معنی بیت: در این دنیا به دنبال مردی شادمان و خوشدل مباش، چرا که خوشدلی از جهان رخت بربسته و حتی آن رودزنی که بر فلک به طربناکی معروف گشته (زهره مطرف فلک) آن هم زن است.
۱۲)سر بر مکن ز جیب که تا چرخ خیمه بست از دو طناب خیمه زده جیب و گردنست
جیب: گریبان
سر از گریبان برآوردن: بیدار شدن، از خواب برخواستن (فرهنگ کنایات).
تا: به معنی از وقتی که (حرف ربط)

زه در گردن کسی افکندن: کنایه از خفه کردن

دو طناب: کنایه از شب و روز
معنی بیت: سر از گریبان تفکر و عزلت بیرون میاور، زیرا از زمانیکه آسمان برپا ایستاده و خیمه خود را برافراشته، به وسیله دو طناب شب و روز، چه بسا گریبان و گردنها که به دار زده است.
۱۳)در چشم من مگو نرسد سوزن فنا بهتر ببین که خود مژه همشکل سوزن است
بین چشم و مژه و نیز سوزن تناسب وجود دارد.
معنی بیت: بیخود خود را به تکلف انداخته و نگو که سوزن فنا به چشم تو نرسد اگر خوب دقت کنی می‌بینی که خود مژه چشم من به شکل سوزن است.
۱۴)باغ جهان مبین و حدیثش مگو از آنک کوری در وز نرگس و گنگی ز سوسن است
باغ جهان: اضافه تشبیهی
نرگس: قصیده‌ی ۱، بیت ۱۹.
سوسن: گنگی سوسن: قصیده‌ی ۵، بیت ۸۴ .
کوری و نرگس: در وسط گلبرگهای نرگس نقطه‌ی زردی است که در زبان شعرا به چشم خمار تشبیه شده است. نرگس چشم دارد اما نمی‌بیند.
این در زبان خامش سوسن نهد کلام و آن در طباق دیده نرگس نهد بصر
(انوری ۲۰۷،به نقل از فرهنگ اشارات، صص ۱۰۹۳-۱۰۹۲)
بین باغ و نرگس و سوسن تناسب وجود دارد.
معنی بیت: توجهی به باغ جهان نداشته باش و سخنی از آن به میان میاور چرا که کوری در جهان از نرگس و لالی از سوسن پدید آمده است. یعنی همانطوری که نرگس کور، و سوسن لال است تو نیز از آنان بیاموز و نسبت به جهان کور و کر باش (زیباییهایش را ببین، و سخنان فریبنده‌اش را مشنو).
۱۵)با هر که هست گرم و سبک، همچو آه من دهر دو رنگ سرد و گران همچو آهن است
دهر دو رنگ: کنایه از روزگار غدار و بی ثبات (فرهنگنامه شعری). مجیر در جای دیگر دیوان دهر دو رو آورده است:
آینه چون مرد را باز نماید به مرد دهر دو رو را به بدو باز نمودی چنان.
(دیوان مجیر، ص ۱۶۸)
بین گرم و سبک و سرد و گران تضاد وجود دارد.
بین آه و آهن جناس زاید (مذیل) وجود دارد.
معنی بیت: هر کس که در این جهان همانند آه من گرم رو و سبک بار است، دهر مزوّر و دو رنگ با او سرگران و سرد همچو آهن است.
۱۲)ما را چه غم چو بر دل ما فقر پادشاست کاوس را چه باک که رستم تهمتن است
… چو بر دل ما فقر پادشاست: ما را چه غم چو بر دل ما فقر پادشاست:
حضرت رسول اکرم(ص) در باب فقر فرماید:
«الفقر ازین بالعبد المؤمن من الغدار الجید علی خد الفرس»
ترجمه: فقر و درویشی بر بنده مؤمن از موی خوبی که بر چهره اسب باشد زیباتر است.
ابراهیم بن احمد خواصّ در باب فقر چنین گوید: فقر ردای شرف و لباس پیامبران مرسل و جامه نیکوکاران و تاج پرهیزگاران و زیور مؤمنان و غنیمت عارفان و آرزوی مریدان و پناه فرمانبرداران و زندان گناهکاران است که بدکاریها را می‌پوشاند و حسنات را بزرگ کند و درجات را بلند گرداند و به آرزوها رساند. (تعلیقات دیوان مجیر، صص ۵۰۹-۵۰۸ ).
کاوس: کیکاوس]=کی+کاوس است، Kava Usan جزو دوم از ریشه Usa به معنی: «دارای منبع فراوان[ دومین پادشاه از سلسله کیانیان. وی در روایات ایرانی پسر ائی پیونگهو Ai-Pivanghu و نوه کیقباد دانسته شده. در دوره وی داستان هفتخوان رستم، داستان سیاوش، داستان رستم و سهراب و غیره پیش آمده که در شاهنامه مذکور است.‌(معین).
رستم: بیت ۸.
تهمتن: بر وزن قلمزن، یکی از القاب رستم زال و بهمن است و مردم قوی جثه و شجاع بی نظیر را نیز گویند، چه معنی ترکیبی این لغت بی همتا تن است یعنی تنی که عدیل و نظیر نداشته باشند و به معنی سپهدار و لشکرکش و خداوند سپاه هم هست و بندگی و فرمانبرداری کردنرا نیز گویند. (برهان).
بین کاوس و رستم تناسب وجود دارد.
چه غم و چه باک در مصرع اول و دوم استفهام انکاری است.
مصرع دوم تمثیل است.
معنی بیت: وقتی که فقر و درویشی که ردای شرف و لباس پیامبران و زیور مؤمنان است، بر دل ما حکومت می‌کند دیگر ما چه غم و غصه‌ایی خواهیم داشت. همانطور که کیکاوس (دومین پادشاه کیانیان) از اینکه رستم قوی جثه و شجاع و بی نظیر است باکی از دشمنان نخواهد داشت.
۱۷)من غم خورم نه مرغ مسمن که مرغ غم از بس که خورد دانه دل هم مسمن است

مسمن: چاق و فربه

مرغ دل: اضافه تشبیهی

دانه دل: سیاهی دل، میان دل، سودای قلب. (فرهنگنامه شعری).
در مصرع اول واج آرایی با حرف «م» و «غین» وجود دارد.
معنی بیت: من در گوشه عزلت غم می‌خورم نه مرغ چاق، زیرا مرغ غم از بس دل مرا خورده چاق و فربه گشته، و اینک برای من مثابت مرغ چاق دارد. (دکتر احمد شوقی نوبر)

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

-سفره ام مرغ فربهی بریان یافت نمی شود، زیرا که از بس غم مانند دانه‌ی دل مرا خورده، فربه گشته است.
۱۸)دندان حرص چو نکنم کاسمان به تک دامن گرفته در دهن اندر پی من است
دندان حرص: اضافه استعاری
تک: بسیار تند به راه رفتن و دویدن (برهان)
دامان در دهان گرفتن: در معنی دامن همت به کمر زدن و مصمم و خشمگین آمده است ولی در لغت نامه دهخدا این اصطلاح را کنایه از عجز و فروتنی آورده که مناسب با این مقام نیست.
معنی بیت: من چرا باید دندان طمع را نکنم (حرص و طمع را رها نکنم) وقتی که آسمان و فلک دامن همت به کمر زده و مصمم و خشمگین در تعقیب من است (تا به طریقی مرا از بین ببرد).

تا( ۳۵۱/ ۹۶۲ )حسن بن احمد بن ابو سعید، ابو على اعصم، در شام، فت( ۳۶۶/ ۹۷۷).
(۳۶۱ / ۹۷۲ )یوسف، ابو یعقوب، فت ۳۶۶/ ۹۷۷٫
(۳۶۶/ ۹۷۲) حکومت مشترک شش تن از نوادگان ابو سعید حسن، السادات الرؤساء.
(۴۷۰/ ۱۰۷۸ )فتح الاحسا به دست خاندان عیونى از طایفه بنى مرّه‏.^[۳۳۷]

ذکرویه بن مهرویه:
در سال ۲۸۲-۲۸۳ ه. ق زمانی که لشکر خلیفه به کار دیار مصر و دفع اهل فساد از آن مشغول بود، ذکرویه بن مهرویه که پدر ابو سعید جنابى‏ و ذو الشّامه است، فرصت را غنیمت دانسته و همراه شخصى که تعلّم صبیان و اطفال مى‏کرد، و او را عبد اللّه بن سعید می گفتند، با لشکر بسیار از قرامطه به قصد تسخیر قصبه بصرى، اذرعات و بثنیه، که از کبار قصبات مصر بود، حرکت کرد. آنها بعد از محاربات بسیار آن قصبات را به طریق امان گرفتند، و بعد از آن تمامى مردان آنجا را به قتل رساندند، و از آنجا به سمت دمشق رفتند. زمانی که فتح دمشق برای آنها میسّر نشد ناچار از آنجا به طرف طبریّه رفتند و اکثر اهل آن شهر را به قتل رساندند، و اموال بسیاری از آن شهر غارت نمودند، و سپس متوجّه شهر هیت شدند. در آنجا نیز افراد بسیاری را به قتل رساندند، و اموال ایشان را به نهب و غارت بردند. در این وقت لشکرى از جانب خلیفه که به دفع ایشان نامزد بود رسید، و بعد از نبردی رئیس آن قوم را گرفتند، و باقى مانده آنها روى به گریز نهادند و متفرّق شدند. زمانی خلیفه‏ آگاه شد که باعث این همه فتنه و آشوب ذکرویه بن مهرویه است، که در میان قوم خود نشسته و هر لحظه جماعتى را به اطراف و جوانب مى‏فرستد، بى‏خبر جماعتى را به گرفتن او فرستاد. ذکرویه از این واقعه آگاه شد و سپس خود را مخفى نمود. در کتابه نقل شده است که قبل از این در خانه خود چاهى کنده، و بر سر آن چاه تنور نان‏پزى تعبیه کرده بود، و هرگاه برای او مشکلى پیش می آمد، به درون چاه می رفت و بالاى چاه زنى آن تنور را گرم می کرد و شروع به نان پختن می نمود. ذکرویه بن مهرویه زمانی که لشکر خلیفه به خانه او وارد شدند در آن چاه مخفى شد. امّا بعد از آن بیرون آمد، و با لشکر خلیفه جنگ کرد و آنها را مغلوب نمود، و غنایم بسیار به دست آورد. در این هنگام کار او قوّت گرفت و افراد بسیاری به اطاعت او درآمدند.^[۳۳۸]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ابتداء ظهور قرمطیان:
ابتداء ظهور قرمطیان در سال۲۸۱ ه. ق در بحرین چنین بود، که مردى به نام یحیى ابن مهدى در قطیف نزد على بن معلى بن حمدان غلام زیادیان رفت. میزبان در مذهب تشیع مبالغه و افراط مى‏کرد. یحیى که مهمان او بود ادعا کرد که رسول مهدى (عج) است و او به شیعیان خود وعده قیام و ظهور داده است و به زودی ظهور خواهد کرد. على بن معلى به شیعیان قطیف پیغام داد که آماده شوند، و آنها را جمع کرد و نامه یحیى بن مهدى را که ادعاى رسالت قائم منتظر را کرده بود، براى آنها خواند. شیعیان نیز همه اجابت کردند و وعده دادند که هر وقت ظهور واقع شود قیام و یارى و جهاد کنند. على مذکور به اطراف بحرین هم پیغام را داد و یکى از اجابت کنندگان و متابعین ابو سعید جنابى بود. ابوسعید به مردم خواربار مى‏فروخت و به حساب آنها مى‏نوشت. یحیى بن مهدى که ادعاى نمایندگى و نیابت حضرت قائم را مى‏کرد مدتى دور شد و غیبت نمود، سپس دوباره بازگشت، و از طرف امام غایب به شیعیان تکلیف کرد که هر یکى باید شش دینار زر و دو ثلث دینار به او بپردازند. او حامل یک نامه دیگر از طرف قائم غایب بود، که در آن نوشته بود شیعیان من، رسول من یحیى بن مهدى حال و وضع شما و شتاب براى دعوت من از طرف شما را شرح و بیان کرد، پس آن مبلغ را به او بدهید! پس از آن باز مدتى یحیى بن مهدى دور شد و باز مراجعت کرد، و این بار نامه دیگرى همراه خود آورده بود، که مضمون آن اعطاء خمس به یحیى بن مهدى رسول و نائب امام منتظر بود. شیعیان منتظر امام قائم(عج) هم خمس را به او پرداختند. یحیى بن مهدى از آنجا نزد قبایل قیس رفت^[۳۳۹] و چند نامه از طرف امام غایب به آنها داد، و به آنها گفت من به زودی قیام و ظهور خواهم کرد، و شما باید آماده یارى من باشید. مردى از قرمطیان که ابراهیم صائغ نام داشت روایت کرد که من نزد ابو سعید جنابى بودم که یحیى وارد شد. هر دو طعام تناول کردند و پس از فراغ از خوردن‏، ابو سعید به زن خود گفت باید هم بستر یحیى شوى و وقتی این خبر به گوش والى رسید، یحیى را گرفت و سخت زد و بعد سر و رویش را تراشید. ابو سعید جنابى هم گریخت و به محل خود جنابه پناه برد. یحیى بن مهدى نزد قبایل بنى کلاب و عقیل و حریس رفت آنها هم گرد او و ابو سعید تجمع کردند، و بدین ترتیب کار ابو سعید بالا گرفت و نیرومند شد.^[۳۴۰]

