بدیهی است آغاز به کار تلویزیون در ایران موجبات ساخت بسیاری از آثار را در قالب مستند ، سریال ، مجموعه داستانی و … فراهم آورده است. به همین دلیل در بند ۳ ماده ۲ قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان در مقام بیان اثر قابل حمایت آمده است : « اثر سمعی و بصری به منظور اجراء در صحنه های نمایش یا پرده سینما یا پخش از رادیو یا تلویزیون که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.» بدین ترتیب اثر تلویزیونی اثری سمعی و بصری است که از تلویزیون پخش شود. از طرف دیگر در ماده ۵ قانون مذکور و در مقام بیان حقوق مادی اثر برای پدیدآورنده ، در بند اول به تهیه فیلم تلویزیونی از روی اثر و در بند چهارم به پخش اثر از تلویزیون اشاره شده است. نگاهی اجمالی ‌به این مواد موید آن است که در این قانون اثر تلویزیونی هم به عنوان اثری مستقل و هم به عنوان اثری که از آثار قابل حمایت دیگر اقتباس شود و هم به عنوان اثری که در قالب برنامه تلویزیونی پخش شود ، اطلاق شده است. ‌بنابرین‏ با توجه به آنکه تلویزیون یازده سال قبل از تصویب این قانون در ایران شروع به فعالیت کرد ، حمایت از اثر تلویزیونی به صراحت در قانون صدرالذکر مطرح شد.

از سوی دیگر در ماده ۳ قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی ، نسخه برداری یا ضبط یا تکثیر از برنامه های تلویزیونی بدون اجازه صاحبان حق یا تولید کنندگان ممنوع اعلام شده است. این ماده به نوعی حق سازمان های پخش را در رابطه با برنامه های تلویزیونی که خود تهیه کرده یا از مالکان خریداری نموده اند ، حفظ نموده و نیز به نوعی تلویحاً به سازمان پخش به عنوان یکی از دارندگان حقوق مرتبط اشاره ‌کرده‌است. هر چند در هیچ یک از دو قانون فوق صراحتاً به دارندگان حقوق مرتبط اعم از اجراکنندگان ، تولید کنندگان آثار صوتی و سازمان های پخش اشاره نشده است.

در پیش نویس لایحه جدید با عنوان « قانون جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط »^[۳۸] که در راستای تدوین یک قانون جامع و انطباق هر چه بیشتر با کنوانسیون های بین‌المللی در زمینه حمایت از حقوق مؤلف و حقوق مرتبط تدوین شده ، به نکات بیشتر و دقیق تری در باب اثر تلویزیونی اشاره شده است. در اولین قدم به جای آثار سمعی و بصری که واژه ای عربی است ، اثر دیداری و شنیداری به کار رفته و در تعریف اصطلاحی آن در بند ۶ ماده ۱ آمده است :« اثر دیداری– شنیداری عبارت است از اثری متشکل از مجموعه ای از تصاویر متوالی و مرتبط به گونه ای که مشاهده آن ها احساس متحرک بودن را در ذهن به وجود آورد ، خواه با صوت همراه باشد یا نباشد. » در ماده ۲ و در بیان آثار قابل حمایت اگر چه مستقیماً لفظ آثار تلویزیونی نیامده ، اما در بند ۵ ماده مذکور به طور کلی به « هنر نمایشی از قبیل اثر دیداری و شنیداری …» پرداخته شده است. به طور کلی لایحه مذکور از لحاظ شیوه ی قانونگذاری و در بیان جزئیات مربوط به آثار دیداری و شنیداری مترقی می‌باشد : از جمله در بیان آثار دیداری و شنیداری غیر قابل حمایت ، حقوق مادی و معنوی آثار ، مدت حمایت ، پدیدآورندگان آثار و قراردادهای تولید آثار صوتی– تصویری و از طرف دیگر دارندگان حقوق مجاور و حقوق مادی و معنوی آن ها به طور مبسوط سخن به میان آورده است.

بند دوم ) اسناد و معاهدات بین‌المللی

الف) کنوانسیون برن^[۳۹]– در آغاز دهه ۱۸۵۰ میلادی کشورهای اروپایی به ناکارآمدی قوانین ملی و معاهدات دو جانبه یا چند جانبه برای حمایت از آثار ادبی و هنری در خارج از قلمروهای سیاسی خویش پی برده و به فکر تدوین معاهده ای با هدف تضمین حمایت بین‌المللی و یکنواخت از آثار ادبی و هنری افتادند. به همین منظور پس از بحث های مقدماتی در این زمینه و برگزاری نشست های متعدد ؛ سند اولیه کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری در ۹ سپتامبر ۱۸۸۶ میلادی را تصویب نمودند. هر چند کنوانسیون مذکور یک سال بعد ؛ یعنی در سال ۱۸۸۷ میلادی جنبه اجرایی یافت. البته سند اولیه کنوانسیون همگام با پیشرفت های فنی و در راستای حمایت های هر چه بیشتر از آثار ادبی و هنری بارها و به ترتیب در پاریس ۱۸۹۶ ، برلین ۱۹۰۸ ، برن ۱۹۱۴ ، بروکسل ۱۹۴۸ ، استکهلم ۱۹۶۷ ، پاریس ۱۹۷۱ میلادی مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفت.^[۴۰]از ویژگی های کنوانسیون برن به عنوان اولین و قدیمی ترین معاهده در زمینه حمایت از حق مؤلف (کپی رایت) می توان به موارد زیر اشاره کرد :

