داوری. لذا آنچه خارج از مأموریت داور در رأی آمده است خارج از حدود اختیارات مرجع داوری است.

در شق دوم، ملاک کار، شرط داوری است. هرگاه ادعا شود مرجع داوری خارج از حدود اختیار خود، رأی داده است برای رسیدگی ‌به این ادعا، باید شرط داوری را ملاک قرار داد.

۲٫ ادعای صدور رأی خارج از حدود اختیار، ممکن است مربوط ‌به این باشد که داور به چیزی متفاوت از آنچه یا بیشتر از آنچه مورد ادعا بوده است رأی داده است. در هر دو حال مسئله جنبه موضوعی دارد و ملاک کار نیز به نحوی به توافق طرفین و درخواست داوری مربوط است. گاهی ممکن است مسأله جنبه حکمی پیدا کند و مستلزم رجوع به قانون حاکم بر ماهیت دعوا باشد: وقتی شمول یا عدم شمول شرط داوری ضمن عقد بیع، به برات صادره ‌در مورد ثمن، مطرح است و موافقت‌نامه داوری در این مورد ساکت است چون موضوع به حدود تعهدات ناشی از عقد بیع مربوط است باید به قانون حاکم بر ماهیت دعوا مراجعه شود.

بند سوم – ابطال کل یا جزء رأی داوری

وقتی رأی داوری کلاً خارج از حدود اختیارات مرجع داوری^[۷۴] است کل رأی قابل ابطال است. ممکن است رأی در بخشی در محدوده اختیار مرجع داوری و در بخش دیگر خارج از آن باشد. آن قسمت از رأی که خارج از حدود اختیار داور است ممکن است چیزی غیر از یا بیشتر از آنچه به داوری ارجاع شده است باشد. در عین حال ممکن بخش خارج از حدود اختیار، از بخش ارجاعی قابل تفکیک باشد یا نباشد. در هر حال چنانچه بخش خارج از حدود اختیار داور، از بخش ارجاعی، قابل تفکیک باشد، فقط آن قسمت، ابطال می‌شود اما چنانچه قابل تفکیک نباشد چاره‌ای جز ابطال کل رأی نخواهد بود.

بند چهارم – در متون بین‌المللی و قوانین و آرای کشورها

الف) در متون بین‌المللی و قوانین کشور‌ها

۱- اخلاق

علم اخلاق عبارت است از فنی که درباره ی ملکات انسانی بحث می‌کند : ملکاتی که مربوط به قوای ثباتی ، حیوانی و انسانی است و ملکات خوب و ارزشمند را از ملکاتی و اوصاف زشت و منفی جدا می‌سازد تا انسان با آرامش خود به ملکات ارزشمند سعادتعلمی و عملی خود را به کمال رساند و رفتار و اعمال شایسته ای داشته باشد ؛ چنان که رضایت و تحسین افراد جامعه را به سوی خود جلب کند .

۲- تزکیه

« تزکیه » تربیت و رشد دادن چیزی به شکل مطلوب و شایسته است .

۳- هدایت

هدایت عبارت است از دلالت به هدف با نشان دادن راهی که آدمی را به غایت مطلوب برساند و آن خود نوعی به مطلوب رساندن و ایصال الی المطلوب است . حقیقت هدایت به خداوند متعال قایم است.

علامه طباطبایی تعلیم و تربیت را مفهوم واحد دانسته آن ها را جداگانه بررسی و تعریف می‌کند . تعلیم ، هدایت و ارشاد ذهن فراگیر به وسیله ی معلمی آگاه است تا مطالبی را که فراگیری آن ها برای دانش آموز دشوار است ، بیاموزد ؛ ‌بنابرین‏ ، تعلیم آسان کردن راه و نزدیک کردن مقصد است ؛ نه ایجاد کردن آن ها .

