بایگانی پیشینه پروژه
آموزش مدیریت پروژه
هرچند دفتر مدیریت پروژه کارکردهای متنوعی دارد ولی براساس نتایج آزمون رتبه‌بندی فریدمن محرز گردید که نقش اصلی آن در این سازمان‌ها ایجاد روش‌ها و استانداردهای مدیریت پروژه و پس از آن تعهد وظایف اداری پروژه بوده است. این موضوع با یافته‌ی اربابی (۱۳۸۶) که از ۹ سازمان عضو انجمن صنفی مهندسی و پیمانکاری صنایع نفت و نیرو انجام گرفت، مبنی بر بیشینه بودن موجودیت کارکرد ایجاد متدلوژی استاندارد مدیریت پروژه مطابقت دارد؛ یافته‌ی متین‌کوشا (۱۳۹۱) نیز نشانگر آن است که کارکردهای کنترل و نظارت بر پروژه‌ها و پس از آن توسعه متدلوژی مدیریت پروژه بیشترین نقش را در ۳۳ سازمان نمونه در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت ساخت دارا می‌باشند؛ اما براساس نتایج نوری (۱۳۸۸) در ۱۲ سازمان پروژه‌محور نمونه مطالعه شده، کارکردِ همکاری در بکارگیری تیم پروژه دارای بالاترین میانگین و پس از آن متدها و استانداردهای مدیریت پروژه و تعهد وظایف اداری پروژه قرار دارند که اندکی با نتایج این تحقیق تفاوت دارد.
۵-۲-۲-۲-۲- پاسخ به سؤال فرعی دوم
عنوان سؤال) بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش تا چه میزان در این دسته از سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت وجود دارند؟
در خصوص نتایج بررسی موجودیت بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور نمونه که در بخش ۴-۲-۳ مشاهده گردید، از نظر افراد نمونه آماری مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی و نیروی انسانی درگیر در پروژه‌ها با میانگین ۳٫۰۶ و مؤلفه‌ی مدیریت با میانگین ۳٫۰۴، بالاترین میزان را کسب نموده‌اند. پس از این سه مؤلفه، زیرساخت‌های مادی با ۲٫۸۳، محیط صنعتی با ۲٫۷۹، فرایندها و رویه‌ها با ۲٫۷ و اهداف و استراتژی با ۲٫۶۸ در رده‌های بعدی قرار گرفتند. مؤلفه‌ی ساختار هم با میانگین ۲٫۵۲ کمترین میزان را دارا بوده است. میانگین کلی بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش برابر با ۲٫۸ به دست آمده است. لازم به ذکر است که اولویت ذکر شده برای مؤلفه‌های مربوط به بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش با نتایج اولویت‌بندی حاصله از انجام آزمون رتبه‌بندی فریدمن یکسان بوده است. در این آزمون تفاوت معنا‌داری بین رتبه‌بندی این مؤلفه‌ها از حیث میزان موجودیت در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت مشاهده شد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۲-۲-۲-۳- پاسخ به سؤال فرعی سوم
عنوان سؤال) همبستگی میان موجودیت کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه، با میزان وجود بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت چه میزان است؟
ضریب همبستگی بین وجود بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت با وجود کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه در سازمان به میزان ۰٫۸۲۲ به دست آمده است که از نظر آماری معنی‌دار می‌باشد. بنابراین می‌توان عنوان نمود بین این دو متغیر ارتباط مثبتی برقرار می‌باشد؛ یعنی با افزایش میزان وجود کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه در سازمان، میزان وجود بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت، نیز افزایش می‌یابد.
۵-۳- پیشنهادها
پیشنهادهای محقق به دو قسمت تقسیم می‌شود که در قسمت اول با توجه به نتایج تحقیق و تجزیه و تحلیل صورت گرفته در فصل چهارم، پیشنهادهایی برای سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت ارائه می‌شود و در قسمت دوم پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی ارائه می‌گردد.
