1. تعهد مستمر^[۲۲](عقلانی): دلیل ماندن فرد در سازمان این است که بر اساس تحلیل هزینه- منفعت نتیجه می‌گیرد که در سازمان بماند.

۳-تعهد هنجاری^[۲۳]: در این صورت کارمند احساس می‌کند که باید در سازمان بماند و ماندن او در سازمان عمل درستی است (انجل و پری، ۱۹۸۱، به نقل از نورحرانی و همکاران، ۲۰۱۲).

۱-۶-۲- تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش:

کیفیت زندگی کاری

در این تحقیق منظور از کیفیت زندگی کاری، عبارت از میانگین کل سوالات پرسش نامه کیفیت زندگی کاری والتون می‌باشد.که مؤلفه‌ های آن عبارتند از:

• • پرداخت منصفانه و کافی: عبارت است از میانگین سوال های ۱ تا ۳٫

• • محیط کار ایمن و بهداشتی: عبارت است از میانگین سوال های ۴ تا ۶٫

• • تامین فرصت رشد و امنیت مداوم: عبارت است از میانگین سوال های ۷ تا ۹٫

• • قانون گرایی در سازمان: عبارت است از میانگین سوال های ۱۰ تا ۱۳٫

• • روابط اجتماعی زندگی کاری: عبارت است از میانگین سوال های ۱۴ تا ۱۶٫

• • فضای کلی زندگی: عبارت است از میانگین سوال های ۱۷ تا ۱۹٫

• • یکپارچگی و انسجام اجتماعی در سازمان: عبارت است از میانگین سوال های ۲۰ تا ۲۳٫

• توسعه قابلیت های انسانی: عبارت است از میانگین سوال های ۲۴ تا ۲۷٫

رضایت شغلی:

در این پژوهش رضایت شغلی عبارت از میانگین کل سوالات پرسش نامه رضایت شغلی مارتین جی گانون^[۲۴] می‌باشد.

تعهد سازمانی:

در این پژوهش تعهد سازمانی عبارت از میانگین کل سوالات پرسش نامه تعهد سازمانی آلن و می‌یر می‌باشد که با مقیاس پنج ارزشی لیکرت سنجیده می‌شود. و مؤلفه‌‌های آن عبارتند از:

• • تعهد عاطفی: عبارت است از میانگین سوال های ۱ تا ۸٫

• • تعهد مستمر: عبارت است از میانگین سوال های ۹تا ۱۶٫

• تعهد هنجاری: عبارت است از میانگین سوال های ۱۷تا ۲۴٫

فصل دوم

مبانی نظری ‌و پیشینه پژوهش

۲-۱-مقدمه

در این فصل ابتدا به تعاریفی از کیفیت زندگی کاری و چگونگی تعاریف از گذشته تا به حال را بررسی خواهیم کرد، و تاریخچه کیفیت زندگی کاری را که ابتدا از اروپا شده و در پنجاه سال گذشته چه تغییراتی داشته را از نظر خواهیم گذراند. سپس نظریات مربوط به کیفیت زندگی کاری را معرفی و توضیح مختصری خواهیم داد، و اهمیت کیفیت زندگی کاری را گوش زد خواهیم کرد و نیز الگوهای کیفیت زندگی کاری را معرفی خواهیم کرد . ویژگی های محیط کاری برخوردار از کیفیت زندگی کاری که چگونه است را توضیح می‌دهیم و نیز راهبرد های بهبود کیفیت زندگی را که موجب افزایش کیفیت زندگی کاری می‌شوند را معرفی می‌کنیم .

ارتباط کیفیت زندگی کاری را با سایر متغیر های سازمانی مثل تعهد سازمانی و رضایت شغلی را بررسی می‌کنیم .

به تعهد سازمانی و تمامی ابعاد آن خواهیم پرداخت ، دیدگاه هایی که ‌در مورد تعهد سازمانی وجود دارد و همچنین راه کارهای ا فزایش آن در بین کارکنان را مطالعه می‌کنیم . و در آخر رضایت شغلی و نظریات مربوط به آن و عوامل مؤثر آن را از نظر می گذرانیم .