ابو سعید جنّابى:
ابو سعید جنّابى از اهالى جنّابۀ ارّجان بود،^[۳۴۱] وى قپان‏دار و پیمانه‏گرى از اهالى بندر گناوه بود، که به واسطه تبلیغ قرمطیان سالار این طایفه شد.^[۳۴۲] او در شهرهای تابعه ارّجان، یعنی سینیز، مهروبان، گناوه و گرمسیرات فارس به دعوت مردم پرداخت.^[۳۴۳] او احساء و قطیف را که امروز تابع کشور سعودى می باشند، و همچنین شهر هجر و بعضى از بنادر دیگر خلیج فارس را تصرف نمود، و از سطوت و هیبت او خلافت بنى العباس متزلزل گردید. پس از آنکه معتضد درگذشت، مجالى براى بسط قدرت یافت و حجاج را در همه جا کشت و غارت نمود، و تاراج و فساد و کشتار او در جزیره العرب از حد گذشت. در زمان مکتفى بارها با سپاه خلیفه جنگ کرد.^[۳۴۴] او دعوت خود را در بحرین و یمامه و فارس انتشار داد.^[۳۴۵] ابو سعید در سال۲۸۶ ه. ق در بحرین ظهور کرد،^[۳۴۶] و گروهى از بدویان و قرمطیان به او پیوستند. او پس از قیام و قدرت گیری در آغاز سال۲۸۶ ه. ق مردم دهکده‏هاى اطراف خویش را کشت، و سپس عازم قطیف در چند منزلی بصره شد و پس از کشتن مردم آنجا آهنگ بصره کرد. ابو سعید در نواحی بحرین و بصره به قتل و غارت های زیادی پرداخت.^[۳۴۷] احمد بن محمد واثقى که در آن وقت کمک هاى بصره و ولایت بصره به او سپرده شده بود، در مورد کارهای قرمطیان به سلطان نامه نوشت، و سلطان به او و محمد بن هشام، که عهده دار کار خراج و املاک آنجا بود دستور داد، تا در اطراف بصره دیواری بسازند.^[۳۴۸]
در سال ۲۸۷ ه. ق در ماه ربیع الاخر کار قرمطیان بحرین بالا گرفت و پیرامون هجر را تاراج کردند، و بعضى آنها نزدیک بصره رسیدند. و چنانچه گفته شد، احمد واثقى نامه نوشت و مدد خواست، و چند کشتى حامل سیصد تن جنگجو براى یارى او فرستاده شد. در این حال معتضد در فرستادن یک مرد دلیر اندیشید که او را امیر بصره کند.^[۳۴۹] در ماه ربیع الاخر سال۲۸۷ه. ق معتضد، عباس بن عمرو غنوى را بر یمامه و بحرین و نبرد ابو سعید جنابى‏ و قرمطیان همراه وى گماشت.^[۳۵۰] او نزدیک دو هزار نفر سپاهی برای او فراهم نمود. عباس چند روز در فرک اردو زد تا یارانش دور او جمع شدند، و آنگاه سوى بصره رفت، و از آنجا سوى بحرین و یمامه حرکت کرد.^[۳۵۱]
پیشتازان ابو سعید، به ابوسعید و قرمطیان همراه او رسیدند. عباس عمده سپاه خود را به جا نهاد و به سوى آنها رفت، و شبانگاهى با ابو سعید و همراهان وى جنگ درگرفت، آنگاه شب میانشان حایل شد و هر گروه به محل خویش بازگشتند. هنگام شب کسانى از بدویان بنى ضبه که همراه عباس بودند و نزدیک سیصد کس بودند، به سوى بصره بازگشتند، سپس داوطلبان بصره از آنها پیروى کردند. صبحگاهان قرمطیان به سمت عباس رفتند و نبردى سختی درگرفت. پس از آن پهلو- دار چپ عباس که نجاح غلام احمد بن عیسى شیخ بود، با گروهى از یاران خود که در حدود یکصد نفر بودند، به پهلوى چپ سپاه ابو سعید حمله کرد، که میان آنها پیش رفتند و نجاح با همه همراهان خویش کشته شد. آنگاه جنابى و یارانش به یاران عباس هجوم بردند و یاران عباس را فراری دادند.^[۳۵۲] سرانجام عباس و نزدیک به هفتصد نفراز یارانش اسیر شدند، و جنابى هر چه را که در اردوگاه عباس بود به تصرف آورد. روز بعد از نبرد جنابى آن گروه از یاران عباس را که اسیر شده بودند جمع نمود، و همگى را به قتل رساند، و سپس اجساد آنها را سوخت.^[۳۵۳] این نبرد در آخر رجب بود، و چهار روز رفته از شعبان خبر آن به بغداد رسید. در همین سال جنابى پس از نبرد با عباس به سمت هجر حرکت کرد و مردمش را امان داد. گروه اندکی از یاران عباس که موفق به فرار شدند به سمت بصره می رفتند، و عده ای از بصریان با چارپایانی که بار آنها خوردنی و آب بود به سمت آنها رفتند. بنى اسد چارپایان را با بار آنها گرفتند، و جمعى از کسانى را که همراه آن بودند، و فراریان یاران عباس را به قتل رساندند.^[۳۵۴] بصره از این رخداد سخت آشفته شد و قصد داشتند از ترس قرمطیان آنجا را ترک کنند، اما احمد بن محمد واثقى که عهده دار کمک هاى بصره بود، آنها را از این کار منع کرد.^[۳۵۵] سپس جنابی عباس را آزاد کرد و بواسطۀ او برای معتضد پیغام فرستاد که: « زیستن من در بیابان‏هاست و به اندک چیزى قناعت ورزم، و من از تو شهرى نگرفته‏ام، تو اگر جمیع سپاه خود به حرب من فرستى بر همه غالب آیم، چون لشکریان من به رنج و قناعت به کفاف خود عادت دارند و سپاه تو در تنعّم زیسته‏اند و چون آنان را به جنگ من فرستى، پس از قطع صحراها و بیابان‏ها، در نهایت ماندگى به من رسند و زود منهدم شوند. و بر تقدیر منهزم نگشتن، من از پیش ایشان بگریزم و فرصت‏ها نگاه دارم و با شبیخون سلب استراحت آنان کنم تا آنگاه که از پاى درآیند، پس در منازعت من، تو را سودى نباشد»، عباس نیز این پیغام را به خلیفه رساند.^[۳۵۶] در روز هشتم رمضان از ابله خریطه‏اى به سلطان رسید، که خبر از آزادی و آمدن عباس می داد. یازده روز رفته از رمضان عباس بن عمرو به مدینه السلام رسید و به خانه معتضد به ثریا رفت.^[۳۵۷] چون ابو سعید جنابى عباس را آزاد کرد به او یک درج – لوله نامه- داد و گفت در این کتاب اسراى هست که باید معتضد آنها را بداند. زمانی که عباس نزد معتضد رفت، پس از گله و ملامت درج را از او گرفت و باز کرد، یک نامه سفید در آن دید، و به عباس گفت: هیچ چیز در این ورق نوشته نشده، ولى رمز آن این است که من بدانم، تو را با سپاه عظیم فرستادم و تو تنها بازگشتى.^[۳۵۸] سرانجام در سال ۲۸۹ ه. ق خلیفه سرهنگى را به جنگ آنان گسیل داشت و او قرمطیان را شکست داد.^[۳۵۹]
معتضد عباس را خلعت داد و سوى منزلش فرستاد. در روز پنجشنبه یازده روز رفته از شوال، معتضد از خیمه‏گاه خویش از در شماسیه به طلب وصیف خادم ابن ابى الساج حرکت کرد، اما این را نهان داشت و چنان وانمود کرد، که آهنگ دیار مضر را دارد. در روز جمعه یازده روز رفته از همین ماه خبر به سلطان رسید که قرمطیان جنبلا که جزو سواد بود، به ولایتدار خویش بدر غلام طایى تاخته‏اند، و گروهى از مسلمانان از جمله زنان و کودکان، را کشته‏اند و منزلها را سوخته‏اند.^[۳۶۰] ابن اثیر می گوید در ماه ذى القعده بدر غلام طائى بر قرمطیان حمله و آنها را غافل‏گیر کرد، و عده بسیارى از آنها را کشت. در پیرامون میسان (دشت میشان) و جاهاى دیگر عده قرمطى کشته شدند ولى ترسید که خوزستان ویران شود، زیرا آنها برزگر بودند پس عده ای از رؤساء را کشت.^[۳۶۱]
در سال۲۸۸ ه. ق یاران ابو سعید جنابى‏ به بصره نزدیک شدند و اهل بصره از آنها سخت هراسان شدند، چندان که مى‏خواستند از آنجا بگریزند و به جاى دیگر روند، اما ولایتدارشان از این کار منعشان کرد.^[۳۶۲]
در سال۲۹۰ه. ق فرزند بانو در بحرین بر قلعه قرمطیان هجوم برد و آن را تصرف نمود. یکى از خویشان ابو سعید جنابى‏ هم با فرزند بانو جنگ کرد و مغلوب شد. او – که خویش جنابى بود- ولیعهد ابو سعید و حاکم قطیف بود. پس از جنگ و گریز اتباع او نعش وى را میان کشتگان یافتند، سرش را بریدند و نزد فرزند بانو در قطیف بردند.^[۳۶۳] توضیح آنکه قرمطى خالدار که ابو شامه به معنى خال معروف بود ادعا مى‏کرد، از نسل اسماعیل بن جعفر الصادق بوده و از موجدین مذهب اسماعیل، و خود صاحب الزمان و قائم و حجت و امام عصر است. قرمطیان همین عقیده را نسبت به او داشتند، و او در فرمان و دستور خود به القاب مذکوره تصریح کرده است.^[۳۶۴]
در سال۲۹۹ه. ق عظیم و اغبر که هر دو از فرماندهان زکرویه قرمطى بودند، به اتفاق دیگران با گرفتن امان وارد بغداد شدند. فضل بن عبد الملک امیر الحاج شد.گروهى از قرمطیان از یاران ابو سعید جنابى‏ به دروازه بصره رسیدند و در آن هنگام والى بصره اسحاق بن کنداجیق بود. آنها روز جمعه هنگامى که مردم سرگرم نماز جمعه بودند رسیدند. بانگ برآمد که قرمطیان آمده‏اند، دربانان و نگهبانان دروازه به جنگ آنان مبادرت کردند و دو مرد پیش رفتند، و قرمطیان یکى از آن دو مرد را کشتند و بازگشتند. محمد بن اسحاق با عده بدنبال آنها فرستاد و به آن‏ها رسیدند، دیدند که تعداد آنان سى نفر بوده، چند تن از آنها را کشت. ابن کنداجیق دستور داد که دروازها را ببندند، زیرا گمان کرده بود که آن سى تن مقدمه لشکر قرمطیان است، و به وزیر نامه نوشت که قرمطیان قصد حمله به بصره را دارند و از او کمک خواست. اما چون روز بعد اثرى از قرمطیان ندید از استمداد پشیمان شد، و این در حالی بود که مدد با بعضى سالاران از بغداد رسید.^[۳۶۵]