اول آنکه بند نخست ماده ۲ کنوانسیون^[۴۱] در مقام بیان آثار قابل حمایت مقرر می‌دارد : « عبارت آثار ادبی و هنری تمامی آثار ادبی ، علمی و هنری ، هر آن چه که ممکن است تحت عنوان کتاب یا جزوه انتشار یابد ، نوشته ی مربوط به کنفرانس ها ، سخنرانی ها ، نمایشنامه ها ی موزیکال یا کمدی و تفریحی ، پانتومیم ، موسیقی با کلام یا بدون کلام ، فعالیت های سینمایی و کارهای مرتبط با آن ، نقاشی ، آثار عکاسی ، … را شامل می شود. »^[۴۲] از این ماده دو نکته اساسی قابل فهم است : نخست آنکه شکل اثراست که موجب اعمال حق مؤلف می شود و صرف فکر و ایده قابل حمایت نمی باشد. دوم آنکه آثار مورد اشاره در این ماده جنبه احصائی نداشته و تمثیلی بوده ، بدین مفهوم می توان آثار جدید ناشی از پیشرفت های فنی و تکنولوژی جدید همچون آثار ادبی و هنری در فضای اینترنت و مجازی را نیز مورد حمایت قرار داد.

دوم آنکه مطابق بند نخست ماده ۵ کنوانسیون^[۴۳]به اصل رفتار ملی اشاره شده و به موجب این اصل در هر یک از کشورهای عضو کنوانسیون برن پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری سایر کشورهای عضو علاوه بر حقوق ملی کشور مبداء از حقوق ویژه ای نیز که کنوانسیون مقرر کرده بهره مند خواهند شد.

۲-۲-۳٫ روش­های تحقیق درباره ی مغز:

پژوهشگران مغز، در تحقیق خود از چند روش استفاده می‌کنند:

تحقیقات با حیوانات: برخی پژوهشگران ‌در مورد حیوانات (مثل موش های آزمایشگاهی) برای خود حقی قایل هستند که هرگز نمی توانند آن را ‌در مورد انسان ها داشته باشند. برای مثال، امکان دارد آن ها قسمت خاصی از مغز حیوان را بردارند، سوزن ریزی را به محل خاصی فرو کرده و آن را تحریک برقی کنند، سطوح هورمون های خاصی را بالا ببرند، یا مواد شیمیایی تزریق کنند که برخی انتقال دهنده ها را مسدود می‌کنند. آن ها بعداً تغییرات در رفتار حیوان را مشاهده کرده و فرض می‌کنند که این تغییرات بیانگر کارکردهایی هستند که ساختارهای مغز، هورمون ها، یا انتقال دهنده های عصبی خاصی انجام می‌دهند.

تحقیقات پس از مرگ: ممکن است برخی افراد موافقت کنند که بعد از مرگشان، مغز خود را برای تحقیق علمی اهدا کنند. دیگران ممکن است مغز اعضای خانواده نزدیک خود را که اخیراًً فوت کرده‌اند، اهدا کنند. پژوهشگران با بررسی مغز کودکان و بزرگسالان سنین مختلف، می‌توانند ساختارهای مغز انسان و اینکه چگونه آناتومی مغز در اثر رشد، تغییر می‌کند را معلوم کنند.

مورد پژوهی افراد مبتلا به جراحات مغزی و بیماری های آسیب شناختی دیگر: پژوهشگران ‌در مورد کاری که افراد مبتلا به جراحات مغزی یا آسیب های خاص (مثل اسکیزوفرنی، خوانش پریشی) می‌توانند و نمی توانند انجام دهند، یادداشت مشروحی بر می دارند. بعد از مرگ، آن ها مغز این افراد را بررسی می‌کنند تا مناطق نابهنجاری را مشخص کنند (مثل محل های خاص جراحت، ساختارهای نابهنجار مغز). اگر فقدان توانایی‌های خاصی همواره با نابهنجاری های خاص مغز ارتباط داشته باشد، پژوهشگران نتیجه می گیرند که محل های مغزی که تحت تأثیر قرار گرفته اند، نقش مهمی را در این توانایی‌های از دست رفته، بازی می‌کنند.

ثبت برقی: پژوهشگران الکترودهایی را در مکان های راهبردی روی جمجمه فرد نصب کرده و الگوهای فعالیت برقی را در مغز ثبت می‌کنند. یادداشت حاصل، که برق نگاری مغز نامیده می شود، برای فعالیت های مختلف (مثلاً برای خواب در برابر بیداری) الگوهای امواج مغزی متفاوتی را نشان می دهدو معمولاً پژوهشگران در حالی که افراد تکالیف خاصی را انجام می‌دهند، داده های برق نگاری مغز را گردآوری می‌کنند که پتانسیل های مرتبط با رویداد را به بار می آورد که اشاراتی را ‌در مورد ماهیت فعالیت مغز هنگام این تکالیف، فراهم می آورد.

