بند سوم: مورد تعهد در اصول حقوق قراردادهای اروپایی

در اصول حقوق قراردادهای اروپایی، در بسیاری از مواد قانونی آن راجع به تعهد، نحوه تشکیل آن، اجرای آن و ضمانت هایی که برای اجرای آن معین شده به طور دقیقی بحث شده است، ولی در هیچ یک از مواد آن، تعریفی از تعهد، موضوع تعهد و شرایط موضوع تعهد بیان نشده است، تنها در گفتار سوم از فصل اول این اصول در ماده ۳۰۱-۱ که به تعریف اصطلاحات موجود در اصول می پردازد، بدون اینکه تعریفی از فعل ارائه کند، فعل را شامل ترک فعل نیز می‌داند، مگر اینکه اوضاع و احوال به گونه دیگری باشد. با این حال، این به معنای آن نیست که موضوع تعهدات در این اصول قابل تعیین نباشد. در بسیاری از مواد این اصول از اجرای تعهد نام برده شده و در ماده ۱۰۲-۱، طرفین مکلف به همکاری با یکدیگر جهت اجرای کامل عقد گردیده اند و در ماده ۱۰۱-۸، ضمانت اجرای تعهدی که متعهد به موجب قرارداد به عهده گرفته، بیان شده است. «اجرا» در لغت، به معنی انجام دادن کار یا عمل است و آن چه از مفهوم «اجرا» در علم حقوق نیز به ذهن متبادر می‌گردد با معنای لغوی آن تفاوتی ندارد. علاوه بر این، از مفهوم تعهد نیز به عهده گرفتن کار به ذهن متبادر می‌گردد.

اینکه چرا در اصول حقوق قراردادهای اروپا سخنی از موضوع انتقال مالکیت به میان نیامده است، شاید ‌به این دلیل باشد که نوع مواجهه حقوق داخلی کشورهای عضو اتحادیه اروپایی نسبت ‌به این موضوع متفاوت است و هر کدام از آن ها در این خصوص وجهی را برگزیده اند، مثلاً در حقوق انگلیس، زمان انتقال مالکیت کالا ‌در مورد مبیع عین معین در موارد مختلف متفاوت است و تنها زمانی که قرارداد غیر مشروط و کالا در وضعیت قابل تحویلی باشد، انتقال مالکیت، زمان انعقاد عقد است، در حالی که در حقوق آلمان، انعقاد قرارداد بیع، مالکیت را منتقل نمی کند^[۱۵]. اصولاً موضوع تعهد در علم حقوق عبارت است از انجام کار یا فعل، که این فعل ممکن است مثبت یا منفی باشد. قانون مدنی ایران، همان طور که پیش تر بیان شد، موضوع تعهد را انجام کار یا انتقال مال بیان نموده است. در خصوص انتقال مال، گفته شد که در مواردی که موضوع عقد، تملیک مال به طور مستقیم است، مثل بیع مال معین، اثر عقد به محض وقوع عقد اتفاق می افتد و تسلیم مال که از آثار تبعی عقد است، مشمول عنوان «انجام کار» می‌گردد. در عقود عهدی یا جایی که تعهد به تملیک می‌گردد نیز موضوع تعهد در حقیقت، انجام کار است که آن کار عبارت است از تملیک مال. لذا می توان گفت عدم ذکر موضوع تعهد و تعریف آن در اصول حقوق قراردادهای اروپا خللی به آن وارد نمی سازد و مفهوم این اصطلاح را می توان از اصول کلی حقوقی به دست آورد.

بند چهارم: مورد تعهد در اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی

در ماده ۱۱-۱ اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی به تعریف متعهد و متعهدله پرداخته شده، اما در خصوص مورد تعهد مقرره صریحی وجود ندارد ولی مقرراتی وجود دارد که می توان شرایط مورد معامله را از آن ها استنباط کرد. از جمله در فصل سوم این اصول با عنوان «اعتبار قرارداد»، بدون پرداختن به مورد تعهد ‌به این موضوع اشاره شده که اولا،ً صرف این واقعیت که در زمان انعقاد قرارداد، اجرای تعهداتی که بر عهده گرفته شده غیرممکن بوده است، بر اعتبار قرارداد تأثیری نمی گذارد و ثانیاًً، صرف این واقعیت که در زمان انعقاد قرارداد، یکی از طرفین اختیار معامله اموال مورد تعهد را نداشته، بر اعتبار قرارداد تأثیری نمی گذارد، موضوعی که در حقوق ایران از آن به عنوان معامله فضولی یاد می شود و هر چند قرارداد را باطل نمی سازد اما آن را غیر نافذ می‌کند و تنها در صورت تنفیذ از طرف مالک، معامله صحیح خواهد بود. در ماده ۴-۱-۵ اصول فوق نیز تعهداتی که در آن ها مورد تعهد، رسیدن به نتیجه ای مشخص است و تعهداتی که در آن ها مورد تعهد، مستلزم انجام حداکثر تلاش است و نه رسیدن به نتیجه ای مشخص، بیان شده است. این ماده مقرر می‌دارد: « ۱) به میزانی که تعهد یک طرف مستلزم وظیفه ای برای دستیابی به نتیجه ای مشخص است، آن طرف ملتزم است که بدان نتیجه دست یابد. ۲) به میزانی که تعهد یک طرف مستلزم وظیفه ای برای انجام حداکثر کوشش در اجرای یک فعالیت است، آن طرف ملتزم است که این تلاش را به نحوی انجام دهد که شخصی متعارف از همان سنخ در همان اوضاع و احوال، آن را انجام می داده است». این دو مورد در حقیقت، بیان کننده تعهد به نتیجه و تعهد به وسیله هستند. اصولاً و به طور کلی، با توجه به خصیصه بین‌المللی این اصول و اصول حقوق قراردادهای اروپایی و همچنین خاستگاه مشترک فکری و جغرافیایی آن ها، آن چه در خصوص مورد تعهد در اصول حقوق قراردادهای اروپایی گفته شد، ‌در مورد اصول یونیدوغوا نیز صدق می‌کند و می توان گفت این دو اصول در این زمینه از مقررات مشترکی پیروی می‌کنند.

گفتار دوم: نقض قرارداد

در هر قرارداد، برای طرفین قرارداد تعهداتی وجود دارد که طرفین قرارداد ملزم به انجام آن می‌باشند و هر گونه تخطی از آن تعهدات، نقض آن قرارداد محسوب گردیده و موجبات مسئولیت طرفین را به بار می آورد. بسته به مهم بودن نوع نقض و تأثیر آن در سرانجام قرارداد، نقض را می توان به دو گونه اساسی و غیر اساسی تقسیم کرد، هر چند این امکان نیز برای طرفین قرارداد وجود دارد که نوع نقض را با توافق یکدیگر تعیین کنند و بر اساس این توافق، نقض غیر اساسی به عنوان نقض اساسی و نقض اساسی به عنوان نقض غیر اساسی قلمداد شود.

بند اول: مفهوم نقض

نقض در لغت به معنی شکستن عهد و پیمان و ویران کردن است که موضوع آن ممکن است قانون باشد یا حقوق و تعهدات قراردادی. اما آن چه که در اینجا مد نظر ما می‌باشد نقض تعهدات قراردادی و عدم اجرای مفاد قرارداد است که میان طرفین لازم الاجراست. عدم انجام تعهد قراردادی و نقض قرارداد برای متعهد ایجاد مسئولیت خواهد نمود، اعم از این که نقض قرارداد به واسطه تأخیر در انجام تعهد یا اجرای ناقص تعهد و یا عدم اجرای بخشی از قرارداد یا کل قرارداد باشد. تنها تفاوت آن ها در انواع مختلف نظام های حقوقی ممکن است در ضمانت اجرای نقض این تعهدات باشد. برای مثال، گاه این ضمانت اجرا به صورت الزام متعهد به انجام تعهد است و در برخی موارد تنها به مطالبه خسارت اکتفا می شود^[۱۶].

مال: آنچه در ملک کسی باشد، آنچه که ارزش مبادله داشته باشد. دارایی، خواسته، جمع اموال (حقه) مال عبارت است از هر چیزی که انسان می‌تواند از آن استفاده کند و قابل تملّک باشد، میان مال و شیء باید فرق گذاشت، و این فرق بین عموم و خصوص است.^[۲۴]
بند اوّل: مفهوم اموال
مال در فقه ‌به این شرح تعریف شده است :« اَلْمال ما یُبذَلُ بارائه المال» یعنی مال چیزی است که در مقابل آن مال بدهند. این تعریف فقهی مال است، ولی گروهی از فقها عقیده دارند که در این تعریف، دور وجود دارد، زیرا در تعریف مال آمده است: مال چیزی است که به ازای آن مال داده شود. پس تعریف، مبتنی بر تعریف خود مال است ولی در لغت همان طور که گفتیم مال عبارت است از هر چیزی که انسان می‌تواند از آن استفاده کند و قابل تملک باشد.^[۲۵]

الف: معنای لغوی و اصطلاحی مال
یکی از محقّقان در تعریف مال گفته است مال چیزی است که نزد مردم مطلوب است و به طور مستقیم یا غیر مستقیم نیازهای آنان را برطرف می‌کند بخشی از اموال مانند اغذیه و لباس مستقیماً نیاز انسان‌ها را رفع می‌کنند و لذا ماهیت و ارزش آن ها تکوینی و واقعی است و دسته دیگر مستقیماً رفع نیاز نمی کنند، ولی وسیله رفع نیاز هستند، مانند پول که به خودی خود رافع نیازی نیست، بلکه با اموال دیگر مبادله می شود و به واسطه آن ها رفع نیاز می‌کند و ارزش اعتباری دارد.^[۲۶]
موضوع جرم تخریب با تعریفی که از آن به عمل آمده است، اشیا و اموال است قانون‌گذار در مصادیق مورد تخریب گاهی اموال و زمانی اشیا را به کار برده است و می‌دانیم بین مال و شی، رابطه عموم و خصوص وجود دارد. به طوری که هر مال شی است ولی هر شی مال نیست مانند کتاب که هم مال است و هم شی ولی هوا شی است امّا بعلّت فقدان ارزش و منفعت عقلایی مال نیست.بهر حال بین مال و شی تفاوت هایی از نظر حقوق مدنی و نیز آثار جزائی بر آن ها وجود دارد از جمله بعضی از اشیاء فاقد مالک هستند و تحت شرایط خاصّی تخریب آن ها موجب جنبه کیفری است.^[۲۷]
مال : آنچه در ملک کسی باشد ، آنچه که ارزش مبادله داشته باشد، دارایی، خواسته، جمع اموال: (حقـ) مال عبارت است از هر چیزی که انسان می‌تواند از آن استفاده کند و قابل تملک باشد.^[۲۸]از نظر واژه شناسی مال یک لغت یونانی است Melon و لغت لاتینی Malum اصل آن است.^[۲۹]
برای مال ۴ تعریف پیشنهاد شده است :

1. مال چیزی است که قابل مبادله باشد خواه مادّی باشد چون اسب، یا معنوی باشد چون طلب.
2. هر چه که قابل تقویم به پول باشد مال است.
3. آنچه که می ارزد و تلف کننده ضامن آن است مال است.
4. آنچه که طبع آدمی به آن گراید و قابل ذخیره کردن برای وقت حاجت باشد. ^[۳۰]

یکی از حقوق ‌دانان انگلیسی در کتاب خود بیان داشته مال با توجه به ماده ۲-۱ قانون تخریب ۱۹۷۱ یعنی اشیاء ملموس عینی و شخصی منجمله پول و حیوانات وحشی.^[۳۱]
تعریف دارایی در قانون ۱۹۷۱ از قانون سرقت ۱۹۶۸ دارای تفاوت ویژه ای است. در این تعریف اموال تنها شامل اموال عینی و ملموس می‌شود و ملک و زمین نیز می‌تواند مورد آسیب واقع شود. در یک پرونده^[۳۲] در سال ۱۹۸۴ هنگامی که Henderson خرده سنگ ها را در محوطه مسکونی Batley تخلیه نمود این عمل موجب ایجاد هزینه هایی برای پاکسازی آن محل گردید. در این پرونده رأی داده شده که این عمل Henderson سبب ورود خسارت به ملک و زمین شده است.^[۳۳]
ب: عناصر و تقسیمات مال :
عناصر مال به طور اختصاصی عبارتند از :

1. امکان اختصاص به شخص حقیقی یا حقوقی را داشته باشد، ‌بنابرین‏ هوا و دریا نمی‌تواند مال باشد ممکن است قانون کشوری چیزی را مال بداند و قانون کشور دیگر آن را مال نداند، مانند شراب.
2. قابل نقل و انتقال باشد ( قابل مبادله).
3. نفع داشته باشد، یک دانه گندم نفع ندارد پس مال نیست.
4. عقلایی بودن منفعت، شراب و مواد مخدّر نفع عقلایی ندارد.
5. مال، حاکی نیست و هر چه که حاکی از ‌واقعیت باشد آن ‌واقعیت مال است نه آن حاکی، مانند سهام شرکت ها که حاکی از مال است و خود مال نیست.^[۳۴]

مال از جهات مختلف قابل تقسیم است از جمله وجود فیزیکی و معنوی، مثلی و قیمی، مشاع و مفروز، منقول و غیر منقول، مباحات و مجهول الماک.
اول- مال مادّی – مال معنوی: مال مادّی مالی است که به صورت جسم باشد یا با حسّی از حواس درک شود مانند گاز و برق، مال معنوی مالی است که به صورت جسم نیست و حس نمی شود امّا از نظر حقوقی جزئی از دارایی شخص را تشکیل می‌دهد، مانند مطالبات.^[۳۵]
دوم- مال مثلی،^[۳۶] مال قیمی،^[۳۷] قانون مدنی در ماده ۵۹۰ تعریف اموال مثلی و قیمی را ارائه داده، میتوان گفت دو مال نسبت به هم مثلی هستند وقتی که یکی بتواند جای دیگری را بگیرد مانند، دو کیسه ذغال از یک جنس، مثلی بوزن و عدد شناخته می شود.^[۳۸]مال قیمی مالی است که، اشباه و نظایر آن زیاد نباشد و عرفاً نتوان مال دیگری از همان جنس را جایگزین آن نمود، مثل یک کتاب خطّی قدیمی یا یک تابلوی نقّاشی نفیس.^[۳۹]
سوم- مشاع و مفروز^[۴۰]: مشاع به مالی گفته می‌شود که، شخص واحد مالک همه آن نباشد و هر جزء فرضی از آن، دو یا چند مالک داشته باشد. مال مفروز مالی است که شخص واحد مالک تمام آن باشد.^[۴۱]
چهارم- اموال منقول^[۴۲] و غیر منقول:^[۴۳] مال منقول به مالی اطلاق می شود که نقل آن از مکانی به مکان دیگر ممکن باشد، مادّه ۱۹۰ قانون مدنی از اموال منقول تعریفی ‌کرده‌است.
مال غیر منقول: مالی است که امکان انتقال آن از محلّی به محل دیگر وجود نداشته باشد، مادّه ۳۱ قانون مدنی توضیحاتی داده است.
پنجم- مباحات^[۴۴] و اموال مجهول المالک^[۴۵]: مباحات به اموالی گفته می شود که، ملک اشخاص نبوده یعنی ملک اختصاصی کسی نیست و قانوناً اشخاص حق تملّک آن را دارند، مانند شکار. مباحات عبارت اند از موات، معادن، دفینه و مانند آن.^[۴۶]
اموال مجهول المالک: این اموال بر خلاف اموال عمومی تعلّق به شخص خصوصی دارد لکن می‌دانیم که اکنون مالک ندارد و وارث مالک نیز منقرض شده است. ^[۴۷]
ششم- مشترکات عمومی:^[۴۸] به اموالی اطلاق می شود که، به عموم جامعه تعلّق داشته و مالک خاص برای آن ها وجود ندارد از قبیل جاده ها و خیابان های عمومی.
بند دوّم: مفهوم اشیا
اعیان منقول از اموال را گویند. در همین معنی حقوقی در زبان فارسی کلمه چیز را به کار می برند وبه فرانسه chose گویند که در واقع همان لفظ است که در فارسی هم استعمال شده است.^[۴۹]
الف: مفهوم لغوی و اصطلاحی اشیا
شی در لغت به معنای چیز و جمع آن اشیا است. در فقه به موجود ثابت که هست آن در خارج محقّق باشد «شی» گویند. در فقه و حقوق دو مفهوم دارد ۱- مفهوم عام، که ‌به این معنا به هر آن چیزی که وجود داشته باشد، شی گویند. ۲- به آنچه مالیّت داشته باشد شی گویند.^[۵۰]

ویژگی‌های

شخصیتی

شهنی ییلاق۱۳۸۳۳۹۶ نفر دانشجوی دانشگاه شهید چمران اهوازامید واریبین امیدواری و سلامت روان به­ طور مستقیم و بین امیدواری و سلامت جسم به­ طور غیرمستقیم رابطه معنی­دار وجود دارد.

ویژگی‌های

شخصیتی

موسوی نسب

تقوی

۱۳۸۵۲۰۸ دختر و ۱۴۷ پسرِ داوطلب کنکور سراسریامید وارینقش امیدواری را در داشتن سازگاری روان­شناختی بهتر تأیید می­ کند.

ویژگی‌های

شخصیتی

عطاری۱۳۸۵دانشجویان مرد متاهل دانشگاه شهید چمران اهوازامید واریبین امیدواری و سبک‌های دلبستگی با رضایت زناشویی رابطه مثبت معنی دار وجود دارد

ویژگی­ها

شخصیتی

مردانی

حیدری

۱۳۸۹۸۸ نفر از کارکنان زن متاهل بیمارستان فاطمه زهرا (س) نجف آبادامید واریامیدواری و سبک های دلبستگی با رضایت زناشویی دارای رابطه معنی داریدارد.

ویژگی‌های

شخصیتی

تنهای رشوانلو

و همکاران

۱۳۹۱۱۳۸ نفردانش آموز دختر پایه های اول راهنمایی تا چهارم متوسطه شهر بجنوردعزت نفسمیانگین خوشبینی و عزت نفس دختران دارای سبک هویت اطلاعاتی در سنین مختلف، بیشتر از سایرین است.

ویژگی‌های

شخصیتی

رقیبی

ربانی

۱۳۹۱پسران کانون اصلاح و تربیت شهرستان کرمانامید واریآموزش راهبردهای امیدواری در ارتقای هوش هیجانی گروه آزمایش به صورت معنی داری مؤثر بوده استویژگیهای شخصیتیباقیانی­مقدم۱۳۹۲۳۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه ­های شهر یزدامید واریبین امیدواری و سلامت عمومی رابطه معناداری وجود دارد.

جدول ۲-۲- خلاصه پیشینه تحقیق در سطح بین ­المللی

موضوع
محقق
سال
جامعه آماری
متغیر
نتایج

افشا

Sing vey and Desai

۱۹۷۱

شرکت­های امریکایی

کیفیت افشا

اندازه شرکت، تعداد سهام‌داران و اندازه شرکت حسابرسی­کننده بر کیفیت افشا اثر می­ گذارد.

افشا

Healy

۲۰۰۱

شرکت­های امریکایی

کیفیت افشا

رابطه منفی و بسیار مهم بین کیفیت افشا و هزینه مورد انتظار حقوق صاحبان­سهام وجود دارد

افشا

A.G. Hassan& et al

۲۰۱۱

شرکت­های فهرست شده مصر

افشای اختیاری

رابطه منفی بین سطح افشای داوطلبانه و ریسک سیستماتیک وجود دارد.

افشا

Ismail and El-Shaib

۲۰۱۲

شرکت­های مصری

افشای اختیاری

ارتباط معنا­داری بین سطح افشای داوطلبانه شرکت و کیفیت سود و شدت رقابت وجود دارد.

افشا

Qu & et al

۲۰۱۳

۲۹۷ شرکت فهرست شده چینی

افشای اختیاری

گروه ­های ذینفعان مختلف در طول مراحل توسعه بورس چینی دارای درجات و مراتب مختلف نفوذ تصمیم ­گیری در رابطه با افشای اطلاعات می‌باشند

افشا

Al-Shammari

۲۰۱۳

۱۰۸ شرکت شریعت سازگار ذکر شده در بورس اوراق­بهادار

افشای اختیاری

میانگین کلی افشای داوطلبانه توسط شرکت­های شریعت سازگار ۱۵درصد اقلام متعارف ۱۷درصد و اسلامی ۱۳درصد است. افشای داوطلبانه از آیتم­های معمولی و بالاتر از آیتم­های اسلامی است.