۲-۲- مبانی و مفاهیم و تعاریف کیفیت زندگی کاری

۲-۲-۱-سرچشمه های نهضت کیفیت زندگی کاری

کیفیت زندگی کاری ابتدا در اروپا و طی دهه پنجاه (۱۹۵۰- ۱۹۵۹) ابداع شد و ‌بر اساس تحقیقات ” اریک تریست^[۲۵]” و همکارانش در دانشکده تاویستاک^[۲۶] در زمینه روابط انسانی در لندن شکل گرفت. پژوهش های یاد شده هم بعد فنی و هم بعد انسانی سازمان‌ها را بررسی و چگونگی روابط بین آن ها را ارزیابی کرد، که باعث به وجود آمدن سیستم‌های تکنیکی- اجتماعی (سوسیو تکنیکال) مربوط به تحت طراحی شغل شد؛ (کامینگز و اورلی ،۱۳۸۵: ۴۲) که امروزه در ایالات متحده امریکا بیشترین اقدامات مربوط به کیفیت زندگی کاری را تحت پوشش قرار می‌دهد. متخصصان اولیه کیفیت زندگی کاری در بریتانیا، ایرلند، نروژ و سوئد طراحی‌های شغل را برای هماهنگی بیشتر و منسجم تر کردن کارکنان و تکنولوژی ایجاد کرده ­اند. فعالیت‌های آن ها عمدتاًً با مشارکت اتحادیه‌ها و مدیریت در طراحی کار، تدوین شده و باعث به وجود آمدن اولیه طراحی­هایی از مشاغل که برای کارکنان سطوح بالاتری از منزلت (اعتبار شغلی)، تنوع شغلی و بازخورد اطلاعاتی مربوط به نتایج را به ارمغان می‌آورد. «کیفیت زندگی کاری« طی دهه شصت به ایالات متحده امریکا رسید و برعکس اروپا، نوع «کیفیت زندگی کاری» پیچیده‌تر (مرکب تر) بوده است و به جای روش واحد، از شیوه ها و نگرش‌های متنوعی استفاده شده است. در این زمینه اقدامات پیشگامانه” رابرت فورد” درباره مشاغل غنی شده در شرکت AT&T ( شرکت تلفن و پست و تلگراف آمریکا) منجر به ایجاد و به کارگیری فعالیت‌های غنی سازی شغل در بخش خصوصی دولتی شد (کامینگز و اورلی ،۱۳۷۹). هدف عمده در این گونه فعالیت‌ها، توسعه انگیزش کارکنان از طریق ارائه مشاغل چالش برانگیز بود. یعنی مشاغلی که در سطح بالاتری از منزلت، تنوع شغلی و بازخورد اطلاعاتی را ‌در مورد نتایج ارائه می‌دهد. به تدریج کیفیت زندگی کاری فراتر از مشاغل انفرادی رفت و اشکال گروهی کار و مشخصات محیط کار مؤثر بر رضایت مندی و بهره‌وری کارکنان از قبیل سیستم پاداش دهی (نحوه پرداخت حقوق و دستمزد)، جریان کار، سبک های مدیریتی و محیط فیزیکی کار را نیز در برگرفت. اخیراًً شیوه های بهره‌وری و کیفیت زندگی کاری به قدری اهمیت و محبوبیت یافته­اند که آن را می توان نهضت ایدئولوژیک نامید (سلمانی، ۱۳۸۴).

در این مورد همایش‌های بین‌المللی برای مشخص کردن ‌گروه‌های ائتلافی ‌در مورد ‌مشارکت از بین اتحادیه ­ها و مدیریت برگزار می‌شود که در آن از ایده­آل‌های کارکنان در تصمیم‌گیری‌ها و مدیریت مشارکتی، حمایت شده است.

برخی از شواهدی که ‌در مورد افزایش علاقه به موضوعات مربوط به کیفیت زندگی کاری وجود دارد بر مبنای این رخداد استوار است که دومین کنفرانس بین‌المللی ‌در مورد کیفیت زندگی کاری که در سال۱۹۸۱در تورنتو برگزار گردید باعث جلب نظر و حضور ۱۵۰۰ نفر در این کنفرانس شد. علاوه بر دانشگاهیان، مشاورین و مقامات رسمی دولتی، ۲۰۰ تن از مقامات اتحادیه ­ها و ۷۵۰ مدیر نیز در این کنفرانس حضور پیدا کردند (کامینگز و اورلی ،۱۳۷۹).

آزمون پارامتری متناظر با این روش، تحلیل واریانس برای طبقه بندی داده ها است که در آن ‌مشاهده‌های دو گروه از افراد، تحت بیش از دو موقعیت به دست می‌آیند. هرگاه دلیلی برای این اعتقاد وجود داشته باشد که مفروضات زیربنایی تحلیل واریانس به وسیلۀ داده ها برآورد نمی شود، روش آزمون رتبه ای فریدمن می‌تواند مناسب باشد.

مراحل این آزمون عبارتند از:

1. تعیین فرضیات آزمون

H₀: با هم برابر است رتبه سطوح مختلف یک متغیر

H₁: حداقل رتبه یک زوج از سطوح مختلف یک متغیر تفاوت دارند

1. محاسبۀ آمارۀ آزمون

در ابتدا به هر گروه رتبه ای داده می شود، سپس رتبه ها را با هم جمع می‌کنند. هرگاه این مجموعه به طور معناداری از یکدیگر متفاوت باشند می توان ابن فرضیه را که آن ها از یک جامعه هستند رد کرد.

اگر N سطر و K ستون فرض شود، توزیع صفر شامل توجه به K آرایه از رتبه ها در سطر است. این آرایه ها به صورت هم احتمال فرض می‌شوند. با توجه به n سطر اعداد آرایه های هم احتمال ممکن از رتبه ها() است برای هر کدام از آرایه ها شاخص آماری S را می توان محاسبه کرد:

S =

در این فرمول مجموعذ رتبه ها برای ستون i ام، R میانگین مجموع رتبه ها و S مجموع مجذورات مجموعه های رتبه ها نسبت به میانگین رتبه ها است. هرگاه نمونه ها از یک جامعه باشند، انتظار می رود که ها برابر باشند و ارزش S نیز کوچک باشد. حداقل در سطح نظریه برای هر N و R یک توزیع فراوانی را می توان ‌بر اساس( ) ارزش S تنظیم کرد. این توضیح را می توان برای ارزشیابی ارزش‌های خاص S به کار برد. هرگاه احتمال مربوط به یک ارزش خاص S کوچک باشد، فرضیه های صفر رد می شود و برای ارزش‌های کم K و Nتوزیع های دقیق S مشخص شده اند. برای ارزشهایی که خارج از ارزش‌های S جدول قرار می گیرند، متداول است که از یک شاخص آماری که تابعی از S است استفاده شود. این شاخص آماری از فرمول زیر به دست می‌آید :