۳-۲-۴مفهوم تربیت معنوی:

و به زعم بهشتی تربیت، دارای هشت زمینه و ساحت است. به عبارت دیگر، هشت نوع تربیت داریم: تربیت دینی، تربیت اخلاقی، تربیت عرفانی، تربیت اجتماعی، تربیت جنسی، تربیت عاطفی، تربیت عقلانی و تربیت بدنی. مقصود ما از تربیت معنوی، تربیت جامعی است که در برگیرنده تربیت دینی، اخلاقی و عرفانی است. تربیت دینی:ارائه و یاد دادن مجموعه گزاره‌ها و رفتارهای آگاهانه و هدف‌دار مربوط به دین؛ به گونه‌ای که افراد در زندگی و رفتار خود به آن آموزه‌ها متعهد و پایبند شوند.تربیت اخلاقی:این مفهوم، به تازگی رایج شده و پیش از این، کاربرد مشهور و معروف آن، تهذیب نفس و تزکیه اخلاقی بوده است؛ اما به موجب ورود اندیشه‌های تربیتی متفکران غربی در جامعه اسلامی، اصطلاح «تربیت اخلاقی» نیز رفته‌رفته شهرت یافته است. مقصود از تربیت اخلاقی، آموزش اصول و ارزش‌های اخلاقی و تلاش در جهت پرورش گرایش‌ها و فضیلت‌های اخلاقی است.تربیت عرفانی:مقصود از تربیت عرفانی این است که آدمی در راه پرورش توانایی‌های باطنی خویش، از مراتب پست و حضیض دنیای حس و ماده عبور کرده و از چنگ نفس اماره رهایی یابد و ایمان و اخلاص و عشق به خدا را تجربه کند؛ همزمان با پیمودن منازل، حالات و مقامات، جذبه‌ها، نفحه‌ها و حالات روحانی را دریابد و به فنای فی‌الله و بقای بالله باریابد.( بهشتی، ۱۳۸۷)

۳-۲-۴-۱انسان شناسی علامه طباطبایی

از آنجا که نوع نگرش هر محقق به ماهیت انسان تاثیر بسزایی بر دیدگاه های تربیتی او دارد ، بیش از بررسی دیدگاه های تربیتی علامه طباطبایی (ره) نخست ، گذری اجمالی به دیدگاه های وی در زمینه ی انسان شناسی ، معرفت شناسی و ارزش شناسی خواهیم داشت تا راه برای استنباط دیدگاه های تربیتی ایشان فراهم گردد ابتدا به طور مختصر ، به ویژگی هایی که علامه طباطبایی از انسان ارائه کرده ، اشاره می‌کنیم :

۱- انسان موجودی است که از تن و روان ترکیب یافته است . این دو ، پیوسته در زندگانی دنیوی همراه و ملازم یکدیگرند . هنگام مرگ ، روح از بدن جدا شد ، سپس انسان به نزد خدا باز می‌گردد .

۲-انسان صاحب ابزاری است که او را قادر می‌کند بر جهان آگاهی یابد . خداوند متعال نوع انسان را که آفرید قوای ادراکی در او به ودیعت نهاد و چشم و گوش و . . . قوای باطنی برایش قرار داده ، او را نیروی فکر عطا فرمود که بتواند به وسیله ی آن ، از حوادث گذشته و آینده اطلاع یابد .

۳- انسان موجودی صاحب علوم عملی است ؛ مجموعه ای از باید ها و نباید ها که آدمی به اقتضای قوا ، امکانات و نیازهای خود به وجود می آورد و آن ها را واسطه ی استکمال خود قرار می‌دهد . این علوم محصول احساسات درونی آدمی است که تحت تاثیر نیازها و ویژگی های دستگاه های بدن آدمی آن ها را به وجود می آورد . این علوم ابزاری است که از جنس فکر تا در میدان کار و کوشش تصرف و تسخیر طبیعت موفق باشد . (صالحی و یار محمدی،۱۳۸۷)

۴- انسان موجودی استخدام گیر است . شاید یکی از اساسی ترین نظریه های انسان شناسی علامه طباطبایی همین است . به نظر می‌رسد ایشان ‌در مورد طبیعت آدمی به دو سرشت اولیه و ثانویه اعتقاد دارد و این ویژگی یعنی استخدام ، از سرشت اولیه آدمی است به سخن دیگر ، آدمی به سرشت اولیه موجودی منفعت جو است و تمامی عمل ها و حرکت هایش در جهت منافع و مصالحش است .