افشا

Ho and Taylor

۲۰۱۳

۱۰۰شرکت مالزی

افشای اختیاری

قدرت و صلابت ساختار حاکمیت شرکتی تحت تاثیر افشای داوطلبانه اطلاعات مربوط به شرکت­های بزرگ و استراتژیک جهت مدیران و مدیریت ارشد، بازارهای مالی و سرمایه، رو به جلو در سال­های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۶ می‌باشد.

افشا

Karim& et al

۲۰۱۳

۱۳۶ نفر از مدیران

افشای اختیاری

افشای مثبت به اندازه شرکت مرتبط است.

ویژگی‌های

شخصیتی

human relation et al

۲۰۱۲

۳۰۰ پرستار

عزت نفس

نتایج به دست امده نشان می‌دهد سطح پایین عزت نفس در میان پرستاران منجر به فرسودگی شغلی پرستاران شده است

ویژگی‌های

شخصیتی

A.G. engelhart& et al

۲۰۱۲

۱۶ کشور

رضایت از زندگی

بین رضایت از زندگی و خوشبختی با سطوح بالای توسعه اقتصادی رابطه مستقیم و متناسب وجود دارد

ویژگی‌های

شخصیتی

Luthans& et al

۲۰۰۸

۷۸ نفر از پرستاران شاغل در بیمارستان­های آمریکا

امید واری

رابطه مثبت و بسیار معنی دار امیدواری و عملکرد کار پرستان یافت شد.

ویژگی‌های

شخصیتی

Medlin& et.al

۲۰۰۹

۴۲۶ کارمند تمام­وقت و پاره­وقت

امید واری

ساختار هدف فرآیندهای تنظیم شده منجر به سطوح بالاتری از مشارکت کارکنان، که به سطوح بالاتری از تعامل و منجر به بهبود امیدواری در محل کار و بهبود امیدواری در نوبه خود منجر به سطوح بالاتر عملکرد فردی است

ویژگی‌های

شخصیتی

Medlin& et.al

۲۰۰۹

۴۲۶ کارمند تمام­وقت و پاره­وقت

امید واری

ساختار هدف فرآیندهای تنظیم شده منجر به سطوح بالاتری از مشارکت کارکنان، که به سطوح بالاتری از تعامل و منجر به بهبود امیدواری در محل کار و بهبود امیدواری در نوبه خود منجر به سطوح بالاتر عملکرد فردی است

ویژگی‌های

شخصیتی

Misty& et al

۲۰۱۱

۳۵ مدارس ابتدایی شهری آمریکا

امید واری

در آن دانشکده از مدارسی که دانش ­آموزان با وجود وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین امیدوار هستند، احتمال بیشتری برای رسیدن به سطوح بالاتر موفقیت وجود دارد.

فصل سوم

روش تحقیق

۳-۱٫ مقدمه

هدف تمام علوم، شناخت و درک دنیای پیرامون ما است. به منظورآگاهی ازمسائل ومشکلات دنیای اجتماعی،رو­ندهای­علمی، تغییرات قابل ملاحظه ای پیدا کرد­­ه اند. این روندها و حرکت­ها سبب شده است که برای بررسی رشته­ های مختلف بشری، از روش علمی استفاده شود. تحقیق فرایندی است که از طریق آن ‌می‌توان درباره ناشناخته­ها به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد، در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آن ها به یافته­ ها، تحت عنوان روش شناسی یاد می­ شود.

در این فصل به بررسی روش­های تحقیق روایی وپایایی تحقیق وروش­های تهیه وتوزیع پرسشنامه پرداخته می­ شود.

۳-۲٫ جامعه آماری

اولین مرحله در انجام یک تحقیق می‌دانی تعیین جامعه آماری مورد مطالعه ‌می‌باشد.جامعه آماری این پژوهش حسابداران شاغل به ‌کار در شهر یزد که تعداد آن نامحدود است ‌می‌باشد.

۳-۳٫ تعیین حجم نمونه

ت- روش­های مبارزه با فساد درکشورهای مختلف: عوامل بازدارنده فساد اداری به دو گروه تقسیم می‌شود. یک گروه عبارت است از مجموعه اقداماتی که نهادهای دولتی نظیر سازمان­ های بازرسی و حسابرسی برای مبارزه بافساد اداری انجام می‌دهند. گروه دیگر مجموعه نهادها، قوانین و محدودیت هایی است که جامعه بر مجموعه دولت تحمیل می‌کند و مانع سوء استفاده سیاست مداران و کارمندان از منابع دولتی می‌شود. نمونه بارز این نهادها مطبوعات آزادی و آزادی فعالیت سیاسی است که سبب می‌شود یک حزب مخالف برای نظارت و افشای فساد اداری دولت، انگیزه و آزادی عمل داشته باشد.

ث-کنواسیون مریدا: کنوانسیون ملل متحد علیه فساد (United Nations Convention against Corruption) که متن آن در ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۳ نهایی شد، به موجب قطعنامه ۴/۵۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۳۱ اکتبر همان سال مورد پذیرش قرار گرفت. این کنوانسیون مبین گام­های رو به جلویی است که از سوی جامعه جهانی برای مبارزه مؤثر با فساد برداشته شده است. در این کنوانسیون رهیافتی عام ارائه می­گردد تا تمامی کشورها با بهره گرفتن از آن، مبارزه با فساد را انتظام بخشیده و بتوانند با یکدیگر برای این منظور همکاری­های لازم را داشته باشند. در بیان رهیافت­های عام، این کنوانسیون به صورت جامع تمامی موضوعات اعم از ماهوی و شکلی را مورد توجه خود قرار داده و موجب رشد و توسعه حقوق بین الملل در حوزه مربوطه شده است.

کنوانسیون مبارزه با فساد مریدا(مصوب ۲۰۰۳) این کنوانسیون به طور مستقیم به جرایم اقتصادی پرداخته است از جمله: کسب ثروت­های نامشروع (ماده ۲۰)،پرداخت رشوه به مقامات عمومی کشوری(ماده ۱۵)، اختلاس اموال در بخش خصوصی(ماده ۲۲)،تطهیر عواید ناشی از جرم(ماده ۲۳) و…

این کنوانسیون علاوه بر طرح اقدامات و تدابیر بازدارنده در برخی موارد جرم انگار نموده و پیشنهادهایی به دولت­های عضو ارائه نموده است.

۷-ادبیات نظری پژوهش

فساد و مبارزه با آن امروزه در بسیاری از کشورهای مختلف از جهان به عنوان یک مسئله اساسی مورد توجه است.مهم­ترین علل فساد اقتصادی در بخش عمومی به تصدی­های دولت در اقتصاد مربوط می­ شود و شامل محدودیت­های تجاری،یارانه ­های صنعتی،کنترل قیمت ها،نرخ­های چندگانه ارزی،دستمزدهای پایین در خدمات دولتی،تجاری، و ذخایر منابع طبیعی مانند نفت است. فساد اقتصادی سبب کاهش سرمایه گذاری و کندی رشد اقتصادی و در نهایت باعث عدم تحقق اهداف توسعه اقتصادی در کشور می­ شود درآمدهای مالیاتی کاهش می­یابد و کیفیت زیر ساخت­های اقتصادی و خدمات عمومی تنزل می­یابد. اساسی­ترین سیاست­های مبارزه با فساد اقتصادی و اصلاحات اقتصادی شامل ایجاد نهادهایی بدین منظور، افزایش دستمزدهای عمومی،کاهش اندازه دولت در اقتصاد،حسابرسی مالی دقیق، استقلال رسانه­های ارتباط جمعی، استقلال دستگاه قضایی، مشارکت شهروندان، تمرکز زدایی و اصلاح فرهنگ جامعه است که ‌می‌توان در استقلال کشور پویایی ایجاد کند و در نهایت باعث رشد و شکوفایی در اقتصاد ملی شود.

در داخل کشور تحقیقاتی صورت گرفته است که به مواردی چند از آن­ها که بیشتر در ارتباط با این موضوع هستند اشاره می­کنیم:

الف- سابقه و پیشینه پژوهش­های داخلی

۱-،۱۳۸۹ در پژوهشی با عنوان: چالش های فراروی اجرای کنوانسیون ملل متحد برای مبارزه با فساد در کشورمعتقد است: احساس و اظهار نگرانی جامعه بین‌المللی از جدی بودن مشکلات و تهدیدات ناشی از فساد بر ثبات و امنیت جوامع ملی و جامعه بین‌المللی از طریق به تحلیل بردن نهادها و ارزش­های دموکراسی، ارزش­های اخلاقی و عدالت اجتماعی و لطمه زدن به توسعه پایدار و حکومت قانون، موجب شده است که فساد معضلی فراملی تلقی شود که در نتیجه آن همه عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جوامع تحت تاثیر قرار می­ گیرند، در نتیجه، همکاری بین‌المللی برای پیشگیری و کنترل آن از ضروریات عصر حاضر است. جرایم مورد نظر کنوانسیون که از ماده ١۵ به بعد به آن­ها پرداخته شده، عبارتند از: رشوه مقامات عمومی داخلی، رشوه مقامات خارجی و سازمان­ های بین‌المللی، اختلاس، تجارت تحت نفوذ، سوءاستفاده از مقام، ثروت و دارایی نامشروع، رشوه در بخش خصوصی، اختلاس در بخش خصوصی، پولشویی، پنهان کاری و نگهداری اموال ناشی از جرم و ممانعت از رسیدگی قضایی. در عمومات کنوانسیون به اموال عمومی، مدیریت عمومی، تصمیم گیری شفاف در مدیریت عمومی تأکید شده است. مبارزه با فساد رویکردی چندجانبه و جامعی را می طلبد، همان طورکه در کنوانسیون بر اصول اولیه حقوقی در رسیدگی های کیفری، مدنی و اداری برای احقاق حقوق مالکیت تأکید و به وجود ارتباط میان فساد و جرایم سازمان یافته اشاره شده است.

۲- ،۱۳۸۹، در پژوهشی با عنوان: مؤلفه­ های تدوین استراتژی ملی مبارزه با فساد جمهوری اسلامی ایران کشورمعتقد است: فساد یک نیروی یکپارچه ومتمرکز نیست که بتوان آن را به وسیله­ راه حلی تک بعدی کنترل نمود، بلکه مستلزم استفاده از رهیافتی کلینگر چند بعدی است. اگر فرایند مبارزه با فساد را شامل مراحل تشخیص بیماری و سپس پیشگیری ودرمان آن بدانیم، علاوه بر اهمیت انجام مطالعه­های آسیب شناسانه، ضرورت تدوین سیاست­ها و استراتژی­ های منطبق بر شرایط داخلی و بومی کاملاً آشکار خواهد بود. کشورها با تدوین استراتژی، تلاش دارند با نگاهی کل نگر، همه سونگر و نظام مند و رویکردی آینده­گرا شرایط و موقعیت کنونی و آتی را تحلیل و با تکیه بر توانمندی­ها به مهم­ترین و اساسی­ترین مسایل راهبردی در این رابطه پاسخ مؤثر و مناسب بدهند. در جهت اجرایی نمودن چنین رهیافتی، در این مقاله با بررسی استراتژی­ های بین‌المللی مبارزه با فساد، ۲۶ شاخص در قالب ۴ بخش اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اداری برای تبیین استراتژی مبارزه با فساد جمهوری اسلامی ایران شناسایی شد. پس از اخذ دیدگاه­ های صاحب‌نظران، تمامی شاخص ­ها مورد تأیید قرار گرفت و شاخص­ های حوزه­ اداری دارای بیشترین اهمیت شناخته شدند.

نتیجه چنین ناحمایت گری‌هایی، جدایی کودک از بخش‌های مرتبط وجود خود و نیز بیگانگی اش از دیگران خواهد بود؛ افرادی که ویژگی‌های مشکل آفرین ‌با‌رفتارهای اجتماعی که در آن زندگی می‌کنیم را خلق کرده و جوامع را به زمینه ای آکنده از تنش‌های میان فردی، بیماری‌های اجتماع پسند و دشواری‌های روانی اقول داده‌اند. گرایش ذاتی و بنیادین هر انسانی اکتساب و احیاء دوباره ی این پیوند طبیعی است(حسینی، ۱۳۸۹).

نحوه ای که پدر و مادر بر کودکان تاثیر می‌گذارند، الگویی در اختیار کودک قرار می‌دهد. کودکان به طور غریزی متوجه انتخاب‌های پدر و مادرشان هستند. استعدادهایی که دنبال می‌کنند، توانایی‌هایی را که مورد غفلت قرار می‌دهند و مقرراتی که دنبال می‌کنند همه تاثیر شدیدی روی کودک می‌گذارد اینکه کودکان الگوی انتخابی پدر و مادر را قبول یا رد می‌کنند، روندی است که طی آن کودکان وادار می‌شوند طوری رفتار کنند که جامعه پسند باشد و این مسئله نقش بسیار مهمی روی انتخاب همسر دارد و اغلب منبع پنهانی تنش در زندگی خانوادگی است(هندریکس، ۱۳۸۲). از این رو ما به طور فعال روابط بین فردی را خلق می‌کنیم که دیگران بازی نقش‌های مثبت و منفی والدین مان را کامل کنند. اگرچه ممکن است ظاهر تغییر کند، اما جراحت‌های اصلی و نیازها پا برجاست(فلمک،۲۰۰۳).

ایماگو(تصویر) ‌به این نگرش اشاره دارد که ما در درون ذهن، تصاویر از هر جنبه مثبت و منفی مراقبان کودکی مان نگه داری می‌کنیم. به عبارت دیگر، ذهن، از جنبه‌های مهم مثبت و منفی مراقب مان در کودکی تصاویر برداشته و آن‌ ها را در درون خود حفظ ‌کرده‌است. این تصاویر در بخش ناهشیار ذهن نگه داری می‌شوند. البته ‌در درمان مبتنی بر تصویر سازی ارتباطی منظور از ناهشیار بخشی از مغز است که خاطرات را نگه داری می‌کند ولی نمی تواند حرف بزند(حسینی، ۱۳۹۰).

اطلاعات کسب شده ‌در مورد مغز قدی می‌تواند به درک افراد از یک کشش عاشقانه بیفزاید انسان‌ها در گزینش همسر به شدت انتخابی رفتار می‌کنند. فردی که به دنبال او می‌گردند فردی است با کلیه ویژگی‌های اصلی افرادی که آن‌ ها را بزرگ کرده‌اند. مغز قدیم، که گرفتار دام ابدی زمان حال است و آگاهی بسیار کمی از دنیای خارج دارد، سعی دارد دوباره محیط کودکی را به وجود آورد. دلیل اینکه مغز قدیم سعی دارد گذشته را زنده کند، مسئله عادت بی اجبار نیست بلکه نیازی چیزی برای شفای زخم‌های کودکی است(هندریکس، ۱۳۸۲).

به عقیده هندریکس(۱۳۸۲) دلیل نهایی برای اینکه اشخاص به همسرشان دل می بندند این نیست که همسرشان جوان و زیبا است و شغل مهمی دارد و از نظر مزایای مختلف با آن‌ ها برابر است یا فلان خصوصیات اخلاقی را دارد اشخاص عاشق همسرشان می‌شوند چون مغز قدیم، شریک زندگی شان را با پدر و مادرشان اشتباه می‌گیرد. مغز قدیم تصور می‌کند در نهایت کاندیدای ایده آلی را برای جبران زخم روانی و عاطفی که فرد در کودکی تجربه کرده را پیدا ‌کرده‌است.

هندریکس(۱۳۸۲) عنوان می‌کند که پس از گوش دادن به حرف‌های صدها زوج درباره همسران شان ‌به این نتیجه رسید که در اکثر موارد شباهت زیادی میان پدر و مادرها و همسران وجود داشت و به جز استثنائاتی، ویژگی‌های منفی درست شبیه یکدیگر بودند در جستجو برای یافتن همسر ایده آل، که هم شبیه پدر و مادر فرد باشد و هم جنبه‌های سرکوب شده شخصیت وی را جبران کند، فرد روی یک تصویر ناهشیار از جنس نامخالف که از زمان کودکی در سر پرورانده است تکیه می‌کند. خوشکام و همکاران(۱۳۸۶) عنوان نمودند زوج درمانی به شیوۀ ایماگوتراپی بر بهبود روابط زوجین تاثیر مثبت داشته است.

آرمان و همکاران (۱۳۸۷) عنوان نمودند تاثیر روش گفتگوی زوجین بر ارتباط آنان، احترام متقابل زناشویی، دوری از احساس انزوا، و مبارزه با مشکلات زندگی تاثیر مثبت داشته است.

تکنیک‌های درمان مبتنی بر تصویر سازی ارتباطی

در این رویکرد از چندین تکنیک عملی برای رابطه حسی بین همسران و آموزش آن ها با مهارت‌های ارتباطی جدید استفاده می شود(کلرک و‌هارمز، ۲۰۰۸). در حقیقت ارتباط می‌تواند فرصتی را برای زوج فراهم کند تا تماس برقرار کردن را با وجود تفاوت گذاری^[۱۳۵] , تجربه کنند. ‌بنابرین‏ این گونه تعبیر می شود که من می توانم متفاوت باشم اما با تو ارتباط داشته باشم. این مفهوم اجازه می‌دهد که رشخص هنگامی در ارتباط قرار دارد به طور کامل تغییر و رشد کند(کارلسون^[۱۳۶] و اسپری^[۱۳۷]، ۲۰۰۰).

می توان گفت پایه این تکنیک‌ها بر ارتباط همسران قرار دارد در این درمان همسران متعهد ^[۱۳۸] یکدیگر را کمک می‌کنند تا پیدایش و تولد را به خودشان بدهند(کارلسون و اسپری، ۲۰۰۰) باید ‌به این نکته توجه داشت که استفاده مؤثر از IRT توسط درمانگران با زوج‌ها مستلزم فراگیری مهارت‌های خاصی است که به صورت حساس به کار گرفته شود(زایلینسکی، ۱۹۹۹). در زیر انواع مختلف تکنیک‌های درمان مبتنی بر تصویر سازی ارتباطی را مرور می‌کنیم.

گفتگوی آگاهانه

یکی از مفروضه‌های بنیادین که در درمان مبتنی بر تصویر سازی ارتباطی مطرح شده این است که از مهم ترین تفاوت‌های موجود میان زوج‌های رضایتمند و آشفته، سبک گفتگوی آن‌هاست. در این درمان با دو شیوه اصلی گفتگو سروکار داریم. گفتگوی انتقادی و گفتگوی آگاهانه یا همان گفتگوی ایماگویی. گفتگوی انتقادی زمانی رخ می‌دهد که شنونده به جای گوش دادن، در پی یافتن راهی جهت دفاع از خود و یا موضع خود باشد. شنیدن دفاعی هم بر اساس خاصیت ذاتی اش، حتی پیش از پاسخ شنونده، گفتار گوینده را بی اعتبار و فضای گفتگو را ناایمن می گرداند. از طرفی گفتگوی ایماگویی که گفتگویی آگاهانه، با ساختار و از روی عمد است، نخست به شیوه ای تجویزی از سوی ایماگو درمانگر به همسران آموزش داده می شود و سپس آن‌ ها یاد می گیرند که چگونه می توان با هشیاری به یکدیگر گوش کرده و پاسخ داد(حسینی، ۱۳۹۰)

در زمینه تکنیک‌های درمان مبتنی بر تصویر سازی ارتباطی در منابع مختلف از تکینک گفتگوی زوجین، بسیار یاد شده که مک ماهون^[۱۳۹] (۱۹۹۹) معتقد است این تکنیک به عنوان بخشی از فرایندی برای رفتار کردن است که همسران این ابزارها را برای گفتگوهای متفاوت و همدلانه^[۱۴۰] می آموزند، در نتیجه تجاربی هیجانی و شناختی اصلاح کننده را نمایش می‌دهند.

گفتگوی زوجین یا به تعبیر حسینی(۱۳۹۰) گفتگوی آگاهانه، فرایندی تجویز شنونده از سوی درمانگر است که به تمرین زوج‌ها نیاز دارد. وقتی زوج‌ها به تازگی فرایند سه گانه این گفتگو را تمرین می‌کنند، عمدتاً روند را بسیار با ساختار و گاها مصنوعی می دانند. اما این احساس گذر است و عبور خواهد کرد. پس از حدود شش ماه تمرین، زوج‌ها می‌توانند به طور طبیعی و سیال از آن چه آموخته اند، استفاده کنند.