بازخورد ۳۶۰ درجه یک روش مناسب نوین درمقوله ی ارزشیابی وبهبودعملکرد محسوب می شود و فرایندی است که به وسیله ی آن کارکنان و مدیران در فواصل معین به طور رسمی مورد بررسی و سنجش قرار می گیرند، در این روش چشم اندازی جامع نسبت به توانایی ها، رفتارها، مهارت ها و صلاحیت های افراد وجود دارد که افراد می‌توانند عملکرد کاری خود را همان گونه که مدیران مافوق قضاوت می‌کنند، مورد ارزیابی قرار دهند.این فرایند سیکل کاملی است از خلاصه ی بازخوردی از همه ی افراد(مدیران مافوق، همکاران، زیردستان) ‌در مورد جنبه‌های مختلف مدیریت و عملکرد آنان ارائه می‌کند. بازخورد ۳۶۰ درجه را می توان از جمله نظام های نوین ارزشیابی افراد در سازمان ها دانست که با گردآوری نظرات از منابع و افراد متفاوت در پی آن است تا شناخت واقعی تری از افراد ارائه دهد.(اصغر فانی و عباسی ، ۱۳۸۲).

تحقیقات داخلی که در این زمینه صورت گرفته است، از جمله؛قرائی پور(۱۳۸۲) در تحقیق خود با عنوان”ارزیابی شایستگی های مدیران ساپکو به روش بازخور۳۶۰ درجه” ‌به این نتیجه رسید که مدیران شرکت ساپکو شایستگی های خود را نسبت به سه گروه دیگر(مافوق، همکاران و زیردستان) به صورت معناداری بالاتر، ارزشیابی کرده بودند.در تحقیق دیگری، محمدی(۱۳۸۶) ،در پژوهش خود با عنوان”ارزیابی عملکرد مدیران صنایع دفاعی با بهره گرفتن از بازخور۳۶۰ درجه” نیز ‌به این نتیجه رسید که مدیران این سازمان شایستگی های خود را نسبت به سه گروه دیگر ارزیابی کننده، به صورت معنا داری بالاتری ارزشیابی کرده‌اند.بازدار(۱۳۸۷) ،هم در پایان نامه ی ارشد خود با عنوان”ارزیابی عملکرد مدیران سازمان امور مالیاتی کشور با بهره گرفتن از رویکرد۳۶۰ درجه” نیز به همان نتایج قبلی دست یافت.هاشمی(۱۳۸۶) در پایان نامه ی کارشناسی ارشد خود با عنوان”سیستم ارزشیابی عملکرد کارکنان بر اساس مدل بازخور ۳۶۰ درجه” ‌به این نتیجه رسید که در بانک ملی سیستم ارزشیابی سنتی فاقد کارائی لازم می‌باشد و کارکنان از این سیستم رضایت ندارند و باید سیستم مناسب تری جایگزین آن شود.

تحقیقات خارجی از جمله؛فرنهم و استرینگ فیلد^[۲](۱۹۹۸)، در پژوهشی تحت عنوان”خطاهای رایج در ارزشیابی عملکرد” ‌به این نتیجه رسیدند که شواهد نشان داد که نمرات خود ارزشیابی در مقایسه با نمرات دگر ارزشیابی بالاتر بود و این فرضیه که ضریب همبستگی بین نمرات خود ارزشیابی و دگر ارزشیابی در مقایسه با نمرات دگر ارزشیابان، پایین تر است، مورد تأیید قرار گرفته است بیری^[۳](۱۹۹۰) ،در تحقیقی تحت عنوان”اگر نگران کارکنان خود هستید، حقیقت را به آن ها بگویید” اظهار می‌دارد که عدم بازخور به عملکرد کارکنان، یکی از معضلات سازمان های امروزی است. تاچ^[۴](۲۰۰۲) در تحقیق پیمایشی خود تحت عنوان”اثر مربی گری اجرایی و بازخور۳۶۰ درجه بر اثربخشی رهبری” به بررسی موضوع پرداخته و ‌به این نتیجه رسیده که مربی گری فردی و بازخور ۳۶۰درجه، اثربخشی رهبری را تا ۶۰ درصد بالا می‌برد.

دروسکات و ولف^[۵] (۱۹۹۹) در پژوهشی تحت عنوان”تأثیر ارزشیابی اصلاح گرایانه ‌هم‌ترازان بر تیم‌های خودگردان” ‌به این نتیجه رسیدند که ارزشیابی اصلاح گرایانه و مستقیم ‌هم‌ترازان، تأثیر مثبتی بر فضای باز محیط کار، کار گروهی، همزیستی و روابط بین افراد گروه دارد. اسمیت و هلاند^[۶](۲۰۰۲)، در”بررسی نقش خصوصیات فردی همچون خودباوری، خودبرتر بینی و انعطاف پذیری در پیش‌بینی همخوانی نمرات خودارزشیابی و دگرارزشیابی” ‌به این نتیجه رسید که خصوصیاتی همچون خودباوری، خودبرتربینی و انعطاف پذیری، از شاخص های مهم در پیش‌بینی همخوانی بین نمرات خودارزشیابی و دگر ارزشیابی هستند.

سالا ودوییت^[۷](۲۰۰۲) در”بررسی تأثیر بازخورد عملکرد بر پیش‌بینی عملکرد مدیران ارشد اجرایی” نشان دادند که ارزشیابی مافوقان و زیردستان می‌تواند عملکرد مدیران اجرایی را پیش‌بینی کند. هج و تیج آوت^[۸] (۲۰۰۲) با گردآوری اطلاعاتی در خصوص “نگرش ارزشیابان به مقبولیت سیستم باخور۳۶۰ درجه” بر آمدند. و دریافتند که انگیزش و اعتماد ارزشیابان به سیستم بازخور، در پذیرش و مقبولیت این سیستم تأثیرگذار است.

اکنون با توجه به مطالب فوق و با ملاحظه ی مبانی نظری و سوابق پژوهشی مذکور، مسئله ی اساسی پژوهش حاضر آن است که از آن جایی که ارزیابی های سنتی مبتنی بر یک منبع، نمی توانند پاسخگوی نیازهای پیچیده و متنوع محیط‌های سازمانی عصر حاضر باشند، در این تحقیق، محقق به دنبال ارزیابی چند منبعی یا ۳۶۰ درجه از عملکرد مدیران می‌باشد. این موضوع در مراکز خدماتی و آموزشی بحث جدیدی می‌باشد و پیاده کردن این روش در یک محیط آموزشی کم سابقه باشد، لذا محقق به بررسی و ارزیابی عملکرد مدیران مدارس متوسطه با بهره گرفتن از این ارزشیابی، می پردازد.این پژوهش قصد دارد در مدارس متوسطه شهرستان شیراز در بین مدیران مقطع متوسطه،عملکرد مدیران را مورد بررسی قرار دهد.در این راستا محقق به دنبال این است که، عملکرد مدیران متوسطه شهرستان شیراز از طریق روش ارزشیابی ۳۶۰ درجه چگونه است؟

۱ـ۲ اهمیت و ضرورت تحقیق

۱ـ۲ـ۱: فایده ی نظری انجام پژوهش حاضر

انجام پژوهش حاضر بر دامنه دانش نظری و ارتقاء کیفیت عملکرد مدیران،به مباحث و مطالب جدید در این عرصه کمک خواهد کرد.

۱ـ۲ـ۲ : فواید عملی انجام پژوهش حاضر

اـ کمک به افزایش اثر بخشی و بهبود روابط کاری برای مدیران

۲ـ افزایش خودآگاهی مدیران نسبت به عملکرد خویش

۳ـ پیشبرد ارتباط مؤثر از طریق بهسازی عملکرد

۴ـ شناسایی نقاط ضعف عملکرد مدیران برای بهبود کارایی آنان

۵ـ به کارگیری سیستم جامع ارزیابی برای عملکرد مدیران

۶ـ امکان مقایسه به مدیران، ‌در مورد ارزیابی خود نسبت به عملکردشان با ادراک ارزیابی کنندگان مهم(مافوق، همکاران،زیردستان)

۱ـ۳ هدف­های تحقیق

۱ـ۳ـ۱ هدف کلی

بررسی عملکرد مدیران مدارس متوسطه شهر ستان شیراز از طریق روش ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۱ـ۳ـ۲ اهداف جزئی

۱ـتعیین عملکرد مدیر در بعد برنامه ریزی بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۲ـ تعیین عملکرد مدیر در بعد نطارت بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۳ـ تعیین عملکرد مدیر در بعد سازماندهی ،بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۴ـ تعیین عملکرد مدیر در بعد تصمیم گیری بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۵ـ تعیین عملکرد مدیر در بعد رهبری بر اساس نتایج ارزشیابی ۳۶۰درجه

۶ـ شناسایی نقاط قوت و ضعف عملکرد مدیران بر اساس نتایج ارزشیابی ۳۶۰ درجه

۷ـ ارزیابی مدیران مافوق ، مدیران و همکاران و زیردستان نسبت به عملکرد مدیران

۱ـ۴ سؤال های تحقیق

۱ـ۴ـ۱ سؤال اصلی

عملکرد مدیران مدارس متوسطه شهر ستان شیراز از طریق روش ارزشیابی ۳۶۰ درجه چگونه است؟

۱ـ۴ـ۲ سؤال فرعی

۱ـ عملکرد مدیر در بعد برنامه ریزی بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ چگونه است؟

۲ـ عملکرد مدیر در بعد نطارت بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ چگونه است؟

۳ـ عملکرد مدیر در بعد سازماندهی ،بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ چگونه است؟

۴ـ عملکرد مدیر در بعد تصمیم گیری بر اساس ارزشیابی ۳۶۰ درجه چگونه است؟

۵ـ عملکرد مدیر در بعد رهبری بر اساس نتایج ارزشیابی ۳۶۰درجه کدامند؟

* بررسی کلارک (۲۰۰۹) نشان داد که بسیاری از سبک های گوناگون زندگی، از جمله افزایش فعالیت فیزیکی، تحریک روانی فکری، پرهیز از مصرف سیگار و جنبه‌های مختلفی از رژیم غذایی با پیری سالم همراه هستند.

* در پژوهشی که فورد، اسپاک و بوسون^[۸۹] (۲۰۰۸) انجام داند نتایج نشان داد که بهبود سبک زندگی و رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت موجب کاهش مرگ و اشتغال ذهنی به مرگ و بیماری در بین سالمندان زن می­ شود.

* در مطالعه ای که وود و همکاران^[۹۰](۲۰۰۷) در خصوص اضطراب مرگ در بین ۳۰۴ زن و مرد در فاصله ی سنی ۱۸ تا ۸۷ سال انجام دادند، نتایج نشان داد هر چه افراد مسن تر می‌شوند اضطراب مرگ آن ها بالاتر می رود، آن­ها عناصر سبک زندگی اثر گذار بر سلامت و اضطراب در این گروه سنی را، مصرف دخانیات، مصرف الکل، فعالیت جسمی، عادات غذایی، وضعیت اجتماعی اقتصادی و روانی گزارش کردند.

* رابرت فورتنر (۱۹۹۹) در یک پژوهش کیفی به بررسی ۴۹ پژوهش را در ارتباط با اضطراب مرگ در سالمندان با میانگین سنی ۶۸-۷۲ سال مورد بررسی قرار داده یه این نتیجه رسید که سطح بالای اضطراب مرگ با سطح پایین تمامیت خود، مشکلات جسمانی بیشتر و مشکلات روانشناختی بیشتر و احتمالاً بستری شدن در بیمارستان ارتباط دارد ( رابرت فورتنر،۱۹۹۹ به نقل از زمان شعار، ۱۳۹۱).

• پژوهش های انجام شده در داخل کشور

* در پژوهش توکلی و همکاران (۱۳۹۳)، به بررسی اثربخشی آموزش گروهی سبک زندگی سالم بر افسرده­خوی و اضطرب پرداختند، نتایج حاکی از اثر بخشی، این مداخلات بر میزان افسرده خویی و اضطراب در گروه آزمایش بوده است.

*قربانعلی پور و همکاران (۱۳۸۹)، به پژوهشی در خصوص تأثیر اضطراب مرگ بر سن و رفتارهای ارتقاء بخش سلامتی پرداختند. نتایج حاکی از آن بود که اضطراب مرگ با رفتارهای ارتقاء بخش سلامتی رابطه داشت.

*در پژوهشی که جعفری (۱۳۸۸) در خصوص اثر بخشی سبک زندگی سالم بر میزان بر میزان استرس، اضطراب و افسردگی پرستاران انجام داد، نتایج نشان داد آموزش سبک زندگی سالم به شیوه بحث گروهی سبب کاهش میزان استرس، اضطراب و افسردگی شده است.

*در پژوهش بهدانی(۱۳۸۷)، در خصوص ارتباط بین سبک زندگی با افسردگی و اضطراب، نتایج نشان داد هر چه سبک زندگی مطلوب­تر باشد، میزان افسردگی و اضطراب کاهش می­یابد.

*در پژوهش صمیمی و همکاران (۱۳۸۵)، در خصوص ارتباط بین سبک زندگی و سلامت روان ، نتایج نشان داد که سلامت عمومی با ابعاد سبک زندگی ارتباط معناداری دارد

* پژوهش بهدانی(۱۳۷۹) نشان داد هر چه سبک زندگی سالم تر باشد میزان اضطراب و افسردگی کمتر است.

۲-۱۶-۲- سبک زندگی سالم (ابعاد چهارگانه­ی آن) و رضایت از زندگی

• پژوهش­های انجام شده در خارج از کشور

* در پژوهش کلارک و همکاران^[۹۱](۲۰۱۲)، در خصوص اثر بخشی مداخلات مبتنی بر بهبود سبک زندگی بر افزایش سلامت عمومی و رضایت از زندگی در سالمندان انجام دادند . نتایج نشان داد که گروه آزمایشی که در خصوص آن ها مداخله صورت گرفته بود، نسبت به گروه کنترل تغییرات مطلوب­تری در شاخص های سلامت روان، عملکرد اجتماعی و رضایت از زندگی نشان دادند .

* در پژوهشی که توسط دی یانگ و همکاران^[۹۲] ( ۲۰۱۲ ) در خصوص سالمندان ایتالیایی انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد عواملی مثل سلامت جسمی، سلامت روانی و اجتماعی که از ابعاد سبک زندگی سالم هستند در رضایت از زندگی سالمندان بیشتر از سایر عوامل مؤثر شناخته شده اند.

* در پژوهشی که در آلمان در سال (۲۰۱۰)، توسط ونک و آلفونس^[۹۳] با موضوع سالمندی، بهداشت و درمان و رضایت از زندگی ، به منظور بررسی اثر پیری و سلامتی در دوران بر رضایت از زندگی انجام شد . نتایج نشان داد با کاهش میزان سلامتی میزان رضایت از زندگی نیز کاهش می­یابد. ‌بنابرین‏، آموزش رفتارهای سالم و اصلاح الگوی زندگی، می ­تواند راهی مفید جهت افزایش سلامت و رضایت از زندگی در دوران پیری باشد.

* در پژوهشی که( رأس موسن و بیرمز^[۹۴]، ۲۰۱۰)، بر روی ۱۹۴ آزمودنی در استانبول به منظور بررسی رابطه­ بین اضطراب مرگ و سلامت روانی – اجتماعی انجام داد ، نتایج نشان داد که سلامت روانی و اجتماعی موجب کاهش سطح اضطراب مرگ می­ شود.

*بررسی کلارک ^[۹۵](۲۰۰۹) نشان داد که بسیاری از سبک های گوناگون زندگی، از جمله افزایش فعالیت فیزیکی، تحریک روانی فکری، پرهیز از مصرف سیگار و جنبه‌های مختلف رژیم غذایی با سالمندی سالم و کیفیت زندگی بالا همراه هستند.

* در پژوهش ساراپ اینال^[۹۶] و همکاران (۲۰۰۷)، با عنوان رابطه ی بین سبک زندگی ارتقاء بخش سلامتی با رضایت از زندگی در سالمندان، با دامنه­ سنی (۹۰-۶۰) سال انجام دادند، نتایج تحلیل داده ­ها نشان داد که افرادی که سبک زندگی سالم داشتند (فعالیت بدنی منظم، مشارکت در فعالیت ها، . . ) نمرات قابل توجهی در مقیاس رضایت از زندگی کسب کردند.

* ویت هد^[۹۷](۲۰۰۴)، در پژوهشی نشان داد که اجزای حفاظت کننده سلامت، احتمال مواجهه فرد را با بیماری یا آسیب کاهش می­ دهند و اجزای ارتقاء دهنده سلامت الگویی در راستای حفظ یا افزایش سطح خودشکوفایی، رفاه و رضایت­مندی افراد عمل ‌می‌کنند.

*در پژوهشی که در شهر هنگ گنگ در خصوص مؤلفه­ های مهم سبک زندگی و اثر آن ها بر سلامت در دوران سالمندی بر روی سالمندان ۷۰ ساله و بالاتر این شهر توسط وو، هو و یا^[۹۸](۲۰۰۲)، انجام شد، نتایج پژوهش نشان داد که در کل سلامت عمومی و رضایت مندی از ندگی حتی در دوران سالمندی به نحوه چشمگیری تحت تأثیر رفتارها و سبک زندگی سالم قرار دارد.

• پژوهش­های انجام شده در داخل کشور

* در پژوهشی که حکمت پو، شمسی و زمانی(۱۳۹۲)، در خصوص آموزش شیوه زندگی سالم بر کیفیت زندگی سالمندان انجام دادند، نتایج نشان داد که قبل و بعد از آموزش بین نمره های کیفیت زندگی اختلاف معناداری وجود دارد.

* در پژوهش یوسفی و همکاران (۱۳۹۱) در خصوص اتباط فعالیت جسمانی با کیفیت زندگی و رضایت از زندگی انجام داد نتایج نشان داد که فعالیت جسمی به طور غیر مستقیم از طریق سلامت جسمانی و روانی بر رضایت از زندگی اثر می‌گذارد.

* در مطالعه ای که کاوه و همکاران (۱۳۹۱) در خصوص اثر بخشی آموزش سبک زندگی سالم بر رضایت از زندگی سالمندان شهر شیراز انجام دادند، یافته های این پژوهش نشان داد که نمرات در دو گروه آزمایش و گواه بعد و قبل از آموزش تفاوت معناداری داشتند.

* نتایج پژوهش عصاررودی و همکاران(۱۳۹۱)، تحت عنوان ارتباط سلامت معنوی و رضایت از زندگی، نشان داد که سلامت معنوی و رضایت از زندگی با یکدیگر ارتباط دارند.

* در پژوهش سیفی قرابقلو (۱۳۹۱) نتایج نشان داد که آموزش سبک زندگی سالم به سالمندان می ­تواند منجر به بهبود کیفیت زندگی آن ها شود.

* قهرمانی و همکاران (۱۳۸۸)، در پژوهش خود نشان دادند که مداخله آموزشی در خصوص آموزش فعالیت جسمانی و اتخاذ یک شیوه زندگی سالم توانسته همه ابعاد کیفیت زندگی سالمندان گروه مداخله را نسبت به گروه شاهد نشان را تحت تأثیر قرار دهد.

دی فرانسیسکو^[۵۹] در تز دکتری خود با عنوان” مدل های بهینه سازی جدید برای مدیریت کانتینرهای خالی” در سال ۲۰۰۷ به مسأله ی کانتینر های خالی پرداخته است. این پایان نامه در ۸ فصل جمع‌ آوری شده است. فصل اول مقدمه و حمل و نقل بین وجهی کانتینری می‌باشد. فصل دوم مقدمه ای در رابطه با مدیریت حمل و نقل کانتینرهای خالی می‌باشد. در فصل سوم مدل ریاضی برای مدیریت کانتینرهای خالی ارائه شده است که مورد کاوی آن حوزه ی مدیترانه می‌باشد. در فصل چهارم عملیات شرکت های کشتیرانی بررسی شده و در فصل پنجم یک مدل عملیاتی برای روش استریت ترن ارائه شده است و در فصل ششم دو مدل عملیاتی برای کانتینرهای خالی در سطح محلی یا منطقه ای ارائه شده و فصل هفتم نیز یک مدل عملیاتی برای کانتینرهای خالی دریایی در شرایط عدم اطمینان ارائه شده و در نهایت فصل هشتم این پایان نامه ی دکتری نتیجه گیری می‌باشد.

چو^[۶۰]و دیگران سال ۲۰۰۷ در مقاله ای با عنوان “یک مدل اصلاح شده ی رگرسیونی برای پیش‌بینی حجم کانینرهای ورودی به بندر تایوان” ارتباط بین میزان تجارت جهانی و رشد اقتصادی را بررسی کرده و مدل رگرسیونی برای پیش‌بینی میزان واردات کانتینر به بندر تایوان ارائه داده و با قیاس روش خود با سایر تحلیل های همبستگی ‌به این نتیجه رسیده اند که مدل پیشنهادی ‌آنها از دقت پیش‌بینی بسیار بالایی برخوردار است. تابع پیشنهادی آن ها به فرم زیر می‌باشد:

میزان کانتینرهای ورودی به بندر تایوان= ۹٫ ۰۸۴۱۶ × ۱۰^۵ + ۶٫ ۳۸ × ۱۰^−۱ × Industrial GDP

چنگ^[۶۱] ودیگران سال ۲۰۰۸ در این زمینه مقاله ی زیر را ارائه کرده‌اند:” مسأله ی جانشینی، یک راه حل هیوریستیکی برای کانتینرهای خالی”این مقاله هزینه ی جانشین سازی انواع کانتینر خالی به جای یکدیگر به منظور کاهش هزینه ها، را بررسی می‌کند و با بهره گرفتن از روش های ریاضی و هیوریستیکی با مطالعه ی موردی بنادر لس آنجلس و لانگ بیچ مدل ریاضی در این زمینه ارائه می‌کند.

تئوفانیس^[۶۲]و دیگران نیز در سال ۲۰۰۸ در مقاله ای با عنوان”لجستیک کانتینرهای خالی دریایی: واقعیت ها، مسایل و استراتژی های مدیریتی”در رابطه با عدم توازن در تجارت کانتینری، بازیگران زنجیره تأمین و لجستیک وساختار بازار های کانتینری، به چالش ها و استراتژی های مدیریت کانتینر های خالی، به صورت کیفی بدون استفاده از مدل سازی و روش های ریاضی پرداخته‌اند.

بویله و دیگران در مقاله ای با عنوان”بازآوری منطقه ای کانتینرهای خالی” در سال ۲۰۰۸ بحث مکان یابی مجدد و جابه جایی کانتینرهای خالی در سطح منطقه ای را بررسی می‌کند. منظور از سطح منطقه ای گردش کانتینر خالی بین واردکنندگان منطقه ای و ترمینال های دریایی، دپوها و صادرکنندگان یک منطقه می‌باشد. نویسندگان توضیح داده‌اند که حرکت وسایل نقلیه ی خالی در هر مایل باعث عدم بهره وری می شود و این مشکل(حرکت وسایل نقلیه خالی در هرمایل) به دلیل قرارگیری دپوی کانتینر های خالی در کنار بندر، در حالی که مشتریان در خشکی و دور از بندر می‌باشند برجسته تر می شود. نویسنده سیستم دپوی درون مرزی ای را برای کانتینرهای خالی پیشنهاد می‌کند که به مشتریان نزدیک است.دپوی درون مرزی^[۶۳]هزینه ی کلی کمتری نسبت به احداث دپوهای جدید و لحاظ کردن هزینه ی مکان یابی مجدد کانتینر خالی ‌به این دپوها دارد ضمن اینکه ظرفیت های اضافی ایجاد می‌کند. یک مدل ریاضی از چنین سیستمی ارائه شده و امکان پذیری و مزایای حاصل از آن تجزیه و تحلیل شده است. این مدل برای منطقه ی نیویورک-نیوجرسی ارزیابی شده و نتایج نشان داده‌اند که دپوی درون مرزی برای کانتینرهای خالی، حرکت وسایل نقلیه خالی را کاهش داده و همچنین هزینه های مکان یابی مجدد کانتینرهای خالی به شدت کاهش می‌یابند ضمن اینکه ظرفیت بیشتری ایجاد شده که از کمبود کانتینرهای خالی در زمان افزایش صادرات و یا عدم تعادل در تجارت جلوگیری می‌کند.

شکل ۲-۱۰- سیستم دپوی درون مرزی (بویله و دیگران، ۲۰۰۸)

ایده این روش بر این مبنا است که کانتینرها می‌توانند به طور موقت در دپوی کانتینری درون مرزی ذخیره شوند، به جای آن که فوراً به بندر بازگردند. هنگامی که تقاضا برای کانتینر خالی به وجود بیایدکانتینرهای خالی را می توان به صادرکننده منتقل کرد و پس از بارگیری، به بندر حمل شوند که در نتیجه کیلومتر ها سفر خالی کامیون ها کاهش می‌یابد و هزینه ی بازگشت کانتینر خالی به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

دی بریتو^[۶۴] و همکاران(۲۰۰۸) در مقاله ای با عنوان”استراتژی های مدیریت کانتینرهای خالی برای مقابله کردن با عدم تعادل جریان شرق-غرب” پس از مقدمه و تعریف لجستیک معکوس و بررسی راهکارهای معمول ارائه شده در سایر مقالات مانند مدیریت سایز بهینه ی ناوگان یا استفاده از اهرم قیمت گذاری، تخصیص محل های مناسب جهت دپو خالی، تعیین مسیرهای بازآوری^[۶۵]و. . . در بحث مدیریت کانتینرهای خالی، بر سه استراتژی دیگر در این زمینه تأکید ورزیده اند؛این سه استراتژی به ترتیب عبارتند از:۱٫ متعادل کردن جریان تجارت با جریان های قابل بازگشت ۲٫ استفاده از کانتینرهای تاشو و ۳٫ استفاده از سیستم های ارتباطی-اطلاعاتی.

نتیجه ی مقایسه ی این سه استراتژی به صورت زیر بوده است:

ستفاده از سیستم های ارتباطی-اطلاعاتی

استفاده از کانتینرهای تاشو

متعادل کردن جریان تجارت با جریان های قابل بازگشت

استراتژی

۱٫ اطلاعات واقعی زمان

۲٫ بهینه سازی

۱٫ فضای کمتر

۱٫ متعادل شدن بار

۲٫ مطلوبیت بالاتر از ناوگان

۳٫ ارزش افزوده

مزایای مستقیم

تخصص در فناوری اطلاعات و ارتباطات

نیازمندی به نیروی انسانی برای فرایند جمع کردن کانتینر

متنوع بودن کالاهای مشتریان

ملزومات و احتیاجات

مسایل امنیتی و هزینه ی بالا

وزن و چالش های تکنیکی

آگاهی از آلودگی خاور دور

ممنوع کننده ها

مزایای اضافه

ابتکارات طراحی و افزایش سهم کانتینرهای استاندارد

تفاوت بین عرضه و تقاضا در شرق-غرب

فرصت ها

رهبری سازمانی و کاهش هزینه های برخی تکنولوژی ها

ارائه سرویس های جدید به وسیله شرکت های اجاره دهنده کانتینر و مواد جدید

همکاری در زنجیره تأمین مواد پوشش داده شده

تسهیلات

لیگیریفین^[۶۶] و دیگران سال ۲۰۱۰ در مقاله ای با عنوان”مدیریت جریان کانتینرهای خالی در کشتیرانی ساحلی و سیستم های بندری منطقه ای” روشی برای مدیریت کانتینرهای خالی درغرب آمریکا ارائه کرده‌اند. آن ها بیان کرده‌اند که تقویت کشتیرانی در آبهای کم عمق و تقویت همکاری منطقه ای بنادر و ارتباط مستحکم بین بخش دولتی و خصوصی در حل مشکل کانتینرهای خالی مؤثر می‌باشند و شرکت های کشتیرانی قادرند که از ازدحام کانتینرهای خالی در بنادرمهم غرب آمریکا جلوگیری کنند، شرکت های کشتیرانی با جابه جایی کانتینرهای خالی از بنادر مهم به بنادر ثانویه و به کارگیری حمل و نقل بین وجهی به واز مراکز تولیدی آمریکا_حاشیه ی مکزیک می‌توانند کانتینرهای خالی را مدیریت کنند. در این مقاله، با بهره گرفتن از سناریو سازی به تحلیل موارد ذکر شده پرداخته شده و اهمیت تاکتیک های کشتیرانی و ارتباط قوی بین بنادر منطقه روشن شده است.

در این نوع از اوراق بهادار که به مانند سهام ممتاز توسط شرکت های سهامی صادر می شود این تفاوت اساسی را دارد که به جای درج نرخ تضمین شده سود سرمایه هر فرد، نسبت مالکیت فرد از حقوق صاحبان سهام که به واسطه خرید اوراق صکوک ایجاد شده است قید می شود و سپس سرمایه گذار به نسبت سهم خود از حقوق صاحبان سرمایه سود دریافت خواهد کرد. بدیهی است که در سال های متمادی که سرمایه گذار با دریافت بخشی از اصل سرمایه خود مالکیتش نسبت به شرکت نیز کاسته شده و فرد به نسبت کمتری از سود را دریافت می‌کند. این نوع از اوراق دارای ریسک سرمایه گذاری بسیار بالایی است ولی یکی از مهمترین مزایای آن این است که سرمایه­ گذار سود واقعی حاصل از سرمایه گذاری خود را دریافت می‌کند. نهایتاًً چند پیشنهاد برای تحقیقات و پژوهش های آینده:

1. 1. جایگاه بانک ها و مؤسسات در توسعه بازار اوراق صکوک

1. 1. مقایسه صکوک و سایر ابزارهای مالی

1. 1. نقش بانک ها در انتشار اوراق صکوک اجاره

1. 1. نقش صکوک در تامین مالی طرح های زیرساختی

1. 1. نقش و تبیین بازار ثانویه معاملات اوراق صکوک

1. 1. اثر تامین مالی از طریق صکوک بر صورت های مالی مؤسسات و بانک ها

1. مدیریت ریسک اوراق صکوک

۵-۴- مشکلات و محدودیت های تحقیق

با توجه ‌به این که ابزارهای پیشنهادی صکوک در حال حاضر به عنوان یک ابزاری نوین برای تامین مالی شرکت ها و بانک ها مطرح شده، لذا جمع‌ آوری مبانی نظری در این حوزه و به دست آوردن منابع اطلاعاتی غنی در این حوزه مشکلاتی را برای پژوهشگر فراهم نموده است.

فهرست منابع

منابع فارسی

۱- ابوالحسنی، اصغر و سید رفیع حسنی مقدم، (۱۳۸۶)، “بررسی روش های تامین مالی کسری بودجه دولت در سیستم اسلامی”، مجموعه مقالات چهارمین همایش دو سالانه اقتصاد اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس.

۲- آدامز، توماس و عبدالقادر نظیف جی، (۱۳۸۸)، “صکوک، الگوهای ساختاربندی، انتشار و سرمایه گذاری”، ترجمه مجید پیره و ناصر ‌شاه‌باز، دانشگاه امام صادق(ع) و سازمان بورس اوراق بهادار.

۳- بهمنی، محمود، (۱۳۷۸)، “بانکداری اسلامی (عملیات بانکداری داخلی ۲)”، مؤسسه‌ علوم بانکی.

۴- تسخیری، محمد علی، (۱۳۸۶)، “مبانی شرعی اوراق بهادار اسلامی(صکوک)”، ‌فصل‌نامه اقتصاد اسلامی، شماره ۲۷٫

۵- پهلوان، حمید و رضوی، سید روح الله، (۱۳۸۶)، “اوراق صکوک، تعریف، انواع و ساختار”، مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار.

۶- حسنی مقدم، رفیع، (۱۳۸۶)، “بررسی روش های مدیریت و چگونگی کاهش ریسک در سیستم بانکداری و مالیه اسلامی”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور.

۷- خواجه حق وردی، امیدی و امیر نادر، (۱۳۸۶)، “نقش بانک ها در انتشار اوراق قرضه اسلامی صکوک”، مجموعه مقالات هجدهمین همایش بانکداری اسلامی، تهران.

۸- رضایی، مجید، (۱۳۸۲)، “بررسی فقهی ابزارهای مالی مشتقه”، مجله اقتصاد اسلامی.

۹- سروش، ابوذر و محسن صادقی، (۱۳۸۶)، “ریسک های صکوک اجاره و روش های پوشش آن”، مجله اقتصاد اسلامی، شماره ۲۷٫

۱۰- سلیمان پور، محمد جواد، (۱۳۸۲)، “قراردادهای مالی جدید در اسلام”، مجله اقتصاد اسلامی.

۱۱- شرکت کارگزاری تامین سرمایه نوین، صکوک اجاره سهل ترین ابزار تامین مالی.

۱۲- صالح آبادی، علی، (۱۳۸۵)، “بازارهای مالی اسلامی”، (مجموعه مقالات)، دانشگاه امام صادق (ع).

۱۳- صانعی، یوسف، (۱۳۸۳)، “ربای تولیدی”، انتشارات میثم تمار.

۱۴- طریق، علی ارسلان، (۱۳۸۷)، “مدیریت ریسک های مالی ساختارهای صکوک”، ترجمه مصطفی زه تابیان و علی سعیدی، دانشگاه امام صادق(ع) و سازمان بورس اوراق بهادار.

۱۵- عزیزی، فیروزه، (۱۳۸۷)، “ابزارهای مالی کاربردپذیر در بازارهای مالی اسلامی”، مجموعه مقالات همایش اقتصاد اسلامی و توسعه.

۱۶- فلاح شمس، میرفیض و مهدی رشنو، (۱۳۸۷)، “ریسک در صکوک و مصون سازی آن ‌بر اساس موازین شرعی”، مجموعه مقالات نوزدهمین همایش بانکداری اسلامی.

۱۷– نجفی، مهدی، (۱۳۸۵)، “بررسی فرایند تامین مالی از طریق انتشار اوراق صکوک”، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق (ع).

۱۸- هیبتی، فرشاد و موسی احمدی، “تکنیک های تامین مالی پروژه محور در تامین مالی اسلامی”، کنفرانس بین ­المللی تامین مالی اسلامی، مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف.

منابع لاتین

۱- Al Omar, Foad and Abdel Haq, Mohamad, (1996), “Islamic Banking, Theory, Practice and Challenges”, London, Oxford University.

۲- AAOIFI, “Investment Sukuk (Shariah Standard No: 18)”, (2002), Manama Accounting and Auditing Organization for Islam Finacial Institutions.

۳- Cakir, Selim and Raei, Faezeh, (2007), “Sukuk vs. Eurobonds: Is There a Difference in Value-at-Risk?”, IMF Working Paper.

۴- Moftah Jassim, Al Moftah, (2006), “Treatment of Islamic Financial Instruments under the UN Model Agreement”, Economic and Social Council of United Nations.

۵- Nisar, Shariq, (2006), “Islamic Bonds (Sukuk): Its Introduction and Application: Latest Information about Sukuk”.

۶- Sayed Ali, Salman, (2005), “Islamic Capital Market Products: Developments and Challenges”, Islamic Research and Training Institute (IDB).

۷- Tariq, Ali Arsalan, (2004), “Managing Finacial Risks of Sukuk Strutures”, September.

Abstract

The classical bond structure is based on the interest. On the other hand, in Islamic financial system charging interest is forbidden, therefore, bonds cannot continue to be issued and exchanged. As a consequence, we have to follow a structure that can be replaced or reissued with bonds for the purpose of avoiding usury (Riba). For the implementation of monetary policy, Sukuk (Islamic bonds) as one of the instruments of securitization is considered to be the most important financial instrument in Islamic financial system. This instrument has been issued by the Islamic governments and companies during recent years.

درماندگی مالی به عنوان حالتی تعریف می­ شود که یک شرکت توانایی انجام تعهدات خود را نداشته باشد (بیور^[۲۳]، ۱۹۶۶؛ هیس^[۲۴]، ۱۹۸۷؛ پاستنا و رولند^[۲۵]، ۱۹۸۶). بر پایه این تعریف، یک شرکت در صورتی که نتواند مقدار وجه نقد کافی جهت رسیدن به نیازها مانند بازپرداخت بدهی­ها به بستانکاران را تولید کند، درماندگی مالی را تجربه می­ کند. اطلاعات راجع به جریان­های نقدی شرکت می ­تواند ابزاری مفید برای پیش ­بینی درماندگی مالی باشد.

بر طبق تعریف آلتمن^[۲۶] (۱۹۶۸) ورشکستگی زمانی اتفاق می ­افتد که شرکت قادر به پرداخت بدهی­های خود نیست، ‌بنابرین‏ از ادامه فعالیت­های تجاری باز می­ماند. در فرهنگ لغت آکسفورد واژه Distress به معنای پریشانی، درد، اندوه، فقدان منابع پولی و تنگ­دستی آورده شده است. در ادبیات مالی نیز تعاریفی مختلف از درماندگی مالی ارائه شده است.

گوردون^[۲۷] (۱۹۷۱) در یکی از اولین مطالعه­های خود بر روی نظریه درماندگی مالی، آن را به عنوان کاهش قدرت سودآوری شرکت تعریف ‌کرده‌است که احتمال عدم توانایی پرداخت بهره و اصل بدهی را افزایش می­دهد. تعیین دلیل یا دلایل دقیق ورشکستگی و مشکلات مالی کاری آسان نیست. در اغلب موارد دلایلی متعدد با هم به پدیده ورشکستگی منجر می­شوند. دان و براداستریت^[۲۸] (۱۹۹۸) دلیل اصلی ورشکستگی را مشکلات مالی و اقتصادی می­دانند. در حالی که گیتمن^[۲۹] (۱۹۹۸) اعتقاد دارد نخستین و مهم­ترین دلیل ورشکستگی سازمان­ها، سوء مدیریت آن­ها است. با اینکه عوامل ورشکستگی از یک شرکت به شرکت دیگر متفاوت است اما ‌می‌توان چندین عامل مشترک را به عنوان عوامل ورشکستگی بین همه شرکت­های ورشکسته شناسایی نمود. عدم صلاحیت مدیریت، هزینه زیاد تولید، فعالیت مالی ضعیف، هیئت مدیره غیرفعال از جمله این عوامل هستند.

۲- ۲- ۱۶- حساسیت سرمایه ­گذاری و جریان نقدی

ادبیات تحقیق زیادی وجود دارد که تأثیر ناکارآیی بازار مالی را بر سرمایه ­گذاری شرکت و نوسانات اقتصادی را مشخص کرده ­اند. این قضیه با فزاری و همکاران^[۳۰] (۱۹۸۸) شروع شد. این ادبیات تحقیق تاثیر اطلاعات نامتقارن بر دستیابی به تأمین مالی خارجی را مستند کرده، و نشان دادند که شرکت­هایی که یک تقدم و برتری در محدودیت مالی دارند، حساسیت سرمایه ­گذاری بیشتری به در دسترس بودن تأمین مالی داخلی، که پراکسی آن وجه نقد است، دارند. حساسیت شرکت­های دارای فشار مالی به منابع داخلی تأمین مالی نشان­دهنده یک تکیه گاه برای کانال اعتباری سیاست پولی شرکت است. بیشتر این نتایج بر مبنای مقایسه نمونه­­ها بین شرکت­های با محدودیت مالی و شرکت­های بدون محدودیت مالی در کشورر خاصی است. ولی اخیراًً تحقیقی در زمینه حساسیت سرمایه ­گذاری به جریان نقدی در چند کشور انجام گرفته است. برای مثال، در تحقیق مقایسه­ ای اخیر بین شرکت­های بلژیک، فرانسه، آلمان و انگلستان، توسط بوند و همکاران^[۳۱] (۲۰۰۳)، نتایج نشان داد که سرمایه ­گذاری شرکت­های انگلستان حساسیت بیشتری به نوسانات جریان نقدی، به نسبت سرمایه ­گذاری شرکت­های ۳ کشور دیگر دارد. به هر حال، هیچ کدام از کشورها درجه مشابهی از حساسیت سرمایه ­گذاری به متغیرهای جریان نقدی را نشان ندادند، ‌بنابرین‏ تمرکز توجه به سمت تعیین دلایل این تفاوت در واکنش جریان نقدی بین کشورهای مختلف است.

یک دلیل ممکن که چرا کانال اعتباری موجود در برخی کشورها قوی­تر از دیگر کشورها است، این است که سیستم­های مالی به طور متفاوت و گوناگونی با مشکل عدم تقارن اطلاعات کنار می­آیند. این ممکن است که شرکت­ها در سیستم­های مالی بر پایه بازار^[۳۲] حساسیت بیشتری به جریان نقدی نشان دهند زیرا قرض­دهندگان و قرض­گیرندگان به طور جداگانه­تری، در مقایسه با سیستم­های بر پایه ارتباط^[۳۳]، عمل ‌می‌کنند. برای مثال، آلن و گیل^[۳۴] (۲۰۰۳) نشان دادند که آلمان و انگلستان، که در تحقیق بوند و همکاران (۲۰۰۳) دارای حساسیت­های متفاوت به جریان نقد بودند، دارای جنبه و طیف مالی متفاوتی نسبت به یکدیگر هستند. در انگلستان نظام سرمایه­داری بازار سرمایه به عنوان درصدی از GDP بسیار بیشتر از آلمان است و در مقایسه با آلمان، کنترل شرکت به وسیله بازارهای مالی انجام می­ شود تا بانک­ها. بحث سیستم مالی این مطلب را عنوان می­ کند که نظم سیستم­های مالی مسئول تفاوت­ها در اهمیت روابط کانال­های استقراض در کشورهای مختلف است و این باعث تفاوت­ها در ارتباطات پیش ­بینی شده بین سرمایه ­گذاری و جریان نقدی است (میزن و ورمولن^[۳۵]، ۲۰۰۵).

فازاری و همکاران (۱۹۸۸) شرکت­ها را مطابق با آن­چه شرکت­ها بر مبنای اندازه، سود تقسیمی و ساختار سرمایه جزء محدودیت مالی قلمداد می­شدند، تقسیم کردند و این مشخصه که آیا آن­ها به تأمین وجوه از داخل شرکت، که به وسیله وجه نقد اندازه ­گیری می­شد، حساسیت بیشتری دارند یا خیر. بیشترین و بالاترین حساسیت به جریان نقدی برای شرکت­هایی دیده شد که جزء شرکت­های با محدودیت مالی طبقه ­بندی گردید، و این بیان­کننده این است که محدودیت­های مالی ‌به این مورد بستگی دارد. بسیاری دیگر نیز همانند شیرینکو و شالر^[۳۶] (۱۹۹۵)، هوبارد و همکاران^[۳۷] (۱۹۹۵) و کالامیریس و هوبارد^[۳۸] (۱۹۹۵)، نیز از چنین روشی استفاده کردند.