۵- انسان طبعاً مدنی و اجتماعی است . آدمی به سبب روح استخدام گری که دارد ، به اجتماع روی می آورد و اینکه ایشان می فرماید آدمی طبعاً مدنی است به همین معنا است : « ‌بنابرین‏ ، لزوم اجتماع مدنی و عدالت اجتماعی امری است که بشر ناچار از پذیرفتن آن است . »

۶- انسان دارای فطرت است ، « فطرت » از واژه های کلیدی اندیشه ی انسان شناسی علامه طباطبایی است . وی درباره فطرت چنین می فرماید :

« انسان نیز مانند سایر انواع مخلوقات فطرتی دارد که او را به سوی تکمیل نواقص و رفع حوایج هدایت نموده ، آنچه را نافع برای اوست و آنچه را برایش ضرورت دارد ، به او الهام می‌کند ؛ پس انسان فطرتی ( خلقتی ) خاص دارد که او را به نسبتی خاص ، به زندگی هدایت می‌کند و راه معینی دارد که به هدف و غایتی خاص منتهی می شود (طباطبایی، ۱۳۷۲،ص۲۰۰)

۳-۲-۴-۲ارزش شناسی علامه طباطبایی

ارزش ها بخشی از تعلیم و تربیت را تشکیل می‌دهد . نظری اجمالی به ارزش شناسی علامه طباطبایی به محقق در تبیین ماهیت تعلیم و تربیت کمک می‌کند . از دیدگاه علامه طباطبایی ارزش ها ، گزاره ها و مفاهیمی است که در حوزه ی ادراک های عملی یا اعتباری قرار می‌گیرد . این مفاهیم و گزاره ها ، ساخته و پرداخته ی دستگاه شناختی آدمی است که برای ارضای نیازها و کسب کمال و سعادت تهیه می شود . به زعم ایشان این ادراک ها محصول قوه خیال با وهمیه است .

حیات دنیوی آدمی تحت تاثیر دو اصل اساسی است که عبارت است از :

الف – کوشش برای حیات

ب – انطباق یا احتیاج ها

‌بر اساس اصل انطباق با احتیاج ها که بر تمامی شئون نفسانی و جسمانی اش حاکم دست ، آدمی تلاش می‌کند آنچه را برایش مفید است . جذب و آنچه را برایش ضرری دارد . دفع کند . در جمع بندی نهایی ، در خصوص دیدگاه ارزش شناسی علامه طباطبایی می توان گفت که از نظر وی ، ارزش ماهیتاً ذهنی بوده ، وجودی مستقل از ما ندارد و ذهن تحت تاثیر احساسات و با رعایت گرفتن مفاهیم ماهوی و اعتباری عام ، به وضع اعتباریات اقدام می کند . این ها با مفاهیم و ادراک های حقیقی تفاوت اساسی دارد . وضع این اعتباریات به قصد پیامد ها آن صورت می‌گیرد که رفع نقص و کسب کمال و سعادت است . در حقیقت ، پیامدهای اعتباریات محمل توجیه آن ها‌ است . (صالحی و یار محمدی،۱۳۸۷)

مقدمه

تحقیق عبارت است از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین، ‌بنابرین‏ تحقیق است که از طریق آن ‌می‌توان درباره ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت با آن شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گرد آوری شواهد و تبدیل آن­ها به یافته­ ها تحت عنوان روش شناسی یاد می­ شود. این سوال که چگونه داده ­ها گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد به طوری که ابهام حاصل از آن­ها به حداقل ممکن کاهش یابد مربوط به روش شناسی تحقیق است. در انجام دادن پژوهش به منظور کسب شناخت باید مجموعه ­ای از گزاره ­ها (فرضیه ­ها با سوالات تحقیق ) را تدوین کرد و سپس آن­ها مورد آزمون قرار داد یا پاسخ آن­ها را فراهم کرد. این امر، فرایند پژوهش را هدایت کرده و پژوهش گر را در به دست آوردن شناخت یاری می­ کند. بر این اساس، روش تحقیق وسیله یا طریقه تعیین این امر است که چگونه یک فرضیه تحقیق مورد تأیید قرار ‌می‌گیرد یا رد می­ شود به عبارت دیگر روش تحقیق چارچوب عملیات یا اقدامات جستجوگرایانه برای تحقیق هدف پژوهش، جهت آزمون فرضیه یا پاسخ دادن به سوال­های تحقیق را فراهم ‌می‌آورد یک پژوهش گر ‌می‌توان از روش­های مختلف تحقیق بهره گرفت و روش تحقیق مناسب بر اساس فرضیات تحقیق را انتخاب نماید .