=

1. 1. ۱٫ Social marketing trends ↑

1. 1. ^۱٫ Green Marketing ↑

1. 1. ^۱. Polonsky, 1994 ↑

1. 1. ۲ . Green Production ↑

1. 1. ^۱. Green Brand ↑

1. 1. ۲٫ Green Consumer ↑

1. 1. ۳٫ Stern, 2000 ↑

1. 1. ^۱. Ginsberg & Bloom, 2004 ↑

1. 1. ۲٫ Real Greens ↑

1. 1. ۳ .The pale greens ↑

1. 1. ۴٫ The New Greens ↑

1. 1. ^۵. Pessimists ↑

1. 1. ^۲. The actual dark ↑

1. 1. ^۳. Diamantopoulos et al., 2003 ↑

1. 1. ۴٫ Green Product ↑

1. 1. ۱ . Schlegelmilch et al., 1996 ↑

1. 1. ۲ . Organic Products ↑

1. 1. . National Organic Standards Board (NOSB)

      ↑

1. 1. ۱ . compost ↑

1. 1. ^۱٫ Green Chiken ↑

1. 1. ۲٫ Iran Organic Associastion ↑

1. 1. ^۱. Coccidiosis ↑

1. 1. ۱٫ Hofmann, 2006 ↑

1. 1. ^۱. Consumer choice ↑

1. 1. ^۲. Belch & Belch, 2007 ↑

1. 1. ۱ . Consumer Behavior ↑

1. 1. ۲ . Peter & Olson, 2008 ↑

1. 1. ۱ . Armstrong & Kotler, 2007 ↑

1. 1. ۲ . Demographic ↑

1. 1. ۱٫ Lifestyle ↑

1. 1. ۲٫ Consumer motivations ↑

1. 1. ^۱. Learning and Knowledge ↑

1. 1. ۲٫ Consumer Perceptions ↑

1. 1. ^۱. Armstrong & Kotler, 2007 ↑

1. 1. ۲٫ Cultures and subcultures ↑

1. 1. ۱ . Miele ↑

1. 1. ۱ . Consumer Situation ↑

1. 1. ^۲. Apple ↑

1. 1. ۳ . Nokia ↑

1. 1. ۴ . Family and Groups ↑

1. 1. ۱ . Sumsong ↑

1. 1. ^۱. Kotler & Armstrong, 2007 ↑

1. 1. ۱٫ Belch & Belch, 2007 ↑

1. 1. ۲٫ Black box ↑

1. 1. ۱٫ Kotler & Keller, 2006 ↑

1. 1. ۲٫ Kotler et al., 2005 ↑

1. 1. ۱ . Hauser, 1993 ↑

1. 1. ۲٫ Lens model ↑

1. 1. ۱ . Keegan et al., 1992 ↑

1. 1. ۲٫ Hawkins, Best & Coney, 1989 ↑

1. 1. ^۱. رجبی، آمنه. شعبانعلی فمی، حسین. پور آتشی، مهتاب. (۱۳۹۲). بررسی مؤلفه‌ های پذیرش محصولات ارگانیک از دیدگاه مصرف کنندگان، ‌فصل‌نامه علوم و صنایع غذایی، شماره ۳۸، دورۀ دهم. ↑

1. 1. ^۲.رعنایی کردشولی، حبیب اله. بوزنجانی، احمد اله یاری. (۱۳۹۱)، بررسی تأثیر آمیخته بازاریابی سبز بر تصمیم خرید سبز مصرف کنندگان، ‌فصل‌نامه علمی پژوهشی تحقیقات نوین، سال دوم، شماره اول. ↑

1. 1. ^۱. نخعی، آرزو. خیری، بهرام. (۱۳۹۱)، بررسی تأثیر عوامل منتخب بر قصد خرید محصولات سبز، مجله مدیریت بازاریابی، شماره ۱۵٫ ↑

1. 1. ۲٫ محمدیان، محمود. ختاﺋﻰ، امیر. (۱۳۹۰)، رابطه میان عوامل روانی و اجتماعی رفتار مصرف کنندۀ سبز، مجله مدیریت بازرگانی، دوره سوم، شماره ۷٫ ↑

1. 1. ۳٫ حمدی، کریم. غفاری، فرهاد. افسردگان، آرایه. (۱۳۹۰). بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خرید محصولات سبز در جوانان، مجله مدیریت بازاریابی، شماره دوازدهم. ↑

1. 1. ^۱. ابراهیمی، ابوالقاسم. رودانی، امین. (۱۳۸۸)، نقش بازاریابی اخلاقی در رفتار خرید مصرف کنندگان مواد غذایی، ‌فصل‌نامه اخلاق در علوم و فن آوری، سال چهارم، شماره های ۱ و ۲٫ ↑