تصویربرداری عصبی: پژوهشگران با بهره گرفتن از انواع پیشرفت های تکنولوژیکی اخیر، در حالی که افراد تکلیف خاصی را انجام می‌دهند، تصاویری را از جریان خون یا میزان سوخت و ساز را در قسمت های مختلف مغز می گیرند. روش های رایج عبارتند از: توموگرافی با نشر پوزیترون^[۲۷]، توموگرافی کامپیوتری با نشر تک فتو^[۲۸]، تصویر برداری طنین مغناطیسی^[۲۹]، و تصویر برداری مغناطیسی کارکردی^[۳۰]. احتمالاً محل هایی که جریان خون یا میزان سوخت و ساز بیشتری دارند، مناطقی از مغز را نشان می‌دهند که در تکلیف در دست انجام، مشارکت چشمگیری دارند (اورمراد، ۱۳۹۲: ۲۷ و ۲۸).

۲-۲-۴٫ تئوری یادگیری مبتنی بر مغز:

مغز انسان دستگاه پیچیده ای است که هنوز هم در مدارس از آن مانند یک ابزار ساده برای ذخیره و بازیابی اطلاعات استفاده می شود. دیدگاه های مختلفی در سال های اخیر در ارتباط با تئوری های آموزشی مطرح شده است که هر کدام با نگاه خاص خود، تئوری آموزش را مورد بررسی قرار داده‌اند. یکی از پراهمیت ترین این دیدگاه ها که به آموزش های هنری نیز تأکید بسیار دارد، تئوری یادگیری مبتنی بر مغز است. در این دیدگاه، یادگیری عبارت است از بازشناسی مبنای دانش شهودی افراد که به صورت خودتنظیمی کنترل می شود. فرایند ادراک و شناخت، یکی از مباحث اساسی در بحث های آموزش است. ادراک و شناخت دو مفهوم متمایزند. ادراک مکانیزم برونی فرآیندی است که مربوط به چگونگی تحریکات اعضای حسی و جمع‌ آوری اطلاعات است، اما شناخت به مکانیزم درونی فرایند و نحوه ی تأثیر تجارب پیشین، عوامل روان شناختی و شخصیتی افراد در تعبیر و تفسیر اطلاعات حسی است (مرتضوی، ۱۳۸۰: ۶۶).

یادگیری مغز محور یک نوع آموزش تعریف شده است که در آن دستگاه مغز وارد مقوله ی یادگیری
می شود. این نوع آموزش که بر چگونگی کارکرد مغز (پردازش، تفسیر و ذخیره و رمزگردانی اطلاعات و …) متمرکز است، دانش آموز محور است و برای یادگیری از کل دستگاه مغز استفاده می‌کند. به عبارتی، یادگیری مغزمحور که بر چگونگی یادگیری مغز تأکید دارد، شامل پذیرش قوانین مربوط به پردازش های مغز و سازماندهی تدریس برای یادگیری معنادار است (دومان، ۲۰۰۶، به نقل از سیفی و همکاران، ۱۳۸۹: ۴۸).

یکی از مهم ترین تأکیدات این دیدگاه تطبیق اهداف برنامه درسی با زندگی است. از دیدگاه فرایند یادگیری مبتنی بر مغز، یادگیری از سه طریق زیر می‌تواند صورت بگیرد:

• • تجربه ی عینی: مواجهه مستقیم با پدیده ها و ایجاد شبکه ای که از طریق ارتباط فیزیولوژیک واقعی میان نورون ها ذخیره می شود.

• • یادگیری نمادین: استفاده از نمادها یا سمبل های اشیاء واقعی، سطح دوم یادگیری است. این شیوه، مفهوم پرباری را که در یک تجربه ی عینی وجود دارد، به مغز دانش آموز نمی آورد و در نتیجه معنای کمتری دارد.

• یادگیری نظری: در این سطح، یادگیری صرفاً از طریق اطلاعات نظری و عمدتاًً به وسیله ی کلمات و اعداد شکل می‌گیرد.

در دیدگاه یادگیری مبتنی بر مغز، یادگیری در اثربخش ترین شکل خود از طریق تجربه ی عینی حاصل
می­ شود. این تئوری بر یادگیری به شیوه ی عینی و عملی در محیط تأکید دارد. نظریه پردازان این دیدگاه، روش های جاری آموزش را به دلیل استفاده از سطح یادگیری نمادین و نظری به جای تجربه عینی مورد انتقاد قرار می‌دهند. در این برنامه، درگیر ساختن تمام قسمت های مغز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ضمن اینکه بر نقش هنر و موسیقی تأکید می شود. این نگرش، ارزشیابی را به فرایند یادگیری معطوف می‌سازد و خودارزیابی دانش آموزان را ارج می نهد. این نوع برنامه به غنی سازی محیط یادگیری تمایل دارد و بر فضای عاطفی مناسب تأکید می‌کند؛ همچنین از زندگی اجتماعی در محیط یادگیری پشتیبانی می‌کند (پاتریشیا^[۳۱]، ۱۳۸۲، ص ۱۵۴ تا ۱۵۷).

۲-۲-۵٫ اصول یادگیری مبتنی بر مغز

فعالان بازار سرمایه و ذینفعان شرکت های عرضه کننده سهام به ابزاری نیاز دارند تا بتوانند از طریق آن شرکت های مشابه را مقایسه نمایند و بر این اساس و با در نظر گرفتن هدف از سرمایه گذاری سهام مورد نظر را انتخاب نمایند. ‌بنابرین‏ طراحی مدل ارزیابی عملکرد و رتبه بندی شرکت های بیمه به عنوان یکی از صنایع فعال در بورس اوراق بهادار تهران هدف اصلی این تحقیق بوده است.