روش تحقیق

در تحقیقات علمی، انتخاب روش متناسب با ماهیت تحقیق اهمیت زیادی دارد. زیرا هر تحقیق اهمیت روش خاص مناسب با خود را می­طلبد. ‌بنابرین‏ در انتخاب روش تحقیق باید نهایت دقت را مبذول داشت.

در تحقیق حاضر برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیرهای وابسته از روش پیمایشی استفاده شده است. علت انتخاب روش پیمایشی ‌به این دلیل است که با مقایسه دقیق ویژگی­های مختلف موردها به استنباط علمی نائل شویم. از طرفی دیگر با توجه ‌به این که جامعه مورد مطالعه وسیع است، روش پیمایشی روشی است که از سایر روش­های دیگر برای انجام این مطالعه مناسب ‌می‌باشد. در این تحقیق در راستای فرضیات تحقیق و با بهره گرفتن از روش پیمایشی و تکنیک پرسشنامه­ای، اطلاعات جمع‌ آوری شده است.

در این مطالعه به منظور بررسی نقش فاصله جغرافیایی بین حسابرس و مشتری در کیفیت حسابرسی ۱۳۸۵، ۵۰ پرسشنامه توزیع شده و پس از تکمیل آن ها داده ­های حاصل از آن استخراج شد. برای اینکه بتوان فرضیه ­های تحقیق را مورد بررسی قرار داد، شش مدل تشکیل شده است. سپس با استفاده روش ناپارامتریک سه روش به شکلی مجزا برای بررسی فروض تحقیق به کار گرفته شده است. در این مطالعه روش اول شامل مقایسه میانگین به دست آمده از شاخص­ های متغیرهای مورد مطالعه است. روش دوم شامل تحلیل ANOVA است تا ارتباط بین فاصله مکانی با متغیرهای مورد بررسی مشخص شود. روش سوم استفاده از ضریب همبستگی است.

تعاریف علمی و نظری تحقیق و سطوح سنجش آن­ها

در مطالعات پیمایشی تعریف مفاهیم و متغیرهایی که در تحقیق به کار رفته؛ و مشخص کردن تعریف عملیاتی و تعیین سطوح سنجش آن­ها برای آزمون فرضیات بسیار ضروری است. در تعریف نظری متغیرها باید به دو نکته توجه کرد: نخست اینکه فضای مفهومی واژه ­ها باید به طور پایدار حفظ تثبیت شود تا همه افراد تحت آن یک مفهوم را درک کنند. دوم اینکه تعریف به گونه ­ای دقیق باشد که بتوان آن را به سادگی بررسی نمود.

در مرحله بعد تعریف عملیاتی متغیرها بدان جهت صورت ‌می‌گیرد که بیشتر مفاهیمی که در تحقیقات جمعیت شناسی به کار می­رود عام و انتزاعی و یا کیفی هستند که باید به حالت خاص، عینی، کمی و مفاهیم قابل بررسی برگردانده شود. علاوه بر این در تحقیقات تجربی و اجتماعی جهت محاسبات آماری و استفاده از تکنیک­های آماری مناسب و کمی ساختن جنبه­ های کیفی رفتار و همچنین جهت آزمون تجربی نظریه ­ها و فرضیات لازم است که سطوح سنجش متغیرهای تحقیق مشخص شود. در ادامه سعی شده که مفاهیم و متغیرهای عمده در تحقیق حاضر به صورت علمی و نظری تعریف شده و سطوح سنحش آن­ها نیز مشخص گردد.

جامعه آماری

در این پژوهش ۵۰ نفر از متخصصین حسابرسی شرکت های پذیرفته شده بورس در تهران در نظر گرفته شده اند.

واحد آماری

تمام متخصصین حسابرسی شرکت های پذیرفته شده بورس در تهران که حاضر به همکاری هستند.

روش نمونه گیری

با توجه به حجم جامعه و عدم امکان جمع‌ آوری اطلاعات از تمامی افراد، ناگزیر تعدادی از جامعه آماری را به عنوان معرف و به شیوه نمونه گیری احتمالی طبقه بندی استفاده شده است.