1. 1. ^۲. میرزایی گرگانی، مسعود، بررسی عوامل مؤثر در انتخاب نوشابه های گازدار، پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حسابداری و مدیریت، شهریور ۱۳۷۴٫ ↑

1. 1. . Suprapto, B. and Wijay, T. (2012), Model of Consumer’s Buying Intention towards Organic Food, International Conference on Economics, Business and Marketing Management, IPEDR vol.29, IACSIT Press, Singapore. ↑

1. 1. . Sangkumchaliang, P. and Huang, W.C. ( 2012), Consumers’ Perceptions and Attitudes of Organic Food Products in Northern Thailand, International Food and Agribusiness Management Review, Vol 15. ↑

1. 1. . Saif, N., Razzaq, N., Amad, M and Gul, S. (2012), Factors Affecting Consumers’ Choice of Mobile Phone Selection in Pakistan, European Journal of Business and Management, Vol 4, No.12. ↑

1. 1. . Yin, S., Wu, L., Du, L and Chen, M. (2010), Consumers’ purchase intention of organic foodin China, Agriculture, Vol 90. ↑

1. 1. . Miftari, I. (2009), kosovo consumer buying behavior preferences and demand for milk and dairy products, Master Thesis, Norwegian University of Life Sciences, Department of International Environment and Development Studies. ↑

1. 1. . Mutli, N. (2007), Consumer Attitude and Behaviour German toward Organic Food, Master Thesis, University of Hohenheim, Institute for Agricultural Policy and Markets, German ↑

نتایج آزمون کوواریانس چند متغیره و آزمون تعقیبی بن فرونی به جهت آزمون فرضیه‌‌های پژوهش

جدول (۴-۴): نتایج آزمون F لوین جهت بررسی برابری واریانس‌‌ها

خرده مقیاس تعیین اهداف و راهبرد‌ها
خرده مقیاس تعیین منابع و شرایط
خرده مقیاس تعیین ساختار
خرده مقیاس شناخت فرصت‌‌ها
خرده مقیاس تصمیم‌گیری
نمره کلی رفتار کارآفرینانه

۸۰۷/۰

۷۹۱/۰

۶۴/۰

۶۴۶/۰

۴۱/۰

۹۲۹/۰

میزان F لون

۱

۱

۱

۱

۲

۱

درجه آزادی اول

۴۲

۴۲

۴۲

۴۲

۴۲

۴۲

درجه آزادی دوم

۳۰۹/۰

۴۳۱/۰

۵۳۱/۰

۵۸۵/۰

۶۶۵/۰

۲۳۴/۰

سطح معناداری

همان گونه که در جدول ۴-۴ مشاهده می‌شود در نمره‌‌های ابعاد رفتار کارآفرینانه سطوح معناداری محاسبه شده F لوین از ۰۵/۰ بزرگتر است لذا فرض صفر F لوین در این نمره‌‌ها تأیید می‌شود یعنی واریانس‌‌های سه گروه در این نمره‌‌ها با هم برابرند و می‌توان از تحلیل کوواریانس استفاده کرد.

جدول ۴-۵ خلاصه محاسبات اثرات بین آزمودنی‌‌های الگوی چند محوری شفیع‌آبادی و نظریه یادگیری اجتماعی کرامبولتز و گروه کنترل در نمره‌‌های ابعاد رفتار کارآفرینانه

متغیر‌های وابسته
منبع

تغییرات

مجموع مجذورات
درجه آزادی(df)
میانگین مجذورات
آماره‌ی آزمون F
سطح معناداری

(sig)

اتا

(Eta)

توان آماری
کل رفتار کارآفرینانه

اثر متغیر مستقل

۴۹/۳۴۳

۲

۷۵/۱۷۱

۰۵/۱۹

۰۰۱/۰

۵۰/۰

۱

خطا

۵۱/۳۳۳

۳۷

۰۱/۹

کل تصحیح شده

۹۷/۱۰۱۴

۴۴

خرده مقیاس تصمیم‌گیری

اثر متغیر مستقل

۷۳/۱۳

۲

۸۶۶/۶

۵۱/۱۰

۰۰۱/۰

۳۶/۰

۹۸/۰

خطا

۱۵/۲۴

۳۷

۶۵۳/۰

کل تصحیح شده

۸/۵۶

۴۴

خرده مقیاس شناخت فرصت‌‌ها

اثر متغیر مستقل

۶۴/۸

۲

۳۲/۴

۹۱/۴

۰۱۳/۰

۲۱/۰

۷۷/۰

خطا

۵۱/۳۲

۳۷

۸۷۹/۰

کل تصحیح شده

۵۷/۵۸

۴۴

خرده مقیاس تعیین ساختار

اثر متغیر مستقل

۴۶/۵

۲

۷۳/۲

۴۹/۱۰

۰۰۱/۰

۳۶/۰

۹۸/۰

خطا

۶۳/۹

۳۷

۲۶/۰

کل تصحیح شده

۹۷/۲۴

۴۴

خرده مقیاس تعیین منابع و شرابط

اثر متغیر مستقل

۸۵/۱۳

۲

۹۲/۶

۱۵/۵

۰۱۱/۰

۲۱/۰

۷۹/۰

خطا

۷۳/۴۹

۳۷

۳۴/۱

کل تصحیح شده

۸/۸۴

۴۴

خرده مقیاس تعیین اهداف و راهبرد‌ها

اثر متغیر مستقل

۳/۳۵

۲

۶۵/۱۷

۸۸/۱۴

۰۰۱/۰

۴۴/۰

۹۹/۰

خطا

۸۹/۴۳

۳۷

۱۸/۱

کل تصحیح شده

۵۷/۱۲۲

۴۴

۰۵/۰>P

در جدول ۴-۵ خلاصه محاسبات اثرات بین آزمودنی‌‌ها با درجات آزادی (۳۷ و ۲) درج شده است و با در نظر داشتن میزان خطا (تفاوت‌‌های فردی) در نمره‌‌های ابعاد رفتار کارآفرینانه، سطوح معناداری به دست آمده در کلیه متغیر‌های وابسته از خطای ۰۵/۰ کوچک‌ترند و از لحاظ آماری ‌معنا دارند. جهت بررسی دو به دوی گروه‌‌ها و آزمون فرضیه‌‌های پژوهش از آزمون تعقیبی بن فرونی استفاده شده است.

جدول ۴-۶ نتایج آزمون بن فرونی جهت مقایسه میانگین نمره‌‌های ابعاد رفتار کارآفرینانه دانش‌آموزان در بین سه گروه الگوی چند محوری شفیع‌آبادی، نظریه یادگیری اجتماعی و کنترل

گروه‌ها
گروه‌ها
مدل چند محوری شفیع‌آبادی
یادگیری اجتماعی
کنترل
نمره کل رفتار کارآفرینانه

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۷۳/۱۲

—

۱

۰۰۱/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۲/۱۲

۱

—

۰۰۱/۰

کنترل

۳۳/۶

۰۰۱/۰

۰۰۱/۰

—

خرده مقیاس تصمیم‌گیری

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۲۷/۳

—

۱

۰۳/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۲۷/۳

۱

—

۰۳/۰

کنترل

۲۷/۲

۰۳/۰

۰۳/۰

—

خرده مقیاس شناخت فرصت‌ها

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۵۳/۱

—

۱

۰۲/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۵۳/۱

۱

—

۰۲/۰

کنترل

۴۷/۰

۰۲/۰

۰۲/۰

—

خرده مقیاس تعیین ساختار

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۹۳/۱

—

۱

۰۰۳/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۷۳/۱

۱

—

۰۲/۰

کنترل

۰۷/۱

۰۰۳/۰

۰۲/۰

—

خرده مقیاس تعیین منابع و شرایط

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۳۳/۲

—

۱

۰۱/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۴۷/۲

۱

—

۰۰۷/۰

کنترل

۱

۰۱/۰

۰۰۷/۰

—

خرده مقیاس تعیین اهداف و راهبرد‌ها

مدل چند محوری شفیع‌آبادی

۶۷/۳

—

۱

۰۰۱/۰

نظریه یادگیری اجتماعی

۲/۳

۱

—

۰۱/۰

کنترل

۶/۱

۰۰۱/۰

۰۱/۰

—

با توجه به نتایج آزمون بن فرونی فرضیه‌‌های زیر آزمون می‌شوند:

فرضیه اول:

الگوی چند محوری شفیع‌آبادی بر ابعاد رفتار کارآفرینانه دانش‌آموزان تاثیر معنادار دارد.

۶ـ وضعیت عاطفی یا احساس (کارکرد روانشناختی)، از جمله درد

۷ـ رضایت از زندگی، خوشبختی یا رضایت خاطر

هر کدام از این مؤلفه‌­ها در سنجش کیفیت زندگی مرتبط با تندرستی فرد دخیل هستند. اولاً هر کدام از آن ها «خوبی» یا «بدی» زندگی فرد را از لحاظ تاثیر مراقبت­های پزشکی بر بهبود زندگی وی تخمین می­زند. ثانیاًً هر مؤلفه‌ برآورد می­ کند که تا چه حد تغییرات ناشی از تکنولوژی مراقبت­های پزشکی به ایده­آل­ترین و بهترین تعریف ما از «خوبی» نزدیک می­ شود. به عنوان مثال، رضایت خاطر حتی با دقیق­ترین مقیاس­های سنجش تغییرات ناشی از مراقبت­های پزشکی قابل سنجش نمی ­باشد، مثلاً علائم، نشانه­ها، کارکرد تشخیص ویژه و عملکرد شغلی ممکن است به نحوی تغییر کند که چندان بر رضایت فرد از زندگی مؤثر نباشند (مختاری، ۱۳۸۹: ۴۸ـ۴۷).

در ارزیابی کیفیت زندگی، استفاده از مقیاس­های کاربردی (کارکرد تشخیص ویژه، عملکرد شغلی) مشکلاتی را به بار دارد، زیرا اهمیت نقص کارکردی در اشخاص مختلف، بسیار متفاوت است. بدون بررسی دقیق ارزش­گذاری کارکردها و نقش­های مختلف نمی­توانیم بفهمیم که عملکرد شغلی کارآمد یا کمتر کارآمد برای فرد به چه معنا است. می­خواهیم در ارزیابی کیفیت زندگی شیوه­ای را که به وسیله آن فرد توانایی بیشتر یا کمتر در اجرای کارها و نقش را تجریه می­ کند، لحاظ کنیم (همان:۴۹ـ۵۰).