در این پژوهش جهت ارائه مدل ارزیابی مالی شرکت های بیمه حاضر در بورس با بهره گرفتن از روش دلفی و مدل AHP گروهی و با نظر سنجی از پانزده خبره مالی و نظارتی صنعت بیمه عوامل اصلی و زیر فاکتور های مدل شناسایی و اولویت بندی گردیده است. سپس با بهره گرفتن از مدل به دست آمده و اطلاعات شرکت های بیمه حاضر در بورس که از طریق اسناد و مدارک معتبر و رسمی جمع‌ آوری گردیده، این شرکت ها رتبه بندی گردیده اند. در نتیجه تحقیق عوامل اصلی مدل به ترتیب اولویت شامل عوامل مبتنی بر فعالیت بیمه گری با وزن ۷۰۶/۰ ، عوامل مبتنی بر بازار بورس با وزن ۱۶۴/۰ و عوامل مبتنی بر حسابداری با وزن ۱۳۰/۰ می‌باشند که در هر دسته زیر فاکتورهایی جهت محاسبه نمره کل شرکت شناسایی گردیده است. در نهایت پنج شرکت حاضر در بورس اوراق بهادار تهران با بهره گرفتن از مدل حاضر و با محاسبه شاخص های مالی، بیمه ای و بازار سرمایه رتبه بندی گردیده اند.

واژگان کلیدی: رتبه بندی،ارزیابی عملکرد،شرکت بیمه، تحلیل سلسله مراتبی

فصل اول

کلیات تحقیق

۱- ۱- مقدمه

در دنیای رقابتی امروز تنها سازمان‌ها و شرکت‌هایی می‌توانند به رقابت و ایجاد سودآوری بپردازند که توجه ویژه‌ای به برنامه ریزی و ارزیابی عملکرد خود نسبت به رقبا داشته باشند. از آنجایی که بقای سازمان ها جز از طریق استفاده بهینه از منابع و امکانات میسر نیست، بارزترین مشخصه هر سازمان پویا و بالنده ارزیابی و نقد مؤثر فعالیت ها و اقدامات انجام شده در گذر زمان است، چه آنکه تنها در سایه چنین رویکردی است که تصمیم گیری مبتنی بر اطلاعات، و حرکت از روزمره گی و برنامه روزی به برنامه ریزی نظام دار میسر می‌گردد. این امر در سازمان هایی نظیر بیمه ها بسیار ملموس‌تر است زیرا فروش خدمات به مراتب مشکل‌تر از فروش کالاهای ساخته شده است. واضح‌ترین دلیل این امر، قابل‌رؤیت بودن کالاهاست در حالی که خرید خدمت به طور کلی دارای ماهیت دیگری است.

برخی از محققین معتقدند که یک ابزار ارزیابی عملکرد مناسب باید قادر باشد تا دامنه ی وسیعی از معیار های عملکرد را شامل شود، برخی دیگر نیز ‌به این نکته اشاره می‌کنند که ابزارهای ارزیابی عملکرد باید امکان انجام ارزیابی های مقایسه ای را برای سازمان ها فراهم نماید. ‌بنابرین‏ واضح است که سهام‌داران، مدیران، سرمایه گذاران و سایر ذینفعان در این وضعیت به مدل و ابزاری نیاز دارند تا بتوانند از طریق آن موقعیت شرکت را نسبت به رقبا و محیط تشخیص داده و تمهیدات لازم را بیندیشند. در این تحقیق شاخص ها و زیر شاخص های اندازه‌گیری عملکرد مالی در شرکت های بیمه فعال در بورس اوراق بهادار تهران، اهمیت و وزن هر یک از شاخص ها و زیر شاخص ها با بهره گرفتن از روش های تصمیم گیری در مدیرت تعیین می‌گردد و در نهایت به رتبه بندی شرکت های بیمه فعال در بورس پرداخته می شود.

۱- ۲- بیان مسئله

در فضای رقابتی حاضر که از ویژگی های مهم آن محدودیت منابع است، مدیریت و ارزیابی عملکرد، نقش به سزایی در موفقیت سازمان دارد (آمدو و دیگران^[۱]، ۲۰۱۲). واضح است که مدیران در این وضعیت به ابزاری نیاز دارند تا بتوانند از طریق آن موقعیت خود را نسبت به رقبا و محیط تشخیص داده و تمهیدات لازم را در جهت رسیدن به اهداف بعدی فراهم نمایند.

تجربه جهانی حاکی از آن است که صنعت بیمه به مثابه جزیی از صنعت مالی،باید رابطه‌ متقابل صحیحی با مجموعه بازار سرمایه داشته باشد.این رابطه،در عصر جهانی شدن،به‌ دو شکل تبلور می‌یابد: از یک سو،توسعه کسب‌وکار بیمه به بازار سرمایه مستحکم نیازمند است؛و از دیگرسو،رشد بازار سرمایه خود مبتنی بر مشارکت فعال وجوه بیمه در این بازار است ( عبده تبریزی، ۱۳۸۰) .

یکی از راهکارهای گسترش ارتباط صنعت بیمه با بازارهای مالی، خصوصی سازی و واگذاری شرکت های بیمه از طریق بازار بورس از بخش دولتی به بخش خصوصی است. به روش های مختلفی می توان شرکت های دولتی بیمه را به بخش های غیر دولتی واگذار کرد. سه روش فروش دارایی های، عرضه سهام به عموم و صدور و توزیع کوپن، مرسوم ترین روش های خصوصی سازی هستند. در روش عرضه ی سهام به عموم، سهام در بازارهای مالی ( بورس اوراق بهادار) به صورت آزاد و بدون قید و شرط به بخش خصوصی عرضه می شود. این روش به دلیل هزینه کم و رعایت مکانیزم بازار، مطلوب بسیاری از کشورها بوده است(مهدوی، سیفلو، ۱۳۸۹). در حال حاضر برخی از شرکت های بیمه از جمله دانا، آسیا، ملت و … در بورس اوراق بهادار تهران هستند. با توجه به اینکه شرکت های بیمه به خریداری ریسک مبادرت می ورزند، در صورت های مالی این شرکت ها موارد ویژه ای از قبیل ذخایر فنی وجود دارد. عدم نظارت صحیح و آکچوئری مناسب می‌تواند شرکت را در بلند مدت با مشکل مواجه سازد و این موضوع در صورت های مالی منعکس نمی شود. لذا ارائه مدلی کارا برای ارزیابی عملکرد مالی شرکت های بیمه بسیار ضروری است. شکل ۱-۱ با مقایسه حالت موجود و مطلوب بیان گر مسئله تحقیق می‌باشد.

وضع بالقوه و مطلوب: مشخص بودن عوامل و شاخص های ارزیابی عملکرد مالی شرکت های بیمه فعال در بورس و رتبه بندی آن ها

وضع بالفعل و موجود: نامشخص بودن عوامل و شاخص های ارزیابی عملکرد مالی شرکت های بیمه فعال در بورس

شکل ۱-۱: مسئله تحقیق

۱- ۳- اهداف تحقیق

هدف پژوهش علمی آن است که همراه با دلایل و شواهد عینی، استفاده صحیح از فنون، تکنیک‌ها و روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات و حقایق، مبانی صحیح و سودمندی را به منظور اتخاذ تصمیم در زمینه برطرف نمودن مشکلات سازمانی پیشنهاد نماید.

۱- ۳- ۱- هدف اصلی

تعیین و تبیین سبد عوامل اصلی و فرعی مؤثر بر ارزیابی مالی شرکت های بیمه فعال در بورس.

۱- ۳- ۲- هدف فرعی

اولویت بندی و وزن دهی عوامل اصلی و فرعی مؤثر بر ارزیابی مالی شرکت های بیمه فعال در بورس..

ارائه الگوی مناسب و مدل کارا جهت ارزیابی مالی شرکت های بیمه فعال در بورس.

۱-۳-۳- اهداف کاربردی

هدف از انجام این تحقیق تبیین مدل ارزیابی مالی شرکت های بیمه فعال در بورس می‌باشد، مهم‌ترین بهره بردار نتایج تحقیق حاضر شرکت های بیمه می‌باشد؛ و سرمایه گذاران و فعالان بازار سرمایه می‌توانند از نتایج تحقیق استفاده نمایند.

جدول ۴-۳: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی مهارت­ های اجتماعی مناسب از طریق ویژگی­های شخصیتی در کل نمونه

متغیرهای پیش­بین
F
P
R
R²
β
t
P
گشودگی ‌در تجربه
۸۱/۴۶
۰۰۰۱/۰
۵۹/۰
۳۴/۰
۰۴/۰
۸۳/۰
N.S.
وظیفه­مداری
۰۳/۰
۵۸/۰
N.S.
توافق­پذیری
۵۵/۰
۳/۱۰
۰۰۰۱/۰
برون­گرایی
۰۰۳/۰
۰۶/۰
N.S.

نتایج حاصل از پیش ­بینی معنادار مهارت­ های اجتماعی مناسب از طریق ویژگی­های شخصیتی در شکل ۴-۱ نیز نشان داده شده است.

۵۵/۰ = β

توافق پذیری

شکل ۴-۱: نتایج رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی مهارت‌های اجتماعی مناسب از طریق ویژگی‌های شخصیتی

نتایج جدول ۴-۴ نشان می­دهد مقدار آزمون F برای بررسی تاثیر ویژگی­های شخصیتی بر رابطه با همسالان برابر ۵۸/۳۰ بوده که در سطح ۰۰۰۱/۰P< معنادار است. مقدار R²بیانگر آن است که ۲۶ درصد از واریانس رابطه با همسالان توسط ویژگی‌های شخصیتی تبیین می­ شود.

یافته­ ها نشان داد که ابعاد ثبات عاطفی (۳۴/۰=β)، وظیفه­مداری (۱۲/۰=β) و برونگرایی (۲۱/۰=β) به صورت مثبت و معنادار قادر به پیش ­بینی رابطه با همسالان می­باشند. اما بعد توافق­پذیری قادر به پیش ­بینی رابطه با همسالان نبود.

جدول ۴-۴: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه به منظور پیش ­بینی رابطه با همسالان از طریق
ویژگی­های شخصیتی در کل نمونه

متغیرهای پیش بین
F
P
R
R²
β
t
P
ثبات عاطفی
۵۸/۳۰
۰۰۰۱/۰
۵۰/۰
۲۶/۰
۳۴/۰
۸۵/۶
۰۰۰۱/۰
وظیفه­مداری
۱۲/۰
۱۵/۲
۰۳/۰
توافق­پذیری
۰۳/۰
۶۲/۰
N.S.
برون­گرایی
۲۱/۰
۶۲/۴
۰۰۰۱/۰

نتایج حاصل از پیش ­بینی معنادار رابطه با همسالان از طریق ویژگی­های شخصیتی در
شکل ۴-۲ نشان داده شده است.