قتل ابو سعید جنابی:
ابو سعید جنابى‏ -گناوه‏ اى‏-در سال ۳۰۱ه. ق به دست خدمتکار خود کشته شد.^[۳۶۶] در میان منابع تاریخ الفی سال وفات ابوسعید را ۲۹۱ه. ق ذکر می نماید.^[۳۶۷] مسکویه می آورد که این خادم که موکل آشامیدنى و خوراکى او بود، در دل مسلمانى داشت، پس چون دید که ابو سعید نماز و روزه رمضان ندارد تصمیم به کشتن او گرفت، پس در گرمابه بر او پریده و او را کشت.^[۳۶۸] ابن اثیر می گوید که ابو سعید نسبت به آن غلام سوء نظر داشت و همین باعث کشتن او شد.^[۳۶۹] همین خادم پس از کشتن سرور خود بیرون آمد و یکى دیگر از سرداران را فرا خواند، و گفت سرور ما تو را خواسته است، و زمانی که او را به داخل حمام برد، او را به قتل رساند. سپس بیرون آمد و با همین ترفند یکى یکى سرداران را به درون حمام می برد و به قتل می رساند، و بدین ترتیب تا چهار سردار را کشت. زمانی که چون پنجمین نفر را فرا خواند، او احساس خطر نمود، و فریاد کشید و زنان بیرون ریخته، فریاد کشیدند و خادم که صقلابى بود پیش از کشتن پنجمین تن دستگیر و کشته شد.^[۳۷۰] ابو سعید پسر خود سعید را جانشین خود کرده بود، ولى او نتوانست جاى پدر را بگیرد، و برادر کوچک او ابو طاهر سلیمان بن حسن به جاى پدر بنشست.^[۳۷۱] و او در هنگام کشته شدن پدر بر هجر، احساء، قطیف و سایر بلاد بحرین استیلا داشت.^[۳۷۲] مسکویه می گوید مردم به ابو طاهر گرویده و فریفته او شدند، زیرا گنجینه‏هایى که پدر به او تنها نشان داده بود را بیرون آورد. چنین نیز رخ داد که او در جائى از بیابان خواست آب چاهى برآورد، به او گفتند در اینجا آب نیست، ولى او اصرار کرد و کند و آب برآورد، پس ارادت مردم به او فزونى یافت. او در یک یورش بصره را به اباحت داد، حاجیان را گرفت، و گناهان کبیره مرتکب شد.^[۳۷۳]
در زمانی که ابو الحسن على بن عیسى به وزارت رسید، مقتدر درباره قرمطیان با وى رایزنى کرد. او پیشنهاد کرد که به ابو سعید حسن بن بهرام گناوه‏اى نامه ای بنویسند. مقتدر نیز دستور نوشتن و فرستادن آن را داد. پس نامه‏اى بسیار بلند بالا نوشتند، که در آن خدا را به یاد آنان مى‏آورد و ایشان را به پیروى مى‏خواند و در پایان افزود: « امیر مؤمنان در پى عهدى که به تو داده است، این را از راه دلسوزى و نیک خواهى، براى تو چون نعمتى بزرگ و برهان و حجتى از سوى خدا پیش تو مى‏نهد، تا بهانه‏ هاى تو را براندازد و درى براى رهائى تو اگر راستگو باشى بگشاید». نامه را با چند پیک فرستادند، اما زمانی که به بصره رسیدند، خبر کشته شدن ‏ابو سعید به آنها رسید، از راه باز ماندند و به وزیر على بن عیسى نامه نوشتند و خواستار دستور شدند. او پاسخ داد که به نزد فرزندان و جانشینان او بروند، و آنها نیز رفتند و نامه و پیام را رسانیدند. قرمطیان در پاسخ نامه اسیران را که فرستادگان خواسته بودند آزاد و با ایشان به بغداد فرستادند.^[۳۷۴] هنگامی که پسران ابوسعید از مضمون مکتوب خلیفه آگاه شدند، در جواب نوشتند که: «آنچه به ما از ارتکاب منکرات و استهزاى شریعت‏ نسبت داده اید، آن را از دشمنان و عیب جویان ما شنیده‏اید و سخن دشمن و عیبجو پسندیده نمى‏باشد، و هرگاه که شما را یقین به کفر و زندقه ما شده باشد، ما را دعوت به اطاعت خود کردن ماحصل ندارد».^[۳۷۵]

ابوطاهر جنابی:
بعد از وفات ابو سعید پسرش ابو طاهر سلیمان به جاى او نشست. او گاه به بصره، بغداد، حجاز و حرمین، – مکّه و مدینه- حمله می کرد و راه حجّاج را به خطر مى‏افکند.^[۳۷۶] ابو طاهر جنابى فرزند ابو سعید جنابى‏، از مردم گناوه^[۳۷۷] فارس در روز دوشنبه ۲۵ ربیع الآخر ۳۱۱ه. ق^[۳۷۸] در سن ۱۷ سالگى فرماندهى ۱۷۰۰ پیاده را به عهده گرفت، به بصره حمله‏ور شد و با موفقیّت پیش رفت، و جمعی کثیر از مردم را به قتل رساند. جمعی دیگر نیز از بیم جان، خود را در آب انداختند و هلاک شدند. ابو طاهر پس از هفده روز غارت در بصره، به جانب بلاد هجر مراجعت نمود و نگرانى شدیدى براى مردم و خلیفه عباسى به وجود آورد.^[۳۷۹] در حمله به حاجیان، قرامطه غنایم فراوان به دست آوردند، عده اسرا به دو هزار و دویست و بیست مرد و پانصد زن بالغ بود ولى ابو طاهر همه را خلاص کرد.^[۳۸۰] در سال ۳۱۲ ه. ق ابو طاهر قرمطى‏ پسر ابو سعید جنابى‏ به هبیر آمد، تا راه کاروان حج سال ۳۱۱ ه. ق را هنگام بازگشت بزند.^[۳۸۱] او نخست بر یک کاروان تاخت که مردمى از بغداد و جز آن در میان ایشان بودند.
گزارش آن به کاروان حج که به فید آمده بود، رسید و در آنجا ماندند، تا به کمبود آذوقه و تنگى جاى شهر بر خوردند، بنابراین بیرون آمدند. در این هنگام عبد الله بن حمدان که نگهبانى راه کوفه- مکه، و راهدارى و بدرقه حاجیان با او بود، چون گزارش تاختن قرمطیان ‏هجرى را دریافت کرد، به حاجیان پیشنهاد کرد، تا آنها را از فید به وادى القرا بیاورد، که از هبیر نگذرند. ولى حاجیان جنجال کرده، و نپذیرفتند و به راه ادامه دادند. او ناچار با آنها به سوى هبیر آمد و همینکه نزدیک هبیر رسیدند، ابو طاهر بن ابو سعید جنابى راه را بر آنها گرفت، و با آنها جنگید و پیروز شد، و بسیارى از آنها را به قتل رساند. ابو الهیجا عبد الله بن حمدان و احمد بن کشمرد و نحریر عمرى و احمد بن بدر عموى بانو مادر مقتدر و گروهى از خدمتگزاران و زنان سلطان اسیر شدند. ابو طاهر همه شترهای کاروان را گرفت و آنچه از زنان و کودکان و مردان برگزید بر آنها سوار کرده، و به هجر فرستاد. دیگر حاجیان را بى‏توشه و بى‏شتر در آنجا رها کرد. بیشتر آن حاجیان با پاى برهنه و پیاده از تشنگى مردند. سن ابو طاهر در این هنگام هفده سال بود.^[۳۸۲]
ابو طاهر در سال ۳۱۴ ه. ق در عراق خروج کرد و در ناحیه سواد آشوب بر پا نمود، و به کوفه داخل حمله نمود، و در آنجا بیشتر از بصره قتل و غارت کرد. در همان سال میان عقدانیه و مردم بحرین اختلافى پدید آمد، پس ابو طاهر بیرون آمد و شهر احساء را بنا کرد، و آنجا را مؤمنیه خواند، ولى همواره به احساء معروف بود. در آنجا براى خود قصرى ساخت و براى اصحابش در اطراف قصر خود بناهایى به وجود آورد. در سال ۳۱۵ ه. ق بر عمان مستولى شد. والى عمان از راه دریا به فارس گریخت. در سال ۳۱۶ به ناحیه فرات لشکر برد و در شهرهاى آن کشتار و تاراج نمود.^[۳۸۳]
ابوطاهر در سال سیصد و سیزدهم با پانصد سوار و سیصد پیاده راه را بر حجاج به هنگام حرکت بست و بعضى از آنها را دستگیر کرد و بقیه کوفه و مدینه السلام بازگشتند. ابو طاهر به کوفه رفت و با جعفر بن ورقاء شیبانى و جنى صفوانى خادم آزاد- شده ابن صفوان عقیلى، ثمل خادم دلفى امیر انطاکیه، و دربندهاى شام، طریف سبکرى خادم، اسحاق بن شروین سبکرى و دیگر سران سپاه که از دربار خلافت‏ به مقابله او رفته بودند جنگید و آنها را شکست داد، بعضى را به قتل رساند، و جنى صفوانى و دیگران را اسیر گرفت و این واقعه روز یکشنبه دوازده روز مانده از ذى قعده همین سال بود. پس از آن همه اموال و زن و کودک را از کوفه به احسا برد، و شهر را به دست اسماعیل بن یوسف بن محمد بن یوسف معروف به اخیضر صاحب الیمامه بن- ابراهیم بن موسى بن عبد الله بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب سپرد.^[۳۸۴]
ابوطاهر از مکه به عزم جنگ با مقتدر به بغداد آمد، و با پانصد سوار در کنار نهر ملک نزول کردند. مقتدر ابى ساج را که یکى از اعیان امرا بود با سى هزار مرد به جنگ او فرستاد. ابى ساج دشمن را خوار پنداشت، و پیش از جنگ به مقتدر نوشت که ابى سعید را می گیرم و به خدمت تو می فرستم! مقتدر در او جواب نوشت که جسر را قطع کن، تا ابوطاهر توانایی عبور نداشته باشد. ابى ساج به این سخن توجه نکرد، و پیکی برای ابو طاهر فرستاد که، «میان من و تو صحبت قدیم است تو را طاقت مقاومت من نیست یا به اطاعت من درآى یا سر خود گیر تا به سلامت بمانى». ابو سعید از قاصد پرسید؟ نیروهای ابی ساج چند نفرند. گفت سی هزار، ابو طاهر گفت واللّه سى نفر نیستند. پس از آن به یکی از یاران خود ی گفت تا سر خود را برید، و دیگرى را حکم کرد تا خود را در آب غرق نمود و یکى خود را از بلندى به شیب افکند. سپس به آن پیک گفت هر کسی دارای چنین لشکری باشد، هیچ وقت از تعداد زیاد نیروهای دشمن نمی ترسد. سپس گفت به تو امان می دهم امّا ابى ساج را به زنجیر می بندم و به تو می نمایم. ابوطاهر همان شب بر ابى ساج شبیخون زد، و تعدادی از نیروهای او را به قتل رساند، و بعضى را منهزم گردانید، سپس ابى ساج را اسیر کرد، و با سگان به زنجیر بست.^[۳۸۵] مسعودی این واقع را در روز دوشنبه نهم شوال سال ۳۱۵ ه. ق می داند. بعد از اسارت ابوالساج ابو طاهر بهترین پزشکان را براى معالجه او برگزید. خبر این شکست به على بن عیسى و مقتدر خلیفه رسید، آنها بسیار نگران شدند، خود را آماده جنگ نمودند. ولى توفیق نیافتند و هربار از قرامطه شکست خوردند. بعد ار شکست یوسف در بغداد شایعات بسیار شد. ابو طاهر به انبار رفت و لشکرى از بغداد بیرون آمد تا از شهر دفاع کند. این لشکر به سردارى مونس المظفر و هارون بن غریب الخال بود. نخست به هم در آویختند، سپس از یک دیگر جدا شدند و مونس به بغداد بازگشت، و ابو طاهر به رحبه رفت و در آنجا کشتار و تاراج نمود. و هر بار نیروهایی را به سوئى مى‏فرستاد، و بلاد جزیره را درنوردید. آنگاه به هیت و کوفه رفت، و سپس به رقه حمله نمود، که مردم رقه مقاومت کردند. ابو طاهر بر اعراب جزیره باج نهاد، که مى‏بایست آن را به هجر ببرند. جماعتى از بنى سلیم بن منصور و بنى عامر بن- صعصمه به فرمان او در آمدند. هارون بن غریب الخال به جنگ او بیرون آمد، و ابو طاهر راه بیابان در پیش گرفت، که هارون به تعدادی از آنها دست یافت. هارون آنها را به قتل رساند و به بغداد باز گشت.^[۳۸۶] شرح این جنگ و گریز ها به صورت مفصل در کتاب التنبیه و الأشراف در صفحات ۳۷۰-۳۷۳ آمده است و در اینجا برای جلوگیری از اطناب کلام از آن می پرهیزیم. آنچه مسلم است یاران ابو طاهر بسیار با ایمان و صمیمى بودند، یکى از تجّار به على بن عیسى خبر داد که مردى شیرازى را مى‏شناسم که با قرمطیان رابطه دارد. پس از آنکه به دستور وزیر شیرازى را حاضر کردند، در حضور قاضى و سرهنگان با او به گفتگو پرداختند، اما او هیچ اطلاعی راجع به قرامطه به آنها نداد. بنابراین وزیر دستور شکنجه و زندانی کردن او را داد و سرانجام پس از هشت روز بر اثر امتناع از شراب و طعام درگذشت.^[۳۸۷]
در سال ۳۱۷ ه. ق^[۳۸۸] ابو طاهر^[۳۸۹] به مکّه حمله نمود و مردم آنجا و حاجیان را از زن و مرد قتل‏عام کرد، این در حالى بود که، به کعبه پناه برده بودند. چاه زمزم را از ایشان انباشت و زمین مسجد را به اجسادشان مفروش ساخت و در کوچه‏هاى مکّه و کوه‏هاى اطراف، در حدود سى هزار تن از مردم خراسان و مغرب را به قتل رساند. همین قدر از زنان و پسران به اسارت برد. همه آنچه را که در مکّه بود، از زیورها و جواهر و گنج‏ها غارت نمود، همچنین حجر الاسود را با خود برد.^[۳۹۰] این سنگ مدّت ۲۰ سال دور از کعبه ماند،(چنانچه قبلاً نیز گفتیم باید این مدت را ۲۲ سال دانست) تا آنکه به امر منصور خلیفه فاطمى به موضع نخستین بازگردانده شد.^[۳۹۱] اقامت آنها در مکه هشت روز بود که صبح وارد و شب خارج می شدند، و کشتار و غارت می کردند. در روز شنبه همین ماه از مکه حرکت کرد، که پیادگان هذیل بن- مدرکه بن الیاس بن مضر در تنگه‏ها و دره‏ها و کوهها متعرض او شدند، و با تیر و خنجر به سختی با او نبرد نمودند، و مانع حرکت او شدند. یاران ابو طاهر راه گم کردند و سه روز میان کوهها و دره‏ها سرگردان بودند، تعداد بسیاری از زنان و مردان اسیر رهائى یافتند، و مردم هذیل هزارها شتر و بار از آنها گرفتند. بنه ابو طاهر در حدود صد هزار شتر بود که اقسام مال و کالا بار داشت. عاقبت یک غلام سیاه از بندگان هذیل به نام زیاد که به او پناه برده بود، راهى را به او نشان داد، او نیز از تنگه‏ها گذشت، و به دیار خود بازگشت‏.^[۳۹۲] « ابن جرّار می گوید یکى از اصحاب ابو طاهر سوار بر اسب خود وارد خانه خدا شد و به مردمى که آنجا بودند ندا داد که اى خران! شما این خانه سنگى را سجده‏ مى‏کنید و گرد آن مى‏چرخید، بر دیوارهایش روى مى‏سایید … براى محو این خرافات جز این شمشیر باقى نمانده است.^[۳۹۳] بعد از مرگ ابو طاهر تغییر مهمّى رخ نداد، جز آنکه فرزندانش به جاى ایجاد جنگهاى خارجى به اصلاح امور داخلى پرداختند. ابو طاهر کعبه را ویران کرد تا به قول خود، بناى کفر و پرستش سنگها را براندازد.^[۳۹۴] ناصر خسرو قبادیانی می گوید: « ابوطاهر در سال ۳۲۲ ه .ق به توج و سینیز تاخته است، اما متقلد شهر کشتی های او را سوختند و گروهی را اسیر کرده، و به بغداد فرستاده و در در سالهای ۳۲۳ و ۳۲۵ قمری نیز ابوطاهر را بر کاروانیان حج و کوفه دستبرد بوده است، و در سال ۳۲۸ ه. ق پنجاه هزار دینار از خلیفه الراضی بالله گرفته، که متعرض حجاج نشود و در سال ۳۳۲ ه. ق به مرض آبله درگذشت».^[۳۹۵]

زکرى خراسانى:

با دقت در دو روایت فوق معلوم می‌شود که در مقابل حق زوجه که همان نفقه و تأمین هزینه زندگی است، حق زوج وجوب اطاعت زوجه می‌باشد که تمکین یکی از مصادیق آن است. البته این رأی به طور کلی نظر مشهور را رد نمی‌کند، بلکه در مبنای اول، فقها یکی از مصادیق اطاعت زن را ملاک قرار داده‌اند و بدین سبب، در فروعات مسئله با مشکل مواجه شده‌اند که در ادامه مقاله (آثار حقوقی مبانی نفقه) مورد بررسی قرار می‌گیرد.
از این رو صاحب جواهر پس از رد اشتراط تمکین، «حق الطاعه» را به عنوان شرط وجوب نفقه می‌پذیرد و می‌فرماید: قول موجه، اشتراط «حق الطاعه» در مسئله است و عدم اطاعت که همان نشوز است، موجب سقوط نفقه خواهد شد.^[۳۴]
در ادامه ایشان می‌فرماید: «نهایت چیزی که از روایات اطاعت و حقوق زوج استفاده می‌شود این است که در صورت فقدان اطاعت ـ که به وسیله نشوز زن و تقصیر او در ادای حق زوج حاصل می‌شود ـ نفقه زوجه ساقط خواهد شد.^[۳۵] پس نشوز موجب فقدان شرط (وجوب اطاعت) می‌شود و در صورت فقدان شرط، مشروط (وجوب نفقه) نیز منتفی خواهد شد و این غیر از مبنای دوم است که تنها عقد را موجب نفقه و نشوز را مانع از وجوب نفقه می‌دانست.^[۳۶] زیرا در جایی که عقد واقع شود، اما زن عملاً ریاست شوهر را در زندگی خود نداشته باشد زن حق نفقه نخواهد داشت.
یکی از فقهای معاصر معتقد است: «تمام ادله‌ای که در باب حقوق زوج بر زوجه و حقوق زوجه بر زوج وارد شده، انصراف به موردی دارد که زوجه داخل در فراش و (سرپرستی) شوهر شده و تحت اختیار و (ریاست) و زوجه‌ای که د خانه پدرش است را شامل نمی‌شود.^[۳۷] به همین جهت وجوب نفقه در طلاق رجعی نیز به عهده زوج می‌باشد؛ زیرا در حالت عدم قصد رجوع، نفقه باقی است در حالی که تمکین وجود ندارد. همچنین علت عدم وجوب نفقه در عقد منقطع هم به دلیل فقدان ریاست شوهر می‌باشد. همچنان که به نظر می‌رسد عدم وجوب انفاق در دوران عقد نیز به سبب عدم وجود ریاست در این دوران است.
صاحب جواهر ضمن اقرار به اختلاف برخی مصادیق بین حق الطاعه (عدم گذرد و از ی می‌ نشوز) و تمکین (همانند زوجه صغیره یا زوجه‌ دارای مرض قرن در حالی که از مصادیق اطاعت زن از شوهر است، اما از مصداق تمکین نیست. به طور مسامحه، جهت مصداقی بین این که تمکین شرط باشد، یا نشوز مانع باشد فرقی قائل نیستند.^[۳۸]
این نظر صحیح نیست و حقوقدانان نیز اعم بودن اطاعت نسبت به تمکین را واضح می‌دانند و اظهار می‌دارند: «مفهوم مقابل نشوز، صرف تمکین نیست، بلکه مفهومی اعم از آن است و زن غیر ناشزه علاوه‌بر تمکین در مقابل استمتاعات، باید مطیع تام و تمام زوج نیز باشد و بدون اجازه وی حتی برای عیادت والدین خویش هم از خانه خارج نگردد.^[۳۹] همچنین در جامع المقاصد آمده: نشوز در جایی است که حوزه ریاست شوهر باشد.^[۴۰] در ایضاح الفوائد بیان شده: نشوز منع از تمکین و خروج بدون اذن زن از منزل شوهر است.^[۴۱]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اگر مصادیق این دو یکی هم باشد، اما از لحاظ آثار مترتب بر این عناوین تفاوت‌هایی است که در ادامه مقاله مورد بحث قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است که اطاعت زن از شوهر در جایی است که زن منع شرعی یا قانونی نداشته باشد. چنانچه شرعاً یا قانوناً نتواند از شوهر اطاعت کند، از مصادیق نشوز و نافرمانی نخواهد بود، و به طور موضوعی از مصداق اطاعت خارج می‌شود، «لا طاعه لمخلوق فی معصیه الله».^[۴۲]
مبنای حقوقی نفقه
در ماده ۱۱۰۶ ق.م. تکلیف نفقه و تأمین هزینه خانواده بر عهده شوهر نهاده شده است. اما این که مبنا یا سبب چنین تکلیفی چیست و با کدام یک از سه مبنای مطرح شده در فقه امامیه منطبق است حکم صریحی در قانون وجود ندارد. بدین علت برخی از نویسندگان حقوق مدنی بر مبحث نفقه این بحث را مطرح نکرده‌اند. اما برخی از اساتید حقوق از مجموع مواد قانونی مربوط به حقوق مدنی به طور تلویحی مبنای دوم (رابطه عقد با نفقه) را استنباط نموده و معتقدند:
«قانون مدنی در این باب حکم صریحی ندارد و در فقه نیز اتفاق نظر نیست ولی از لحن مواد ۱۱۰۲ ق.م. به بعد بر می‌آید که قانونگذار تمکین را شرط استحقاق زن نمی‌داند و نشوز را مانع آن می‌شمارد. زیرا به موجب این ماده همین که نکاح به طور صحت واقع شود، رابطه زوجیت بین طرفین محقق می‌شود و حقوق و تکلیف زوجین در مقابل یکدیگر برقرار می‌شود. یکی از این تکالی، الزام مرد به دادن نفقه است. جز این که مطابق ماده ۱۱۰۸ ق.م. نشوز زن این الزام را از بین نمی‌برد.^[۴۳] و در تأیید آن به مفاد بخشی از رأی پرونده شماره ۱/۳۹ شعبه ۲۷ دادگاه شهرستان تهران در این باره توجه می‌دهد: «نظر به این که به موجب عقدنامه رسمی شماره ۴۰۵۱ وجود رابطه زوجیت بین خواهان و خوانده از تاریخ ۱۸/۸/۱۳۳۴ به بعد محرز است، بنابراین خوانده به موجب ماده ۱۱۰۶ ق.م. موظف به پرداخت نفقه خواهان می‌باشد …» (همان). در این رأی تمکین، شرط استحقاق زن نسبت به نفقه دانسته نشده است و به همین جهت نیز دادگاه نیازی به اثبات آن احساس نکرده است.
حقوقدان دیگر با استناد به ماده ۱۱۰۶ ق.م. اظهار می‌دارد: زن در اثر عقد مستحق نفقه می‌شود و نشوز مانع استحقاق نفقه است و چنان چه زن با ارائه قباله ازدواج تقاضای نفقه نماید، شوهر ملزم به پرداخت می‌باشد مگر این که نشوز زن را اثبات نماید.^[۴۴] احتمال در تفسیر دیگر در این زمینه وجود دارد:
تفسیر اول: چون قانون مدنی در این مورد سکوت کرده یا دارای ابهام و اجمال است؛ از این رو مطابق اصل ۱۶۷ قانون اساسی باید به منابع و فتاوی معتبر رجوع نمود. چنانچه فتوای معتبر همان فتوای مشهور باشد مطابق فتوای مشهور فقهای امامیه، نفقه مشروط به وجوب تمکین است، لذا باید مبنای اول ملاک عمل قرار گیرد. از ظاهر کلام بعضی حقوقدانان استفاده می‌شود که این نظر را قبول دارند؛ زیرا پس از عقد تمکین را دومین شرط وجوب نفقه می‌دانند.^[۴۵]
تفسیر دوم: برخی نویسندگان حقوق مدنی با تفسیری عام از تمکین آن را همان اظهار اطاعت زوجه نسبت به زوج دانسته و معتقدند ترتیب قانون مدنی از این که ابتدا در ماده ۱۱۰۵ ق.م. ریاست شوهر را اثبات نموده و سپس بلافاصله در ماده ۱۱۰۶ ق.م. نفقه را برای زن اثبات نموده است تداعی کننده همان استدلالی است که در آیات و روایات بیان شد و ریاست شوهر و الزام نفقه را به عنوان دو تعهد متقابل معرفی نمایند.^[۴۶] لذا برخی از نویسدگان حقوق مدنی الزام به قانون انفاق را از توابع حکم ریاست شوهر بر خانواده دانسته و معتقدند:
«زن و شوهر باید در اداره خانواده یکدیگر را یاری کنند، ولی چون ریاست این گروه را مرد عهده‌دار است، قانونگذار او را موظف به تأمین معاش خانواده می‌داند». این نویسنده در ادامه می‌فرماید: دشوار است که حق ریاست شوهر و الزام وی به پرداخت نفقه را دو تعهد متقابل در عقود معاوضی باشد، بلکه قطع نفقه فقط کیفر زن ناشزه است.^[۴۷] در جواب می‌توان مدعی شد اگر این رابطه معوض نباشد چگونه نفقه گذشته زن به عنوان دین در ذمه شوهر مستقر می‌شود. یا در ماده ۱۰۸۵ ق.م. درباره دریافت مهر به زن حق حبس اعطا شده است. همچنین ماده ۱۱۰۸ ق.م. نشوز را مانع استحقاق زن نسبت به نفقه می‌داند اما این عدم استحقاق نفقه به عنوان مجازات زن ناشزه شمرده نمی‌شود و مهمتر از همه این که اگر از قبیل تعهدات معاوضی نباشد و صرفاً یک تکلیف باشد باید همانند نفقه اقارب قابلیت تهاتر نداشته باشد در حالی که این امر در نفقه زوجه وجود دارد.
آثار حقوقی مبانی نفقه
باید توجه داشت که اختلاف مبانی یاد شده از جهت عملی و نظری دارای آثار حقوقی متفاوتی می‌باشد که در ذیل به مواردی از آنها اشاره خواهد شد.
الف: اثبات تمکین از طرف زوجه
اگر زن نفقه را مطالبه نماید از جهت بار اثباتی قضیه که چه کسی مدعی یا مدعی‌علیه است مطابق مبانی مختلف احکام متفاوتی خواهد داشت. مطابق مبنای اول (رابطه تمکین با نفقه) زن گذشته از رابطه زوجیت باید تمکین خود را نیز اثبات نماید.^[۴۸] اثبات چنین امری برای زن بسیار مشکل خواهد بود. البته بعضی از فقها معتقدند در جایی که سابقه تمکین وجود داشته باشد، اصل تحقق تمکین است و مدعی نشوز باید بینه بیاورد.^[۴۹]
ب: اثبات نشوز زوجه از طرف زوج
مطابق مبنای دوم (رابطه عقد با نفقه) به مجرد عقد نفقه بر شوهر واجب می‌شود چنانچه مرد مدعی نشوز زن باشد باید به عنوان مدعی آن را اثبات نماید. اما مطابق مبنای سوم (رابطه نفقه با ریاست شوهر) ریاست زوج یکی از قواعد و آثار حاکم بر نکاح در عقد دائم می‌باشد که به محض انعقاد نکاح این آثار بار می‌شود و زن ریاست شوهر را پذیرفته و با ورود به منزل شوهر به طور عملی در مواردی که قانوناً باید از شوهر اطاعت نماید، خود را مطیع شوهر قرار داده است. به این ترتیب نفقه بر شوهر واجب می‌شود مگر این که شوهر زن را در عدم اطاعت وی اثبات کند. پس شوهر باید برای نشوز زن دلیل اقامه کند. بر این اساس یکی از فقهای معاصر با عنایت به انصراف ادله حقوق زوجین به زوجه‌ای که داخل در سرپرستی شوهر شده می‌نویسد: اگر شوهر مدعی عدم تحقق عنوان انصرافی شود یعنی ادعا کند که هنوز زوجه داخل در حباله و سرپرستی او نشده است. اصل موافق با شوهر است و زوجه باید بینه بیاورد و اگر به تحقق عنوان انصرافی اتفاق دارند و اختلاف در نشوز باشد اصل موافق با زوجه است و شوهر باید بینه بیاورد.^[۵۰]
فلسفه وجوب نفقه :
نکته ای که حائز اهمیت است این که درست است که اسلام خرج و مخارج زن را برعهده مرد نهاده است ؛ اما در قبال آن ،مرد نباید این دید و عقیده را داشته باشد که با دادن خرج نفقه زمینه ای برای استعمار و زورگویی به همسر خویش را دارد را به انجام امور و فعالیت های کارهایی که در حیطه وظایف زن نیست وادار کند .
البته در جامعه امروزی این امر حالت تقابل به خود گرفته است همانگونه که مرد براساس شانیت زن برایش نفقه و مخارج زندگیش را فراهم می نماید زن نیز براساس حیثیت و شانیت مرد به امور زندگی می پردازد ^[۵۱].
فلسفه اصلی و حقیقی متوجه خلقت زن و مرد و همچنین توانایی، آن دو و وظایف و تکالیفی که هر کدام بر اساس جایگاه و نقش آفرینی آنها در نظام خانواده می‌باشد بدون شک نفقه از جمله نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد در نظام دینی زن و مرد با توجه به استعدادها و ناتوانی‌های نامشابهی که دارند قانون خلقت که متفاوت است قانون تشریع هم متفاوت و منطبق با آن است. نظام تکوین و نظام تشریع و انطباق آن دو در احکام دینی و شرعی به خوبی رعایت شده است. اگر اسلام به مرد حق می‌داد که زن را در خدمت خودش بگمارد و آن را به استخدام خودش درآورد به گونه‌ای که دست رنج آن را صاحب شود، ملتزم نفقه معنای دیگری می‌یافت زیرا روشن است که اگر انسان، حیوان یا انسان دیگری را به خدمت خود بگمارد ضرورتاً باید مخارج آن را می‌پرداخت در حالی که اسلام هیچ گاه چنین حقی را برای مرد قائل نیست و زن می‌تواند به تحصیل مال و ثروت مشروع بپردازد و از طرف دیگر مرد را موظف کرده که بودجه خانواده را تأمین کند و برای زن مسکن، پوشاک، اثاث البیت و … تهیه کند. این نشان می‌دهد که نه تنها نگاه برخی به زن در خصوص بردگی او غلط است بلکه در اسلام اداره زندگی را به عهده مرد گذاشته و از طرف دیگر به زن حق تحصیل ثروت هم داده است.
دلایل وجوب نفقه
۱-قرآن :
در قرآن کریم, آیات متعددى در این زمینه نازل شده; از جمله این آیات است:
والوالدان یُرضعن اولادهنَّ حولین کاملَین لِمَن ارادَ أن یُتمَّ الرَّضاعه وعلى المولود له رزقهنَّ وکسوتُهُنَّ بالمعروف^[۵۲]
و مادران, دو سال کامل فرزندان خود را شیر دهند; آن کسى که مى خواهد فرزند را شیر تمام دهد. و به عهده صاحب فرزند [پدر] است که خوراک و پوشاک مادر را به حدّ متعارف و پسندیده بدهد.
لِینفق ذو سعه مِن سعته و مَن قُدر علیه رزقه فلینفق مما آتیه الله لایُکلّفُ اللهُ نفساً إلاّ ما اتیها, سیجعل الله بعد عسر یسراً^[۵۳]
باید مرد دارا به اندازه وسعت و توانایى خود, نفقه زن شیرده را بدهد و آن که رزق و روزى او تنگ است از آنچه خدا به او داده انفاق کند که خدا هیچ کس را جز به مقدار آنچه توانایى داده, تکلیف نمى کند. و خدا به زودى بعد از هر سختى آسانى قرار مى دهد.
الرجال قوّامون على النساء بما فضّل الله بعضهم على بعض و بما انفقوا مِن اموالهم^[۵۴]
مردان عهده دار و سرپرست زنان هستند به آن دلیل که خداوند بعضى را بر بعضى برترى داده و به دلیل آن که مردان از مال خود به زنان نفقه مى دهند.
در این آیه به سرپرستی و قیومیت مرد اشاره شد به خاطر نفقه که به زن می پردازد و از جمله بما انفقوا مهریه و نفقه ای همواره که مردان به زنانشان می پردازند ثابت می شود^[۵۵] .
روایات بسیارى نیز از معصومان(ع) درباره وجوب نفقه زن وارد شده است که براى نمونه, یک روایت ذکر مى شود. شیخ صدوق(ره) در خصال با سند خود از حریز نقل مى کند که به امام صادق(ع) عرض کردم:
مَن الّذى اجبَرُ علیه وتلزمُنى نفقتُهُ؟آن کسى که مجبور بدان مى شوم و نفقه او بر من لازم مى شود, کیست;
حضرت فرمود:
الوالدان والولد والزّوجه
والدین (پدر و مادر), فرزند و همسر
در میان فقهاى شیعه نیز وجوب نفقه زن, امرى اجماعى و متفق علیه به شمار مى رود بلکه این امر به گفته مؤلف جواهرالکلام در بین امت اسلامى اجماعى است.
همچنین در قرآن به بیان این که نفقه از سوی مرد واجب می شود به چشم می خورد
۲-روایات :
احادیث فراوانی در خصوص وجوب نفقه از سوی مرد وارد شده است از جمله ابوداوود از معاویه التشرعی روایت می کند که نزد پیغمبر (ص) رفتم و گفتم : درباره زنان چه می گویید :
گفت : « اطمعو هن مما تاکلون و اکسوهن مما تکتون ولا تصربوهن و لا تتبحوهن …
از آنچه می خورید به آنها هم بدهید و مطابق پوشش خود زنهایتان را بپوشانید آنان را نزنید و آنها را تنبیه مکنید یا در روایتی دیگر پیامبر (ص) می فرماید : نفقه الرجل علی اهله صدقه . هزینه کردن مرد برای اداره ی خانه و خانواده اش صدقه دارد^[۵۶] »

۱)اثر میدان الکتریکی و ولتاژ
ولتاژ می ­تواند به عنوان ضروری­ترین پارامتر در الکتروریسی اطلاق شود، زیرا سبب ایجاد جت شده و نیز باعث ایجاد ناپایداری­هایی که جت را کشش می­ دهند، می­ شود. ولتاژ، متوسط شدت میدان الکتریکی در فاصله بین نازل و جمع کننده را مشخص می­ کند. اثر پارامترهای میدان الکتریکی بر روی فرایند الکتروریسی و تشکیل الیاف، متنوع است. در مورد تأثیر افزایش ولتاژ بر روی تغییر قطر الیاف تولیدی نتایج متفاوتی در مطالعات محققان ذکر شده است. به عبارت دیگر افزایش ولتاژ و در نتیجه افزایش میدان الکتریکی، در برخی موارد قطر لیف را کاهش و در موارد دیگر افزایش داده است. کاهش قطر لیف که در نتیجه ولتاژ بالا یا میدان الکتریکی بالا است را می­توان این­گونه توضیح داد که ولتاژ بالاتر، نیروهای الکترواستاتیک بیشتری را به جت القا می­ کند و نیروهای دافع بزرگ­تر تمایل به تشکیل الیاف ظریف­تر دارند. افزایش قطر نیز می ­تواند به آسانی توضیح داده شود، زیرا میدان الکتریکی بزرگ­تر می ­تواند سبب جریان جرمی بیشتری شود که منتهی به تولید الیاف کلفت­تر می­گردد [۲۶،۲۴].
یکی از جدی­ترین مشکلات در کاربردهای الکتروریسی ایجاد دانه تسبیحی‌ها بر روی الیاف است. تشکیل دانه تسبیحی‌ها کارایی محصولات را نامطلوب می­ کند. به طور کلی در ولتاژ بالا تمایل بیشتری به تشکیل دانه تسبیحی‌ها وجود دارد [۲۵،۲۳]. تشکیل دانه تسبیحی‌ها به شدت میدان الکتریکی وابسته است. Kadomae و همکارانش بر روی رابطه بین بارهای الکتریکی بر روی نوک نمونه خارج شده از نازل و تشکیل دانه تسبیحی‌ها، متمرکز شده ­اند. آن­ها به بررسی تشکیل دانه تسبیحی‌ها در الکتروریسی با تغییر در شدت میدان الکتریکی، به وسیله تغییر ولتاژ و TCD پرداخته و اعلام نموده ­اند که تشکیل دانه تسبیحی‌ها به وسیله جریان الکتریکی بالاتر شدت می­یابد [۲۳].
میدان الکتریکی و عوامل مؤثر در آن یعنی ولتاژ و فاصله، مهم‌ترین پارامترهایی هستند که میزان تولید را مشخص می­ کنند. شدیدترین میدان الکتریکی و بنابراین بیشترین ولتاژ و کوتاه­ترین فاصله بیشترین میزان تولید را می­دهد، که به طور عمده مربوط می­ شود به افزایش جریان الکتریکی و فشار الکترواستاتیکی که باعث بیرون کشیدن میزان مایع بیشتری از نازل می­گردد [۲۶].

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در حالی که به طور معمول ولتاژ ورودی DC برای الکتروریسی به کار می­رود، اما ممکن است برای الکتروریسی از پتانسیل AC نیز استفاده شود. در شروع حرکت محلول شتابدار، کشیدن و ناپایداری خمشی به دلیل بارهای الکتریکی موجود در محلول است. باردار کردن محلول بسیار سریع است و شروع جریان شتابدار محلول قبل از تغییر تناوب ولتاژ در یک ورودی AC اتفاق می­افتد. وقتی جریان شتابدار محلول به سمت صفحه جمع کننده حرکت می­ کند، قطعه­های منظمی از جریان محلول شامل بارهای مثبت یا منفی روی آن خواهند بود. چون ناپایداری خمشی در نتیجه نیروهای کولمبی دافع در جت محلول است، قطعه­های منظم در جریان شتابدار محلول با ولتاژ مثبت یا ولتاژ منفی نیروهای دافعه را کاهش داده و در نتیجه ناپایداری خمشی جت کاهش می­یابد. چون ناپایداری خمشی کمتر و کشیدگی کمتر در جریان شتابدار محلول وجود دارد، الیاف بدست آمده دارای قطر بیشتری نسبت به الیافی که با ولتاژ ورودی برابر اما از نوع DC تشکیل می­شوند، می­باشند. مزیت دیگر ولتاژ ورودی AC این است که تمایل کمتری برای انباشتگی بارهای الکتریکی مشابه روی لیف بعد از ته­نشینی وجود دارد. بنابراین، یک لایه ضخیم­تر از الیاف الکتروریسی شده، مخصوصاً وقتی صفحه جمع­آوری عایق مورد استفاده قرار می­گیرد، می ­تواند جمع شود [۲۳].
۱-۵-۲-۲-نرخ تغذیه
سرعت خروج مایع از سرنگ یک پارامتر مهم فرایند است که بر سرعت جت اثر می­ گذارد. همچنین ساختار مورفولوژیکی الیاف با تغییر نرخ تغذیه به وضوح تغییر می­ کند [۲۴]. نرخ تغذیه، مقدار محلول مورد استفاده برای الکتروریسی را تعیین می­ کند. اگر هدف داشتن یک مخروط تیلور پایدار باشد، با ولتاژی ثابت، نرخ تغذیه متناسبی وجود دارد [۲۳]. نرخ تغذیه کم زمان کافی را به حلّال برای تبخیر شدن می­دهد. وقتی نرخ تغذیه افزایش می­یابد افزایش متقابلی در قطر لیف و نیز ابعاد اندازه دانه تسبیحی‌ها، بطوری­که در شکل ۱-۱۰ نشان داده شده، به وجود می ­آید. این امر بدیهی به نظر می­رسد، چرا که اولاً حجم بزرگ­تری از محلول از نوک سوزن بیرون کشیده می­ شود، ثانیاً زمان خشک شدن مناسب برای الیاف از ابتدای حرکت تا رسیدن به جمع کننده وجود ندارد [۳۶،۳۵].
شکل ۱-۱۰- افزایش اندازه دانه تسبیحی‌ها در الیاف پلی­کاپریلونیتریل با افزایش نرخ تغذیه در [A] ml/hr 0.5و [B] ml/hr 2[4].
۱-۵-۲-۳-تأثیر جمع کننده
طبیعت جمع کننده‌ها همان­قدر که بر روی مورفولوژی الیاف تأثیرگذار است بر روی جمع شدن الیاف نیز اثر می­ گذارد. به عنوان مثال الیاف جمع شده بر روی کاغذ، سطحی صاف، اندازه­ های بسیار یکنواخت و عیوب بسیار کمی دارند. الیاف جمع شده بر روی آب، اندازه­ های مختلف دارند و به طور متراکم­تری جمع­آوری می­شوند. همچنین، سوراخ­های درون غشای ایجاد شده بر روی ورق آلومینیومی و کاغذ از لحاظ اتصال به یکدیگر در سطح وب، از غشای ایجاد شده بر روی آب بهتر است.
جمع کننده‌های رسانای الکتریکی مانند ورق­های آلومینیومی و آب تمایل به ایجاد لایه­ای محکم با ساختار غشایی ضخیم دارند، در حالی که با یک جمع کننده غیر رسانا مانند کاغذ، یک شبکه­ ای از الیاف با ساختار شل­تر ایجاد می­ شود [۳۷].
الیافی که روی جمع کننده نارسانا جمع می­شوند معمولاً تجمع کمتری در مقایسه با الیافی که روی سطح رسانا جمع می­شوند دارند. این امر به دلیل نیروهای دافع ناشی از بارهای الکتریکی جمع شده بر روی صفحه جمع کننده است. در صفحه جمع کننده رسانا، بارهای الکتریکی از روی الیاف پراکنده می­شوند. بنابراین اجازه داده می­ شود تا الیاف بیشتری به صفحه جمع کننده جذب شوند و در نتیجه الیاف می­توانند نزدیک بهم قرار گیرند [۲۳،۳۷].
۱-۵-۲-۴- فاصله نازل از جمع کننده
فاصله بین نازل و جمع کننده عامل دیگری است که برای کنترل قطر و مورفولوژی الیاف در الکتروریسی بررسی شده است، و مشخص شده که یک فاصله مناسب نیاز است تا به الیاف فرصت کافی داده شود که پیش از آن که به صفحه جمع کننده برسند، خشک شوند [۲۴].
بسته به خواص محلول، تغییرات فاصله در برخی موارد می ­تواند روی مورفولوژی لیف تأثیر داشته باشد و در موارد دیگر اثری نداشته باشد. نتایج گزارش شده برای این موارد مختلف و بعضاً متفاوت است.
در بعضی موارد، تغییر فاصله اثر مشخصی روی قطر لیف نداشته است [۲۳]. در برخی از منابع مطرح شده که هم فاصله خیلی کم و هم فاصله خیلی زیاد سبب افزایش دانه تسبیحی­ها می­ شود [۲۴]. در موارد دیگری بیان شده که تنها با کاهش فاصله، دانه تسبیحی‌ها تمایل به رشد بیشتر دارند [۲۷،۲۳].
ناپایداری خمشی جت سبب نازک­تر شدن الیاف تولیدی می­گردد. در فاصله کم، زمان کافی برای افزایش این ناپایداری وجود ندارد. بنابراین رشد دانه تسبیحی‌ها در اثر کاهش TCD، احتمالاً به دلیل نبود زمان کافی برای پرواز جت است [۲۷].در حالی که دلیل دیگر این­گونه بیان می­ شود که رشد دانه تسبیحی­ها می ­تواند در نتیجه افزایش نیروی میدان الکتریکی بین سوزن و جمع کننده باشد. به هر حال اگر فاصله به قدری باشد که شدت میدان در مقدار بهینه باشد، دانه­تسبیحی­های کمتری تشکیل می­شوند، چرا که میدان الکترواستاتیکی نیروی کشش کافی برای جریان مهیا می­ کند [۲۳]. یکی از جنبه­ های مهم فیزیکی در الکتروریسی که باید به آن توجه شود، خشک شدن نانوالیاف از حلّالی است که پلیمر را در آن حل کرده ­اند [۲۴]. فاصله بزرگ­تر می ­تواند تبخیر حلّال را تسهیل کند، که منجر به ایجاد الیاف نازک­تر می­گردد، اما تبخیر به عوامل دیگری که شامل رطوبت نسبی و فراریت حلّال می­ شود، نیز بستگی دارد [۲۶]. همچنین در فاصله بیشتر محلول پلیمری زمان بیشتری برای کشیده شدن دارد. با وجود این مواردی وجود دارد که در فاصله بیشتر قطر لیف افزایش می­یابد. این عمل در اثر کاهش نیروی میدان الکترواستاتیکی و در نتیجه کمتر کشیده شدن الیاف است [۲۳].
۱-۵-۲-۵-اثرات قطبیت بر الکتروریسی
هنگامی­که مایع پلیمری در نازل بار مثبت پیدا می­ کند، صفحه جمع کننده بار منفی پیدا می­ کند. این روش باردار شدن، باردار شدن معکوس نامیده می­ شود. اصولاً محققان دستگاه الکتروریسی خود را بر این اساس که حلّال پلیمر به طور مستقیم باردار شود، می­سازند. به هر حال، هنگامی­که باردار شدن حلّال به طور غیرمستقیم باشد، تفاوت­های زیادی در فرایند و پارامترهای تولید خواهد داشت.
تغییر قطبیت عامل بسیار مهمی در فرایند الکتروریسی مذاب است. بسیاری از مطالعات الکتروریسی مذاب معمولاً بر اساس باردار شدن مثبت جمع کننده است. این امر به خاطر استفاده از نازل­های معمولی است. در این مورد، باردار شدن مذاب پلیمر سبب آسیب دیدن نازل خواهد شد.
Lyons در پایان نامه دکترای خود بیان نموده که به وسیله تغییر قطب­ها، راندمان تولید مشابهی می­توان بدست آورد، بدون آن که به نازل­ها آسیبی برسد و اگر نوک نازل به زمین متصل شود و صفحه جمع کننده بار مثبت پیدا کند، میدان الکتریکی با شدت یکسان ایجاد خواهد شد [۳۸]. اما در مطالعاتی که توسط Kilic و همکارانش بر روی تأثیر قطبیت در فرایند الکتروریسی انجام شده برای مشاهده اثرات ناشی از تغییر قطب­ها بر روی فرایند، دو دستگاه الکتروریسی یکی با قطب­های مستقیم و دیگری با قطب­های معکوس نصب شده است. در نتایج آزمایشات آن­ها، تفاوت آشکاری بین متوسط زمان تولید در نصب­های (باردار شدن‌های) مستقیم و معکوس مشاهده شده است. زمان الکتروریسی مقدار ml 1/0 از محلول PVA در نصب معکوس، ۶/۱ برابر بیشتر از نصب مستقیم است. به عبارت دیگر، قابلیت تولید نانوالیاف در نصب مستقیم که وضعیت متداول الکتروریسی است به طور قابل ملاحظه­ای بیشتر از قابلیت تولید در دستگاه با قطب­های عکس است. همچنین برای قطبیت مستقیم، محدوده وسیعی از میدان­های الکتریکی از ۸۳/۱ تا kV/cm83/2 برای انجام الکتروریسی و تولید نانوالیاف وجود دارد [۲۵].
۱-۵-۳-عوامل محیطی
به غیر از پارامترهای محلول و فرایند، پارامترهای دیگری نیز وجود دارد که بر فرایند الکتروریسی تأثیر می­ گذارد. این پارامترها، عوامل محیطی شامل رطوبت، دما و غیره می­باشد.
اثر محیط اطراف جت الکتروریسی، زمینه­ای است که تاکنون به طور ضعیف مورد بررسی قرار گرفته است. هرگونه اثر متقابل بین محیط و محلول پلیمری می ­تواند روی مورفولوژی لیف الکتروریسی شده مؤثر باشد. برای مثال مشخص شده که رطوبت بالا موجب تشکیل خلل و فرج­هایی روی سطح لیف می­ شود. نظر به این­که الکتروریسی تحت تأثیر میدان الکتریکی خارجی است، هرگونه تغییری در محیط الکتروریسی نیز بر روی فرایند الکتروریسی تأثیر خواهد داشت [۲۳].
۱-۵-۳-۱-دما
Mit-uppatham و همکارانش به بررسی اثر دما در بازه ۶۰ – ۲۵ درجه سانتی ­گراد بر روی الکتروریسی الیاف پلی آمید-۶ پرداخته­اند و دریافتند که با افزایش درجه حرارت قطر الیاف تولیدی کاهش یافته است. آن­ها این کاهش در قطر را به کاهش ویسکوزیته محلول­های پلیمری در دمای بالاتر نسبت داده­اند، زیرا یک رابطه معکوس بین ویسکوزیته و دما وجود دارد [۳۹].
۱-۵-۳-۲-رطوبت
در رطوبت بسیار پایین حلّال­های فرّار به سرعت می­توانند خشک شوند. گاهی اوقات سرعت تبخیر حلّال نسبت به خروج حلّال از نوک سوزن بسیار بیشتر است که این امر می ­تواند فرایند الکتروریسی را با مشکل مواجه کند. در نتیجه، فرایند الکتروریسی تنها می ­تواند برای چند دقیقه قبل از آن که نوک سوزن مسدود شود، انجام شود [۴۰].
همچنین برخی محققان مطرح کرده ­اند که در صورتی­که رطوبت در محیط الکتروریسی زیاد باشد می ­تواند به تخلیه بار الکتریکی موجود بر روی الیاف الکتروریسی شده کمک کند [۲۳].
رطوبت­های مختلف برای محلول­های پلی­استایرن در حال ریسندگی توسط Casper و همکارانش مورد مطالعه قرار گرفته و نشان داده که در رطوبت کمتر از ۵۰% سطح لیف صاف است، اما با افزایش رطوبت منافذ کوچک دایره­ای شکل بر روی سطح الیاف ظاهر می­ شود، افزایش بیشتر رطوبت منجر به افزایش اندازه این خلل و فرج­ها شده و در نهایت باعث ادغام آن­ها می­گردد [۲۳].
الکتروریسی در رطوبت بالا شبیه به آن است که در شرایط الکتروریسی عادی، آب بر سطح لیف متراکم شده باشد. در نتیجه می ­تواند بر روی مورفولوژی لیف، مخصوصاً پلیمر محلول در حلّال­های فرّار اثر داشته باشد [۲۳].
۱-۵-۳-۳-نوع جوّ
ترکیب هوا در محیط الکتروریسی بر فرایند الکتروریسی تأثیرگذار خواهد بود. گازهای متفاوت رفتارهای متفاوتی تحت میدان الکترواستاتیکی بالا دارند. به عنوان مثال هلیم تحت میدان الکترواستاتیکی بالا تجزیه می­ شود و بنابراین الکتروریسی ممکن نخواهد بود. اگرچه وقتی یک گاز با ولتاژ تجزیه بالاتر مانند فرئون-۱۲ استفاده شود، الیاف بدست آمده قطری دو برابر قطر الیافی را دارند که در هوا و در سایر شرایط یکسان الکتروریسی شده ­اند [۴۰].
۱-۵-۳-۴-فشار
تحت شرایط بسته، این امکان وجود دارد که اثر فشار بر روی جت الکتروریسی را بررسی نمود. به طور کلی کاهش فشار محیط اطراف جت الکتروریسی، فرایند الکتروریسی را بهبود نمی­بخشد. وقتی فشار کمتر از فشار اتمسفر باشد، محلول پلیمری درون سرنگ تمایل بیشتری به جریان یافتن به سمت خارج سوزن خواهد داشت و بنابراین موجب شروع جت ناپایدار می­ شود. در مدت زمانی که فشار کاهش می­یابد، حباب زدن سریع محلول در نوک سوزن رخ خواهد داد. در فشار بسیار کم، الکتروریسی در نتیجه تخلیه مستقیم بارهای الکتریکی، غیرممکن است [۲۳].

فصل دوم

مروری بر تحقیقات گذشته

۲-۱-مقدمه
حرکت گردبادی جت و بخار شدن حلال پلیمر به طور هم‌زمان باعث می‌شود که الیاف کشیده شوند و در محدوده نانومتر قرار گیرند. در الکتروریسی متداول الیاف به صورت تصادفی بر سطح جمع کننده جمع می‌شوند که علت این امر نیروی دافع الکترواستایک است که بین الیاف وجود دارد و آنها را از هم جدا می‌کند. تلاش‌های متعددی برای موازی قرار دادن الیاف تولیدی در نظر گرفته شده است که از جمع کننده دوار سیلندری و یا میدان الکتریکی استفاده شده است.
۲-۲-جمع کننده سیلندری با سرعت بالا
یکی دیگر از روش­های تولید نانوالیاف آرایش یافته، استفاده از یک سیلندر دوّار به عنوان جمع کننده مانند شکل ۲-۱-الف است.
با بهره گرفتن از جمع کننده سیلندری با سرعت بالای rpm 1000، نانوالیاف در طول محیط سیلندر آرایش می­یابند. Boland و همکارانش (۲۰۰۱) از این روش در بدست آوردن الیاف الکتروریسی شده پلی­گلایکول اسید (PGA) در سرعت دورانی rpm 1000 و Matthews و همکارانش (۲۰۰۲) در تولید الیاف کلاژن نوع ۱ تا سرعت دورانی rpm4500 موفق بوده ­اند. شکل ۲-۱-ب تصویرSEM از نانوالیاف کلاژن نوع ۱ را که با بهره گرفتن از جمع کننده سیلندری در یک جهت آرایش یافته، نشان می­دهد. با این­که الیاف به طور قابل توجهی موازی می­شوند، اما درجه توازی خیلی خوب نیست، بطوری­که در شکل ۲-۱-ب الیاف غیر موازی نیز مشاهده می­ شود [۴۱].
شکل ۲-۱-(الف) نمای شماتیکی از دستگاه الکتروریسی با جمع کننده سیلندری، (ب) تصویرSEM از آرایش یافتگی نانوالیاف کلاژن نوع ۱ با بهره گرفتن از جمع کننده سیلندری [۴۱]

ـ باقری ، مسعود ، نمازیان ، مریم ، ” موانع کارآفرینی در ایران ، نقش بومی سازی و راهکارها ” ، کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب وکار های دانش بنیان .
ـ باقری ، مهزاد ، ” تبیین عوامل مرتبط با مزیت رقابتی پایدار در شرکت های صنایع غذایی استان مازندران ” دانشگاه آزاد اسلامی رشت ، 1391.
ـ بهرامی ، سوسن ، رجایی پور ، سعید ، حسینی ، تقی ، نصرآبادی ، حسنعلی ، یار محمدیان ، محمد حسین ، ” تحلیل روابط چندگانه سرمایه فکری و نوآوری سازمانی در آموزش عالی ” ، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در
آموزش عالی ، شماره 61 ، 1390 ، ص 27 – 50.
ـ پورتر ، مایکل ، (1391)،استراتژی رقابتی ، ترجمه جهانگیر مجیدی ، عباس مهر پویا ، تهران : چاپ رس.
ـ چوپانی،حیدر،زارع،مجتبی،قاسمی،عقیل،غلام زاده،حجت،”بررسی رابطه بین سرمایه فکری با نوآوری سازمانی( مطالعه موردی: شرکت سهامی بیمه توسعه )، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 1391، شماره1، ص27-58.
ـ حاجی پور، بهمن، مومنی ، مصطفی، ” بازشناسی رویکرد منبع محور نسبت به منابع سازمان و مزیت رقابتی پایدار مورد مطالعه : شرکت تولیدی ساران” اندیشه مدیریت ، 1388،سال سوم ،شماره اول،ص77-102.
ـ حافظ نیا، محمّد رضا، (1389)، «مقدّمه­ای بر روش تحقیق در علوم انسانی»، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، چاپ هفدهم.
ـ حسینی ، سیده الهام ، حسینی ، سیده راحله ، ” توانمند سازی کارکنان : گامی به سوی ترویج و توسعه کارآفرینی در سازمان ها ” کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان ، 1391.
ـ حسینی ، حمید ، آذر ، عادل ، شاه طهماسبی ، اسماعیل ، ” اندازه گیری کارایی نسبی مزیت رقابتی ایران بر اساس مدل کمی الماس گون پورتر در مقایسه با کشورهای منتخب – رویکرد DEA ” ، مدیریت بازرگانی ، شماره 9 ، ص 91-112.
ـ حمیدی زاده ، محمد رضا ، حسین زاده شهری ، معصومه ، ” طراحی مدل تعیین شایستگی های محوری سازمانی ( مورد کاوی : شرکت ایران خودرو ) ” چشم انداز مدیریت ، 1387 ، شماره 29 ، ص 5-30.
ـ خاکی ، غلام رضا ، ( 1387 ) ” روش تحقیق در مدیریت ” ، چاپ ششم ، تهران ، انتشارات بازتاب.
ـ خزایی پور ، مرتضی ، زارعی ، هادی ، دهقان ، محمد صادق ، کریمی ، امیر حسین ، زرنگاریان ، یوسف ، ” کارآفرینی استراتژیک و مزیت رقابتی ” ، کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان ، 1391 .
ـ خیرخواه، هوشیار( 1390 )،” بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و سرمایه فکری سازمان( مطالعه موردی ادارات آموزش و پرورش استان کردستان )؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج.
ـ داستانی، مهدی ، ” بررسی سه مدل مدیریت استراتژیک نوآوری در خدمات ” مجله تدبیر ، 1388، شماره 21 ، ص 31 ـ 35 .
ـ دستگیر ، محسن ، محمدی ، کامران ، ” سرمایه فکری ، گنج تمام نشدنی سازمان ” تدبیر ، 1388 ، ص 28-34.
ـ دهاقین ، علی اکبر ، ” فرهنگ کارآفرینی ” اولین همایش ملی مدیریت و کارآفرینی ، 1391 .
ـ دهدشتی شاهرخ، زهره؛ بحرینی زاده، منیجه، (1389)، «تحقیقات بازاریابی»، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، چاپ اوّل.
ـ دهقان نجم ، منصور ، ” مدیریت دانش و نقش آن در نوآوری سازمانی ” ، مهندسی خودرو و صنایع وابسته ، 1388 ، شماره 10 ، ص 47- 52.
ـ راسخی ، سعید ، ذبیحی ، لهرمی ، المیرا ، ” مزیت رقابتی در سطح بنگاه : مفهوم و تئوری ” ، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی ” علوم اقتصادی ” ، 1387 ، شماره 28 ، ص 31-54.
ـ رامین مهر، حمید؛ چارستاد، پروانه، (1392)، «روش تحقیق کمّی با کاربرد مدل­سازی معادلات ساختاری (نرم­افزار لیزرل)»، تهران، انتشارات ترمه، چاپ اوّل.
ـ رضایی ، فرزین ، همتی ، حسن ، زمانی ، رامین ، ” ارزیابی تاثیر سرمایه فکری در ایجاد ارزش افزوده (اقتصادی و بازار)” ، پژوهشنامه اقتصاد و کسب و کار ، 1388،شماره اول ، ص 59-71.
ـ رضایی دولت آبادی ، حسین ، خائف الهی ، احمد علی ، ” مدلی برای تعیین میزان تاثیر بازارگرایی بر عملکرد کسب و کار با توجه به قابلیت های بازاریابی در صنایع شیمیایی ” ، فصلنامه مدرس علوم انسانی ، 1385 ، شماره 1 ، ص 131-161.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ـ رضاییان ، علی ، ( 1385 ) ، ” مبانی سازمان و مدیریت ” ، چاپ نهم ، تهران ، انتشارات سمت.
ـ رفیعی ، مجتبی ، کهن ، نبی اله ، (1390) ، ” مدیریت جامع سرمایه های فکری ، سنجش ، اندازه گیری و گزارش دهی”، چاپ اول ،اراک ، آی سانا.
ـ رنجبر،احمد،عنابستانی،مینا،شریعت جعفری،اسماعیل،”بررسی رابطه بین سرمایه فکری و کارآفرینی درون سازمانی(مطالعه موردی: کارکنان سازمان امور اقتصادی و دارایی استان تهران)، کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان، 1391 .
ـ روز بهان ، محمد ولی ، (1391 ) ، ” کارآفرینی ، راهبرد توسعه ” چاپ اول ،رشت : نشر حق شناس
ـ سرمد، زهره؛ بازرگان، عبّاس؛ حجازی، الهه، (1385)، «روش­های تحقیق در علوم رفتاری»، تهران، نشر آگه، چاپ دوازدهم.
ـ سکاران ، اوما ، ( 1390) ، ” روش های تحقیق در مدیریت “، ترجمه محمود شیرازی و محمد صائبی ، چاپ هشتم ، تهران ، مرکز آموزش مدیریت دولتی ریاست جمهوری.
ـ ساعدی ، مهدی ، یزدانی ، حمید رضا ، ” ارائه مدل فرآیندی برای پیاده سازی مدیریت دانش مبتنی بر یادگیری سازمانی در ایران خودرو : نظریه برخاسته از داده ها ” ، نشریه مدیریت فن آوری اطلاعات ، 1388 ، شماره 2 ، ص 67-84.
ـ سلاجقه ، سنجر ، حسینی ، مریم ، ” رابطه کارآفرینی با چالش های اقتصادی ” ، کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان ” .
ـ سلجوقی ، سید محمد ، 1389 ، ” کارآفرینی : ایجاد و توسعه کسب و کار جدید ” چاپ چهارم ، کرمان ، انتشارات خدمات فرهنگی کرمان.
ـ سید جوادین،سید رضا،ابراهیمی،عباس،”ارائه مدل تبیین نقش سهم بازار بانک های ایرانی در رقابت پذیری آن ها” چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت بازاریابی.
ـ سید جوادین ، سید رضا ،ابراهیمی ، عباس ، صفری ، حسین ، ” استخراج شاخص های کلیدی مزیت رقابتی در بین بانک های ایرانی : رویکرد ترکیبی ” ، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت استراتژیک .
ـ شجاعی، عبدالناصر، باغبانیان ، مصطفی ،” بررسی ارتباط سرمایه فکری و عملکرد سازمانی صنعت بانکداری ایران : مطالعه موردی استان کردستان” مجله مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج ،1388 ، شماره 9 ، ص108.
ـ شکیبا،غدیر،جلالی،حسین،”شناسایی عوامل تاثیرگذار در ایجاد مزیت رقابتی پایدار با بهره گرفتن از جهت گیری استراتژیک نسبت به کارآفرینی”اولین کنفرانس سالانه مدیریت ،نوآوری و کارآفرینی ،1389.
ـ شهایی ، بهنام ، خائف الهی ، احمد علی ، ” بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد شعب بانک سپه در تهران ” ، مدیریت دولتی ، 1389،شماره 5 ، ص 73-90.
ـ صالحی ، سید رضا ، شاه حسینی ، علی ، ” نوآوری ، کارآفرینی و چالش های پیشاروی آن در کشور ” ، پژوهشنامه نوآوری و کارآفرینی ، تهران : پژوهشکده تحقیقات استراتژیک ، 1387 ، شماره 20.
ـ عارف نژاد ، محسن ، سبحانی ، محمد ، بالویی ، هادی ، طغرایی ، مهدی ، ” ارزیابی کارایی بازاریابی خدمات در بانک ها از روش تحلیل پوششی داده ها ” سومین همایش ملی تحلیل پوششی داده ها ، 1390.
ـ عالم تبریزی ، اکبر ، حاجی بابایی ، علی ، رجبی فرد ، ایمان ، ( 1388 ) ، ” سرمایه فکری ” تهران : مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
ـ عاملی ، آنژلا ، ” تبیین و ارائه الگوی مناسب بازاریابی خدمات به منظور افزایش کارایی سازمان امور مالیاتی کشور ” ، پژوهشنامه اقتصادی ، 1381 ، ص 57-92.
ـ عباس زاده ، حسن ، درویش ، حسن ، الوانی ، مهدی ، صالحی ، جمشید ، ” الگوی استراتژی گرایش به کارآفرینی در نظام بانکی ایران ” ، مطالعات راهبردی ، 1390 ، شماره 7 ، ص 99-116.
ـ عبدالوند ، محمد علی ، ” بازاریابی خدمات ” ، مجله بازاریابی ، 1381 ، شماره 21.
ـ عقیقی ، منصوره ، سلیمی نمین ، محمد حسین ، ” مفاهیم و شاخص های اساسی نوآوری در ارائه محصول و خدمات “، کنفرانس بین المللی استراتژی ها و تکنیک های حل مساله ، 1385.
ـ علی احمدی ، علیرضا ، اللهیاری ، احمد ، ( 1382 ) ، ” استراتژی رقابت و نوآوری در کسب و کار ” ، تهران ، انتشارات تولید دانش.
ـ علیقلی، منصوره، عسکری، سعید، سعیدی، نیما، زنده باد، سعیده،” بررسی نقش مدیریت دانش و سرمایه های فکری بر کسب مزیت رقابتی( مطالعه موردی شرکت سایپا)”، پایگاه مقالات علمی مدیریت،1391.
ـ فکور ، امیر محمد ، ” پویایی نوآوری در صنعت بانکداری ” مدیریت ، 1387، شماره 40 ، ص35.
ـ فکور ، امیر محمد ، ” پویایی نوآوری در صنعت بانکداری ” مجله مدیریت ، 1390 ، شماره 14 ، ص 35 – 39 .
ـ فلاح ، حمید رضا ، ” بررسی تاثیر اعمال کارآفرینی بر عملکرد سازمانی و مزیت رقابتی ” ، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات، 1386.
ـ فیض بخش ، علیرضا ، ” بازاریابی و کارآفرینی ” فصل نامه صنایع ، 1381 ، شماره 33 ، ص 10-20.