۲ـ۲۰ـ شاخص ترکیبی عینی و ذهنی مفهوم کیفیت زندگی

ضمن اینکه مفهوم کیفیت زندگی خود مفهومی چندجانبه و چند بُعدی است و تنها جنبه­ های مادی زندگی را در برنمی­گیرد، اندازه ­گیری و پی بردن به آن خود در گرو عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی محیطی ‌می‌باشد. همین طور، خصوصیات فردی افراد جامعه نیز در آن دخالت دارند. اینکه کیفیت زندگی را چگونه تعریف ‌می‌کنند، خود بستگی ‌به این دارد که مردم در کجا زندگی
‌می‌کنند، چکار ‌می‌کنند و اینکه چه منشأ نژادی و فرهنگی دارند. در عین حال، تلاش­ های زیادی صورت گرفته است تا عوامل تعیین­کننده کیفیت زندگی را بتوان تعریف کرد. بعضی از اهل نظر آن را به جای بهبود ذهنی، سرور، رضایت و زندگی خوب به کار می­برند در حالی که اطمینان کامل نسبت به اینکه کیفیت زندگی به چه معنا است، وجود دارد. این مفهوم بیشتر به معنای رضایت و سطح زندگی است با توجه ‌به این تعریف، هر گونه بهبود آشکاری در زندگی باعث ارتقاء کیفیت زندگی می­گردد.
در هر حال، هر گونه تغییر مثبتی در شاخص­ های اقتصادی ـ اجتماعی، کیفیت زندگی را بهبود می­بخشد. اندازه ­گیری و سنجش کمّی کیفیت زندگی خود نیز بین ملل و جوامع مختلف با توجه به شرایط زندگی، نظام ارزشی و مجموعاً فرهنگ­های مختلف آن ها کاری بس مشکل می­ نماید. در کل، هر شاخصی که به اندازه ­گیری کیفیت زندگی می ­پردازد، می­بایست در برگیرنده مجموعه عواملی باشد که رفاه انسانی را بهبود بخشد یا افزایش دهد. همین طور، از آنجا که انتظارات افراد نیز در جوامع مختلف یکسان نیست، شاخص­ های متفاوت می­بایست به کار گرفته شوند تا کیفیت زندگی مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرد شاخص مشترکی که در تعیین کیفیت زندگی به کار گرفته می­ شود، شامل دو وجه یا سنجه عینی و ذهنی است. معیارهای عینی عمدتاًً قابل لمس­اند و جنبه­ های قابل تأیید زندگی جون شرایط اقتصادی و اجتماعی را دربرمی­گیرند. این سنجه ­ها که بیشتر متمرکز بر امکانات مادی است، عمدتاًً متکی بر ترازهای درآمد ملی، میزان ارضاء و ‌پاسخ‌گویی‌ به نیازهای جامعه و نظایر آن است. از طرف دیگر، معیارهای ذهنی بنجس کیفیت زندگی عمدتاًً به سنجش احساسات در خصوص زندگی و اینکه مردم چگونه تصوری از زندگی خود دارند، می­پردازند، و آن خود از طریق ارزیابی میزان رضایت یا سرور افراد جامعه قابل اندازه ­گیری است. در شرایط ایده­آل، اندازه ­گیری کیفیت زندگی، هر دو شاخص عینی و ذهنی می­بایست منظور گردد. از ان طریق است که تصویری جامعه از شرایط زندگی افراد جامعه ‌می‌توان به دست آورد و بر آن اساس است که سیاستگذاران می ­توانند برای اقشار مختلف جامعه به برنامه­ ریزی بپردازند. کیفیت زندگی مفهومی است چند وجهی و پیچیده ولی در عین حال قابل تعریف و قابل سنجش. با رهیافتی میان رشته­ای ‌می‌توان آن را تعریف کرد و برای آن مدل مفهومی ساخت و ‌بر اساس آن مدل آن را سنجید. حتی
‌می‌توان خیلی ساده به سراغ مردم رفت و از آن­ها پرسید درباره زندگی چه احساسی دارند و آیا از زندگی لذت می­برند یا نه. کیفیت زندگی بیش از هر چیز امری است نسبی و برای تعریف و سنجش آن معیار مطلق و جامع و جهان شمولی وجود ندارد که در همه جا مصداق داشته باشد؛ مفهومی است که به شدت متاثر از زمان و مکان است. عوامل مؤثر بر آن، بسته به دوره زمانی و مکان جغرافیایی و شرایط فرهنگی تغییر ‌می‌کنند. مؤلفه‌ ­های کیفیت زندگی ‌بر اساس ارزش­های فردی و اجتماعی و ملی تعریف
می­شوند. شکی نیست که واقعیت­ها و شرایط عینی جامعه و وضعیت مادی زندگی فرد نیز در آن نقشی تعیین­کننده دارند. اما باید توجه داشت که انسان موجودی است که ‌بر اساس تصویر ذهنی خود از واقعیت ـ نه خود واقعیت ـ زندگی می­ کند و رفتارش متاثر از برداشت­های ذهنی و درکی است که از واقعیت دارد و این برداشت­ها و ادراکات، الزاماًً با واقعیت انطباق ندارند. افزون بر آن، تصویر ذهنی و برداشت هر فرد درباره واقعیتی معین با دیگری تفاوت دارد. بر این اساس ‌می‌توان گفت که: برداشت ما از شرایط عینی و واقعیت­های زندگی است که احساس­مان را درباره زندگی و کیفیت زندگی شکل می­دهد. پس این شخص است که باید احساس کند کیفیت زندگی­اش مطلوب است یا نه. برداشت افراد در این باره با یکدیگر یکسان نیست. بر این اساس شاید بتوان نتیجه گرفت که میان ارزیابی جوانان از واقعیت­های زندگی و مطلوبیت کیفیت زندگی و از آن مهم­تر معیارهایی که برای ارزیابی زندگی خود دارند، با آن چه پدران و مادران و حاکمان و مسئولان جامعه دارند، تفاوت وجود دارد و این شکاف، مدام رو به گسترش بوده و عمیق­تر خواهد شد. اما واقعیت مهم­تر آن است که روانشناسان، دانشمندان مغز و اعصاب و پژوهشگران علوم شناختی به ما می­گویند که برداشت­ها و تصاویر ذهنی ـ و به معنایی دقیق­تر، مدل­های ذهنی ـ را ‌می‌توان تغییر داد.

مدیریت کیفیت زندگی یعنی تغییر شرایط زندگی در جهت مطلوب، که وظیفه اصلی حکومت و دولت است. تغییر مدل­های ذهنی و برداشت فرد درباره واقعیت، که در اختیار فرد است، ولی اگر فرد و کیفیت زندگی او در محاسبات حکومت جایی نداشته باشد چه خواهد شد؟ کوشش مستمر فرد در راه تغییر مدل­های ذهنی در شرایطی مؤثر است و توصیه می­ شود که شرایط واقعی زندگی یا نامطلوب نباشد و یا حکومت و دولت، دغدغه آن را داشته باشد که وضع را بهبود بخشد. شاید آشنایی و حساس شدن به مفهوم کیفیت زندگی، به دولت­ها و حکومت­ها کمک کند در راه مطلوب کردن شرایط عینی زندگی و واقعیت­ها گام بردارند و به فرد نیز امکان دهند در قلمرو نفوذ خویش، مدیریت کیفیت زندگی خویش را در دست گیرد. به هر حال کیفیت زندگی پارادایمی است که با مفاهیم اقتصاد نوین و توسعه پایدار سازگاری معنایی داشته و هم­اکنون مورد توجه بسیاری از کشورها قرار دارد (مختاری، ۱۳۸۹: ۱۲۵ـ۱۲۲).

۲ـ۲۱ـ مدل­های تاب­آوری

۲-۱-۴- علل مراجعه به داوری

امروزه با توجه به موانع مختلف همچون تشریفات طولانی و پیچیدگی رسیدگی دادگاه‌ها، هزینه‏ های زیاد دادرسی، وجود قوانین زیاد و دست و پاگیر، بسیاری از اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی ترجیح می ‏دهند که برای حل و فصل اختلافات تجاری خود به داوری تمسک جویند که البته علاوه بر موارد مذکور در داوری بین‌المللی موارد ذیل موجب استفاده از داوری در حل و فصل اختلافات می‏ شود و از مزایای داوری محسوب است. مهم‌ترین دلایل مراجعه به داوری عبارت است از^[۲۳] :

۲-۱-۴-۱- سری بودن داوری

اغلب بازرگانان و تجار تمایلی ندارند که اختلافاتشان علنی و برای عموم آشکار شود و در داوری بر خلاف دادگستری این امکان وجود دارد که موضوع به خارج درج نکند و اغلب آرای داوری هرگز در هیچ نشریه‏ای درج نمی‏ شود. مگر در مجلات تخصصی و آن هم آن قسمت از آرای داوری منتشر می‏ شود که به اصول کلی حقوق مربوط و دیگر این که آرای داوری چیزی شبیه به رویه قضایی ایجاد نمی‏ کند و نظر داور نمی‏تواند در دعوی دیگری مورد استفاده قرار گیرد. چرا که هر دعوی مطابق با ماهیت خود و با کمترین تشریفات مورد بررسی قرار می‏ گیرد و حکم صادره نیز علنی نمی‏گردد.

۲-۱-۴-۲- انتخاب شخص متخصص

از مزایای دیگر داوری انتخاب شخصی که علاوه بر آگاهی به مسائل حقوقی به امور تجاری نیز آشنایی بیشتری دارد و داور در جریان داوری به دانش و تجربه خود متکی بوده و نیازی نیست که ‌در مورد حرفه به خصوص، عرف تجاری و یا معنای اصطلاحات فنی توضیحی برای وی داده شود. در حالی که قضات اکثرا تنها در امور حقوق مهارت دارند.

۲-۱-۴-۳- هزینه داوری

از دلایل و مزایای دیگر مراجعه به داوری کم خرج بودن آن است. میزان هزینه بستگی مستقیم به مدت زمان صرف شده توسط مشاوران حقوقی، شهود، اهل خبره، و حجم خود کار دارد. و اغلب دعاوی تجاری بین‌المللی با خواسته بالا مطرح می ‏شوند. داوری، بهترین وسیله برای احتراز از پرداخت هزینه‏ های گزاف دادگستری برای رسیدگی به دعاوی مالی است.