ثبات عاطفی

۳۴/۰ = β

۱۲/۰ = β

وظیفه­مداری

۲۱/۰ = β

برون­گرایی

شکل ۴-۲ نتایج رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی رابطه با همسالان از

طریق ویژگی‌های شخصیتی

۴-۲-۳- سوال سوم پ‍‍‍ژوهش

آیا ویژگی­های شخصیتی می‌توانند پیش‌بینی کننده تعامل رفتاری– عاطفی دانش ­آموزان دوره راهنمایی باشند؟

برای پاسخ ‌به این سوال به تفکیک تعامل رفتاری و عاطفی از روش آماری رگرسیون چندگانه به شیوه همزمان استفاده شد که نتایج آن در جداول ۴-۵ و ۴-۶ آمده است. بر اساس جدول ۴-۵ و با توجه به معناداری آزمون F (0001/0>P و ۳۲/۲۱=F) و مقدار R² می‌توان گفت که ویژگی‌های شخصیتی در مجموع ۱۹ درصد از واریانس تعامل رفتاری را تبیین کردند. در این راستا، فقط متغیر وظیفه­مداری (۳۱/۰β=) به طور مثبت و معنادار قادر به پیش ­بینی تعامل رفتاری بود. به بیان دیگر، ابعاد ثبات عاطفی، گشودگی در تجربه و توافق­پذیری قادر به پیش‌بینی تعامل رفتاری نبودند.

جدول ۴-۵: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی تعامل رفتاری از طریق

ویژگی‌های شخصیتی در کل نمونه

متغیرهای پیش بین
F
P
R
R²
β
t
P
ثبات عاطفی
۳۲/۲۱
۰۰۰۱/۰
۴۴/۰
۱۹/۰
۰۷/۰
۳۴/۱
N.S.
گشودگی در تجربه
۰۴/۰
۷۷/۰
N.S.
وظیفه­مداری
۳۱/۰
۰۹/۵
۰۰۰۱/۰
توافق­پذیری
۱۱/۰
۸۸/۱
N.S.

نتایج حاصل از پیش ­بینی معنادار تعامل رفتاری از طریق ویژگی­های شخصیتی در شکل ۴-۳ نشان داده شده است. همان‌ طور که قبلا هم گفته شد تنها بعد وظیفه­مداری قادر به پیش‌بینی تعامل رفتاری بود.

وظیفه­مداری

۳۱/۰ = β

شکل ۴-۳: نتایج رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی تعامل رفتاری

از طریق ویژگی‌های شخصیتی

همین تحلیل‌ها برای بررسی رابطه ویژگی­های شخصیتی و تعامل عاطفی با بهره گرفتن از روش آماری رگرسیون چندگانه نیز صورت گرفت (جدول ۴-۶). نتیجه نشان داد مقدار آزمون F برای بررسی تاثیر ویژگی­های شخصیتی بر تعامل عاطفی برابر با ۳۵/۳۲ بوده که در سطح ۰۰۰۱/۰P< معنادار است. R² نشان می­دهد که ۲۷ درصد از واریانس تعامل عاطفی توسط ویژگی­های شخصیتی تبیین می­ شود. نگاهی به ضرایب رگرسیون حکایت از آن دارد که هر یک از ابعاد ثبات عاطفی (۱۹/۰(β=، وظیفه­مداری(۳۱/۰(β= و توافق­پذیری (۱۵/۰ (β=می‌تواند تعامل عاطفی را به صورت مثبت و معنادار پیش‌بینی کند. بعد گشودگی در تجربه
(۰۱/۰- (β=قادر به پیش‌بینی معنادار تعامل عاطفی نبود.

جدول ۴-۶ : نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی تعامل عاطفی از طریق ویژگی‌های شخصیتی در کل نمونه

متغیرهای پیش بین
F
P
R
R²
β
t
P
ثبات عاطفی
۳۵/۳۲
۰۰۰۱/۰
۵۲/۰
۲۷/۰
۱۹/۰
۹۸/۳
۰۰۰۱/۰
گشودگی در تجربه
۰۱/۰-
۱۸/۰
N.S.
وظیفه­مداری
۳۱/۰
۲۴/۵
۰۰۰۱/۰
توافق­پذیری
۱۵/۰
۷۸/۲
۰۰۶/۰

نتایج حاصل از پیش ­بینی معنادار تعامل عاطفی از طریق ویژگی­های شخصیتی در شکل ۴-۱ نشان داده شده است.

ثبات عاطفی

۱۹/۰ = β

۳۱/۰ = β

وظیفه­مداری

۱۵/۰ = β

توافق پذیری

شکل ۴-۴: نتایج رگرسیون چندگانه به منظور پیش‌بینی تعامل عاطفی

از طریق ویژگی‌های شخصیتی

۴-۲-۴- سوال چهارم پ‍‍‍ژوهش

برای بررسی سوال چهارم پ‍‍‍ژوهش مبنی بر اینکه آیا بین دانش ­آموزان دختر و پسر در سه پایه تحصیلی از لحاظ مهارت اجتماعی تفاوت وجود دارد؟ از تحلیل واریانس دو طرفه و از طرح ۳×۲ استفاده گردید.

در جدول ۴-۷، میانگین و انحراف معیار نمرات دانش ­آموزان دختر و پسر در خرده مقیاس مهارت اجتماعی مناسب به تفکیک پایه تحصیلی و در جدول ۴-۸ نتایج تاثیرات بین گروهی برای خرده مقیاس مهارت اجتماعی مناسب ارائه شده است.

جدول ۴-۷: میانگین و انحراف معیار نمرات دانش‌آموزان دختر و پسر در سه پایه تحصیلی در خرده مقیاس مهارت اجتماعی مناسب

جنسیت
پایه تحصیلی
میانگین
انحراف معیار
تعداد
پسر
اول راهنمایی
۸۴/۷۲
۳۸/۹
۶۵
دوم راهنمایی
۸۱/۷۰
۷۹/۸
۵۸
سوم راهنمایی
۷۷/۷۲
۷۲/۷
۴۸
کل
۱۳/۷۲
۷۴/۸
۱۷۱
دختر
اول راهنمایی
۱۰/۷۲
۷۷/۱۰
۵۶
دوم راهنمایی
۹۶/۷۰
۰۱/۸
۶۰

پس گسترش توجه می‌تواند اشکال زیادی داشته باشد، شامل کناره گیری جسمانی از موقعیت( مانند پوشاندن چشم ها و گوش ها )، تغییر جهت توجه درونی (از طریق حواس پرتی یا تمرکز ) و… (گراس و تامپسون، ۲۰۰۷).

۴– تغییر شناختی^[۹۷]

چهارمین مرحله از مراحل تنظیم هیجان گراس، ایجاد تغییرات شناختی است. تغییر شناختی، اشاره به باز تفسیر بافت دارد، به نوعی که تجربه ی آن موقعیت به صورت شدید یا

غیر منطقی یا نامناسب احساس نمی شود (مک لم، ۱۳۹۰). حتی بعد از این که موقعیتی انتخاب شد، تغییر داده شد و در حیطه توجه فرد قرار گرفت، به هیچ وجه نمی توان گفت که پاسخ هیجانی نتیجه مسلم آن است . لازمه ایجاد هیجان، نفوذ به معنای آن موقعیت برای فرد و ارزیابی او از توانایی اش در اداره موقعیت است. نظریه های مربوط به ارزیابی، چندین مرحله شناختی را برای اینکه یک مفهوم به عامل فراخوان هیجان تبدیل شود ذکر کرده‌اند. تغییر شناختی به نحوه ی ارزیابی ما از موقعیتی که در آن قرار داریم با هدف تغییر اهمیت هیجانی آن موقعیت از طریق تغییر دادن نحوه تفکر مان درباره موقعیت یا توانایی مان جهت اداره آنچه برای گذر از آن موقعیت لازم است، اشاره دارد. یکی از کاربرد های معمول تغییر شناختی در حیطه ی اجتماعی عبارت است از: مقایسه شرایط خود با پایین دست، یعنی کسانی که در شرایط بد تر از ما قرار دارند و در نتیجه کاهش دادن هیجان منفی ( گراس و تامپسون، ۲۰۰۷).

به نظر می‌رسد کسانی که برانگیختگی فیزیولوژیک خود را برای انجام بهتر امور مفید می‌دانند (درست مثل تلمبه زدن) بیش از کسانی که این بر انگیختگی را موجب ناتوان سازی خود و در نتیجه عملکرد بدشان قلمداد می‌کنند در اداره ی هیجان هایشان توانا تر هستند. البته ‌در مورد اینکه هر فرد چگونه علائم جسمانی برانگیختگی هیجانی خود را تعبیر و تفسیر می‌کند دانش زیادی وجود ندارد. یکی از اشکال تغییر شناختی که توجه خاصی را به خود اختصاص داده، ‌بازاریابیشناختی است (اوکسنر و گراس، ۲۰۰۸؛ گراس و تامپسون، ۲۰۰۷). ‌بازاریابیبه معنای تفکر کردن راجع به محرک ها یا موقعیت های خاص به شیوه ای است که از شدت هیجان کاسته شود . این نوع تغییر شناختی شامل تغییر دادن موقعیت به گونه ای است که فشار هیجانی حاصل از آن تغییر کند (کمپل- سیلز و بارلو، ۲۰۰۷) .

۵- تعدیل پاسخ^[۹۸]

آخرین مرحله از فرایند تنظیم هیجان گراس، تعدیل پاسخ است. تعدیل پاسخ اشاره به راهبرد هایی دارد که برای جدا کردن هیجانی که در آن موقعیت احساس می شود، استفاده
می شود (مک لم،۱۳۹۰). این مرحله در مقایسه با دیگر راهبرد های تنظیم هیجان، در فرایند تولید هیجان، خیلی دیر رخ می‌دهد. یعنی بعد از اینکه تمایلات پاسخدهی کارشان را شروع کردند تعدیل پاسخ به تأثیر گذاری روی سیستم پاسخدهی جسمانی، تجربی و رفتاری به مستقیم ترین شکل ممکن اشاره دارد (گراس و تامپسون، ۲۰۰۷).

یکی از اشکال رایج تعدیل پاسخ، تنظیم کردن رفتار بیانی است (گراس، ریچاردس و جان^[۹۹]، ۲۰۰۶). شاید فرد با یک ارزیابی ‌به این نتیجه برسد که اگر احساسات واقعی اش را از دیگران مخفی کند بهتر است. به نظر می‌رسد کاستن از رفتار بیانی، اثرات پیچیده ای روی تجربه هیجانی دارد و حتی به جای کاستن از هیجان منفی، تجربه هیجان مثبت را کاهش می‌دهد و حتی ممکن است منجر به افزایش فعالیت اعصاب سمپاتیک شود. کلاً به نظر می‌رسد زمانی افراد در تنظیم هیجان هایشان توانا تر هستند که بتوانند روش هایی برای بیان آن ها به طور سازگارانه و نه نا سازگارانه بیابند (تامپسون، ۱۹۹۴) .

بازداری علاوه بر اینکه یکی از راهبرد های اصلاح موقعیت است، از جمله راهبرد های تعدیل پاسخ هیجانی نیز به شمار می رود . اما به نظر می‌رسد تأثیر مثبتی در اداره ی هیجان های منفی نشان نداده و حتی پیامد های نا مطلوبی داشته است مانند افزایش فعالیت سمپاتیک (اعظمی، ۱۳۹۲).

چهار فرایند اول می‌تواند به عنوان تمرکز پیشایند^[۱۰۰] (پیشایند محور) و فرایند پنجم به عنوان تمرکز پاسخ^[۱۰۱] (پاسخ محور) در نظر گرفته شود (مک لم،۱۳۹۰). تنظیم هیجان متمرکز بر پیشایند شامل راهبرد هایی است که به تغییر یا اصلاح موقعیت های آشفته کننده می پردازد و باعث تغییر نوع قضاوت ‌در مورد فعال کننده ها و توجه به چیز دیگر می شود. این راهبرد ها از نظر استفاده «در ابتدا» قرار دارند. راهبرد های متمرکز بر پاسخ بعد از واکنش هیجانی فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد، به صورتی که هیجان باید تنظیم شود و به سطح قابل کنترل بر گردد. افکار، رفتار، احساسات، همه این ها باید تحت کنترل در آیند (ریچاردس و گراس، ۲۰۰۰؛ به نقل از
مک لم، ۱۳۹۰).

تنظیم متمرکز بر پاسخ «در انتها» رخ می‌دهد و به صورت فرونشانی ابرازی توصیف می شود. این راهبرد ها برای «زدودن» هیجانات مفرط طراحی شده اند .مثال هایی از راهبرد های متمرکز بر پاسخ شامل پنهان کردن نا امیدی هنگامی که یک هدیه همان چیزی نیست که فرد آرزویش را داشت، پنهان کردن هیجان هنگام برنده شدن در بازی یا تنفس عمیق برای آرام کردن خود قبل از گام برداشتن برای ضربه زدن به توپ بیس بال می‌باشد. هدف، تغییر هیجان بعد از احساس آن است. اجتناب شناختی برای لحظه ای می‌تواند مفید باشد، چون این کار به فرد، فرصت شروع فرایند حل مشکل رامی دهد. اما اگر همین کار مؤثر نباشد و طولانی شود و احساس بدی به فرد بدهد، می‌تواند منفی باشد (ریچاردس و گراس، ۲۰۰۰؛ به نقل از مک لم، ۱۳۹۰).

۲-۲-۱-۷- انواع استراتژی‌های تنظیم هیجان از نظر گارنفسکی و همکاران(۲۰۰۲)

۱)سرزنش خود:

عبارت است است از خود را مسئول و مقصر دانستن در تجربیات تلخ، کسی که در وقایع پیش آمده به سرزنش خود می پردازد ‌به این معنی است که شخص به شدت گرفتار احساس گناه است. احساس گناه بالا ممکن است منجر به بیماری های روانی چون افسردگی باشد. گفته می شود
سبک های اسنادی در سرزنش خود دخیل هستند و با افسردگی و دیگر بیماری های روانی نیز مرتبط می‌باشند (گارنفسکی، کرایچ و اسپینهاون، ۲۰۰۲). سرزنش خود در سطح رفتاری با بازده مثبت در عملکرد همراه می شود (گارنفسکی، وان دن کومر^[۱۰۲] و همکاران، ۲۰۰۲ ).

۲) سرزنش دیگران:

عبارت است از نحوه ی تفکر مبتنی بر اینکه دیگران مسئول و مقصر اتفاق بدی که برای شما رخ داده هستند. مطالعات نشان داده‌اند که تمام نمونه هایی که تجارب منفی دارند شخص دیگری را در این رویداد مقصر می دانند و به سرزنش او می پردازند، چنانچه گفته می شود که سرزنش و مقصر دانستن دیگران با بهزیستی هیجانی ضعیف همراه می‌باشد(گارنفسکی، کرایچ و اسپینهاون، ۲۰۰۲) و در سطح عملکردی با مشکلات رفتاری همراه می شود. سرزنش خود و دیگران، سبک های اسنادی هر فردی هستند، طرز تفکر درونی، با ثبات و کلی بودن علیت تجارب و وقایع بخصوص وقایع منفی (گارنفسکی، وان دن کومر و همکاران، ۲۰۰۲).

۳)پذیرش شرایط: