بررسی حاشیه‌نشینی وعلل و نتایج آن در استان فارس از کریم منصوریان و علیرضا آیت اللهی- مرکز جمعیت شناسی دانشگاه شیراز، ۱۳۵۶٫”^[۲۳]
پدیده اسکان غیررسمی در ناحیه شهری قم: مورد محمدآباد- رضا پایان- دانشگاه شهید بهشتی- ۱۳۷۸
بررسی ساختار قشربندی اجتماعی حاشیه‌نشینان ولی آباد و صالح آباد از دکتر تنهایی- سازمان برنامه و بودجه استان مرکزی-۱۳۷۵
در مقاله و نمونه‌کارهای تحقیقاتی نیز در مجله شهرداری‌ها با موضوع حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی به چاپ رسیده است که به شرح زیر است:
اجتماعات آلونکی، پدیده‌ای فراتر از حاشیه‌ و حاشیه نشینی- گفتگو با پرویز پیران- شماره ۳۲ ماهنامه شهرداری‌ها – دی ۱۳۸۰
توانمندسازی و ساماندهی اسکان غیررسمی، تجربه زاهدان نوشته علی صفوی- شماره ۴۶ ماهنامه شهرداری‌ها – اسفند ۱۳۸۱
مالکیت رسمی، راه حل ارتقای زندگی حاشیه‌نشینان پرو نوشته لوسی کانگر- شماره ۲۶ ماهنامه شهرداری‌ها- تیر ۱۳۸۰
مسئله بنام اسکان غیررسمی، راه حلی به نام توانمند‌سازی نوشته مظفر صرافی- شماره ۶۶ ماهنامه شهرداری‌ها- آبان ۱۳۸۳
در کتب، نشریات، مقالات و تحقیقات شهرسازی، برنامه ریزی شهری، مسکن و مهاجرت اغلب اشاره‌ای نیز به پدیده اسکان غیررسمی و حاشیه‌نشینی شده است برخی از این مجموعه‌ها به قرار ذیل است:
مهاجرت از دکتر حبیب اله زنجانی- سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها(سمت)-۱۳۸۰
مهاجرت و شهرنشینی- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، مرکز آمار ایران-۱۳۸۲
شهرنشینی در ایران نوشته فرخ حسامیان، گیتی اعتماد و محمدرضا حائری- آگاه -۱۳۶۳
منابع انسانی، جمعیت، اشتغال و مهاجرت از فرهاد ماهر- موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی-۱۳۷۸
خلاصه مباحث اساسی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای و طراحی شهری تدوین شهرام جنگجو- پردازش گران- ۱۳۸۱
در فصلنامه هفت شهر نیز به اسکان غیررسمی پرداخته است که از جمله می‌توان به مقالات و کارهایی که در شماره هشتم این فصلنامه و حتی شماره‌های بعدی آن اشاره نمود:
از حاشیه‌نشینی تا متن شهرنشینی از مظفر صرافی
حاشیه‌نشینی شهری و فرایند تحول آن (قبل از انقلاب اسلامی) از علی حاج یوسفی
نقش و جایگاه مجموعه‌های زیستی پیرامون شهرهای بزرگ در نظام اسکان کشور نمونه مطالعاتی: اسلام شهر از سید محسن حبیبی
فرایند شکل‌گیری و دگرگونی سکونتگاه های خودرو پیرامون کلانشهر تهران نمونه مطالعاتی اسلام‌شهر، نسیم شهر و گلستان نوشته محمد شیخی
توانمندسازی در اسکان غیررسمی- تجربه زاهدان از فرزین خضرایی
شناخت و ارزیابی مقدماتی اسکان غیررسمی در قوانین شهری ایران از غلامرضا کاظمیان
سیاست‌های بانک جهانی درخصوص توانمندسازی مترجم زهرا افتخاری راد- زهرا اسکندری دو رباطی
سکونتگاه‌های ناپایدار اقشار کم درآمد شهری از مهرداد جواهری و بابک داور پناه
۱-۹- مشکلات تحقیق
بر سر راه انجام هر پژوهش و تحقیق به طور مسلم موانع و مشکلاتی وجود دارد خصوصاً وقتی که انجام تحقیق به دلیل مشکل و معضل و به جهت راه حلی برای رفع مشکل باشد. بررسی و ساماندهی اسکان غیررسمی و حاشیه‌نشینی از آن دسته پژوهش‌هایی است که برای بیان مشکل و نهایتاً راه حل‌هایی برای رفع مشکل انجام می‌شود.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

وقتی یک مشکل و مساله شهری در شهر وجود داشته باشد و مدیریت شهر کمتر به آن توجه کند برای شهروندانی که با مشکل دست به گریبان هستند، یک نوع عدم اطمینان و اعتماد نسبت به هر فعلی برای خود به وجود می‌آید حتی اگر این کار انجام یک پژوهش باشد.
در این بین، بایستی پژوهشگر همیشه با صبر و بردباری و در عین حال مقاومت و تلاش و بی طرفانه به پژوهش خود بپردازد و با مشکلات مبارزه نماید تا موضوع تحقیقش به نتیجه برسد.
مشکلاتی که بر سرراه انجام پژوهش بررسی و ساماندهی اسکان غیررسمی در محله قلعه کامکار شهر قم وجود داشت به قرار ذیل است:
عدم وجود اطلاعات مستند و قابل جمع‌ آوری
به دلیل عدم وجود سابقه پژوهشی در محله مورد نظر با موضوع تحقیق، اطلاعات قابل استناد و مکفی برای جمع‌ آوری و پردازش وجود نداشت.
حساسیت و نوعی بدبینی در ساکنان محله برای انجام پژوهش
قشر ساکن در محله به دلیل بی‌مهری‌هایی که از سوی مدیریت شهری و عوامل دست‌اندرکار دیده اند نوعی بی‌اعتمادی و بدبینی به هر گونه اقدام در محله خود دارند. لذا انجام پژوهش‌، آمارگیری و عکس برداری در این منطقه با مشکلاتی همراه است.
عدم همکاری قابل انتظار از سوی دستگاه‌های اجرایی مرتبط در دادن اطلاعات:
دستگاه‌های اجرایی مانند سازمان مسکن و شهرسازی، سازمان حفاظت محیط‌زیست، شهرداری‌و. .. برخی اطلاعات مورد نیاز با موضوع این پژوهش را در اختیار دارند و همکاری مورد انتظار برای دادن اطلاعات و سایر همکاریها، از سوی آنان لازم می باشد.
عدم حفاظت فیزیکی برای آمارگیرها:
با توجه به جو اجتماعی منطقه، آمارگیری در این محلات بسیار مشکل و گاهاً ممکن است با حادثه و برخورد فیزیکی منجرشود و حمایت نیروی انتظامی و شورای محله از اهمیت بسیاری برخوردار است.
محدوده موضوع پژوهش:
موضوع پژوهش از محدوده بسیار بزرگی برخوردار است که شامل اطلاعات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، حقوقی می‌باشد.
عدم پاسخگویی صحیح به سئوالات آمارگیر:
معمولاً کسانی که مورد پرسش قرار می‌گیرند از سطح سواد بالایی برخوردار نبوده و معمولاً بیسواد یا کم سواد هستند از طرفی نوعی بدبینی و شک و تردید در انجام پژوهش و سئوالاتی از این قبیل دارند لذا پاسخ به سئوالات را بدرستی انجام نمی‌دهند و نیاز به صبر و حوصله و دقت خاصی در آمارگیری دارد.
مسائل مالی و هزینه‌های پژوهش:
برای یک پژوهش خصوصاً اگر پایان‌نامه باشد و نیاز به آمارگیری و جمع‌ آوری اطلاعات داشته باشد حمایت مالی لازم نمی‌شود.
فصل دوم: اسکان غیر رسمی در جهان وایران
۲-۱-اسکان غیررسمی در جهان
بنا به اعلام مرکز اسکان بشر ملل متحد(Habitat) در سال ۱۹۹۶ یک پنجم جمعیت جهان فاقد خانه ای در شان زندگی انسان بودند که دامنه گسترده‌ای از بی‌سرپناه‌ها و خیابان خواب‌ها تا آلونک نشینان را در بر می‌گرفت. نگران کننده‌تر اینکه این نسبت و تعداد برای کشورهای “جنوب”^[۲۴] در حال افزایش بوده به طوریکه در منطقه با رونق اقتصادی آسیا- اقیانوسیه حدود ۶۰ درصد جمعیت شهری در سال ۲۰۰۰ طبق برآورد اسکاپ (ESCAP) بدین‌گونه مسکن گزیده اند.^[۲۵] و در آخرین گزارش مرکز اسکان بشر ملل متحد برآورده شده است که بین یک سوم تا یک چهارم جمعیت شهری جهان در فقر مطلق به سر می‌برند و امروزه در آسیا تعداد فقرای شهری بیش از نیمه دهه ۹۰ میلادی است. ^[۲۶] در همین ارتباط کمیسیون جهانی آینده شهرها در قرن بیست ویکم میلادی نیز هشدار داده است که به موازات رشد آبرشهرها(Mega Cities) فقر شهری در کشورهای “جنوب” افزایش یافته و بخش عمده‌ای از رشد شهرنشینی بر پایه اقتصاد غیررسمی و همراه با گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی صورت خواهد گرفت و این گرایش را “غیررسمی شدن شهرنشینی” (In formalized Urbanization) نامیده است.^[۲۷] از این رو اسکان غیررسمی، مساله‌ای گذرا و با ابعاد محدودنبوده و توافقی بر بقاء، باز تولید و بسط آن وجود دارد که حاکی از عدم کفایت راه حل‌ها و سیاست‌های شهری متداول است و رهیافت‌ها و اقدامات نوینی را می‌طلبد.^[۲۸]
این پدیده مختص منطقه یا ناحیه شهر خاصی نبوده و بسیاری از شهرهای کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته و حتی معدودی از شهرهای کشورهای توسعه‌ای دست به گریبان آن هستند این پدیده در اشکال و به دلیل مختلف در شهرها خصوصاً شهرهای بزرگ رخ می کند گاهی به دلیل بیکاری و فشار ناشی از آن بر زندگی به جهت دستیابی به کار حتی شغلی غیررسمی به سمت شهرها رو آورده و اولین مشکل نداشتن سرپناهی برای خود خانواده است، گاهی به دنبال و توصیه اقوام، خویشان، نزدیکان و طایفه خود به حاشیه شهری رو آورده و در آنجا با حمایت یکدیگر سرپناهی برای خود ایجاد می‌کنند و دلایل دیگر که در مباحث بعدی به آن پرداخته خواهد شد.
برای میلیون‌ها فقیر ساکن در کشورهای در حال توسعه، مناطق شهری همواره وسیله‌ای برای بهبود کیفیت زندگی و محیط می‌باشد. این موضوع همراه با بدتر شدن شرایط زندگی در مناطق روستایی، جریان قابل ملاحظه‌ای از مهاجرت از روستا به شهر را به ویژه در سه دهه گذشته به وجود آورده است. مسائل و مشکلاتی که مهاجران شهری با آن روبه‌رو هستند، در زمان‌ها و شرایط مختلف متفاوت است. ولی اولین و پیچیده‌ترین مشکلی که از بدو ورود به شهر و تا مدت زمان طولانی با آن مواجه هستند، دسترسی به مسکن مناسب می‌باشد. تا قبل از دهه ۱۹۶۰ سرمایه‌گذاری‌های دولتی در بخش مسکن از اهمیت زیادی برخوردار نبوده و غیر اقتصادی تلقی می‌شد. اغلب سرمایه‌گذاری‌های دولتی در دیگر بخش‌های اقتصادی و اجتماعی متمرکز گردیده و انتظار می‌رفت مساله مسکن اقشار فقیر شهری به خودی خود و با بهبود وضعیت همه و از طریق بازار حل گردد. از دهه ۱۹۶۰، رشد بی‌سابقه شهرنشینی و افزایش فقر و تشدید مساله مسکن در اغلب شهرهای کشورهای جهان سوم، توجه به ویژه سازمان‌های دولتی و غیردولتی را به این مساله و مشکل شهری معطوف نمود. فقر کاملاً بر توسعه بین‌المللی قرن بیست و یکم تاثیر گذاشته و بیشتر مناطق شهرنشین جهان را متاثر کرده و با بی‌تفاوتی سازمان‌های مختلف دولتی پیچیده‌تر خواهد شد. آنها عقیده دارند که هجوم گروه‌های مهاجر روستایی و سکونت غیرمجاز در اراضی شهری یک زبان اجتماعی است و بایستی آنها را از بین برد و ریشه کن کرد. چنین اشتباهی و عکس العمل شدیدی در مورد این سکونتگاه‌های شهری به سئوال اصلی یعنی مسکن مناسب برای همه پاسخی نداده است.
تعاریف، ویژگی‌ها، اصطلاحات، کیفیت و نمونه‌های سکونتگاه‌های محروم شهری بسیار گوناگون می‌باشد. اما تلاشی لازم است تا شاخص‌های کلیدی که در چنین مناطقی مشترک هستند شناسایی شده و آنها را از یکدیگر متمایز گرداند.^[۲۹]
از عوامل تعیین کننده ساختاری در رشد شهرنشینی که رشد سریع آن در کشورهای جهان سوم ناهنجاری‌های را به وجود می‌آورد در کتاب حاشیه‌نشینی و راهکارهای ساماندهی آن در جهان با ترجمه و تدوین خانم مریم‌هادی‌زاده بدین گونه بیان شده است.

۲ – ۱۷ – تنگناها و مشکلات گردشگری
زمانی که تعداد بازدیدکنندگان از منطقه توریستی از حداکثر توان طبیعی جذب فراتر می‌رود، چنان آثار منفی‌ای (مانند آلودگی، تراکم و جز اینها) به بار می آورد که به راستی نامطلوب و تحمل ناشدنی است. در وضعیت رشد مهارنشدنی، گردشگری بویژه در شهرهایی که فاقد زیربنای سالم و پیشرفته‌اند، سلامتی و پاکی هوا را که از مهمترین میراث‌های شهری است به سرعت ویران می سازد و بدین وسیله بر کیفیت سلامت و زیبایی زندگی شهری تاثیر نابهنجار می‌گذارد.
با این همه، امروزه از گردشگری به عنوان یکی از عوامل مهم توسعه اقتصادی – اجتماعی و رفاهی یاد می‌کنند. و به همین خاطر مسئولان امور گردشگری در پی ارتقاء و گسترش آن برآمده اند. لیکن این ارتقاء و گسترش، خود مستلزم ایجاد شرایط ویژه ساختاری، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. تنها پیشینه کهن، میراث گرانبهای فرهنگی و تاریخی، اماکن تفریحی و سرگرمی فراوان و نظایر اینها برای موفقیت در عرصه گردشگری و جلب گردشگر کافی نیست. نخستین شرط موفقیت در توسعه گردشگری، وجود زیرساختهای مناسب و مدیریت عاقلانه و مدبرانه در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و مانند اینهاست. دومین شرط برای تضمین موفقیت سیاست توسعه گردشگری، تنسیق و آمایش جاذبه‌ها و ایجاد تسهیلات و امکاناتی است که دسترسی به جاذبه‌ها را بیش از پیش آسان می‌سازد. بهداشتی بودن شرایط زندگی در مهمانسرا، رستورانها، مراکز تفریحی (طبیعی و مصنوعی) از دیگر شرایط لازم برای توسعه و گسترش گردشگری است. مسئولان امور گردشگری و جهانگردی باید بدانند که گردشگران و دیدارکنندگان امروزی از اوضاع و شرایط جاذبه‌ها و تسهیلات توریستی دیگر کشورها آگاهند. آنان در برابر پول و وقتی که صرف می‌کنند می‌خواهند بیشترین آگاهی و اطلاعات را از کیفیت زندگی مردم میزبان و از اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن بدست آورند. همچنین ترجیح می‌دهند به جایی بروند که بهتر بتوانند به خواست‌ها و نیازهای جسمی و روحی شان پاسخ گویند. وجود منابع فراوان و سالم و طبیعی و فرهنگی و به طور کلی، جاذبه کلی انسانی شرط لازم برای جذب گردشگر است. البته این شرط کافی نیست، زیرا این ثروت‌ها بدون وجود تسهیلات شایسته در امر آمدو رفت، استفاده از جاذبه‌ها و مکانهای تفریحی، بهره‌مندی از اقامتگاههای مطبوع و شرایط و مقررات سهل و آسان برای بهر‌ه‌مندشدن ازآنها نمی‌توانند جاذب گردشگر باشند. گردشگری فعالیتی زیبا، ظریف و حساس و روبنایی است که باید بر روی زیرساختهای فنی، شهری، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و بهداشتی مساعد و جهان پسند و امروزی ایجاد گردد(دیناری، ۱۳۸۴: ۱۵).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲ – ۱۸ – موانع توسعه صنعت گردشگری
هر چند با توجه به شرایط هر کشور یا منطقه، موانع توسعه صنعت گردشگری متفاوت است، اما به طور کلی موانع عمده در اجرای برنامه های گردشگری عبارت است از:
الف) موانع سازمانی و ساختاری: نبود یک سازمان یا وزارتخانه مشخص به عنوان متولی صنعت که در نتیجه وجود سازمان های موازی، باعث ناهماهنگی و تداخل وظایف فراوان می گردد. از طرفی وجود چند سازمان مختلف و عدم تدوین و اجرای یک برنامه جامع و یکپارچه برای توسعه گردشگری این صنعت را با مشکلات عدیده ای روبرو می سازد.
ب) موانع فرهنگی – اجتماعی: تفاوت های فرهنگی بین مناطق گردشگری و آگاهی کم میزبانان نسبت به خواسته ها و نیاز های گردشگران و از طرف دیگر عدم آگاهی گردشگران از فرهنگ میزبانان، ضمن بروز مشکلات عدیده، مانع عمده ای در گسترش صنعت گردشگری است(Master&Prideaux,1998,P.45). اغلب در نقاط و مکانهای مختلف ساکنان یک محل یا افراد یک جامعه به علت نا آگاهی یا دیدن برخی اعمال از جهانگردان و همچنین تفاوت فرهنگی بین میزبان و گردشگران از این صنعت برداشت نا خوشایند و منفی دارند، و یا کارکردن در بعضی از مشاغل مربوط به گردشگری از طرف افراد بومی مشاغل سطح پایین تلقی شده و ساکنان بومی حاضر به کارکردن در این مشاغل نیستند(سازمان جهانی جهانگردی، ۱۳۷۹: ۳۱۶).
ج)موانع موجود در بازار: عوامل بازار مانند: سطح درآمد، هزینه سوخت، امنیت شغلی، عوامل فصلی و انگیزه های مسافرت، ارتباط مستقیم با صنعت گردشگری دارد. بیشتر عوامل بازار از کنترل محل یا مقصد گردشگران خارج است، و توانایی این محل ها در جذب گردشگر در بلند مدت، نیاز به برنامه ریزی و انعطاف پذیری دارد. بنابراین برای تدوین یک استراتژی باید تحقیقات جامعی از وضع بازار صورت گیرد(وای گی،۱۳۷۷: ۳۱۵).
د) موانع آموزشی کمبود نیروی انسانی متخصص: متأسفانه به علت جوان بودن این صنعت در اغلب کشورهای در حال توسعه نیروی انسانی متخصص مورد نیاز کم است و حتی مراکز آموزشی برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز هم وجود نداشته و یا بسیار محدود است.
ه)موانع زیربنایی: کمبود و نامطلوب بودن وسایل حمل ونقل مسافری، جاده های بین شهری، مراکز خرید، تأسیسات اقامتی، شبکه های آب، برق، مخابرات، فاضلاب و بهداشت در مناطق گردشگری یکی از موانع عمده توسعه به حساب می آید(ناصری،۱۳۷۵: ۱۰۷). بنابراین توسعه صنعت گردشگری نیازمند یک مدیریت منسجم و کارآمد بوده که موانع و مشکلات را شناسایی کرده و توانایی اجرای استراتژی های تدوین شده را داشته باشد.
۲ – ۱۹ – مسائل و نارسائیهای گردشگری در ایران
۱- تعدد مراکز تصمیم گیری.
۲- تصورات و برداشتهای نادرست و منفی.
۳- عدم بکارگیری اصول و روش های صحیح برقراری ارتباط با جهانگردان.
۴- نبود قوانین و مقررات حمایتی.
۵- سرمایه گذاری اندک در بخش گردشگری.
۶- یکسان نبودن قیمت کالاها و بهای خدمات.
۷- بی توجهی به ظرایف حضور جهانگرد در مناطق بومی.
۸- تبلیغات نامناسب.
۹- بی برنامه گی و بی توجهی به جاذبه های طبیعی کشور(کارگر،۱۳۸۶ :۲۰۳).
۲ – ۲۰ –دیدگاه های گوناگون در تکامل و توسعه گردشگری
در تکامل و توسعه فعالیتهای گردشگری تا کنون چهار دیدگاه مطرح شده است:
۱- دیدگاه حمایتی مثبت: دیدگاه حمایتی، به توسعه هر چه بیشتر تأسیسات و امکانات جلب جهانگرد و گردشگر اهمیت می دهد و از این رو می کوشد مشکلات اقتصادی جامعه را به حداقل برساند. در دیدگاه حمایتی مثبت، دولت نباید در امور اجرایی توسعه جهانگردی دخالت کند، بلکه نقش آن تصویب و اتخاذ سیاستها و قانون هایی است که از توسعه گردشگری حمایت می کنند. این دیدگاه در دهه ۶۰ میلادی، در غرب، طرفداران بسیاری داشت.
۲- دیدگاه نظارتی: طرفداران این دیدگاه معتقد هستند که توسعه گردشگری اگر همراه با نظارتهای دولتی نباشد، با مبانی توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی، تاریخی، فرهنگی و انسانی کشورها مغایر خواهد بود. در برخی از کشورها، توسعه ناپایدار گردشگری به منظور مقاصد اقتصادی زودبازده، منجر به تخریب منابع طبیعی و نزول ارزشهای اضافی شده بود. این مشکلات ایجاب می کرد که دولت ها برای حفظ منافع دراز مدت کشورهایشان و پاسداری از منابع آنها برای نسلهای آتی، وجلوگیری از سقوط اخلاقیات در جامعه بر صنعت گردشگری نظارت کنند(الوانی، پیروزبخت،۱۳۸۵: ۸۱).
۳- دیدگاه سازگاری: بر اساس این دیدگاه دولت ها می کوشند تا با انتخاب سیاستهای مناسب گردشگری برای کشور خود نوعی سازگاری و تطبیق میان مصالح جمعی و توسعه گردشگری ایجاد کنند و به جای محدود ساختن گردشگری، توسعه آن را با مصالح و منافع کشور هماهنگ سازند. در این دیدگاه، توسعه پایدار گردشگری، راهنمای عمل مدیران بود و خطی مشی های دولت نیز بر همین مبنا طراحی و اجرا می شد.
۴- دیدگاه دانش مدار: در این دیدگاه، تصمیم های سیاسی درباره توسعه گردشگری، بر مبنای تحقیقات و پژوهشهای علمی اتخاذ و خط مشی های منطقی، باتوجه به ارزیابی علمی نتایج توسعه گردشگری، طراحی شدند. در دیدگاه دانش مدار، تأسیس دانشکده ها و پژوهشکده های گردشگری و توسعه تحقیقات گردشگری مورد تأکید بسیار قرار گرفت(الوانی، پیروزبخت،۱۳۸۵: ۸۱).
۲ – ۲۱ – برنامه ریزی گردشگری
بودجه ای که در دنیا به مسافرت و تفریح اختصاص می یابد سه برابر بودجه ای است که صرف امور دفاعی می شود و آمارها بیانگر جایگاه خاص این صنعت در استراتژی های توسعه کشورهای مختلف جهان می باشد. گردشگری به سیر صعودی خود ادامه می دهد و ضرورت نگرش نظام مند به این صنعت و بهره گیری از روش های علمی و مناسب مدیریت آن بیش از هر زمان دیگری احساس می شود(هال و جنکینز،۱۳۸۲: ۹و۱۱). گردشگری فعالیتی ترکیبی و مستلزم مشارکت بخش های مختلف و متعدد جامعه است و به همان میزان نیز اثرات گسترده ای در بر دارد، از همین رو در هر مرحله نیازمند برنامه ریزی و هماهنگی است. بدون برنامه ریزی و اجرای دقیق برنامه و بدون وضع و اجرای قوانین لازم، گردشگری به نحوی غیره منطقی و مخرب رشد می یابد و موجب نابودی چیزهایی می گردد که بر پایه ی آنها شکل گرفته است.
به همان اندازه که برنامه ریزی برای یکپارچه کردن نظام جهانگردی دارای اهمیت می باشد، برنامه ریزی برای ادغام جهانگردی در سیاستهای توسعه کلان، طرح ها والگوهای یک کشور یا منطقه نیز حائز اهمیت است(سازمان جهانی جهانگردی،۱۳۷۹: ۱۶).
برنامه ریزی به عنوان یک ابزار علمی به دست اندرکاران صنعت گردشگری کمک می کند تا در یک فرایند پیوسته و علمی، بهترین مسیر راهکار توسعه گردشگری در یک منطقه را مشخص نموده و این توسعه را در مسیر توسعه سایر بخش ها ی اقتصادی قرار دهند. نکته قابل توجه در برنامه ریزی گردشگری، پویا بودن این فرایند می باشد، بدین مفهوم که برنامه ریزی هیچگاه متوقف نگشته و با تغییر شرایط و حصول اطلاعات جدید، نیازمند بازنگری و اصلاح مستمر است.
برخی از فوائد برنامه ریزی گردشگری را در شکل ۲- ۱- می توان ملاحظه کرد.
مراحل برنامه ریزی گردشگری نیز در شکل ۲- ۲- نشان داده شده است.
فوایدبرنامهریزیگردشگری
شکل۲- ۱- فوایدبرنامهریزیگردشگری
مأخذ: (سازمانجهانی جهانگردی، ۱۳۷۹: ۱۲ و ۱۳)
تهیهشکل: پژوهشگر
بازنگریواصلاحمستمر
شکل۲- ۲- مراحلبرنامهریزی گردشگری
مأخذ: (استینزواهالورن، ۲۰۰۴: ۲ )
تهیهشکل: پژوهشگر
۲ – ۲۲ –توسعهپایدار و گردشگری
توسعه پایدار گردشگری توسعه‌ای است که در آن توازن و تعادل، حفظ ارزش‌ها و کیفیت اخلاقیات و اصول اقتصادی و نیز مزیت‌های اقتصادی همه با هم دیده شده و کوشش می‌شود تا توسعه‌ی متعادل و همه جانبه جایگزین توسعه صرفاً اقتصادی گردد. در این دیدگاه، توسعه گردشگری با بهره گرفتن از منابع موجود به گونه‌ای است که ضمن پاسخ دادن به نیازهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ضوابط قانونی جامعه و انتظارات گردشگری، بتواند وحدت و یکپارچگی، هویت فرهنگی، سلامت محیط زیست، تعادل اقتصادی و رفاه مردم محلی را تأمین نماید (الوانی، ۱۳۷۶­:­۱۰). به همین خاطر در طول سالهای اخیر مفهوم گردشگری پایدار تا حدودی جایگاه خود را یافته در حدی که بتواند پاسخگوی تهدیدات گردشگری نابسامان باشد.
پایداری در زمینه گردشگری عبارت است از راهکارهایی برای مهار سرمایه‌داری در استفاده از منابع موجود در زمینه جذب گردشگر که متناسب با حفظ و نگهداری از آن منابع بوده، سبب افزایش سودمندی برای جوامع محلی باشد (پاپلی یزدی و سقایی، ۱۳۸۵: ۱۱۱).
۲-۲۳- گردشگری پایدار
گردشگریپایدار عبارت است از: گسترش این صنعت و جذب گردشگران به کشور با بهره گرفتن از منابع موجود به گونه ای که ضمن پاسخ دادن به نیازهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ضوابط قانونی جامعه و همچنین انتظارات گردشگرها، بتوان وحدت و یکپارچگی، هویت فرهنگی و سلامت محیط زیست، رشد اقتصادی و رفاه مردم و مهمانان آنها را به گونه ای متوازن و پیوسته تأمین کرد(منصوری،۳۷:۱۳۸۱).
در گردشگری پایدار باید اصل بر انعطاف پذیری و تغییر همواره مراعات شود و تحت عنوان تعیین شیوه ها و روش های کار در این حوزه، جلوی نوآوریها، ابداعات جدید و تجربه های نوین هرگز گرفته نشود. در گردشگری پایدار باید در هر لحظه بتوان با تغییرات و تحولات محیطی هماهنگ شده به انتظارات و توقعات جدید جهانگردی پاسخ داد(الوانی،۱۷۲:۱۳۷۴).
هدف اصلی گردشگری پایدار، ارائه روش های منطقی در بهره برداری از منابع طبیعی و انسانی و ممانعت از بکارگیری غیر منطقی این منابع است، به دلیل آن که توسعه پایدار گردشگری دارای دو جنبه حفاظت از محیط زیست و منابع و میراث فرهنگی جوامع است، بنابراین گردشگری پایدار باید با سیاست مشخص و مدونی به اجرا درآید تا بتواند حرکت امید بخش این صنعت در توسعه همه جانبه کشور را تضمین کند(منصوری،۳۸:۱۳۸۱).
۲-۲۴- اصول گردشگری پایدار
– استفاده از ماهیت پایدار گونه منابع.
– کاهش بیش از حد مصرف.
– حفظ تنوع.
– برنامه ریزی راهبردی، ملی و محلی.
– مشارکت اجتماع های محلی.
– مشاوره با افراد ذینفع و مردم.

17
کیم(2002) و ویروماسون(1999)، توانمندسازی را همان مدیریت مشارکتی، یعنی مشارکت زیر دستان در تصمیم گیری ها و حداکثر ساختن درگیری آنها در سازمان می دانند.
توانمندسازی عبارت است از آموختن چیزهایی به دیگران که می توانند انجام دهند تا به شما تکیه کنند.(هیل هاک، 2004)
توانمندسازی کارکنان چیزی بیش از یک حالت ذهنی یا یک الگوی رفتار گروهی یا خط مشی‌های سازمانی است. توانمندسازی نمی تواند وجود داشته باشد مگر اینکه طرز تلقی فردی، رفتار گروهی و ارزش سازمانی، از آن حمایت کنند. بسیاری تلاش ها برای توانمندسازی با شکست مواجه می‌شود، زیرا آنها تغییر را فقط در یکی از این سه سطح ایجاد می کنند.(اسکات ژافه، 1375)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

توانمندسازی زمانی اتفاق می افتد که کارکنان به اندازه کافی آموزش دیده باشند، تمامی اطلاعات مربوز به کار فراهم شده باشد، ابزار ممکن در دسترس باشد، افراد کاملاً درگیر کار باشد، در تصمیم گیری شرکت داشته باشند و برای نتایج مطلوب پاداش مناسبی داده شود.(کریتنر،1996)
توانمندسازی منابع انسانی یعنی ایجاد مجموعه ظرفیتهای لازم در كاركنان برای قادر ساختن آنان به ایجاد ارزش افزوده در سازمان و ایفای نقش و مسئولیتی كه در سازمان به عهده دارند توأم با كارایی و اثربخشی. یقیناً تحقق چنین امری علاوه بر دانش و تجربه كاركنان با عنصر كارسازی به نام انگیزه در كاركنان میسرخواهد شد.(فخاریان،1381، 87 ).
هدف از توانمندسازی نیروی انسانی استفاده از ظرفیتهای بالقوه انسانها به منظور توسعه ارزش افزوده سازمانی، تقویت احساس اعتماد به نفس و چیرگی بر ناتوانیها و درماندگیهای خود به عبارت دیگر، هدف از توانمندسازی، ارائه بهترین منابع فكری مربوط به هر زمینه از عملكرد سازمان است.(ایران‌نژاد پاریزی، 1381).
برخي بر اين باورند که توانمندسازي، دادن قدرت به کارکنان است. برخي ديگر اين مفهوم را رد مي کنند و معتقدند با توجه به اين که کارکنان، سرمايه‌اي از دانش و انگيزه هستند، بنابراين به ‌خودي خود قدرت انجام کار به نحو عالي را دارا هستند و بر اين اساس توانمندسازي را فراهم کردن زمينه در جهت آزاد کردن اين قدرت بالقوه تعريف مي کنند(جعفري قوشچي1382).
18
توانمندسازي وضعيت جديدي در رسيدن به تعادل است. نيروي افراد را آزاد مي كند و به آنان امكان مي‌دهد به نتايج در خور توجهي دست يابند و در استفاده از دانش، تجربه و انگيزه ی خود اصلاحاتي را معمول دارند(رندولف،2000).
دو پژوهشگر به نامهاي مارري و تورلاکسون (1996) مي گويند: “توانمندسازي يعني، قبل از آن که به کارکنان بگوييد چه کار کنند، مي توانند به خوبي وظايف شان را درک کنند.”
توانمندسازي، قدرت اتخاذ تصميم گيري در چارچوب مرزهاي مشخص است. در توانمندسازي مدير، بخش از اختيارات يا قدرت تصميم گيري را به کارکنان واگذار مي‌کند(آقايار،1382).
پیتر رزو و دیگران(2002) در تعریفی جامع و کامل از توانمندی هفت بعد اساسی را مطرح نمود که عبارتند از :

• • اختیار

• • تصمیم گیری

• • اطلاعات

• • استقلال

• • خلاقیت و نوآوری

• • دانش

• • مهارت

• • مسئولیت

توانمندسازی دارای معنای عام و خاص و تعبیرهای بیشماری است و این تنوع تعریفها و رویکردها، انسجام و یکپارچگی را از این مفهوم با مشکل روبه رو ساخته است، به گونه ای که در تعریفها توانمندسازی عواملی، چون: انگیزش درونی، ادراک و تعهد، ساختار شغل، انتقال قدرت یا اختیار و تسهیم منابع و اطلاعات به کار رفته است(رابینز، 2002).
19
توانمندسازی کارکنان، عبارت است از مجموعه سیستمها، روشها و اقداماتی که از راه توسعه قابلیت و شایستگی افراد در جهت بهبود و افزایش بهره وری‌، بالندگی و رشد و شکوفایی سازمان و نیروی انسانی با توجه به هدفهای سازمان به کار گرفته می شوند(کارتر، 2001).
توانمندسازی عبارت است از تقویت عقاید افراد و ایجاد اعتماد له نفس در آنها نسبت به خودشان و تلاش در جهت اثر بخشی فعالیت های سازمان(گوردون 1933).
«آلفرد باندورا» توانمندسازی را ایجاد تطابق با شرایط محیط اطراف دانسته و برای آن چهار عامل اصلی را بر می شمارد( گوردون، 1993):
*حمایت عاطفی افراد زمانیکه درگیر انجام امور استرس زا هستند.
*تشویق نمودن و دادن بازخور مثبت به آنها.
*معرفی نمونه هایی از افراد موفق و اثربخش به آنها.
*کسب تجربه از طریق انجام موفقیت آمیز یک فعالیت.
توانمندسازي همچنين تشويق افراد به مشارکت بيشتر در اتخاذ تصميم هايي که بر فعاليتهاي آنان تاثير گذار است. از اين طريق مي توانيم فرصتهایي را براي افراد فراهم آوريم تا نشان دهند که مي توانند ايده هاي خوبي آفريده و به آن جامه عمل بپوشانند( اسميت، 2000، 1).
توانمندسازي به اين معنا است که افراد را به طور ساده تشويق کنيم تا نقش فعالتري در کار خود ايفا کنند و تا آنجا پيش روند که مسئوليت بهبود فعاليتهاي خويش را بر عهده بگيرند و در نهايت به حدي از توان برسند که بدون مراجعه به مسئول بالاتر بتوانند تصميماتي کليدي اتخاذ نمايند(باقريان، 1381، 10).
توانمندسازي فراهم آوردن ابزار لازم براي افراد به گونه اي است که براي آنها قابل فهم باشد و بتوانند از آن در جهت مصالح خود استفاده کنند(نيکل، 1995، 155).
20
در فرهنگ لغت وبستر از توانمندسازي به عنوان تفويض اختيار يا اعطاي قدرت قانوني به سايرين تعبير شده است.
کانگر وکاننگو معتقدند هر گونه استراتژي يا تکنيک مديريتي که به افزايش حق تعيين سرنوشت و کفايت نفس کارکنان منجر شود توانمندسازي آنها را در پي خواهد داشت.
دنیس کین لا در کتاب توانمندسازی نیروی انسانی در تعریف توانمندسازی چنین می‌گوید: «توانمندسازی فرایند نیل به بهبود و بهسازی مستمر در عملکرد سازمان از طریق توسعه و گستزش نفوذ و قابلیت افراد و تیم ها، در همه جنبه ها و وظایف است که روی عمکرد کل سازمان و افراد اثر دارد. توانمندسازی به عنوان یک راهبرد توسعه سازمانی است. به عبارت دیگر توانمندسازی بعنوان توسعه و گسترش قابلیت و شایستگی افراد برای نیل به بهبود مستمر در عملکرد سازمان است.»
کین لا می گوید معنی متداول توانمندسازی در چنین عبارتهایی بیان می شود:
*دادن اختیاز تصمیم گیری به رده های پایین تر سازمان در حد امکان.
*واگذاری حل مشکل به افرادی که به آن نزدیکترند.
*افزایش احساس مالکیت افراد نسبت به کار و سازمانشان.
*واگذاری شغل به افراد و عدم ایجاد مانع به منظور اینکه بتوانند کارشان را انجام دهند.
*جلب اعتماد کارکنان به منظور انجام کارهای درست. (ایران نژاد سلیمان، 1378، 16 و 21)
پاترفیلد در تعریف توانمندسازی می گوید: «توانمندسازی عبارت است از توانایی کارکنان در استفاده بیشتر از قوه تشخیص و تحلیل، داشتن بصیرت در انجام کارهایشان و مشارکت کامل در تصمیم‌هایی که بر زندگی کاری آنها اثر می گذارد.»(پاترفیلد، 1995، 2).
فرهنگ لغت آکسفورد نيز فعل توانمندسازي را به عنوان توانا ساختن و به معناي ايجاد شرايط لازم براي بهبود انگيزش افراد در انجام وظايف خويش، از طريق پرورش احساس کفايت نفس تعريف کرده است.
21
همچنین تعاريف گوناگوني از واژه توانمندسازي توسط پژوهش گران و صاحب نظران دراين زمينه ارائه شده است. عبارت زير تقريباً همه مفاهيم موجود در تعاريف ارائه شده را در برمي‌گيرد: (امیدواری، 1386)
* توانمندسازي، واگذاري اختيارات رسمي و قدرت قانوني به کارکنان است.
* توانمندسازي فرايند توسعه است، باعث افزايش توان کارکنان براي حل مشکل، ارتقاي بينش سياسي و اجتماعي کارکنان شده و آنان قادرند عوامل محيطي را شناسايي و تحت کنترل بگيرند.
* توانمندسازي اعطاي اختيار تصميم گيري به کارکنان به منظور افزايش کارايي آنان و ايفاي نقش مفيد در سازمان است.
* توانمندسازي فقط دادن قدرت به کارکنان نيست، بلکه موجب مي شود کارکنان با فراگيري دانش، مهارت و انگيزه بتوانند عملکردشان را بهبود بخشند.

لزوم کنترل فساد در دستگاه های دولتی برای اجرای صحیح مدیریت ایده ها

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

کنترل فساد در دستگاه های دولتی برای ایجاد بهبود بسیار با اهمیت است

عدم باور مدیران دولتی به خرد جمعی از چالشهای مدیریت ایده ها

مدیران دولتی به خرد جمعی باور ندارند و سازمانها بیشتر بصورت استبدادی اداره می شود

لختی و بزرگی و ناکارآمدی سازمانهای دولتی از موانع اجرای مدیریت ایده هاست

بزرگ بودن سازمانهای دولتی و لختی آنها مانع بزرگی برای ایجاد بهبود و اجرای ایده های جدید است

عدم فرهنگ دگر اندیشی مانع اجرای مدیریت ایده ها

عدم وجود فرهنگ دگراندیشی یعنی مدیران ما نمی توانند ایده هایی را که در مخالفت افکار آنهاست گوش کنند

عدم ثبات مدیریتی و کاهش تمایل مدیران به برنامه های بلندمت یکی از چالش های مدیریت ایده ها

عدم ثبات مدیریتی انگیزه مدیران را برای اجرای برنامه های بلند مدت کاهش می دهند

تقابل موفقیت شخصی مدیران با موفقیت سازمان از چالشهای مدیریت ایده ها

اکثر قریب به اتفاق مدیران کشور بیش از موفقیت سازمان به موفقیت شخصی و حفظ پست مدیریتی خود توجه دارند

بروکراسی کمتر باعث ایجاد فرصتهای بیشتر خلق و اجرای ایده ها

در آندسته از سازمانهای خدمات عمومی که کمتر بروکراتیک هستند. فرصت های بهتری برای خلق و اجرای ایده ها وجود دارد

لزوم بکارگیری مشاور در اجرای مدیریت ایده ها

عدم بکارگیری مشاور و تیمهای متخصص در ایجاد سیستمهای مدیریتی در سازمانهای کشور بدلیل اینکه به این موضوعات به دید هزینه نگاه می کنند نه سرمایه گذاری

پایین بودن علاقمندی سازمانی در بین کارکنان سازمانهای دولتی چالشی برای مدیریت ایده ها

علاقمندی سازمانی در بین کارکنان دولت پایین است که این امر باعث کاهش انگیزه و تعهد آنها برای اجرای ایده های بهبود می شود

۴_۳ طراحی سیستم مدیریت ایده ها
در این قسمت به کمک اطلاعات جمع آوری شده در قسمت ادبیات موضوع و همچنین نتایج مصاحبه های انجام شده سعی می گردد تا سیستم مدیریت ایده ها با قابلیت کاربرد در بخش عمومی و دولتی ایران طراحی گردد و سپس بعد از اجرای آزمایشی آن در یکی از سازمانهای دولتی از طریق مصاحبه مجدد با افراد موثر و مرتبط در آن سازمان مورد سنجش قرار گیرد.
با توجه به نتایج مصاحبه های انجام شده و همچنین در نظر گرفتن موضوعات مطرح شده در ادبیات تحقیق مدل سیستم مدیریت ایده ها در ۳ بخش جداگانه ۱- خلق ایده ۲- ساماندهی مدیریت ایده و ۳- اجرایی سازی ایده ها طراحی می شود.
۴_۳_۱ طراحی مدل فرایند خلق ایده ها
بی شک شرط لازم مدیریت ایده ها وجود و خلق ایده می باشد. این ایده های خلق شده در صورتی که کاربردی و با ارزش باشند نتایج مدیریت آنها نیز موثر و مفید خواهد بود. لذا در اینجا سعی می شود تا مدلی برای خلق ایده ها تدوین شود.
۴_۳_۱_۱ ایجاد رویدادهایی برای خلق ایده
در حالیکه بنظر می رسد فرایند خلق ایده می بایست بصورت مستمر و همیشگی در سازمانها جریان داشته باشد تا تمام ایده های ممکن در این سیستم دریافت و ضبط شوند اما برخی مصاحبه شوندگان اصرار داشتند که بهتر است رویدادهای برنامه ریزی شده ای برای خلق ایده بکار گرفته شود تا به نیازهای خاصی جهت خلق ایده پاسخ داده شود. این موضوع هنگامی که سازمان با مسئله خاصی روبروست و نیاز به خلق تعداد زیادی از ایده ها جهت حل آن دارد بسیار با اهمیت می شود. برای مثال اخیرا وزارت نیرو با یک مشکل حاد در زمینه تاثیرات مخرب زیست محیطی حاصل از سد سازی مواجه شد که بخشی از آن مربوط به خشک شدن دریاچه ارومیه بود. لذا برای حل این مسئله اقدام به شکل دادن رویدادهای متنوع و گسترده از قبیل، کنفرانس، فراخوان، هم اندیشی خبرگان و … کرد تا بتواند ایده های مختلف را جهت حل این مسئله خلق و جمع آوری کند.
رویدادهای خلق ایده عبارتند از هر نوع رویداد، کمپین، مسابقه و یا واقعه ای که منجر به تولید ایده بصورت رسمی و یا غیر رسمی گردد این رویدادها می توانند در زمان های مختلف تکرار و با توجه به نوع مسائل و چالشهای موجود باز تعریف شوند.
روش های بکارگیری و تنظیم رویداد های خلق ایده بر نوع، کیفیت و حجم ایده های خلق شده تاثیر بسزایی خواهد داشت. لذا این محقق فاکتورهای مهمی که برای کنترل ایده های حاصل از این رویدادها نیاز است را اینگونه دسته بندی می کند:
مشوق ها: مادی و معنوی

ب. جریان I برحسب ولتاژ V در پیوند
۳-۲-۱- جریان جوزفسون dc
اگر یک ولتاژ کوچکV به دو سر پیوند اعمال گردد (جهت میدان را به سمت چپ در نظر بگیرید)، نوار انرژی طرف چپ به اندازه eV افزایش می یابد، ولی هنوز الکترونها نمی توانند به سمت راست جریان یابند زیرا حالتهایی که بطور افقی در امتداد پیوند قرار دارند اشغال هستند ولی اگر ولتازاضافه شود بطوریکه نوار انرژی ابررسانا به اندازه ی ۲/∆_۰ افزایش یابد، حالا حالتهای انرژی افقی مربوطه خالی هستند و جریان برقرار می گردد.شکل (۳-۱-ب) که منحنی مشخصه ی ولتاژ – جریان رانشان می دهد، این نتیجه را بیان می کند. ولتاژی که در آن جریان شروع می شود بصورت زیر است:
(۳-۱)
واز این رابطه، گاف ابرسانایی را می توان تعیین کرد]۵۶[.
تونل زنی فوق به نام تونل زنی تک الکترون^[۱۳۳] موسوم است زیرا تک الکترونها به طرف راست تونل می زنند.
نوع دیگر تونل زنی که شامل زوج های کوپر هم می شود، توجه زیادی به خود معطوف داشته است و عامل اثر جوزفسون می باشد.
اگر فیلم عایق خیلی نازک در حدود Å ۱۰ باشد، زوج ها به سرعت از عرض پیوند تونل نمی زنند، ولی تابع موج کوانتومی در دو طرف پیوند شدیدا با یکدیگر مرتبطند. در واقع مطابق شکل (۳-۲)، تاثیر فیلم عایق این است که یک اختلاف فاز _۰ф بین توابع موج در طرفین پیوند ایجاد شود. چگالی جریان در امتداد پیوند بر حسب این اختلاف فاز با رابطه زیر بیان می شود]۸۳[:
(۳-۲) J=J₁sinф_۰
که J₁ اندازه ای از احتمال گذار از عرض پیوند است. در غیاب هرگونه اختلاف پتانسیل در دو سر پیوند، مقدار فاز ф_۰ آنچنان تعیین می شود که معادله (۳-۱) برقرار گردد.
شکل ۳-۲- تابع موج یک الکترون در پیوند دو ابررسانا
۳-۲-۲ جریان جوزفسون ac
حال فرض می کنیم که یک پتانسیل استاتیک V₀ در دو سر پیوند برقرار گردد.
از رابطه فاز تابع موج در مکانیک کوانتومی ∆ф=Et/ħ که E انرژی کل سیستم است برای محاسبه اختلاف فاز اضافه ای که زوج کوپر در اثر تونل زدن از پیوند بدست میآورند بکار می بریم. در این حالت E=(2e)V₀ است.(ضریب ۲ به این دلیل داده شده است که سیستم شامل یک زوج الکترون است) بنابراین

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

(۳-۳) ∆ф=۲eV₀t/ħ
حال رابطه (۳-۲) بصورت زیر در می آید:
(۳-۴) J=J₁sin(ф_۰+∆Ф)=J₁sin(ф_۰+۲eV₀t/ħ)
که نشان دهنده یک جریان متناوب است. این نتیجه از این نظر جالب است که یک پتانسیل استاتیک به یک جریان ac منجر می شود که فرکانس ان را به سادگی می توان با تغییر V₀ تنظیم کرد.
(۳-۵) ω=۲e V₀/ħ
مقدار عددی فرکانس برابر است با: ν=۴۸۴V₀GHz
که V₀بر حسب میلی ولت است. ازآنجا کهV₀معمولا از مرتبه ی چندین میلی ولت است، فرکانس جوزفسون در ناحیه ی میکروموج قرار می گیرد. جریان تونلی (رابطه ۳-۴) به فاصله کوتاهی پس از پیش بینی تئوری جوزفسون (سال ۱۹۶۲) مشاهده و اندازه گیری شد]۸۴[. یکی از روش های مشاهده، شامل اندازه گیری گسیل تابش میکروموج از پیوند است. سازگاری بین تئوری و تجربه بسیار خوب است.
اثرجوزفسون کاربردهای بسیاری دارد، ازجمله استفاده ازاین اثربرای تعیین مجددثابتهای بنیادی فیزیک است.
فرکانس دررابطه (۳-۸) شاملست که درآن هم بارالکترون و هم ثابت پلانک هست. این نسبت با دقت ppm6 اندازه گیری شده است.
۳-۳- پدیده تونل زنی ابرالکترونها(پیوند تونلی جوزفسون)
جوزفسون پیشنهاد نمود که اگر ضخامت لایه عایق بین دو ابر رسانا در حدود ^۹-۱۰ متر باشد به جای الکترونهای عادی، زوج های کوپر (ابرالکترونها) در عمل تونل زنی شرکت خواهند کرد. این زوج ها بدون اتلاف انرژی از لایه عایق عبور کرده و به ازای ولتاژ صفر، جریانی موسوم به جریان جوزفسون را بوجود می آورند. جریان جوزفسون محدود است و مقدار بیشینه آن در حدود ۱ میلی آمپر است. به ازای جریانهای بیش از مقدار I_j، در دو سر پیوندگاه افت ولتاژ خواهد شد. جریان جوزفسون را ممی توان با توجه به توابع موج منتسب به زوج های کوپر، مورد بررسی قرار داد]۵۷[. در حقیقت اگر ضخامت لایه عایق به مقدار کافی کم باشد بین توابع موج الکترونهای دو ابرسانا در دو طرف عایق، همپوشانی بوجود می آید و در این شرایط دو ابررسانا نظیر یک ابررسانا عمل و یک جریان الکتریکی از لایه عایق عبور خواهد کرد. منحنی مشخصه جریان – ولتاژ برای پیوند تونلی جوزفسون در نمودار (۳-۱) نشان داده شده است. در جریانی از پیوندگاه عبور می کند که عامل آن زوج های کوپر بوده و حداکثر مقدار آن I_j است ( اثر dc جوزفسون). به ازای ولتاژهای ولی کمتر از ولتاژ متناظر به گاف انرژی V_j=2∆/e)) اگرچه دامنه جریان تغییر نمی کند ولی جریان به نحوی نوسان می کند که مقدار متوسط آن برابر صفر است. به عبارت دیگر جریان مستقیم حاصل از زوج های کوپر تبدیل به یک جریان متناوب می شود (اثر ac جوزفسون) و نوسانات RF در عرض پیوندگاه ظاهر می شود. در گستره ۰<V<V_j ساز وکاری برای عبور جریان مستقیم وجود ندارد. در ولتاژهایV_j V≥، برای شکستن پیوند دو الکترون هر زوج کوپر به مقدار کافی انرژی وجود خواهد داشت و در نتیجه امکان تونل زنی الکترونهای عادی وجود خواهد داشت.
نمودار ۳-۱- منحنی مشخصه I-V پیوند تونلی جوزفسون
بستگی جریان I_j (حداکثر جریان حاصل از حرکت زوج های کوپر) به میدان مغناطیسی خارجی یکی دیگر از خواص اثر ac جوزفسون است. اگر فلوی مغناطیسی که از سطح عایق بین دو ابررسانا عبور می کند، مضرب صحیحی از h/2e (کوانتای شار مغناطیسی) باشد، مقدار I_j به صفر کاهش می یابد (نمودار ۳-۲). با توجه به اینکه h/2e=2×۱۰^-۱۵Wb است، بدیهی است که از این اثر می توان برای آشکارسازی میدانهای بسیار ضعیف مغناطیسی استفاده کرد.

نمودار ۳-۲- تغییرات جریان ماکزیمم (در اثر ac جوزفسون) نسبت به تغییرات میدان مغناطیسی
تا قبل از سال ۱۹۶۲ بیشتر محققین بر این باور بودند که زوج های کوپر نمی توانند از داخل عایق تونل بزنند، اما جوزفسون در سال ۱۹۶۲ با بهره گرفتن از نظریه BCS پیش بینی کرد که احتمال تونل زدن زوج های کوپر از داخل عایق همانند تونل زدن تک الکترونهاست این ]۵۷[. پیش بینی در سال ۱۹۶۳ توسط آندرسون و رائول بطور تجربی تایید گردید ]۵۸[.
۳-۴- تونل زنی در پیوندگاه ابررسانا – عایق – ابررسانا (SIS)
چون در داخل دو ماده الکترونهای عادی وجود ندارد، باید زوج های کوپر شکسته شوند تا الکترونها بتوانند از داخل عایق تونل زده و جریان الکتریکی ایجاد نمایند. در نتیجه انتظار می رود که مشخصه I-V این پیوندگاه مشابه پیوندگاه S-I-N باشد. شکل (۳-۳) دیاگرام نوار انرژی را برای فرایند تونل زنی S-I-S نشان می دهد. وقتی که ولتاژ تغذیه پیوندگاه صفر است در دمای بالاتر از صفر مطلق حالات تک الکترونی بطور جزئی اشغال شده اند. در اینصورت امکان تونل زنی در هر جهتی وجود دارد، چون حالات انرژی بطور کامل پر نیستند و تعداد کمی از الکترونها می توانند بطور حرارتی به داخل حالتهای بالای گاف انرژی برانگیخته شوند. اما در تغذیه صفر جریان مربوط به تونل زدن از چپ به راست همانند آن از راست به چپ است در اینصورت جریان خالص تونل زنی برابر صفر می باشد. حال اگر یک ولتاژ تغذیه مثبت به پیوندگاه اعمال شود، ترازهای انرژی در طرف راست به اندازه eV به سمت پایین تغییر مکان می دهند. چون پایین ترین تراز انرژی مربوط به الکترونهای عادی در سمت راست دارای هیچ حالت انرژی خالی در سمت چپ برای تونل زنی در دسترس نیست، در صورتیکه الکترونه در سمت چپ قادر به تونل زدن هستند، بنابراین جریان خالص الکترون از چپ به راست جاری خواهد شد. وقتی که ولتاژ تغذیه به مقدار/e∆۲ برسد، یک فرایند اضافی امکان پذیر می شود که وابسته به زوج های کوپر است. چون ولتاژ به اندازه کافی بزرگ باعث همپوشانی حالتهای انرژی خالی بالای گاف ابررسانای یک و حالتهای انرژی پر زیر گاف ابررسانای دو می شود، دراینصورت فرآین شکستن زوج های کوپر امکان پذیر می گردد. بنابراین یکی از الکترونهای ابررسانا در سمت راست تونل زده و پایین ترین حالت تک الکترونی را اشغال می کند. این فرآین همراه با یک اتلاف انرژی به اندازه ∆ خواهد بود. الکترون دوم که زوج خود را از دست داده با گرفتن انرژی به اندازه ∆ به پایین ترین تراز در سمت چپ برانگیخته می شود. بنابراین انرژی کل قبل از گذار که توسط پیکانها در شکل (۳-۳) مشخص شده است با انرژی کل پس از گذار یکسان بوده، فرایند مجاز می باشد. تونل زنی قوی در ولتاژهای ۲∆/e||V≥ صورت می گیرد، چون تعداد زیادی امکان ترکیب حالات برانگیخته شده برای تعیین حالت نهایی وجود دارد. بنابراین جریان تونل زدن به سرعت همانند پیوندگاهS-I-N افزایش پیدا می کند. مشخصه این پیوندگاه درنمودار (۳-۳) نشان داده شده است .
شکل ۳-۳- دیاگرام نوار انرژی برای فرایند تونل زنی بین دو ابررسانای مشابه

نمودار ۳-۳- مشخصه I-V پیوندگاه S-I-S
نمودار (۳-۴) مشخصه جریان – ولتاژ، جریان dc جوزفسون حاصل از تونل زدن زوج های کوپر را در عرض پیوندگاه نشان می دهد. همانطور که انتظار می رفت شاخه هایی مشابه با آنچه در منحنی مشخصه I-V مربوط به پیوندگاه S-I-N وجود دارند که نشان دهنده تونل زدن الکترونهای عادی در ولتاژهای تغذیه بزرگتر از ۲∆/e|| است. جریان در ولتاز تغذیه صفر نتیجه مستقیم تونل زدن زوج های کوپر است که بعنوان جریان جوزفسون شناخته می شود]۸۴[. با این حال، همانطور که از شکل مشاهده می شود، جریان جوزفسون محدود است. اگر جریانی بزرگتر از جریان جوزفسون از پیوندگاه عبور نماید، اثر جوزفسون از بین خواهد رفت و جریان فقط توسط الکتونهای عادی حمل می شود. بیشینه جریان dc که می تواند در ولتاژ تغذیه صفر از داخل پیوندگاه S-I-S عبور کند چگالی جریان بحرانی جوزفسون J_c نامیده می شود.
نمودار ۳-۴- مشخصه I-V پیوندگاه جوزفسون (در T=°K) جریان جوزفسون توسط جریان در ولتاژ صفر نشان داده شده است.
۳-۵- کاربردهای عملی پیوند تونلی جوزفسون
از پیوندتونلی جوزفسون می توان در ساخت وسایلی استفاده کرد که امروزه به نام SQUID معروف شده اند. جک لویک^[۱۳۴] وهمکارانش درسال۱۹۶۴ تداخل کوانتومی بین توابع موج ابرالکترونهای دوپیوند تونلی جوزفسون را که بطورموازی بهم وصل شده اند،موردمطالعه قرار دادند. آنها نشان دادند باتغییر شار مغناطیسی ای که از یک حلقه ابررسانا شامل دو پیوند تونلی جوزفسون عبور می کند، جریان بحرانی دو پیوندگاه با فرکانسی متناسب با شار کوانتومی نوسان می کند.نوسانات مزبور، حاصل تداخل بین توابع ماکروسکوپی این دو پیوندگاه است (این تداخل کاملا قابل مقایسه با تداخل بین دو نور تک فام هم فاز است که منجر به ایجاد نوارهای تاریک روشن می شود)]۸۵ [.
در شکل (۳-۴–الف) یک SQUID ساده نشان داده شده است که شامل حلقه ای از ابررساناست که از ترکیب دو پیوندگاه جوزفسون بصورت موازی ساخته می شود. که یک آشکارساز بسیار حساس به شار مغناطیسی است. اگر این دو پیوندگاه وجود نداشته باشند، حلقه مزبور شبیه یک حلقه ابررسانا عمل نموده و شار مغناطیسی که از ان عبور می کند برابر ɸ=nɸ خواهد بود. وجود دو پیوندگاه سبب می شود که با تغییر شار مغناطیسی که از سطح حلقه عبور می کند، منحنی مشخصه جریان – ولتاژ آن بین دو مقدار بیشینه نوسان نماید (شکل ۳-۴-ب). بنابراین اگر جریان ثابتی از حلقه عبور داده شود ولتاز دو سر آن، نسبت به شار عبوری از سطح آن بطور تناوبی تغییر خواهد کرد. در حقیقت یک SQUID نظیر یک مبدل عمل کرده و تغییرات شار مغناطیسی را به تغییرات ولتاژ الکتریکی تبدیل می کند. از SQUID در اندازه گیری ضریب نفوذ مغناطیسی، بررسی ولتاژهایی در حدود ^۱۵-۱۰ ولت، میدانهای مغناطیسی در گستره ^۱۱-۱۰ گوس، آشکارسازی امواج جاذبه ای، اندازه گیری میدان مغناطیسی قلب و مغز، در ژئوفیزیک و بعنوان استاندارد بین المللی ولتاژ استفاده می شود]۸۶[.
دو نوع SQUID از نوع dc و ac وجود دارند؛ اولی شامل یک حلقه ابررسانا با دو پیوند تونلی جوزفسون و دومی شامل یک حلقه ابررسانا با یک پیوند تونلی جوزفسون است که در مجاورت آن یک سیم پیچ RF قرار دارد.
ثابت شده است اگرچه در ولتاژهای بیشتر از V_j شکل (۳-۸-ب) مقاومت پیوند تونلی جوزفسون در یک SQUIDac مقدار معینی است، ولی جریان عبوری از آن دارای یک مولفه نوسانی با فرکانس w=2eV/h است، با اندازه گیری ولتاژ و فرکانس آن می توان نسبت e/h را با دقت بسیار زیادی تعیین نمود]۸۷ [.
افزون برآن، از پیوندگاههای جوزفسون در انواع آشکارسازهای با بسامد بالا واحساس گرها استفاده می شود،مخصوصا به عنوان عناصر حساس برای آشکارسازی امواج الکترومغناطیسی میلی متری و زیر میلی متری در رادیوتلسکوپها بکار می روند.وهمچنین به عنوان عناصر حافظه و منطقی در الکترونیک رقمی (دیجیتال) استفاده می شود.این وسایل در مقایسه با قطعات معمولی ساخته شده از نیمرساناها،دستیابی به بسامدهای بسیار بالاتری (تاصدها GHZ) را ممکن می سازند. عامل اصلی دیگر در برتری الکترونیک رقمی ابررسانشی کاهش در مصرف انرژی در مقایسه با نیمرساناهاست]۸۸[.
در آینده نزدیک قلمرو کاربردهای اسکوئید به سرعت گسترش می یابد و در این لحظه از زمان، پیشگویی نتایج شگفت انگیز آن ناممکن است.