۲-۱-۴-۴- عدم اعتماد طرفین به دادگاه‌های داخلی یکدیگر

در بیع بین‌المللی خریداران و فروشندگان از کشورهای مختلفی هستند و مایل به حاکمیت قانون کشور طرف مقابل به حل و فصل اختلافات نمی‏باشند. امروزه در اکثر قراردادهای تجارت بین‌المللی مراجعه به داوری به عنوان تنها وسیله حل و فصل اختلافات میان طرفین پیش‌بینی شده است. در دهه های اخیر علاوه بر اتاق بازرگانی بین‌المللی I.C.C که مبادرت به تهیه و تدوین مجموعه‏ای تحت عنوان «مقررات سازش و داوری دیوان داوری اتاق بازرگانی بین‌المللی» ‌کرده‌است. دولت‌های مختلف و به ویژه سازمان‌های بین‌المللی برخاسته از بطن آن‌ ها کنوانسیون‌های متعددی در قرن اخیر ‌به این تأسیس مهم حقوقی اختصاص داده ‏اند از آن جمله «پروتکل راجع به شرط داوری مورخ ۲۰ سپتامبر ۱۹۲۳ امضاء شده در ژنو» و «کنوانسیون واشنگتن» کنوانسیون دریایی راجع به داوری تجاری بین‌المللی مورخ ۲۱ آوریل ۱۹۴۱ امضاء شده در «ژنو».

طرفین معامله، با بهره گرفتن از اصل آزادی اراده می‏تواند خود قانون حاکم بر حل اختلافاتشان را تعیین نمایند. و حتی بر اساس اصل فوق تا آنجا می ‏توانند پیش روند که داور را از مراجعه به مقررات و قوانین داخلی کشورها برای حل و فصل اختلافات بی نیاز ساخته و این اختیار را به داور اعطاء نمایند که رأی را بر اساس انصاف صادر نماید و این شیوه داوری در حقوق تطبیقی به «داوری بر اساس انصاف» موسوم است.

۲-۱-۴-۵- عدم نیاز به وکیل

بر خلاف آنچه در مراجع قضایی کشورهای اروپایی و آمریکایی معمول و رایج است که محاکمات با حضور وکلای مدافع طرفین برگزار شود و وکلا نقش عمده‏ای در جریان رسیدگی‌ها ایفاء می‏ کنند. ولی در داوری که معمولاً نحوه رسیدگی و قانون حاکم را طرفین معین می‏ کنند و خود طرفین معمولاً آگاهی فنی و تجاری بیشتری دارند مدارک لازم و لوایح مربوطه را خود به داور ارائه می ‏دهند، و کمتر از وجود وکلا استفاده می‏ شود. و عمدتاًً رسیدگی و جریان داوری بدون حضور وکیل انجام می‏ شود.

۲-۱-۴-۶- انتخاب آزاد زبان داوری

از مزایای دیگر داوری آزادی طرفین در انتخاب زبان حاکم بر داوری است.که می‏تواند زبان کشور یکی از طرفین معامله یا زبان کشوری که داوری در آنجا جریان خواهد داشت و یا زبان دیگری که مورد توافق طرفین باشد. و نهایتاً این که داور یا داوران توسط طرفین انتخاب شده و بر خلاف قضات که از طرف حاکمیت انتخاب می ‏شوند داوران مورد اعتماد و وثوق طرفین اختلاف می‏ باشند و معمولاً داوران در حل و فصل اختلاف دلسوزتر نشان می ‏دهند و عمدتاًً سعی در صلح و سازش اختلاف دارند و دعوی را با سازش خاتمه می ‏دهند. ولی واقعیت این است که اقتدار قاضی و داور از یک منبع ناشی می‏ شود و آن قانون است. آنچه آن دو را از یکدیگر جدا می ‏کند منبع تعیین حدود اختیار آن ها‌ است که ‌در مورد قاضی در هر حال و به طور مستقیم قانون کشور متبوع او و ‌در مورد داور اراده طرفین است که خود آن به طور مستقیم از اراده قانون گذار ناشی می‏ شود.

۲-۲- پیشینه تحقیق

همان‌ طور که قبلا گفته شد، گسترش روز افزون تجارت های بین‌المللی و مشکلات به وجود آمده در بین بازرگانان، نیاز به داوری جهت حل اختلافات را به قدری مهم ساخته که طی چند سال اخیر کتب و تحقیقات بسیاری انجام گردیده که در اینجا فقط برخی از مهم‌ترین تحقیقات صورت گرفته در این زمینه آورده شده است.

۲-۲-۱- خزاعی،حسین (۱۳۷۷) در کتابی با عنوان “شناسایی و اجرای احکام داوری بین‌المللی” به بررسی این موضوع پرداخت و ‌به این نتیجه رسید که ‌در مورد اجرای آرای داوری بین‌المللی، قانون داوری تجاری بین‌المللی در سال ۱۳۷۶ با نواقص فراوان، از جمله قابل اجرا دانستن آرایی که فقط طبق همین قانون صادر شده باشد، به تصویب رسیده است. این قانون خلاء قانون گذاری را پر ‌کرده‌است ولی مشکل اجرای آرای داوری تجاری بین‌المللی را حل ننموده است. اگر قرار بر حل مشکل باشد، باید موانع قانونی (قانون اساسی و قانون عادی) مرتفع شود و پیوستن به معاهدات بین‌المللی به شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی و بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد.