۵-۳ گردآوری داده ­های تحقیق و محاسبه متغیرها

مرحله گردآوری اطلاعات، فرآیندی است که طی آن محقق یافته­های میدانی و کتابخانه­ای را جمع­آوری و به روش استقرایی، به طبقه ­بندی و سپس تجزیه و تحلیل آنها می ­پردازد، و فرضیه تدوین شده خود را مورد ارزیابی قرار می­دهد. در نهایت حکم صادر می­ کند و پاسخ مسئله خود را به اتکای آنها می­یابد. به عبارت دیگر محقق به اتکای اطلاعات گردآوری شده، واقعیت و حقیقت را آنطور که هست کشف می­نماید. بنابراین، اعتبار اطلاعات اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا اطلاعات غیرمعتبر، مانع از کشف حقیقت و واقعیت می­گردد و مسئله مورد نظر محقق به درستی معلوم نمی­گردد (حافظ نیا، ۱۳۷۷).

برای جمع­آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیقات کاربردی روش­های متفاوتی وجود دارد. برخی از این روش­ها در تحقیقات مالی کاربرد بیشتری داشته و بیشتر مورد استفاده محققین پژوهش­های مالی قرار می­گیرد. به هر ترتیب روش جمع­آوری در پژوهش­های علمی باید به­گونه ­ای انتخاب شود که از طریق آن بتوان اطلاعات واقعی و دقیقی را که در زمینه موضوع تحقیق دارای اهمیت می­باشند، جمع آوری نمود. اطلاعات و داده ­های مورد نیاز این تحقیق عمدتاً از منابع و روش­های ذکر شده در ذیل جمع آوری شده است:
الف) کتابخانه
برای دستیابی به روش­های صحیح و علمی تحقیق و آشنایی با فرایند تحقیق علمی و جمع­آوری اطلاعات مرتبط با فصل دوم و تهیه بخش مروری بر ادبیات و سوابق موضوع و همچنین آشنایی بیشتر محقق با جزییات موضوع از اسناد و مدارک کتابخانه­ای استفاده شده است.
ب) استفاده از نرم­افزار و سایت ها
داده ­ها از سایت رسمی سازمان بورس اوراق بهادار تهران جمع آوری شده اند. سپس، با بهره گرفتن از نرم­افزار صفحه گسترده محاسباتی و آماری مورد استفاده در رشته مالی، (Excel) به پردازش داده ­ها پرداخته شد و متغیرها محاسبه گردیدند. پس از آن، برای تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات حاصله و دست­یابی به نتیجه­ای قابل اتکاء با استفاده ازنرم افزار ۲۱ spss ، به نتیجه ­گیری پرداخته شد.
اطلاعات خریدو فروش صندوق های سرمایه ­گذاری مشترک از سازمان بورس واوراق بهادار اخذ گردید . به دلیل حجم بسیار بالای معاملات یک قاعده فیلترینگ برای اطلاعات خرید و فروش صندوق های سرمایه ­گذاری مشترک در نظر گرفته شد که عبارتست از:

۶-۳ قاعده فیلترینگ

در ابتدا فایل معاملات کلیه صندوق های سرمایه ­گذاری مشترک در بورس اوراق بهادار تهیه گردید. صندوق هایی که نماد آنها بیش از ۵۰ روز کاری بسته بود از لیست معاملات صندوق های سرمایه ­گذاری مشترک حذف شدند.

۷-۳ محاسبه متغیرهای تحقیق

HM: عامل رفتار توده ای (Herding Movement)
برای ارزیابی رفتار­توده­ای در یک زیرگروه خاص از سرمایه گذاران، به محاسبه میانگین معیار رفتار­توده­ای HMi,t برای همه سهام و دوره های یک ماهه در آن گروه خاص می‌پردازیم. یک مقدار مثبت برای HMi,t نشانه‌ای از رفتار گروهی برای سهم مورد نظر (i) در دوره یک ماهه مورد بررسی (t) خواهد بود.

که در اینجا: و
محاسبه Bi,t (Si,t): تعداد سرمایه گذارانیکه سهم i را در دوره t به پرتفوی خود اضافه (از پرتفوی خود حذف) می­ کنند. به طور مثال سهام بانک ملت در دوره یک ماهه فروردین سال ۱۳۹۲ به ترتیب ۱۰۶ خریدار و ۸۴ فروشنده داشته است؛ لذا Bi,t برای سهام وبملت در فروردین ۱۳۹۲ برابر با ۱۰۶ و Si,t برای همین سهم در همین دوره برابر با ۸۴ خواهد بود.
محاسبه Pi,t : نسبت سرمایه گذارانی که سهم i را طی دوره t می­خرند. این نسبت از تقسیم Bi,t به Ni,t بدست می آید. Ni,t نیز از جمع Bi,t و Si,t حاصل می شود. به عنوان مثال این نسبت برای سهام بانک ملت در فروردین ۱۳۹۲ برابر با ۵۶/. می شود.
محاسبه Pt : نسبت مورد انتظار تعداد خریدارانی که در شرایط وجود فرضیه خنثی، بدست خواهد آمد. تصمیمات معاملاتی، توسط خالص جریانات مربوط به منابع مالی فرد تحت تاثیر قرار می­گیرد. به عنوان مثال، زمانی که مقادیر زیادی منابع مالی به دست آید، سرمایه ­گذاران تمایل دارند که در بازار بیشتر در طرف خرید قرار گیرند. کسر کردن Pt برای اصلاح چنین رفتار­های­توده­ای می­باشد. Pt برای همه سهام طی یک دوره یک ­ماهه خاص ثابت است اما در دوره­ های مختلف تغییر می­ کند. در این مثال این تحقیق نسبت مورد انتظار Pt، ۵/۰ در نظر گرفته شده است.
محاسبه عامل تعدیل AFi,t : مقدار مورد انتظار |Pi,t-Pt| است که با بهره گرفتن از توزیع دوجمله ای بدست می آید و با این فرض محاسبه می شود که معاملات از یک توزیع دوجمله ای با نتایج ممکن شکست و موفقیت پیروی کند.
اولین بخش از معیار LSV، یک مقدار مطلق است، و در نتیجه مقدار مورد انتظار با توجه به نوسانات تصادفی ممکن است از صفر فاصله داشته باشد. عامل تعدیل، AFi، این تصادفی بودن را اصلاح می­ کند. AFi مقدار مورد انتظار می‌باشد که تحت این فرض که جهت معاملات از یک توزیع دو جمله‌ای با Bi,t و Si,t به عنوان نتایج ممکن پیروی می‌کند، برآورد می­ شود. تحت فرضیه صفر معاملات مستقل، احتمال Bi برابر است با Pt. عامل تعدیل، انحرافی که ممکن است در برای سهامی که توسط تعداد کمی سرمایه گذار معامله می‌شود، اتفاق افتد، را اصلاح می­ کند.
یک مثال ساده برای توضیح مدل lsv ، سهم سکرد را در نظر بگیرید فرض میشود:
در فروردین ماه سال ۱۳۸۹ ،۵ صندوق این سهم را خریده اند (به پرتفوی خود اضافه نموده اند) و۱۰ صندوق آن را فروخته اند (از پرتفوی خود حذف نموده اند).
= Pi,t
(داده‌های در نظر گرفته شده برای خرید و فروش کاملا فرضی است. )
لیست خرید و فروش صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک برای سهم سکرد ، در سال ۸۹ جمع آوری می نماییم.
طبق جدول زیر معیار HM را برای سال ۸۹ محاسبه می نماییم

جدول۲-۳: مثالی برای محاسبه­ی معیار HM

۱
۲
۳
۴

Pi,t
P_t
|Pi,t-Pt|
AFi,t

۸۹/۰۱

۰٫۵
۰٫۱۶

عفو و بخشش به همان اندازه که انسان بزرگوار را اصلاح مى‏کند، انسان پست را تباه مى‏سازد. »
آخرین نکته در باب عفو این است، که انسان از عفو و گذشتی که کرده پشیمان نشود .امیرالمؤمنین ۷می فرماید:
« وَ لَا تَنْدَمَنَّ عَلَى عَفْوٍ^[۲۴۹]
از گذشتى که از مردم کرده‏اى پشیمان مشو»
۳ـ۳ـ۲ـ۲ـ نمونه‏هایى از عفو و گذشت
آن حضرت از کسانى که نسبت به او و خانواده او ظلم نموده بودند، گذشت کرد، خصوصا وقتی که در موضع ضعف قرار می گرفتند، امام ۷رعایت جایگاه آن ها را می نمود و داوری نهایی را به خدا می سپرد.
۱ـ عفو قضیه فدک
در قضیه فدک بعد از به خلافت رسیدند، فرمودند:
«کَانَتْ فِی أَیْدِینَا فَدَکٌ مِنْ کُلِّ مَا أَظَلَّتْهُ السَّمَاءُ فَشَحَّتْ عَلَیْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ وَ سَخَتْ عَنْهَا نُفُوسُ قَوْمٍ آخَرِینَ وَ نِعْمَ الْحَکَمُ اللَّهُ ^[۲۵۰]
از آنچه آسمان بر آن سایه انداخته، فقط فدک در دست ما بود، که گروهى از اینکه در دست ما باشد بر آن بخل ورزیدند، و ما هم به سخاوت از آن دست برداشتیم، و خداوند نیکوترین حاکم است. »
۲ـ عفو عایشه
امیرالمؤمنین ۷در خطبه ای خطاب به اهل بصره درباره عایشه فرمود:
«وَ أَمَّا فُلَانَهُ فَأَدْرَکَهَا رَأْیُ النِّسَاءِ وَ ضِغْنٌ غَلَا فِی صَدْرِهَا کَمِرْجَلِ الْقَیْنِ ^[۲۵۱]
فلان زن (عایشه) را رأى ضعیف زنان دامنگیر شد و کینه در سینه‏اش چون دیگ آهنگران که بجوش آید جوشید.»
عایشه در جنگ جمل مردم را فریب داد، هزاران خون بی گناهان ریخته شد، و فتنه‏ها پدید آمد، و شعارهای دروغین فراوان را مطرح کرد، و مردم را برضدّ حضرت امیرالمؤمنین ۷شوراند.
امّا زمانی که امام علی‏ ۷پیروز شد، او را عفو کرد و کریمانه از اشتباهات او چشم پوشید و فرمود:
« وَ لَهَا بَعْدُ حُرْمَتُهَا الْأُولَى وَ الْحِسَابُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى ^[۲۵۲]
با این حال حرمت اولیه او باقى است، و حسابش با خداوند است. »
سپس چهل زن از قبیله عبدالقیس را فرمان داد تا با بستن عمامه بر سر و دست گرفتن شمشیر او را به مدینه برگردانند . عایشه در طول راه از امیرالمومنین بدگوئی می کرد و گفت علی مرا در اختیار لشکریان قرار داده ،چون به مدینه رسم از علی شکایت خواهم کرد.
پس از آنکه عایشه را به منزلش در مدینه رساندند، نقاب‏ها و کلاه‏خودها را از روی و سر باز کردند، وقتی عایشه فهمید همه آن محافظان زن بودند، بسیار شرمنده شد و از بزرگواری علی‏ ۷در شگفت ماند، گرچه کینه‏های درونی او درمان نیافت.^[۲۵۳]
ابن ابی الحدید می گوید :
علی ۷بعد از پایان جمل به عایشه احترام کرد و مقام و موقعیت او را حفظ نمود ولی اگر عمر به جای علی ۷بود ، عایشه را می کشت و پاره پاره می کرد. ولی آن حضرت بزرگوار و با گذشت بود .^[۲۵۴]
از این الگوی رفتاری درس می‏گیریم که: با دشمن شکست خورده باید کریمانه رفتار کرد و متناسب با شئون و آداب دشمن با اوبرخورد کرد . دل‏ها را باید با محبّت آرام کرد نه با کینه توزی و هدف اساسی، هدایت دشمن است، نه خون ریزی.
۳ـ عفو ناکثین
دامنه عفو امیرالمؤمنین على ۷تا آنجا رسید که وقتی سپاه جمل شکست خورد، حضرت امیرالمؤمنین‏۷ عفو عمومی اعلام کرد . در صورتی که در تمام جنگ‏ها، سرداران فاتح، جان و مال و ناموس شکست خوردگان را بر خود حلال می‏دانستند و هر چه می‏خواستند با مردم شکست خورده انجام می‏دادند، امّا امام علی‏۷ مردم بصره را عفو کرد، و زشتی‏ها و خشونت‏های آنان را نادیده انگاشت.
کلبی می گوید: به ابوصالح گفتم: چرا علی علیه‏السلام وقتی بر اهل جمل پیروز شد، شمشیردر میان آنها نگذاشت؟ گفت: او از آنها گذشت و بر آنها منت نهاد همچنان که پیامبر هنگام فتح مکه، با اهل مکه انجام داد، او می‏خواست آنها را از دم تیغ بگذراند، ولی بر آنها منت نهاد، چون دوست می‏داشت خداوند آنها را هدایت کند.^[۲۵۵]
این تدبیر و عفو و گذشت حضرت، مورد اعتراض بسیاری از سربازان حضرت قرار گرفت، آنها به حضرت می‏گفتند: سربازان اسیر دشمن را نیز میان ما به عنوان برده تقسیم کن، حضرت فرمود: خیر، آن ها گفتند: چرا کشتن آنها در جنگ حلال بود اما اسیران آنها بر ما حلال نیست؟ حضرت فرمود: چگونه برای شما حلال باشد خانواده ضعیف آن ها در دارالهجره و مملکت اسلام، هر چه آنها به لشکرگاه آورده‏اند بر شما حلال است ولی آنچه در خانه‏هایشان است و درها را بر آن بسته‏اند، برای اهل آن است و شما را در آن حقی نیست، اما سپاهیان به این پاسخ قانع نشدند و همچنان پافشاری می‏کردند وقتی بر حضرت زیاد اصرار کردند حضرت فرمود: قرعه بیندازید تا ببینم عایشه نصیب چه کسی می‏شود تا به او بدهم؟ مردم با شنیدن این سخن استغفار کردند و منصرف شدند. ^[۲۵۶]
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سپس امام ‏۷ عبداللَّه بن عبّاس را فرماندار بصره قرار داد . وقتی به آن حضرت گزارش دادند که ابن عبّاس با مردم شکست خورده بصره به خوبی رفتار نمی‏کند.
در نامه ای این گونه به ابن عبّاس نوشت:
«وَ قَدْ بَلَغَنِی تَنَمُّرُکَ لِبَنِی تَمِیمٍ وَ غِلْظَتُک عَلَیْهِم ………….أَبَا الْعَبَّاسِ رَحِمَکَ اللَّهُ فِیمَا جَرَى عَلَى لِسَانِکَ وَ یَدِکَ مِنْ خَیْرٍ وَ شَرٍّ فَإِنَّا شَرِیکَانِ فِی ذَلِکَ وَ کُنْ عِنْدَ صَالِحِ ظَنِّی بِکَ وَ لَا یَفِیلَنَّ رَأْیِی فِیکَ وَ السَّلَامُ^[۲۵۷]
به من خبر رسیده که با بنى تمیم درشتى کرده‏اى و از در خشونت در آمده‏اى …………..ابو العباس خدایت رحمت کند، در آنچه بر زبان و دستت از خیر و شرّ جارى شود مدارا کن، که هر دو در این زمینه شریکیم، و در حسن ظنّم به وجود خودت پایدار باش و کارى مکن که نظرم از تو برگردد. و السلام »
۴ـ عفو در جنگ صفین
در جنگ صفین معاویه آب را بر روی لشکر امیرالمؤمنین بست در حالیکه وقتی فرات به دست لشکر آن حضرت افتاد ، آن ها را از آب منع نکرد^[۲۵۸]
منش آن حضرت این بود که پس از پیروزی نیازی به کینه‏توزی نیست و عفو وگذشت را شکرانه قدرت می دانست :
«إِذَا قَدَرْتَ عَلَى عَدُوِّکَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُکْراً لِلْقُدْرَهِ عَلَیْهِ ^[۲۵۹]
وقتى بر دشمن غلبه کردى، گذشت از او را شکرانه پیروزى بر وى قرار ده»
در یک بیان کلّی، می توان گفت: امیرالمؤمنین ۷در مسائل مربوط به حقوق شخصی خود، در جائی که عفو و گذشت به معنای ظلم پذیری و موجب تقویت فساد و خلاف تلقی نمی گردید، بسیار متساهل بود و هرگز به خاطر منافع شخصی با کسی دشمنی نکرد، اما در جایی که حقوق مردم و یا حدود الهی و اصول اسلامی مورد تعرّض قرار می گرفت، بسیار سختگیربود. او مظهر رحمت وغضب خدابود، در مواردی، مهربان و اهل گذشت و در مواردی، بسیار خشن و نابردبار، از سویی، اشک یتیمی دل او را می لرزاند و از سوی دیگر، وقتی درمقابل دشمنان خدا و اسلام قرار می گرفت، تا جان آن ها را نمی گرفت آرام نمی نشست.
۳ـ۳ـ۳ـ موعظه و نصیحت
وعظ : و هو تذکیرک إیاه الخیر و نحوه مما یرق له قلبه.
«موعظه» از وعظ به معنای یادآوری قلب است نسبت به خوبیها در آنچه موجب رقت قلب می‏شود.^[۲۶۰] همچنین گفته‏اند یادآوری انسان است در آنچه قلب او را نسبت به ثواب و عقاب رقت می‏بخشد^[۲۶۱] و بالطبع انسان را متأثر می‏سازد و از بدی بازمی‏دارد و به خوبی متمایل می کند.
بنابراین موعظه به قلب رقت می‏ دهد و عواطف را تحریک می‏کند و انسان را به سوی نیکی ها سوق می دهد. سختی و مقاومت دل را در برابر حق و عمل به آن زایل می‏کند و نرمی و تسلیم در برابر حق و عمل به حق را فراهم می‏نماید.امیرالمؤمنین ۷می فرماید:
«ألوعظ النّافع‏ ما ردع‏ ^[۲۶۲]
موعظه‏ی سودمند آن است که بازدارد.»
موعظه یکی از روش های تعلیم و تربیت است، هیچ کس نمی تواند خود را از موعظه و پند بی نیاز بداند و بگوید: مطالبی را که شما می گویید من می دانم و احتیاج ندارم. زیرا موعظه برای دانستن نیست بلکه برای تذکر و یادآوری است . حتی امام علی۷به بعضی از افراد خود می فرمود برخیز و موعظه کن؛ وقتی عرض می کردند چگونه ما چنین جسارتی را در محضر شما مرتکب بشویم؟ فرمود:
در شنیدن اثری هست که در دانستن نیست؛ بنابراین موعظه برای دانستن نیست برای ارشاد است ؛ انسان به گونه ای آفریده شده است که ارشاد را بهتر از امر و نهی می پذیرد .
هم چنین ایشان موارد زیر را از فواید موعظه برمی شمارد:
«ألمواعظ حیات‏ القلوب‏ ^[۲۶۳]
موعظه، مایه حیات دل ها است.»
«بِالْمَوَاعِظِ تَنْجَلَّیَ‏ الْغَفْلَه^[۲۶۴]
به سبب موعظه، غفلت زدوده می شود.»
« ثمره الوعظ الإنتباه^[۲۶۵]
نتیجه موعظه بیداری است.»
«ألمواعظ صقال‏ النّفوس‏ و جلاء القلوب‏ ^[۲۶۶]
موعظه، صیقل نفس ها و روشنی بخش دل ها است.»
آن حضرت نقش موثر موعظه را در این جمله خاطر نشان فرموده‏اند. موعظه، پند و اندوز دل را صفا می دهد و حیات بخش قلب است. به همین دلیل زمینه پذیرش کمالات را فراهم می سازد سر و کار موعظه و مرکز تاثیر و فعل و انفعال آن، قلوب انسانها است مردمی که اهل پند پذیری و موعظه نیستند، حیات دل ندارند و قلب آنان زنده نیست و نور و فروغی ندارد. به همین دلیل است که حضرت علی ۷در نامه تربیتی به فرزندش امام حسن ۷می فرماید:
«أحی قلبک بالموعظه^[۲۶۷]
دلت را به موعظه زنده دار.»
عمده ترین شیوه تبلیغی امیرالمؤمنین ۷در تربیت مردم ، شیوه موعظه‏ای است ، می فرماید:

۷۰۶۶۴

ضریب تغییرات (%)

۳۳/۱۰

۷۰/۲

۲۳/۵

ns، * و **، به‌ترتیب غیرمعنی‌دار و معنی‌دار بودن در سطح ۵% و ۱%
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین مقدار MAI (22357855) در تیمار ۱۰۰٪+۵۰٪ (آفتابگردان+سویا) دیده شد که البته تفاوت معنی‌داری با تیمار ۱۰۰%+۴۰% و ۵۰٪ (آفتابگردان+لوبیا چشم بلبلی) نداشت و پایین‌ترین مقدار این شاخص در تک کشتی آفتابگردان، سویا و لوبیا چشم بلبلی در شرایط تداخل با علف‌های هرز دیده شد که مقدار آن صفر بدست آمد. همچنین شاخص مزیت پولی مخلوط (MAI) در هریک از تیمارهای تک کشتی آفتابگردان، سویا و لوبیا چشم بلبلی در شرایط تداخل تمام فصل علف‌های هرز نسبت به کنترل تمام فصل علف‌های هرز مقدار ۱۰۰٪ کاهش نشان داده‌اند (شکل۴-۴۶).

شکل۴-۴۶- مقایسه میانگین MAI در الگوهای کشت مخلوط آفتابگردان با سویا و لوبیا چشم بلبلی
۴-۵-۸- مجموع ارزش نسبی (RVT)
نتایج حاصل از تجزیه واریانس شاخص‌های بررسی شده کشت مخلوط نشان داد که مجموع ارزش نسبی (RVT) تحت تأثیر تیمارهای کشت مخلوط آفتابگردان با سویا و لوبیا چشم بلبلی قرار گرفت (جدول ۴-۱۷).
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین مقدار مجموع ارزش نسبی (۲۹/۱) در تیمار کشت خالص آفتابگردان در شرایط کنترل علف‌های هرز و کمترین مقدار آن (۰۳/۰) در الگوی کشت خالص لوبیا چشم بلبلی در شرایط تداخل تمام فصل علف‌های هرز مشاهده شد. همچنین مقدار RVT در الگوهای تک کشتی در شرایط کنترل علف‌های هرز بیشتر از تک کشتی در شرایط تداخل علف‌های هرز بدست آمد (شکل۴-۴۸).

شکل۴-۴۷- مقایسه میانگین RVT در کشت مخلوط آفتابگردان با سویا و لوبیا چشم بلبلی
مجموع ارزش نسبی در تیمارهای تک کشتی آفتابگردان، سویا و لوبیا چشم بلبلی در شرایط کنترل تمام فصل علف‌های هرز نسبت به شرایط تداخل تمام فصل علف‌های هرز، به‌ترتیب ۲۹، ۵۹ و ۱۵۴٪ افزایش نشان داده است (شکل۴-۴۸).
۴-۵-۹- شاخص بهره‌وری سیستم (SPI)
نتایج حاصل از تجزیه واریانس شاخص‌های بررسی شده کشت مخلوط نشان داد که شاخص بهره‌وری سیستم (SPI) تحت تأثیر تیمارهای کشت مخلوط آفتابگردان با سویا و لوبیا چشم بلبلی قرار گرفت (جدول ۴-۱۷).
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین مقدار SPI (2/8611) در تیمار کشت خالص لوبیا چشم بلبلی در شرایط کنترل تمام فصل علف‌های هرز و کمترین مقدار آن (۳/۹۲۳۳) هم در الگوی تک کشتی لوبیا چشم بلبلی در شرایط تداخل علف‌های هرز مشاهده شد که البته تفاوت معنی‌داری با کشت‌های خالص سویا و آفتابگردان (۳۴۰۶) در شرایط تداخل علف‌های هرز نداشت. مجموع ارزش نسبی در تیمارهای تک کشتی آفتابگردان، سویا و لوبیا چشم بلبلی در شرایط کنترل تمام فصل علف‌های هرز نسبت به شرایط تداخل تمام فصل علف‌های هرز، به‌ترتیب ۲۹، ۵۹ و ۱۵۳٪ افزایش نشان داده است (شکل ۴-۴۹).

شکل۴-۴۸- مقایسه میانگین SPI در کشت مخلوط آفتابگردان با سویا و لوبیا چشم بلبلی
فصل پنجم
بحث و نتیجه گیری
۵-۱- آفتابگردان
۵-۱-۱- عملکرد دانه
عملکرد دانه آفتابگردان در این پژوهش در شرایط تک کشتی بیشتر از کشت مخلوط بدست آمد که این به دلیل استفاده‌ی بیشتر آفتابگردان از منابع قابل دسترس در شرایط تک کشتی نسبت به کشت مخلوط برمی‌گردد، ولی در بسیاری از آزمایش‌های کشت مخلوط که اجزای آن یک گیاه بقولات و یک گیاه غلات می‌باشند، عملکرد نسبت به تک کشتی برتری نشان داده است که این افزایش می‌تواند ناشی از کاهش رقابت بین دو گیاه و سازگاری بیشتر آنها باشد (ماهاپاترا، ۲۰۱۱). همچنین کشت مخلوط لوبیا چشم بلبلی- ارزن، عملکرد ارزن را ۱۳ تا ۱۵% افزایش داد (هولت و گوسی، ۲۰۰۰). در کشت مخلوط ذرت و سویا افزایش عملکرد ذرت و کاهش عملکرد سویا بدلیل سایه‌اندازی ذرت و کاهش تثبیت بیولوژیک نیتروژن و محدودیت مواد فتوسنتزی مشاهده شد (بوهنر و فرانسیس، ۱۹۹۳). ولی راعی و همکاران (۱۳۸۶) در کشت مخلوط سویا و سورگوم کاهش عملکرد دانه سویا را به‌ترتیب به میزان ۶۳ و ۵۷% گزارش کردند. رحیمیان و همکاران (۱۳۷۱) نیز گزارش دادند که در کشت مخلوط آفتابگردان و ذرت نه تنها هیچ مزیتی نسبت به عملکرد هر یک از آنها در کشت خالص نداشت بلکه افزایش عملکرد یکی از گیاهان زراعی در هر یک از این دو تیمار نتوانست کاهش عملکرد گیاه زراعی دیگر را دقیقاً جبران کند. نجفی و همکاران (۱۳۹۲) به نقل از موکالا و همکاران (۲۰۰۵) اشاره داشتند که با افزایش تراکم ذرت در کشت مخلوط آن با لوبیا، عملکرد دانه لوبیا کاهش یافت.
۵-۱-۲- قطر طبق
در حالت کشت مخلوط، لوبیا به علت فرم رشدی رونده از بوته آفتابگردان بالا رفته و با سایه اندازی روی برگهای آفتابگردان، مقدار فتوسنتز این گیاه را کاهش داده و مقدار ماده فتوسنتزی کمتری به بخش زایشی (طبق) آفتابگردان منتقل شده و در اثر آن رشد طبق کاهش یافته و از قطر آن کاسته شده است. یوج جینا ایج و همکاران (۱۹۹۱)، ایبرار و همکاران (۲۰۰۰) و مورالس و همکاران (۲۰۰۹) نیز با کشت مخلوط آفتابگردان و لوبیا اعلام کردند که در کشت مخلوط رقابت برون گونه‌ای نسبت به رقابت درون گونه‌ای افزایش یافت و در اثر آن رشد بوته و قطر طبق آفتابگردان کاهش یافت که نتایج حاصل با نتایج این آزمایش مطابقت دارد.
۵-۱-۳- ارتفاع بوته
در شرایط تک‌کشتی، افزایش تراکم گیاه زراعی بدلیل افزایش رقابت نوری درون گونه‌ای بین بوته‌ها معمولا باعث افزایش ارتفاع گیاه زرعی می‌گردد. راعی (۱۳۷۸) نیز در بررسی کشت مخلوط سورگوم و شبدر برسیم، بالا بودن ارتفاع سورگوم در کشت خالص نسبت به کشت مخلوط را گزارش نمود. ولی افزایش ارتفاع کنجد در پائین‌ترین تراکم کشت کنجد در الگوی جایگزینی در این تحقیق شاید به افزایش رقابت نوری بین کنجد با تراکم‌های بالای لگوم‌هایی که مخلوط با آن کشت شده بودند برگردد. ارتفاع بیشتر برای جذب نور بالاتر و افزایش تشعشعات فعال فتوسنتزی و مواد غذایی بیشتر می‌باشد. در تراکم‌های بالاتر بدلیل کاهش نفوذ نور و سایه‌اندازی بیشتر، نسبت نور قرمز به قرمز دور کاهش می‌یابد و کاهش رسیدن نور به قسمت‌های پائین‌تر گیاه باعث تجزیه بیشتر هورمون اکسین و کوتاه شدن ارتفاع بوته می‌شود (مورالس و همکاران، ۲۰۰۹).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۱-۴- شاخص برداشت
با توجه به نتایج تجزیه واریانس بیشترین شاخص برداشت در تیمار ۱۰۰%+۲۰% (سویا+آفتابگردان) مشاهده گردید که مقدار آن (۸۰/۳۴) بدست آمد. پورامیر و همکاران (۱۳۸۹) نیز به تأثیر معنی‌دار الگوهای کشت مخلوط روی شاخص برداشت اشاره داشتند و بیان کردند که کمترین میزان شاخص برداشت در شرایط تک‌کشتی بدست آمد. مقدار پائین شاخص برداشت در تیمارهای تک‌کشتی و یا تراکم‌های بالاتر گیاه در کشت مخلوط به افزایش بیشتر عملکرد بیولوژیک در برابر عملکرد اقتصادی برمی‌گردد. ولی رحیمی و همکاران (۱۳۸۱) در کشت مخلوط ذرت و سویا بیان کردند که تیمارهای مختلف کشت بر روی شاخص برداشت تأثیری ندارد و دلیل این امر را تغییرات هماهنگ عملکرد دانه و بیولوژیک در واحد سطح اشاره داشتند.
شاخص برداشت در گزارش سیدی و همکاران (۱۳۹۰) در الگوهای کشت مخلوط نسبت به تک‌کشتی افزایش معنی‌داری نشان داد و کمترین میزان شاخص برداشت در تیمار خالص نخود بدست آمد. دهقان نیری (۱۳۷۴) در تحقیق خود بر کشت مخلوط گاودانه (Vicia ervilia) و جو بهاره اظهار داشتند شاخص برداشت گاودانه در کشت مخلوط با جو افزایش نشان داد.
۵-۱-۵- تعداد دانه
از آنجاییکه در حالت کشت مخلوط لوبیا به علت فرم رشدی رونده از بوته آفتابگردان بالا رفته و با سایه اندازی روی برگهای آفتابگردان، رشد طبق را کاهش داده بود بنابراین در اثر آن از تعداد دانه در طبق کاسته شده است. یوج جینا ایج و همکاران (۱۹۹۱) و مورالس و همکاران (۲۰۰۹) نیز با کشت مخلوط آفتابگردان و لوبیا اعلام کردند که در کشت مخلوط رقابت برون گونه‌ای افزایش یافت و در اثر آن قطر و تعداد دانه در طبق آفتابگردان کاهش یافت.

۵-۱-۶- تعداد دانه پر
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین تعداد دانه پر (۳۳/۱۲۰۱) در تک کشتی آفتابگردان در شرایط کنترل علف‌های هرز و کمترین مقدار آن (۳۳/۸۲۵) در تیمار تک کشتی آفتابگردان در شرایط تداخل علف‌های هرز دیده شد که البته با تیمارهای ۲۰ و ۵۰% لوبیا چشم بلبلی در تیمارهای افزایشی کشت مخلوط آفتابگردان- لوبیا چشم بلبلی و ۴۰ و ۵۰% سویا در تیمارهای افزایشی کشت مخلوط آفتابگردان- سویا تفاوت معنی‌داری نداشت (شکل ۴-۶). تعداد دانه پر آفتابگردان در شرایط کنترل علف‌های هرز نسبت به شرایط تداخل علف‌های هرز ۴۶٪ افزایش نشان داد. همچنین مقدار این صفت در تیمار تک کشتی آفتابگردان در شرایط تداخل علف‌های هرز نسبت به تیمار ۲۰، ۳۰، ۴۰٪ افزایش لوبیا چشم بلبلی در کشت مخلوط (لوبیا چشم بلبلی+آفتابگردان) و تیمارهای ۲۰، ۳۰، ۴۰ و ۵۰٪ افزایش سویا در کشت مخلوط (سویا+آفتابگردان)، به‌ترتیب ۳۹، ۳۱، ۳۲، ۲۷، ۲۸، ۳۵، ۳۵٪ افزایش و نسبت به تیمار ۵۰% لوبیا چشم بلبلی ۲% کاهش نشان داد (شکل ۴-۶).
۵-۱-۷- درصد پوکی دانه
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین درصد پوکی دانه (۸۶/۱۸%) در تیمار تک کشتی آفتابگردان در شرایط تداخل علف‌های هرز و کمترین مقدار آن (۰۳/۹%) در تیمار تک کشتی آفتابگردان در شرایط کنترل علف‌های هرز دیده شد که البته با تیمارهای ۲۰، ۴۰ و ۵۰% لوبیا چشم بلبلی در تیمارهای افزایشی کشت مخلوط آفتابگردان- لوبیا چشم بلبلی و ۲۰، ۳۰ و ۵۰% سویا در تیمارهای افزایشی کشت مخلوط آفتابگردان- سویا تفاوت معنی‌داری نداشت (شکل۴-۷).
درصد پوکی دانه آفتابگردان در شرایط کنترل علف‌های هرز نسبت به شرایط تداخل علف‌های هرز ۵۲٪ کاهش نشان داد. همچنین مقدار این صفت در تیمار تک کشتی آفتابگردان در شرایط تداخل علف‌های هرز نسبت به تیمار ۲۰، ۳۰، ۴۰ و افزایش لوبیا چشم بلبلی در کشت مخلوط (لوبیا چشم بلبلی+آفتابگردان) و تیمارهای ۲۰، ۳۰، ۴۰ و ۵۰٪ افزایش سویا در کشت مخلوط (سویا+آفتابگردان)، به‌ترتیب ۱۴، ۱۷، ۱۶، ۱۵، ۷، ۲۴، ۱۷ و ۴۲٪ کاهش و نسبت به تراکم ۵۰% لوبیاچشم بلبلی ۸۷% افزایش نشان داد (شکل ۴-۷).

در این قصه، فقر و تنگدستی موجب میشود که مرد از خانهی خود بگریزد و به شهر دیگری برود، درواقع عامل اصلی بدبختی مرد علاوهبر حماقت وی، فقر و بدهکاری وی است. مرد در اینجا رابطهای با قدرت و ثروت ندارد جز اینکه به سبب آشنایی با مرد ثروتمندی به نوکری وی در میآید که نشانگر وجود نظام طبقاتی در جامعه است.
■ عناصر روانشناسی
___________
■ باورهای عامیانه و خرافاتی
____________
■ سایر عناصر
از مواردی که در زمرهی آموزههای اخلاقی و دینی در قصه به ان اشاره شده، عدم افشای راز است. اگر در این قصه مرد راز خود را برای زن مطرح نکرده بود، هیچگاه دچار دردسرهای بعدی نمیشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۷- آدمیزاد
* خلاصهی قصه
در جنگلی بزرگ حیوانات با هم زندگی میکردند، اما آدمیزاد آنها را راحت نمی‌گذاشت. روزی، حیوانات شکایت آدمی را به شیر بردند. شیر تصمیم گرفت که آدمی زاد را به سزای اعمالش برساند؛ اما وقتی با نجار(یکی از آدمیزادگان) روبهرو شد، نجار با فراست شیر را داخل جعبهی ابزارش کرد. آنگاه دیگ آب جوش را بر سر شیر ریخت. شیر فرار کرد. در راه دیگر شیرها ماجرا را از او پرسیدند و به کمک وی شتافتند. نجار وقتی گروه شیرها را دید به بالای درختی فرار کرد، شیرها برای اینکه به نجار برسند روی سر هم سوار شدند تا به بالای درخت رسیدند. شیری که با آب جوش سوخته بود، در پایین قرار گرفته بود در این موقع نجار فریاد برآورد دیگ آب جوش، شیر که این سخن را شنید از ترس فرار کرد و بقیهی شیرها به زمین افتادند و بدین وسیله آدمیزاد نجات یافت.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
______________
¨ کنشهای اساطیری
– سخن گفتن حیوانات با انسان
در این قصه، نه تنها حیوانات با یکدیگر سخن میگویند، بلکه شاهد صحبت میان شیر و انسان نیز هستیم و این نمونهای از کنشهای اساطیری است.
یکی از ویژگیهای عمدهی پیکر گردانی، صحبت کردن حیوانات، گیاهان و اشیا و گفتگو کردن آنها با هم و با انسانها، حیوانات دیگر یا اشیا است. در ادبیات ایران و جهان نمونهی کامل این امر در افسانهها و تمثیلات جلوه می‌کند. در لشکر کیومرث و تهمورث دد، دام، مرغ و پری حضور دارند و بی شک آنها با هم گفتگو و ارتباط برقرار میکنند. سیاوش و کیخسرو با اسب خود سخن میگویند. در اساطیر آفریقایی نیز میخوانیم که خدا کوهی آفرید که دارای قدرت سخن گفتن بود. حتی در روایات عرفانی هم سخن گفتن حیوانات با انسان آمده است؛ مثلا ابوسعید با ماران و اژدهایان سخن میگوید (رستگار فسایی، ۱۳۸۳: ۱۲۲- ۱۲۰).
¨ موجودات و پدیده های اساطیری
___________________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
به نظر میرسد این قصه‌ی تمثیلی، فقط برای بیان قدرت هوش و ذکاوت آدمی وضع شده باشد و در آن تنها از نجار نام میبرد که از لحاظ اولریش مارزلف جز طبقهی صاحب حرفه و پیشه محسوب میشود.
¨ آداب و رسوم
________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت
__________________________
■ عناصر روانشناسی
__________
■ باورهای عامیانه و خرافاتی
______________
■ سایر عناصر
از نکاتی که میتوان در خلال قصه به آن دست یافت این است که: ۱- ترس موجب نابودی است. ۲- تنها در صورت همکاری و تعاون است که آدمی میتواند به اهداف بزرگ که خارج از حوزهی توان اوست، دست یابد.۳-هوش و فراست همیشه بر قدرت و زور برتری دارد.
۳-۸- آدمی گرگ صورت
* خلاصهی قصه^[۲]
جوان ثروتمندی بود که روزها به شکل گرگ در میآمد و شبها آدمیزاد میشد. شبی خواب دختر زیبا اما فقیری را دید و به زور تهدید دختر را از خانوادهاش گرفت، به آنها گفت که بعد از چهل روز میتوانند دختر خود را ببینند و آدرس محل زندگی خود را به پدر و مادر دختر داد. بعد از چهل روز، پدر و مادر پیر دختر برای دیدن دخترشان راهی محل زندگی دختر شدند. در راه چیزهای عجیبی دیدند: گاو لاغری در میان چمنزار، گاو چاقی در زمینی بی آب و علف، دو درخت و یک بلبل، بلبل روی هر درخت که مینشست آن درخت سرسبز و دیگری زرد و پژمرده میشد و بالاخره، سه دیگ که دیگ اولی در دیگ سومی سرریز میکرد و دیگ سومی در اولی. تا اینکه به خانهی دخترشان رسیدند و چهل روز مهمان دختر بودند. هنگام رجعت، دامادشان به آنها اسب و چند کیسه زر داد؛ اما به آنها سفارش کرد که هرگز پشت سر خود را نگاه نکنند، آنها سفارش داماد را فراموش کردند در نتیجه اسب رم کرد و آنها را به زمین زد. در میان راه ملایی را دیدند و ملا راز هر یک از چیزهایی را که دیده بودند، فاش ساخت. آنها برای تشکر از ملا تصمیم گرفتند که به او سکهای بدهند، ملا کیسهای آورد که پرشدنی نبود. ملا قدری خاک درون آن ریخت و گفت: «این کیسه مثل چشم آدمی است که هیچ ثروتی آن را پر نمیکند مگر خاک». پس پیرزن و پیرمرد که چیزهای زیادی آموخته بودند به سمت خانهشان رهسپار شدند.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
_____________
¨ کنشهای اساطیری
-عشق و عاشق شدن
یکی از کنشهای حماسی و اسطورهای که موجب سفری طولانی برای قهرمان میشود، عاشق شدن وی است. این امر گاه از راه شنیدن صدا، گاه با خواب دیدن و گاهی هم با نخستین نگاه انجام میگیرد. در این قصه هم جوان ثروتمند دختر زیبارویی را به خواب میبیند و عاشق وی میشود و با وجود آنکه خود در سرزمین دیگری زندگی میکند، رنج سفر را بر خود هموار میکند تا به وصال دختر برسد.
– سفر کردن
یکی از بن مایه های مثلی در اساطیر، صورت مثالی قهرمان است. قهرمان گاه «سفری طولانی را آغاز میکند که طی آن باید وظایف سنگینی را به انجام برساند» (گورین و همکاران، ۱۳۷۰: ۱۷۹). این سفر معمولا برای دست یافتن به هدفی مهم است (رجوع شود به قصه‌ی ۱).
در این قصه، برخلاف تصور اولیه، قهرمان قصه آدم گرگ صورت نیست بلکه پدر و مادر دختر هستند که برای دیدن دخترشان سفری طولانی را آغاز میکنند و در راه عجایب بسیار میبینند، عجایبی که بیشتر حالت رمز دارد و در پایان قصه این رموز برایشان کشف میشود.
¨ موجودات و پدیده های اساطیری
– تبدیل شخصیت انسان به حیوان یا حیوان به انسان
در اساطیر گاه اتفاق میافتد که انسانی به حیوان یا گیاه تبدیل شود، این عمل را پیکرگردانی یا استحاله میگویند.
مراد از پیکرگردانی همان است که در ادبیات فرنگ metamorphoses وtransformation خوانده میشود و معنای آن تغییر شکل ظاهری، ساختمان، اساس هستی و هویت قانونمند شخص یا چیزی با بهره گرفتن از نیروی ماوراءالطبیعی است که این امر در هر دوره و زمانی غیر عادی به نظر می‌رسد و فراتر از حوزه و توان معمولی انسانها حتی نوابغ و افراد استثنایی به شمار میآید. در این حالت شخص یا شیء از صورتی به صورتی دیگر میگردد و پیکری تازه و نو مییابد که ممکن است بروزات آن صوری ، ظاهری و محسوس باشد یا در نهاد و نهان دچار تغییراتی بنیادی شود، قدرت یا قدرت‌هایی تازه بهدست آورد که قبلا فاقد آن بوده است (رستگار فسایی،۱۳۸۳ :۴۴-۴۳).
یکی از موارد پیکرگردانی، تبدیل انسان به حیوان است؛ به طور مثال تبدیل انسان به گرگ‌ که این امر در حماسه‌ها و اساطیر ملل مختلف دیده می‌شود. در گیل‌گمش، قدیمی‌ترین حماسه‌ی جهان، الهه‌ی ایشتر چوپانی را به شکل گرگ در می‌آورد و مورد ملامت گیل‌گمش قرار می‌گیرد. در اساطیر یونان نیز زئوس بر لوکائن، شاه ظالم آرکایا، خشم می‌گیرد و او و پسرانش را به گرگ تبدیل می‌کند (نقل به تلخیص، همان: ۴۳۳).
در این قصه هم جوان ثروتمندی روزها گرگ میشود و شبها به صورت آدمی در میآید. البته از آنجا که این قصهها در طول زمان دچار تغییر و دگرگونی شدهاند از نیروی ماوراءالطبیعی که رستگار فسایی در کتاب پیکرگردانی اساطیر مطرح کردهاند، در این قصه اثری نیست. معلوم نیست که آیا واقعا در اثر نیرویی جوان اینگونه تغییر شکل میدهد یا امری کاملا اختیاری است؟
– عدد چهل
عدد چهل در سنت عددی اساطیر مظهر کمال است. چنان که وقتی مراد نشان دادن غایت امری باشد، عدد چهل به کار گرفته میشود.
به روایت بندهشن، پس از مرگ کیومرث، نطفه‌اش به زمین میرود و پس از چهل سال از آن تخم، مشی ومشیانه برمیآیند که وجودشان کمال جهان و نابودی دیوان را منظور میدارد. در تورات نیز خاطر نشان شده که عمل مومیایی یعقوب به دستور یوسف چهل روز به طول میانجامد. سلطنت سلیمان و آسا چهل سال بوده، هم چنین اعتکاف موسی و ایلیای نبی در کوه چهل روز و چهل شب به درازا کشیده است. در داستان نوح نیز خداوند چهل روز و چهل شب باران زمین میبارد و چهل روز طوفان بر زمین حادث میشود. شواهد متون ادبی ما نشان از کاربرد عدد چهل در ایام جنگ، سوگواری، سنین عمر و… به عنوان عددی مقدس دارند. چله نشینی، ریاضت صوفیانه و اعتکاف چهل روزه عرفا در کوه یا مکان مقدس نیز برخاسته از کمال عدد چهل در سنت عددی اساطیر است. در تشرفات آیینی تحمیل شکنجه و ریاضتی ست تا در نوآموز تغییر روحی محسوسی صورت می‌گیرد (زمردی، ۱۳۷۹: ۲۶۷- ۲۶۶ ).
در این قصه هم، آدم گرگ صورت وقتی که دختر را میبرد به خانوادهاش میگوید که بعد از چهل روز میتوانند او را ببینند، پدر ومادر دختر هم بعد از چهل روز برای دیدن دخترشان راه میافتند و چهل روز نزد دخترشان میمانند. آنها در راه رفتن به خانهی دخترشان چیزهای عجیبی میبینند که در پایان قصه نوعی کمال و پختگی را در آنها نشان میدهد.
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
دو طبقهی اجتماعی که در این قصه دیده میشود، مطابق همهی قصههای ایرانی، طبقهی ثروتمند و طبقهی فقیر است. جوان در طبقهی ثروتمند و خانواده دختر در طبقهی فقیر جای دارند. در قصههای ایرانی آنچه که موجب میشود دختری از خانواده فقیر مورد عشق و علاقهی جوانی از طبقهی ثروتمند قرار بگیرد، صرفا زیبایی اوست صفتی ذاتی و نه اکتسابی. این موضوع از دختران و زنان نقشی منفعل در قصهها میسازد.

«پیج» و «ونگ»(۲۰۰۰) چهارچوبی را برای اندازه گیری رهبری خدمتگزار ارائه کرده‌اند. مدل آن‌ها شامل توجه به چهارچوب حوزه‌ی رهبری است. خروجی آن‌ها اثر مثبتی بر جامعه و فرهنگ دارد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شخصیت: شخصیت رهبر و کاراکترهایی از شخصیت وی که مورد توجه قرار می‌گیرد شامل شجاعت خدمتگزاری، روحیه خدمت رسانی دیگران، کمال جویی و تعهد می‌باشد.
روابط: انواع روابط، پیوندها و ارتباطاتی که رهبر با دیگران برقرار می‌کند، مورد توجه قرار می‌گیرد.
وظیفه: رهبر برای اعمال رهبری باید وظایفی را انجام دهد که شامل خلق بینش و تصمیم گیری می‌شود.
فرایند: در این حوزه، بهبود فرایندهای سازمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که شامل تیم‌سازی و مدل‌سازی می‌شود.
آن‌ها از بررسی گسترده ادبیات رهبری، حدود ۴۰۰ معیار شناسایی کردند و پس از حذف و ادغام به ۹۹ معیار نهایی دست یافته و آن‌ها را در دوازده طبقه اصلی قرار دادند که عبارتند از کمال جویی، فروتنی، خدمت رسانی، توجه به دیگران، توانمندسازی کارکنان، بینش مداری، هدفگذاری، هدایت، مدل سازی، تیم سازی و تصمیم گیری مشارکتی(پیج و ونگ، ۲۰۰۰)
۳٫تئوری رهبری خدمتگزار «پترسون»^[۱۲]
«کوهن»^[۱۳] (۱۹۹۱) معتقد است زمانی که تئوری‌های موجود قادر به تشریح پدیده‌های مشاهده شده نیستند، در این صورت یک تئوری جدید مورد نیاز است. «پترسون» (۲۰۰۳) تئوری کارکردی در زمینه رهبری خدمتگزار را ارائه کرد. وی در این تئوری با تعریف ارزش‌های رهبری خدمتگزار، ارزش‌هایی که او آن‌ها را سازه‌^[۱۴]های رهبری خدمتگزار نامیده، زمینه ساز تحقیقات بسیاری دراین زمینه بوده است. از دیدگاه «پترسون» تئوری‌های معمولی در زمینه رهبری مانند رهبری تحول آفرین و رهبری تبادلی به اندازه کافی به توصیف ارزش‌ها نپرداخته‌اند.
طبق نظرات «پترسون» و «راسل» (۲۰۰۴) رهبری تحول آفرین تمرکز رهبر را به سازمان نشان می‌دهند و برای توضیح رفتارهایی که ماهیتاً نوع دوستانه می‌باشد، کافی به نظر نمی‌آید و این در حالی است که تئوری رهبری خدمتگزار بر پیروان تمرکز کرده و این چنین رفتارهایی را به روشنی نشان می‌دهد. این چنین فضیلت‌ها و معنویاتی از مشخصات و ویژگی‌های کیفی محسوب می‌شوند و بخشی از شخصیت و منش یک فرد به شمار می‌روند. به علاوه، این فضایل، دارای خصوصیات اخلاقی شایسته و متعالی هستند. این کیفیات اخلاقی به خوبی رهبری خدمتگزار و کسانی را که بر اساس این فضایل درونی عمل می‌کنند را توصیف کرده، نگرش‌ها، شخصیت و خصوصیات رفتاری او را شکل می‌دهند. بنابراین «پترسون» رهبری خدمتگزار را به این شکل تعریف می‌کند: رهبران خدمتگزار، رهبرانی هستند که بر پیروان خود توجه دارند، لذا به موجب آن، پیروان از اولویت‌های نخست سازمان به حساب می‌آیند و ملاحظات سازمانی در درجه دوم اهمیت قرار می‌گیرند. عوامل تشکیل دهنده رهبری خدمتگزار، فضایلی هستند که از ویژگی‌های اخلاقی پسندیده در یک فرد به حساب می‌آیند. سازه‌های رهبری خدمتگزار طبق نظریات «پترسون» عبارتند از:
۱- عشق الهی، ۲- تواضع و فروتنی، ۳- نوع دوستی، ۴- اعتماد، ۵- چشم انداز، ۶- خدمتگزاری، ۷- توانمندسازی.
این‌ها هفت سازه‌ای هستند که مدل رهبری خدمتگزار «پترسون» بر آن اساس قرار دارد که به بررسی هر یک به تفصیل می‌پردازیم:
عشق الهی: اساس رابطه‌ی پیرو و رهبر خدمتگزار بر اساس این عشق بنیان نهاده شده است. «وینستون»^[۱۵] (۲۰۰۴) معتقد است که این عشق، عشق به مفهوم اخلاقی، اجتماعی و معنوی می‌باشد. این عشق سبب می‌گردد که رهبران، هر فرد را تنها به عنوان ابزاری برای دستیابی به اهداف در نظر نگیرند؛ بلکه هر فرد به عنوان یک انسان کامل، انسانی با نیازها، خواسته‌ها و تمایلات گوناگون دیده شود.
تواضع و فروتنی: فروتنی از دیدگاه «ساندیج» و «ونیز»^[۱۶] (۲۰۰۱) به معنای این است که فرد، تنها به خودش توجه نداشته؛ بلکه به دیگران نیز توجه دارد و توانایی‌ها و استعدادهای سایرین را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. «سویندل» معتقد است که فروتنی به این معنا نمی‌باشد که فرد برای خودش احترامی قایل نمی‌باشد؛ بلکه فروتنی به معنای این است که یک فرد نه خودش را برتر و نه کمتر از دیگران ببیند. رهبران خدمتگزار نیز، این ویژگی را به وسیله توجه به سایرین و اولویت دادن به نیازهای پیروان خود نشان می‌دهند. رهبران اثربخش، رهبرانی هستند که فروتنی خود را به وسیله احترام به پیروان و قدردانی از آن‌ها نشان می‌دهند.
نوع دوستی: «کاپلان»^[۱۷] نوع دوستی را به معنی کمک کردن و یاری رساندن به دیگران می‌داند. البته تنها در صورتی که به قصد کمک کردن و یاری رساندن باشد. در واقع نوع دوستی به نوعی خود را فدای دیگران کردن^[۱۸] می‌باشد. اگرچه هیچ نفع شخصی وجود نداشته باشد. «اینزبرگ» رفتارهای نوع دوستانه را به این شکل تعریف می‌کند: «رفتارهای داوطلبانه‌ای که به قصد منفعت رساندن به دیگران انجام می‌گیرد و انگیزه دریافت پاداش‌های خارجی در آن، نقشی ندارند». از این دیدگاه، نوع دوستی به نوعی دارای جنبه‌های اخلاقی می‌باشد. «مونرو»^[۱۹] (۱۹۹۴) برای توصیف نوع دوستی به فاکتورهایی مانند هویت، خودآگاهی و یکدلی اشاره کرده است. «مونرو» نوع دوستی را بدینگونه شرح می‌دهد: «رفتارهایی که به قصد منفعت رساندن به دیگران انجام می‌شود، حتی اگر برای انجام دهنده متضمن آن باشد که خود را به خطر بیندازد و در این راه، ریسک زیادی را نیز متحمل شود».
چشم انداز: از دیدگاه رهبری، چشم انداز یک تصویر منحصر به فرد و ایده آل از آینده است. «گرینلیف» واژه‌های دوراندیشی و مفهوم سازی را برای تشریح چشم انداز به کار برده است. او معتقد است که رهبری خدمتگزار نیاز دارد که حس از نادانسته‌ها داشته باشد و بتواند غیرقابل پیش‌بینی‌ها را پیش‌بینی کند. نقش محوری رهبری خدمتگزار، ایجاد چشم‌انداز استراتژیک برای سازمان است. یکی از روش‌های مهم که رهبری را از مدیریت متمایز می‌سازد، این است که رهبران بتوانند چشم اندازی برای آینده ایجاد کنند. چشم انداز باید کاملا الهام بخش و توانمندساز باشد. چشم انداز اعضای سازمان را به هم پیوند و آینده‌ای روشن را نوید می‌دهد. توسعه‌ی یک چشم انداز تغییرات و تحولات سازمانی را تسهیل می‌سازد. یک چشم انداز خوب مبتنی بر آرزو و آمال خودمحوری نیست؛ بلکه یک سیستم ارزشی تشکیل می‌دهد تا صداقت سازمانی را ارتقاء بخشیده و یادگیری و سازگاری را تشویق کند. «بلانچارد» چشم انداز را به این شکل شرح می‌دهد: تصویری از آینده که اشتیاق و علاقه را در کارکنان ایجاد می‌کند. چشم انداز در بافت رهبری و سازمان‌ها، حالتی کلی، مطلوب و پسندیده از آینده سازمان تعریف شده است. چشم انداز برای رهبری شایسته مورد نیاز است. «بوچن»(۱۹۹۸) اشاره بر این دارد که چشم انداز در مدل «گرینلیف» یکی از اجزای بسیار مهم محسوب می‌گردد و این که رهبران خدمتگزار بایستی همواره به آینده توجه داشته باشند.
اعتماد: اعتماد، اطمینان مبتنی بر صداقت، توانایی و شخصیت یک فرد است و یا به بیانی دیگر، اعتماد عبارت است از اشتیاق و علاقه یک گروه به اقدامات حساس گروه دیگر، ایجاد حفظ اعتماد در سازمان لازم و ضروری می‌باشد. اعتماد ریشه رهبری محسوب می‌گردد و یکی از مهم‌ترین عوامل نفوذ در روابط پیرو ـ رهبر، اثربخشی رهبری به بهره وری است. اعتماد در ارتباطات بین فردی مهم‌ترین عامل است. رهبران بایستی توجه زیادی به افراد نشان دهند و صداقت را به کار گیرند تا بتوانند اعتماد ایجاد کنند. صداقت و روراستی برای ایجاد اعتماد بین فردی و سازمانی بسیار مهم است. در غیاب اعتماد، ترس بر سازمان حاکم گشته و بهره وری کاهش می‌یابد. «راسل» ارزش‌های صداقت و شایستگی را شکل دهنده‌ی اعتماد سازمانی و اعتماد بین فردی قلمداد می‌کند و معتقد است که این اعتماد جوهره‌ی رهبری خدمتگزار محسوب می‌گردد (دنیس، ۲۰۰۴).
خدمت رسانی: خدمت رسانی در قلب رهبری خدمتگزار جای دارد(گرینلیف^[۲۰]، ۱۹۹۷). رهبران خدمت رسانی به دیگران را در رفتارها، نگرش‌ها و ارزش‌های خود نشان می‌دهند. رهبر خوب، کسی است که به دیگران خدمت می‌کند تا اینکه دیگران به او خدمت کنند. رهبر خدمتگزار در وهله‌ی اول بایستی مطمئن گردد که نیازها و اولویت‌های پیروانش برآورده شده است(کاردونا، ۲۰۰۰). باید رهبران به ارائه‌ خدمت مشتاق بوده و مفتخر باشند. خدمت‌رسانی هسته‌ی محوری رهبری خدمتگزار بوده و یک ضرورت اخلاقی محسوب می‌گردد. کارکنان در برابر کسانی که به آن‌ها خدمت می‌کنند، احساس مسئولیت داشته باشند. «گرینلیف» ادعا می‌کند رهبرانی گه به زیردستان خود خدمت می‌کنند، بایستی احساس مسئولیت داشته باشند. خدمت رسانی در مباحث رهبری کمتر مورد توجه قرار گرفته و کمتر به آن پرداخته شده است و آن به دلیل آن است که همواره این بدگمانی بوده است که هر فردی بر اساس منطق منافع شخصی خود عمل می‌کند و دیگر جایی برای توجه به منافع دیگران وجود نخواهد داشت. از سوی دیگر، بعضی از نویسندگان ادعا کرده‌اند که بعضی از انگیزه‌های نوع دوستانه موجب می‌گردد که برای یک رهبر، این امکان وجود داشته باشد که منافع شخصی خود را کنار گذاشته و به دیگران خدمت کنند.
توانمندسازی: توانمندسازی عبارت است از واگذاری قدرت به دیگران و برای رهبری خدمتگزار شامل گوش دادن مؤثر، ایجاد احساس، معنادار بودن در افراد، تأکید بر کار تیمی و ارزش نهادن به عشق و برابری می‌باشد. توانمندسازی عامل مؤثر و ضروری و حیاتی در اثربخشی محسوب می‌گردد. توانمندسازی بر کار تیمی تأکید داشته و ارزش‌های دوست داشتن و علاقه و برابری را منعکس می‌سازد. برای توانمندسازی، رفتار رهبری باید به دنبال خود کشیدن و جذب باشد نه هدایت. هدف توانمندسازی ایجاد رهبرانی موفق در سطوح مختلف سازمان است. «مک گی» و «تراول» و «کوپر» معتقدند که فهم پیش فرض‌های اولیه و اطلاعات زمینه‌ای در مسایل مهم موجب توانمندسازی کارکنان در کشف معنی و مقصود عمیق در کار و شغلشان فعال در تصمیم‌گیری‌های سازمان می‌گردد. «باس» نیز توانمندسازی را تقسیم قدرت با پیروان در برنامه‌ریزی و تصمیم گیری می‌داند(دنیس، ۲۰۰۴).
شکل ۲-۱) سازه ‌های رهبری خدمتگزار (Patterson, 2003)
همانطور که در شکل نشان داده شده است، سازه‌های رهبری خدمتگزار همراه به هم عمل می‌کنند. این مدل با عشق الهی شروع و به خدمت رسانی پایان می‌یابد. رهبران خدمتگزار می‌توانند نفوذ و تأثیری شفابخش از طریق آینده نگری، شهود، آگاهی، ادراک و هنر تفکر عمیق بر افراد و سازمان خود داشته باشند(پترسون، ۲۰۰۳؛ دنیس و بوکارنی^[۲۱]، ۲۰۰۵).

1. 1. مدل رهبری خدمتگزار تورو

در مدل رهبری خدمتگزاری تورو، هدف این است که سازمان بتواند همراه با فرهنگی که در محیط متغیر و رقابتی وجود دارد، به فعالیت بپردازد. «ملروز» مدل رهبری تورو را مبتنی بر سه پیش فرض می داند: اگر رهبر به نیازها و انتظارات پیروان متمرکز باشد، و بر روابط بین فردی ارزش قایل شود و مشارکت کارکنان را به رسمیت بشناسد و آن‌ها را در تصمیمات مشارکت دهد، نتیجه این خواهد بود که حس عمیقی از اعتماد، مسئولیت پذیری، خلاقیت و نوآوری به وجود خواهد آمد. این نتیجه تیم قوی را به وجود خواهد آورد که اعضای آن، تمایل دارند نیازهای مشتریان و بهره وری را بهبود بخشند. آنچه که در مدل تورو مهم است، قابلیت کاربرد این مدل در اکثر سازمان‌ها می‌باشد(اوسترم^[۲۲]، ۲۰۰۶).
شکل شماره ۲-۲) مدل رهبری خدمتگزار «تورو» (اوسترم، ۲۰۰۶)
۲-۱-۶) کاربردهای رهبری خدمتگزار
از سال ۱۹۷۰ کاربردهایی برای رهبری خدمتگزاردر ۶ حوزه بیان شده است که به طور خلاصه به شرح آن‌ها می‌پردازیم (واشقانی فراهانی، ۱۳۸۷).
اولین حوزه مربوط به فلسفه و مدل سازمانی رهبری خدمتگزار است، بدین معنی که کسانی از آن استفاده می‌کنند که برای کارهای سودمند تجاری، کار می‌کنند. همچنین سازمان‌های غیرانتفاعی از قبیل بیمارستان‌ها، کلیساها و دانشگاه‌های آن را مورد استفاده قرار می‌دهند. کاربرد بدین صورت است که افراد، رهبری خدمتگزار را به عنوان یک راهنمای فلسفی قبول دارند. همچنین در سازمان‌ها به عنوان بخشی از رسالت سازمان قرار گرفته است. البته امروز این سبک از رهبری بسیاری از متفکران و نویسندگان و رهبران را تحت تأثیر قرار داده است، به عنوان مثال، مدیرعامل شرکت «میلر هرمن^[۲۳]» در این مورد بیان می‌کند که: «رهبری خدمتگزار نیاز دارد که احساس، باور و فهمیده شود و تمرین شود». همچنین «سنگه» نویسنده کتاب «پنجمین فرمان» به خوانندگان و افراد توصیه کرده است که در مورد رهبری، ابتدا باید کتاب «گرینلیف»؛ یعنی «رهبری خدمتگزار» مطالعه شود، چون طبق گفته‌های خودش، مفیدترین بیانی است که او در مورد رهبری با آن برخورد کرده است».
دومین کاربرد رهبری خدمتگزار مربوط به نقش بنیادی آن برای «آموزش اعتمادسازی» است. «گرینلیف» در مقاله‌ای تحت عنوان «امانت داران در نقش خدمتگزاران» بیان کرده امانتدارانی که مثل رهبران خدمتگزار عمل می‌کنند، می‌توانند سازمان‌هایی را به وجود بیاورند که از کارایی و کیفیت بالایی برخوردار باشند. لازم به ذکر است که در دهه گذشته، یکی از صاحب‌نظران به نام «لیلی اندومنت^[۲۴]» برنامه‌هایی را تنظیم کرده است که امانتداری را به عنوان یکی از وظایف رهبران خدمتگزار آموزش و تعلیم می‌دهد.
یکی دیگر از کاربردهای رهبری خدمتگزار، نقش عمیق آن در سازمان‌های رهبری ارتباطی است که امروز تعدادی از گروه‌های رهبری ارتباطی، از منابع مرکز «گرینلیف» به عنوان آموزش و یادگیری استفاده می‌کنند. همچنین سازمان‌های بین‌المللی رهبری ارتباطی، رهبری خدمتگزار را به عنوان مرکز ویژه برای فعالیت‌هایشان پذیرفته است و این سازمان در سال ۱۹۹۱ جایزه رهبری ارتباطی بین‌المللی را به «رابرت گرینلیف» هدیه کرد.
چهارمین کاربرد رهبری خدمتگزار مربوط به حوزه‌های آموزش تجربی است که این آموزش در بسیاری از دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. آموزش تجربی با «آموزش همراه با کار» در حال حاضر بخشی از تجربه آموزشی دانشجویان است. در دهه ۱۹۸۰ گروهی از مربیان برنامه‌های آموزشی تحت عنوان «یادگیری خدمت» طرح ریزی کردند که ارتباطی بین مفهوم رهبری خدمتگزار و آموزش تجربی ایجاد کنند که این امر باعث شد در دهه گذشته، برنامه‌های آموزشی تجربی روی برنامه «یادگیری خدمت» تمرکز ویژه‌ای داشته باشند.
پنجمین کاربرد رهبری خدمتگزار روی «برنامه‌های آموزشی و یادگیری‌های متنوع دیگر» توجه دارد که این آموزش‌ها در رشته‌های مدیریت و رهبری در دانشگاه‌ها و کالج‌ها انجام می‌شوند. این کار موجب می‌شود بسیاری از دانشجویان و دانش آموخته‌ها، رهبری خدمتگزار را با رشته‌های مرتبط خود آمیخته کنند. اهمیت آن در حدی است که چندین کالج و دانشگاه رهبری خدمتگزار را به عنوان یک رشته دانشگاهی پیشنهاد کرده‌اند و بسیاری از دانشجویان مقالات بسیاری در این موضوع نوشته‌اند. همچنین بسیاری از مشاوران و سازمان‌ها، آن را به عنوان چهارچوبی برای حمایت فعالیت‌هایشان قرار داده‌اند.
ششمین کاربرد رهبری خدمتگزار در حوزه «رشد معنوی و شخصیتی افراد» از طریق برنامه‌های موجود است. البته این کاربرد در راستای عقیده چند تن از صاحب نظران چون «اسکات پک»^[۲۵]، «پالمر»^[۲۶] و «کوپر»^[۲۷] است که توسعه و گسترش استعدادهای بالقوه و روحانی بشریت را بیان می‌کنند. بنابراین رهبری خدمتگزار با تشویق افراد و سازمان‌ها به خدمتگزاری سبب می‌شوند تا افراد به رشد و سطح بالایی از کیفیت زندگی دست پیدا کنند و از این طریق جامعه و سازمان‌ها را بهبود بخشند.
۲-۱-۷) مزایای رهبری خدمتگزار
اگرچه تحقیقات نشان داده است که رهبری خدمتگزار عمدتا به جای توجه به نتایج سازمانی به افراد و کارکنان توجه می کند، اما هنوز برخی از دانشمندان ادعا می‌کنند که می‌توان به کمک رهبری خدمتگزار به نتایج سازمانی سودمند دست یافت. برخی از مزایایی که رهبری خدمتگزار به دنبال دارند عبارتند از (آندرسون^[۲۸]، ۲۰۰۹):
خلاقیت و نوآوری
تمرکز بر ارزش‌ها و مأموریت
پاسخگویی و انعطاف پذیری
تعهد به ارائه‌ خدمات(داخلی و خارجی)
احترام گذاشتن به کارکنان و در نتیجه دستیابی به وفاداری کارکنان
همچنین رهبری خدمتگزار می‌تواند بهره وری سازمان را بهبود بخشیده و عملکرد مالی را تقویت نماید. مطالعات بیانگر آن است که بین سبک رهبری خدمتگزار و اعتماد رابطه برقرار است و اعتقاد بر این است که نحوه‌ی ادراک مثبت کارکنان از رهبری خدمتگزار وابسته به اعتمادی است که می‌بایست از سوی رهبران وجود داشته باشد. در سبک رهبری خدمتگزار، رهبر به زیردستان و کارکنان خود اعتماد داشته و در نتیجه کارکنان نیز به رهبران و مدیران خود اعتماد خواهند داشت (جوزف و وینستون^[۲۹]، ۲۰۰۵). رهبری خدمتگزار این پتانسیل را دارد تا به عنوان یک نیروی متحول کننده باعث افزایش انگیزه کارکنان شود. چالشی که ممکن است در سازمان‌های آینده گریبانگیر گردد، توسعه‌ی رهبرانی که در آنِ واحد می‌بایست هم سیستم‌های سازگاری را ایجاد نموده و هم شأن و منزلت افراد را حفظ نمایند. وجود این پارادوکس نیاز مبرم به رهبری خدمتگزار را مبرهن می‌سازد؛ چرا که در سیستم‌های رهبری سنتی، قدرت در دست افراد معدودی بوده و دیگران می‌بایست از وی پیروی می‌کردند و این دقیقا نقطه‌ی مقابل رهبری خدمتگزار است. رهبری خدمتگزار بر مبنای خدمت رسانی به تمامی افراد و در نتیجه کل سازمان است (آندرسون، ۲۰۰۹).
۲-۱-۸) رهبری خدمتگزار و رهبری تحول آفرین
رهبران خدمتگزار و تحول آفرین کیفیات و ویژگی‌های تقریبا یکسان و مشابهی دارند. با مطالعه در این دو سبک رهبری مشخص می‌شود که هر دو این سبک‌های رهبری ریشه در مفهوم رهبری کاریزماتیک دارند. این مفهوم که برای اولین بار توسط «وبر» مطرح شد بر صفات و ویژگی‌های خاص رهبر که ناشی از شخصیت کاریزمای او است، تأکید دارد. با مقایسه این دو سبک رهبری مشخص می‌شود که هر دو بر تشویق افراد، ارزش گذاردن به افراد، شنود مؤثر، مربی و معلم بودن و توانمندسازی دیگران تأکید دارند. در واقع، بر اساس تئوری‌های مذکور بیشترین شباهت را می‌توان در توجه فردی و تأکید بر توانمندسازی دیگران مشخص نمود. هر دو سبک بر چشم انداز داشتن، شنود مؤثر، توانمندسازی دیگران، ارتباط برقرار کردن، مدل سازی، اقناع و صداقت تأکید دارند.
رهبری تحول آفرین و رهبری خدمتگزار، دو تئوری متضاد و در مقابل هم نیستند؛ بلکه آن‌ها ایدئولوژی ‌های مکمل هستند؛ زیرا هر دو آن‌ها تشکل‌های عالی رهبری را معرفی می‌کنند. اما این دو مفهوم، تفاوت‌هایی نیز دارند در حالی که هم رهبری خدمتگزار هم رهبری تحول‌آفرین بر تأکید گذاشتن و نفوذ تأکید دارند، رهبری خدمتگزار به شیوه‌ای غیرسنتی؛ یعنی قرار گرفتن در مقام خدمتگزاری به این تأثیر دست می‌یابد. رهبری خدمتگزار تأکید بیشتری بر خدمت کردن به پیروان دارد و همچنین آزادی بیشتر و اعتماد بیشتری به زیردستان نشان می‌دهد. رهبری تحول‌آفرین بیشتر بر اهداف سازمان تأکید دارد در حالی که رهبری خدمتگزار بر افراد که پیروان او هستند تأکید و تمرکز دارد(استون^[۳۰] و همکاران، ۲۰۰۴).
رهبری خدمتگزار همانند رهبری تحول آفرین با بهره گرفتن از مکانیزم‌های سازمانی مانند پاداش، ارتباطات، سیاست‌های سازمانی و شیوه‌ها و روش‌ها باعث ایجاد فرهنگ مولد روانی با ویژگی‌های معنوی بودن، شخصی، مولد، منفعل و تمایل به حفظ وضع موجود می‌شود که این فرهنگ موجب می‌شود که رهبری خدمتگزار در محیط‌های ثابت موفق‌تر عمل کند و در محیط‌های پویا به شکل ناموفق‌تر از رهبری تحول آفرین عمل کند و این سبک رهبری را برای دوره ثابت و آرامش در سازمان مناسب کند. در مقابل رهبری تحول آفرین، با بهره گرفتن از مکانیزم‌های سازمانی مانند پاداش، ارتباطات، سیاست‌های سازمانی و شیوه‌ها و روش‌ها باعث ایجاد فرهنگ توانمندسازی پویا با ویژگی‌های فعال، قوی، پویا و نوآور می‌شود. این فرهنگ سبب می‌شود که رهبری تحول آفرین در محیط‌های پویا موفق‌تر عمل کند و در محیط‌های ثابت به شکل ناموفق‌تر از رهبری خدمتگزار عمل کند و این سبک رهبری را برای دوره‌های بحران یا گذار از وضعیت فعلی و مخصوصا زمان‌های ایجاد تغییر مناسب کند.
جدول ۲-۱) مقایسه ویژگی‌های رهبری خدمتگزار و رهبری تحول آفرین (استون و همکاران، ۲۰۰۴)