حجم نمونه

چون مطالعه از نوع پیمایشی و به دست آوردن نسبت­ها ‌می‌باشد و بر اساس دادهای تحقیق­ها مشابه دیگر نسبت حسابرسانp=0.95 بوده و بر اساس نوع تحقیق d=0.05 ، =۰٫۰۵α در نظر می­گیریم که به دست می ­آید و بر اساس فرمول زیر میزان حجم نمونه برابر

چون تعداد حسابرسان زیاد می‌باشد، میزان N جامعه را بی­نهایت فرض کردیم و از فرمولی استفاده کردیم که N ندارد و البته تعداد نمونه به دست آمده از فرمول بدون حضور N بیشتر از فرمول با حضور N است. ما در این پژوهش برای اطمینان داشتن از نتایج میزان نمونه خود را ۵۰ در نظر گرفتیم.

روش و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات

همان‌ طور که در قسمت قبل ذکر شد روش تحقیق مورد استفاده در این تحقیق روش پیمایشی است در روش پیمایشی داده ­های مربوط را ‌می‌توان از طریق فنون متعددی نظیر مصاحبه، پرسشنامه و مشاهده گردآوری کرد. در بسیاری از مطالعات ممکن است از چندین روش تحقیق برای جمع‌ آوری اطلاعات استفاده شود. در این روش­ها اطلاعات با طرح و نقشه قبلی جمع‌ آوری می­ شود.

اگرچه در تحقیقات پیمایشی از تکنیک­های مختلفی نظیر مشاهده، مصاحبه، مطالعه رسمی (مطالعات گزارشات رسمی، پرونده ­ها) و نظایر آن استفاده می­ شود. اما از آنجا که در این تحقیق به دنبال به دست آوردن تاثیر فاصله مکانی حسابرس بر کیفیت حسابرسی هستیم و داده های موجود از شرکت ها در بورس، اطلاعات لازم را در اختیار ما نمی گذاشت، تنها راه، استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بود.

روش استخراج و تجزیه و تحلیل اطلاعات

پس از جمع‌ آوری اطلاعات، پرسشنامه ­ها کدگذاری و کدها بر روی کدبرگ­ها ثبت شده و آن­گاه اعداد ثبت شده به رایانه انتقال داده و سپس با بهره گرفتن از نرم افزار “”spss نمودارها رسم شده و تحلیل آماری انجام شده است.

داده ­های جمع‌ آوری شده در دو سطح توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار ‌می‌گیرد. در سطح توصیفی با بهره گرفتن از نمودارهای میله­ای و جعبه­ای چون فهم آن­ها راحت­تر است به توصیف متغیر مورد نظر و اثر متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته پرداخته شده. در سطح استنباطی برای تجزیه و تحلیل رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته درونی از روش همبستگی و رگرسیون استفاده شده.

فصل چهارم

برآورد مدل و تفسیر ضرایب

مقدمه

در فصل گذشته به معرفی متغیرها، تصریح مدل و بررسی اجمالی روش انجام تحقیق پرداخته شد. در این فصل، ابتدا به تحلیل روند متغیرها و انجام آزمون­های مرتبط با موضوع مورد مطالعه پرداخته خواهد شد. سپس اعداد به دست آمده تفسیر می­گردد. الگوی مورد استفاده در این مطالعه، با بهره گرفتن از رهیافت­های آماری و روش ناپارامتریک مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. همان طور که در فصل قبل تشریح شد، به منظور بررسی فروض مطرح شده، داده ­های مورد نیاز از طریق ابزار پرسشنامه جمع‌ آوری شده و به تشریح متغیرها پرداختیم.

اگرچه در اصل مذکور به گستره نظارت شورا اشاره شده است ولی نوع این نظارت را مشخص نکرده است.در کتب فقهی و در متون حقوقی دو نوع نظارت “استصوابی” و “استطلاعی” نام برده شده است.طبق تعریف، نظارت استصوابی نظارتی است که کلیه اقدام های ” مجری” با تصویب “ناظر” باید انجام شود. اما در نظارت استطلاعی، “مجری” به طور مستقل حق تصمیم گیری و اجرا داشته و” ناظر” به امر “نظارت بر حسن اجرای وظایف محوله” توسط مجری و “عدم تخطی او از میزان قوانین و مقررات مربوط و یا عرف شایع و جاری” می پردازد و در صورت برخورد با تعدی و یا تفریط مجری، مراتب را حسب مورد به مرجع ذیصلاح گزارش کرده تا تصمیم مناسب توسط مرجع ذیربط اتخاذ شود^[۱۰۹]. با توجه به اصل ۹۹ قانون اساسی و مطالب مذکور، نوع و چگونگی نظارت شورای نگهبان، جای بحث دارد.

در حال حاضر، طبق اصل ۹۸ ” وظیفه تفسیر قانون اساسی” بر عهده شورای نگهبان است. واین شورا در پاسخ به استعلام ” رئیس هیئت مرکزی نظارت شورای نگهبان بر انتخابات” بیان داشت که نظارت مذکور در اصل ۹۹ قانون اساسی، از نوع استصوابی است و شامل تمام مراحل اجرایی انتخابات از جمله تأیید و رد صلاحیت کاندیداها می شود.

صرف نظر از تفسیر شورای نگهبان که با استناد به اصل ۹۸ قانون اساسی، معتبر و لازم الاجرا می‌باشد، بهتر است از دیدگاه حقوقی و فقهی نیز مورد بررسی قرار گیرد.

در این میان برخی دلایل مبنی بر مخالفت با نظارت استصوابی شورای نگهبان بوده و بر استطلاعی بودن آن تأکید دارند و در مقابل برخی دیگر از نظرات بر استصوابی بودن آن دلالت دارد که در ادامه به آن ها پرداخته می شود.

دلایل مخالف با نظارت استصوابی:

الف: از آنجایی که نظارت استصوابی در مقام تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان نمایندگی، تحدید آزادی و اختیار مردم را به دنبال دارد، لذا در مقام تفسیر، حدود نظارت باید به حداقل آن که ” استطلاعی” می‌باشد، اکتفا کند و چنانچه منظور مقنن از موضوع نظارت ” نظارت استصوابی” باشد در مقام تدوین و تصویب اصل ۹۸، باید صراحتاً اعلام کند. از این رو ” سکوت در مقام بیان” حمل بر عدم جواز این برداشت است^[۱۱۰].

ب: اعمال نظارت استصوابی شورای نگهبان، “متناسب با سلیقه و جهت فکری آنان” در تقابل و یا تنافر با اراده واضعان قانون اساسی و ۱۷ اصل از اصول قانون اساسی است^[۱۱۱].

ج: یکی دیگر از دلایل مخالفان نظارت استصوابی، موضوع سابقه تاریخی تسری حدود نظارت استصوابی بر تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان ورود به صحنه انتخابات می‌باشد.

با استناد به مواد ۵۲ و تبصره یک آن و ماده ۵۳ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی، هیــاٌت های اجرایی مراکز حوزه های انتخابیه در موعد مقرر موظف بوده اند که صلاحیت های داوطلبان را با توجه به معیارهای مشخص شده در همین قانون، بررسی نموده و نامزدهای واجد شرایط قانونی را تعیین و فهرست اسامی آن ها را اطلاع داده و به آگاهی هیئت نظارت استان برسانند.شورای نگهبان نیز متقابلاً با استناد به مواد ۳ و ۵ قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۶۵ و ماده ۵۳ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۶۲، مدعی شد که نظارت شورای نگهبان عام بوده و شامل تأیید یا رد صلاحیت کاندیدا ها می شود^[۱۱۲].

با توجه به اختلاف بر سر تفسیر مقررات مصوب مجلس شورای اسلامی، قانوناً مجلس موظف بوده که با استناد به اصل ۷۳ قانون اساسی به تفسیر نوع نظارت شورای نگهبان بر انتخابات می پرداخت. اما آیت الله رضوانی؛ یکی از اعضای فقهای شورای نگهبان در سال ۱۳۷۰، و رییس هیاٌت مرکزی انتخابات، نظر تفسیری شورای نگهبان از اصل ۹۹ قانون اساسی را جویا شد و نظر خویش را مبنی بر استصوابی بودن نظارت شورای نگهبان ، اعلام کرد^[۱۱۳].

د: از دلایل دیگر مخالفان نظارت استصوابی شورای نگهبان، به تفسیر این شورا از اصل ۹۹ قانون اساسی و متقابلاً نحوه عمل آن شورا در انتخابات مذکور در همان اصل باز می‌گردد.

در اصل ۹۹، از چهار انتخابات ” مجلس خبرگان رهبری”، ریاست جمهوری”، ” مجلس شورای اسلامی” و ” مرتجعه به آرای عمومی و همه پرسی” نام برده شده است که در حیطه نظارت شورای نگهبان است. ‌بنابرین‏ حاکمیت ” عموم و اطلاق” نظارت در این اصل، بر تمام چهار انتخاب مذکور ضروری می‌باشد. در نتیجه جریان نظارت استصوابی این شورا باید در همه انتخابات مذکور به شیوه یکسان باشد. در صورتی که سابقه عمل شورای نگهبان فاقد این نتیجه است.برای مثال: با استناد به ماده ۱۰۸ قانون اساسی (قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان)، برای نخستین دوره باید توسط فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر برسد.

اولین قانون انتخابات خبرگان و آیین نامه مجلس خبرگان، توسط فقهای شورای نگهبان تهیه شد و به تصویب امام رسید.به موجب تبصره یک ذیل ماده ۲ این قانون؛ “تشخیص واجد شرایط بودن با گواهی سه نفر از استادان معروف درس خارج حوزه های علمیه می‌باشد”.

اگر فقهای شورای نگهبان معتقد به ” اطلاق” و ” عموم” اصل ۹۹ بوده و نظارت استصوابی آن شامل تأیید یا رد صلاحیت کاندیداها می شود، پس نباید تشخیص واجد شرایط بودن داوطلبان یکی از انتخابات مذکور در اصل ۹۹(انتخاب مجلس خبرگان) را به گواهی سه نفر از اساتید حوزه های علمیه محول نمود.

دلایل موافقان نظارت استصوابی شورای نگهبان:

الف: با توجه ‌به این که حدود نظارت و کیفیت و کمیت چگونگی نظارت شورای نگهبان و معیار و ضوابط آن در اصل ۹۹ مسکوت مانده است، ناگزیر تعیین حدود و معیارهای مربوطه بر عهده قانون است. و از آنجایی که مجلس شورای اسلامی، تنها مرجع قانون گذاری بوده و در ماده ۳ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۷۸، مقرار داشت که: ” نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی به عهده شورای نگهبان می‌باشد. این نظارت استصوابی وعام و در تمام مراحل کلیه امور مربوط به انتخابات جاری است”^[۱۱۴].

ب: نظارت حقیقی همان نظارت استصوابی بوده. اصل در نظارت ‌به این است که ” ناظر” حق اظهار نظر و نفی واثبات و تأیید و تأکید و تکذیب را داشته باشد. نظارت حقیقی یعنی این که رأی‌ و سخن ناظر، رسمیت و مقبولیت داشته باشد و مرجع و نهاد دیگری، بعد از اظهار رأی‌ و نظر ” ناظر” به بررسی مجدد آن بپردازد و پذیرش رأی‌ بر همگان، قطعی باشد. قطعی بودن نظر شورای نگهبان را که ناشی از استصوابی بودن نظارت این شورا است، از این نکته می توان دریافت که در اصل ۹۹ قانون اساسی، هیچ مرجعی برای تقدیم گزارشات ” شورای نگهبان” پیش‌بینی نشده است و همین امر نشان از استصوابی بودن نظارت این شورا بوده است^[۱۱۵].

ج: در کتب فقهی بسیاری، گفته شده است که اگر قرینه ای دال بر ” نظارت استطلاعی” وجود نداشته باشد، ” نظارت ناظر” حمل بر ” نظارت استصوابی” خواهد شد. که از جمله می توان به نظر امام خمینی(ره)^[۱۱۶] در تحریرالوسیله استناد کرد.

د: برخی از حقوق ‌دانان نیز در فرض ” عدم تعیین نوع نظارت ناظر”، به “نظارت استصوابی” نظر داده‌اند^[۱۱۷].

نتیجه این که ، در حال حاضر با توجه به وجود مقررات موجود از جمله “قانون انتخابات نمایندگان مجلس شورای اسلامی” ، قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی” و نظر تفسیری شورای نگهبان از اصل ۹۹ قانون اساسی، ” نظارت استصوابی” شورای نگهبان در تمام مراحل انتخابات چهارگانه مذکور، در اصل ۹۹ اعمال می شود.

ج: نظارت بدون نیاز به شکایت یا نظارت در صورت وصول شکایت