۵-۳-۱- پیشنهادهایی برای سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت
پیشنهادهای کاربردی پایان‌نامه با توجه به اهداف تحقیق در سه قسمت فرعی ارائه می‌گردند. در بخش ۴-۲-۴ از فصل چهارم، پیشنهادها و راهکارهایی حول متغیر مستقل تحقیق یعنی موجودیت کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه ارائه گردید. در این قسمت پیشنهادها حول دو قسمت فرعی دیگر ارائه می‌گردند که عبارتند از:
پیشنهادهای بخش موجودیت بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش؛
پیشنهادهای بخش تأثیر موجودیت دفتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش.
۵-۳-۱-۱- پیشنهادهای بخش موجودیت بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش
پیشنهادهای این بخش حول هشت مؤلفه‌ی متغیر وابسته‌ی تحقیق و به ترتیب کمترین میزان موجودیت تا بیشترین ارائه می‌گردد:
ساختار) در هر سازمانی که قصد پیاده‌سازی برنامه‌های مدیریت دانش را داشته باشد، لاجرم باید به مؤلفه‌ی ساختار اهمیت دهد. این مؤلفه با کسب میانگین ۲٫۵۲ در بین سایر مؤلفه‌ها کمترین امتیاز را بدست آورده است و این می‌تواند به دلیل نوع ساختار و تعریف سطوح فرماندهی و اختیارات در سازمان‌ها باشد. محقق به سازمان‌ها پیشنهاد می کند تا برای رسیدن به انعطاف بیشتر در ساختار، کانال‌های ارتباطی درون گروهی و میان گروهی در داخل سازمان تقویت شود. این کانال‌ها منجر به تسهیم بیشتر دانش و تجربیات می‌گردد. ضمناً ساختار سازمان‌ها باید سیستم پاداش را در راستای تقویت تسهیم و به اشتراک‌گذاری دانش و تجربیات سطوح مختلف کارکنان فراهم آورد و این افراد مستقیماً در مقابل تسهیم دانش خود با دیگران و ارائه ایده‌های خلاقانه پاداش دریافت نمایند. بایستی توجه نمود که ایجاد و گسترش شبکه‌های رسمی و غیر رسمی ارتباطی یکی از ابزارهای به جوش آمدن خلاقیت‌های فردی و گروهی می‌باشد. لذا پیشنهاد می‌گردد سازمان‌ها به سمت ساختارهای دانش‌بنیان حرکت نمایند تا انعطاف‌پذیری و چابکی لازم را برای به جریان درآوردن دانش و تجربیات فراهم نماید.
اهداف و استراتژی سازمانی) این مؤلفه دارای میانگین امتیاز ۲٫۶۸ بوده است و از میان هشت مؤلفه، رتبه‌ی هفتم را به خود اختصاص داده است که بیانگر وضعیت نامناسب آن در سازمان‌های نمونه می‌باشد. لذا اکیداً به مدیران عالی و سیاستگذاران سازمان‌ها توصیه می‌گردد تا در بهبود هرچه بیشتر این مؤلفه کوشا باشند. مهمترین شاخص این مؤلفه دارا بودن چشم‌انداز، مأموریت و اهداف بلندمدت برای آینده مدیریت دانش سازمان‌ها می‌باشد که این برنامه‌ها بتوانند از طریق استراتژی‌های عملیاتی به منصه ظهور بپیوندند. لذا تدوین اهداف بلندمدت و پیگیری گام به گام نتایج حاصل از اجرای این برنامه‌ها می‌تواند به ارتقاء وضعیت این مؤلفه کمک نماید. بدین منظور می‌توان از مشاوران استراتژیک بیرونی متبحر راهنمایی گرفت و همچنین استفاده از تجربیات سازمان‌ها و مراکز مشابه و به‌گزینی^[۲۲۹] نیز می‌تواند کمک قابل ملاحظه‌ای به گروه تدوین‌کننده استراتژیک نماید.
فرایندها و رویه‌ها) این مؤلفه میانگین امتیاز ۲٫۷ را در سازمان‌های مورد مطالعه به دست آورده است که امتیاز پایینی محسوب می‌گردد. همان‌گونه که در فصل دوم عنوان گردید یکی از سه محور اصلی مدیریت دانش، فرایندها می‌باشد. مدیریت دانش تلاش می‌کند با بهره گرفتن از فرایندهای مناسب و ایجاد زیرساخت‌های مبتنی بر تکنولوژی و با محوریت انسان و آماده‌سازی او به عنوان افراد دانشی، با کسب، تولید و کاربرد صحیح دانش به اهداف سازمانی دست یابد. لایه‌های دانش در سازمان‌های پروژه‌محور را می‌توان در سه لایه طراحی نمود که مدیریت دانش لایه فرآیندها با بهره گرفتن از لایه‌های زیرین یعنی فرهنگ و نوع رهبری و تکنولوژی و همین‌طور دانش محیط انجام خواهد شد. این موضوع اهمیت این مؤلفه و لزوم تقویت آن را در سازمان‌های تحت مطالعه نشان می‌دهد. بایستی توجه نمود که فرایندهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در محیط سازمان‌ها با محیط پروژه‌ها دارای تفاوت‌هایی می‌باشند؛ چرا که محیط سازمان‌ها با محیط پروژه‌ها دارای تفاوت‌های اساسی می‌باشند. همین تغییر منجر به تغییر در ماهیت فرایندهای مدیریت دانش پروژه‌ها می‌شود.
محیط صنعتی و رقابتی) میانگین امتیاز این مؤلفه در سازمان‌های نمونه ۲٫۷۹ به دست آمده است که به نسبت سایر مؤلفه‌ها در رده‌ی متوسط قرار می‌گیرد. بایستی توجه کرد که اکثر سازمان‌های مطالعه شده -علی‌الخصوص سازمان‌های خصوصی و پس از آن سازمان‌های نیمه‌خصوصی- به جهت رقابت تنگاتنگی که با سایر سازمان‌ها دارند، همواره ملزم و مجبورند در مرزهای دانشی حرکت نمایند و این الزام باعث می‌گردد تا پایش‌های محیطی همواره مورد توجه این سازمان‌ها قرار گیرد و تعامل با سایر سازمان‌های دانش‌بنیان بهتر و سریع‌تر این هدف را میسر می کند. لذا سازمان‌ها می‌توانند با تقویت این مؤلفه توسط پیاده‌سازی سیستم‌های باز اطلاعاتی این رصد و پایش و تعامل را تا حد بسیاری میسر نمایند.
زیرساخت‌های مادی) هنگامی که سازمان‌ها مصمم به پیاده‌سازی برنامه‌های مدیریت دانش باشند، مؤلفه‌ی زیرساخت‌های مادی نقش قابل توجهی پیدا خواهد کرد. این مؤلفه میانگین امتیاز ۲٫۸۳ را در سازمان‌های مورد مطالعه به دست آورده است که درمیان سایر مؤلفه‌ها در رده‌ی متوسط قرار می‌گیرد. از جمله شاخص‌های این مؤلفه می‌توان به منابع مالی جهت تهیه‌ی نیازمندی‌های اجرای فرایندهای مدیریت دانش اشاره کرد که عموماً از سوی مدیران عالی این سازمان‌ها تأمین می‌گردد. همچنین دیگر شاخص این مؤلفه، فناوری‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مورد نیاز جهت تسهیل فرایندهای دانشی و تسهیم اطلاعات می‌باشد. بهبود وضعیت این مؤلفه جهت پیاده‌سازی موفق مدیریت دانش و استقرار سیستم‌های دانشی می‌بایست ادامه پیدا کند و محقق به‌روز رسانی هرچه بیشتر فناوری‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری را یادآور می‌شود. همچنین ایجاد پایگاه‌های اطلاعاتی که سطوح مختلف سازمان‌ها بتوانند در آن اطلاعات و دانش و تجربیات خود را با دیگر افراد سازمان تسهیم کنند و به اشتراک گذارند ضروری به نظر می‌رسد.
مدیریت) یک اصل ضروری برای موفقیت در برنامه‌های مدیریت دانش، توجه مستمر به مدیریت دانش توسط مدیران سطح بالا و ارشد سازمان است و مدیریت، در عرصه مدیریت دانش باید نشان‌دهنده ویژگی‌های خاصی باشد که به مدیریت دانش منجر می‌شود؛ این ویژگی‌ها شامل توانایی ایجاد محیطی برای بحث‌ها و گفتگو‌های مخصوص که درباره موضوعاتی مربوط به از بین بردن موانع ساختارهای سنتی که توسط زنجیره‌های فرماندهی و سلسله مراتب درون سازمان ساخته شده است، می‌باشد. مؤلفه‌ی مدیریت با امتیاز میانگین ۳٫۰۴ از میان هشت مؤلفه‌ی مورد پژوهش، جزو بالاترین امتیازات تلقی می‌گردد. با این وجود براساس طیف لیکرت ۱-۵، بیانگر امتیاز متوسط می‌باشد؛ لذا نیاز به سرمایه‌گذاری و توجه بیشتر را نباید نادیده گرفت.
نیروی انسانی درگیر در پروژه‌ها) این مؤلفه به همراه مؤلفه‌ی فرهنگ سازمانی با اخذ میانگین امتیاز ۳٫۰۶ بالاترین میزان موجودیت را در سازمان‌های مورد مطالعه داشته‌اند. لذا نیروی انسانی سازمان‌ها جهت پیاده‌سازی برنامه‌های مدیریت دانش از لحاظ شاخص‌های گوناگونی نظیر باانگیزه بودن، تعهد و توانمندی به نسبت سایر مؤلفه‌ها در وضعیت مناسب‌تری قرار دارد اما براساس طیف لیکرت امتیاز متوسط را به خود اختصاص داده است. پیشنهاد می‌شود در درجه‌ی اول جهت حفظ وضعیت این مؤلفه، مدیران عالی سازمان‌ها به برنامه‌های حفظ و نگهداشت کارکنان دانش‌محور خود به شدت اهمیت دهند و مقدمات حضور بلندمدت آنها را در سازمان فراهم نمایند و سپس به منظور بهبود وضعیت آن جهت جذب نیروی دانش‌محور جدید در راستای برنامه‌ی استراتژیک سازمان اقدام نمایند.
فرهنگ سازمانی) همان‌گونه که بیان شد فرهنگ سازمانی در سازمان‌های مطالعه شده امتیاز ۳٫۰۶ را به خود اختصاص داده است. اگرچه به نسبت سایر مؤلفه‌ها این رقم مناسب می‌باشد باید کوشش هرچه بیشتری در جهت رشد آن صورت گیرد. با توجه به اینکه فرهنگ سازمانی مقوله‌ای است که در بلند مدت دچار نوسان و تغییر می‌شود چندان جای نگرانی برای آینده این مؤلفه در این سازمان‌ها نمی‌باشد؛ مگر آن ‌که نیروی انسانی و تمامی سطوح مدیریتی سازمان‌ها دستخوش تحول و تغییرات شدیدی شود. البته به دلیل این که وضعیت این مؤلفه در طبقه رو به بهبود قرار گرفته است، سازمان‌ها می‌توانند با برگزاری کارگاه‌های آموزشی و تعامل بیشتر در زمینه‌های دانشی تسهیم دانش را میان کارکنان و سطوح مدیریت افزایش دهند. در حقیقت جهت افزایش وضعیت فرهنگ می‌بایست شاخص‌های مؤثر در این مؤلفه افزایش یابد که از جمله می‌توان فرهنگ یادگیرندگی، همکاری، فرهنگ تبادل تجربیات، فرهنگ ایده‌پروری و غیره را در این راستا مورد توجه قرار داد.
۵-۳-۱-۲- پیشنهادهای بخش تأثیر موجودیت دفتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مدیریت دانش
همان‌گونه که تشریح گردید جهت بررسی تأثیر مؤلفه‌های کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه بر بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش، نتایج آزمون رگرسیون چند متغیری نشان داد که ۷۲٫۹ درصد از تغییرات متغیر بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش توسط ترکیب خطی کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه تبیین می‌گردد. همچنین مقدار به دست آمده‌ی F (14.9) نشان داد که ترکیب خطی مؤلفه‌های کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه از قدرت تبیین بالایی برخوردار بوده و قادر هستند به خوبی میزان تغییرات و واریانس متغیر بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش را به صورت معنادار توضیح دهند. با این وجود از بین مؤلفه‌های متغیر مستقل تحقیق، تنها دو کارکرد دفتر مدیریت پروژه در نمونه‌های آماری این تحقیق دارای همبستگی معنادار با ایجاد بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش بوده‌اند که به ترتیب نزولی عبارتند از:
روش‌ها و استانداردهای مدیریت پروژه؛
ارشاد و مشاوره مدیریت پروژه.
در تجزیه و تحلیل توصیفی صورت گرفته در بخش ۴-۲-۴، پس از بررسی مشکلات و کمبودها در زمینه‌ی موجودیت کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت و تشریح همبستگی این کارکردها با موجودیت بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش، به ارائه‌ راهکارها و پیشنهادهایی جهت غلبه بر این مشکلات پرداخته شد؛ لذا بر این اساس خلاصه‌ای از پیشنهادهای مطرح شده در این قسمت ارائه می‌گردد. پیشنهادهای این بخش در قالب دو رویکرد بیان می‌گردند:
بهبود نقاط قوت دفتر مدیریت پروژه؛
اصلاح نقاط ضعف دفتر مدیریت پروژه.
بهبود نقاط قوت)
جهت بهبود و بالا بردن تأثیر این خدمات و وظایف به ترتیب پیشنهادهای ذیل ارائه می‌گردد:
افزایش تأثیر روش‌ها و استانداردهای مدیریت پروژه:
آموزش مدیریت یکپارچگی پروژه؛
آموزش مدیریت ریسک پروژه؛
آموزش مدیریت محدوده پروژه؛
آموزش مدیریت هزینه پروژه؛
آموزش مدیریت زمان پروژه؛
آموزش مدیریت کیفیت پروژه.
افزایش تأثیر ارشاد و مشاوره مدیریت پروژه:
آموزش تکنیک‌هایی به منظور حل به موقع مشکلات با بهره گرفتن از منابع اطلاعاتی؛
استفاده از مدیران باتجربه، برای حل مشکلات مدیران کم‌تجربه.
اصلاح نقاط ضعف)
کارکردها و وظایفی که دارای همبستگی معنادار با ایجاد بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش نبودند، عبارتند از:
بایگانی پیشینه پروژه؛
آموزش مدیریت پروژه؛
تعهد وظایف اداری پروژه؛
مساعدت در استخدام و بکارگیری تیم پروژه؛

“زندگی خصوصی و امور خانوادگی و محل اقامت‏ و مکاتبات هیچکس نباید مورد مداخلات خودسرانه واقع شود و شرافت و اسم‏ و رسمش نباید مورد حمله قرار گیرد. هرکس حق دارد در مقابل اینگونه‏ مداخلات و حملات ناروا از حمایت قانون برخوردار گردد”.
قلمرو دولت
حریم خصوصی افراد از قلمرو حاکمیت حاکمان بیرون است و حق تعرض به این حریم برای کسی وجود ندارد. مولا علی(ع) در حال جنگ و صلح تلاش داشت تا حریم خصوصی افراد محفوظ بماند. به سربازان خود توصیه می‌فرمودند: “هیچ پرده‌ای را ندرید و به هیچ خانه‌ای داخل نشوید” (ابن اثیر، ۱۹۸۹: ۳۴۷). در همین ارتباط در توصیه به یکی از کارگزارن مالیاتی خود می‌نویسند: “مسلمانی را مترسان و اگر خود نخواهد به سراغش مرو… جز به اجازه صاحبانش به میان رمه آنها مرو”^[۱۵۴] (شریف‌رضی، ۱۳۸۴: ن۲۵).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در واقع اسلام، خواهان محیطی است که از هر نوع هرج و مرج اخلاقی و اجتماعی به دور بوده، همه کس بتواند از عدالت اجتماعی و امنیت عمومی و حفظ آبرو و حیثیت شخصی برخوردار باشد. اسلام هر نوع عملی را که موجب ضرر، اهانت، شماتت، لعن و طعن، تحقیر، اذیت، آزار، ترسیدن و… دیگران باشد و یا باعث آبروریزی و سبب سلب امنیت شخصی و اجتماعی و لطمه به حیثیت مردم گردد، تحریم کرده است (قربانی، ۱۳۸۰: ۵۶۱). مستندات این امر را در آیات ذیل مشاهده خواهیم کرد:
حفظ حریم خصوصی
“(مریم به آن فرشته) گفت: همانا من از تو به خدای رحمان پناه می‌برم، اگر پرهیزکاری (از من دور شو)”^[۱۵۵] (مریم، آیه ۱۸). نباید به حریم افراد، سرزده وارد شد.
“ای کسانی که ایمان آوردهآید! به خانه هایی که منزل شما نییست پیش از آنکه اجازه بگیرید و بر اهل آن سلام کنید، وارد نشوید. این برای شما بهتر است، باشد که پند بگیرید. پس اگر کسی را در خانه نیافتید، وارد آنجا نشوید تا آنکه (به نحوی) به شما اجازه ورود داده شود و اگر به شما گفته شد که برگردید، برگردید (و ناراحت نشوید) این برای پاک ماندن شما بهتر است . وخدا به آنچه انجام می دهید داناست”^[۱۵۶] (نور، آیه ۲۷و۲۸). معنای «استیناس» اجازه خواستن و اعلام ورود است که به گفته‌ روایات می‌تواند با ذکر خدا باشد و یا صدای پا و سلام کردن و امثال آن.
“بر شما گناهی نیست که به منازل غیر مسکونی که در آن متاعی دارید وارد شوید”^[۱۵۷] (نور، آیه ۲۹).
“ای کسانی که ایمان آورده‌اید! به خانه پیامبر وارد نشوید مر آن که به شما اجازه داده شود برای خوردن غذا (به شرط آن که قبل از موعد نیایید) و در انتظار وقت غذا نباشید”^[۱۵۸] (احزاب، آیه۵۳).
صاحب خانه حق دارد به کسی اذن ورود ندهد.
منع استراق سمع
با توجه به آیات زیرا اولاً استراق سمع عملی شیطانی و لذا مذموم است. ثانیاً باید شدیداً با آن مقابله نمود:
“و آنها را از (دسترس) هر شیطان رانده شده ای، حفظ کردیم. مگر آنکه دزدانه گوش فرا داد که شهابی روشن او را دنبال نمود”^[۱۵۹] (حجر، آیه ۱۷و۱۸).
“ما آسمان زیرین را به زیور ستارگان آراستیم. و (آن را) از هر شیطان متمرد و سرکشی محفوظ داشتیم. آنها نمی‌توانند به (اسرا) عالم بالا گوش فرا دهند و از هر سو به انها (شهاب) پرتاب می‌شود”^[۱۶۰] (صافات، آیه ۷-۹).
“و اینکه ما قبلاً برای (استراق) سمع در مراکزی از آسمان می‌نشستیم ولی اکنون هر که بخواهد استماع کند، شهابی در کمین خود می‌یابد”^[۱۶۱] (جن، آیه ۹).
منع کمین نشینی و تجسس
“و بر سر هر راهی منشینید تا مؤمنان را تهدید کنید و (آنان را) از راه خدا، که کج جلوه می‌دهید بازدارید”^[۱۶۲] (اعراف، آیه۸۶). دشمنان حق برای جلوگیری از راه خدا، همه جا در کمین بوده و از هر راه و شیوه‌ای استفاده می‌کنند. «و لا تقعدوا بکل صراط» که این امر با تله‌گذاری در علم حقوق قابل مقایسه است.
“(نوح) گفت: من به آنچه آنان (کسانی که شما اراذل می خوانید) آگاهی ندارم. حسابشان جز بر پروردگار من نیست، اگر می‌فهمیدید”^[۱۶۳] (شعراء، آیه ۱۱۲و۱۱۳). تجسس و عیب‌جویی از زندگی خصوصی افراد و تلاش برای یافتن اسرار زندگی خصوصی دیگران ممنوع است.
“و جاسوسی مکنید”^[۱۶۴] (حجرات، آیه ۱۲). تجسس و تلاش برای یافتن اسرار زندگی خصوصی دیگران ممنوع است.
“ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اگر فاسقی برای شما خبری مهم آورد تحقیق کنید، مبادا (از روی زودباوری و شتاب‌زدگی تصمیم بگیرید و) ناآگاهانه به قومی آسیب رسانید، سپس از کرده‌ی خود پشیمان شوید”^[۱۶۵] (حجرات، آیه ۶).
ماده سیزدهم

1. 1. ” هرکس حق دارد آزادانه بین مرزهای هر کشوری رفت‏ و آمد کرده و آزادانه در آن کشور اقامت گزیند”.

1. 1. “هرکس حق دارد هر کشور از جمله کشور متبوع خود را ترک گفته‏ و یا به کشور متبوع خود باز گردد”.

حق انتخاب محل اقامت
مردم مسلمان برای انتخاب محل زندگی خود آزاد هستند، مولا علی(ع) در جریان مخالفت «طلحه» و «زبیر» و طرح توطئه علیه حکومت توسط آنان مانع از حرکت آنها نشد و با اینکه می‌دانست آنها قصد توطئه دارند به آنان اجازه داد که برای عمره به مکه روند (کوفی، ۱۳۷۲: ۴۰۵). سهل بن حنیف انصاری از کارگزاران علی(ع) و والی مدینه، طی نامه‌ای به امام خبر داد که عده‌ای از بزرگان شهر تصمیم به مهاجرت به شام و رفتن نزد معاویه دارند، آیا از خروج آنان جلوگیری کنم؟ حضرت می‌فرمایند: “آنها از هدایت و حق گریخته‌اند، اینان یاران دنیا بودند، به دنیا روی می‌آورند و به سوی آن شتافته‌اند، حکومت عدل ما را دیدند ..و دریافتند که در اینجا مردم در برابر حق و عدالت برابرند؛ پس گریختند تا مگر خود را به سودی برسانند”^[۱۶۶] (شریف‌رضی، ۱۳۸۴: ن۷۰).
علاقه به وطن و زندگی در آن یک حق فطری و طبیعی است و سلب این حق ظلمی آشکار است. همانطور که از آیات ذیل می‌بینیم این امر در اسلام مورد اهمیت بوده است.
“و (بیاد آرید) هنگامی که از شما پیمان گرفتیم، خون های یکدیگر را نریزید و همدیگر را از سرزمین خود بیرون نکنید، پس شما (به این پیمان) اقرار کردید و خود بر آن گواه هستید”^[۱۶۷] (بقره، آیه ۸۴).
“او می خواهد با سحرش شما را از سرزمینتان آواره کند، پس چه رأی و دستور می دهید؟”^[۱۶۸] (شعرا، آیه ۳۵). وطن دوستی، زندگی در آن و انگیزه‌ی مالکیت، از غرائز انسان هاست و فرعون برای تحریک مردم علیه موسی این‌ها را بهانه قرار داد و گفت: او شما را آواره و مالکیت شما را لغو خواهد کرد.
“و آنها را (بت‌پرستانی که از هیچ جنایتی ابا ندارند) هر کجا یافتید بکشید و از (مکه) همان جای که شما را بیرون کردند، آنها را بیرون کنید”^[۱۶۹] (بقره، آیه ۱۹۱). حق وطن از حقوق انسانی مورد پذیرش ادیان است.
ماده چهاردهم

1. 1. “هرکس حق دارد برای رهائی از تعقیب ظالمانه‏ و زجر و شکنجه برای خود در کشورهای دیگر پناهگاهی اختیار کند”.

1. 1. “در مواردی که تعقیب اصولاً ناشی از جرائم سیاسی نبوده یا ناشی‏ از اعمال مخالف مقررات سازمان ملل می‏باشد از حق پناهندگی نمیتوان‏ استفاده نمود”.

«مروان بن حکم»، «سعید بن عاص» و «ولین بن عقیه» با کشته شدن عثمان، حامی خود را از دست داده بودند. آنان نزد مردم مدینه پناهگاهی نداشتند و احتمالاً از جانب مردم نیز تهدید می‌شدند. آنان نزد امیرالمؤمنین آمده و عنوان کردند که تأمین جانی و مالی ندارند می‌خواهند مدینه را ترک کنند. حضرت فرمودند: “زمام اختیار به دست شماست (کوفی، ۱۳۷۲: ۳۹۷)، اگر می خواهید اینجا باشید یا نزد معاویه یا هر طرف دیگر می‌خواهید بروید، اختیار با شماست”. پناه به معنای عام آن یعنی فرار برای نجات جان خویش، حق آدمی است. حضرت در جریان جنگ جمل خطاب به سپاهیان خود چنین حقی را برای فراریان و پناه‌جویان مشروع دانسته است. “هیچ‌کس را تعقیب مکنید و هیچ زخمی را مکشید. هیچ مالی را غارت نکنید، هرکس سلاح بر زمین گذارد و هرکس در خانه خود را ببندد در امان است” (دینوری، ۱۳۷۱: ۲۷۹). مولا در جریان جنگ صفین نیز به سپاهیان توصیه فرمودند: “هرکس در جنگ و مقابله رو به فرار نهاد و پشت کرده و گریخت، او را تعقیب نکنید و نکشید، آن را که ازپای افتاده، آسیب نرسانید و مجروح را زخم مزنید” (شریف‌رضی، ۱۳۸۴: خ۱۴).
قرآن پست‌ترین افراد بشر، کسانی را معرفی می‌کند که عقل خود را در مورد آفریدگار عالم به کار نمی‌اندازند و در نتیجه به اصطلاح مشرک می‌مانند، زیرا سر سفره احسان خدا نشسته‌اند ولی صاحب نعمت را نمی‌شناسند (سوره انفال، آیه ۲۲ و سوره اعراف، آیه۱۷۹)^[۱۷۰]. در عین حال اگر یکی از مشرکین از مسلمین پناه خواست، و در مواقع گرفتاری، خود را به دامن مسلمین انداخت، و درخواست پناهندگی کرد، طبق دستور صریح اسلام باید او را پناه داد و در ضمن، کلام خدا یعنی مطالب قرآن را بر خواند تا به آن آشنا شود، و سپس اگر مایل شد در میان مسلمین اقامت می‌کند و اگر نخواست برمیگردد، در صورتی که خواست مراجعت کند برای اینکه مبادا خطری متوجه او گردد، و یا در بین راه مورد تعدی این و آن قرار گیرد، باید او را به محل امن و در میان اقوام و خویشان او رساند (غفوری، ۱۳۸۰: ۴۷۵). درباره این موضوع در برخی از آیات قرآن اشاراتی وجود دارد که به ذکر برخی از آنان می‌پردازیم:
“و زمین را برای (زندگانی) خلق مقرر فرمود”^[۱۷۱] (الرحمن، آیه۱۰).
“ای بندگان با ایمان من، زمین من بسیار وسیع است در این صورت هر کجا باشید مرا منحصراً به اخلاص پرستش کنید”^[۱۷۲] (عنکبوت، آیه ۵۶).
ماده پانزدهم

1. 1. ” هرکس حق دارد دارای تابعیت باشد.

1. 1. احدی را نمی‌توان خودسرانه از تابعیت خود و یا از حق تغییر تابعیت محروم کرد”.

هدف از خلقت انسان کمال اختیاری و آزادانه اوست و این کمال و تعالی در هر مکانی حاصل نمی‌شود. گاه برای وصول به این کمال باید هجرت کرد. بنابراین انسان باید در هر مکانی که فکر می‌کند بهتر می‌تواند بقای خود را تأمین کند و استعدادهای خود را شکوفا سازد، و زندگی کند. او باید بتواند آزادانه به تابعیت کشوری درآید و یا از خود سلب تابعیت نماید به قول مولا: “برای تو هیچ سرزمینی بهتر از دیگری نیست، بهترین سرزمین، سرزمینی است که تو را بپذیرد و در آن آسوده باشی”^[۱۷۳] (سیدرضی، ۱۳۷۴: کلمات قصار ۴۳۴) و در قرآن نیز: “و هرگاه یکی از مشرکان به تو پناه آورد که از دین آگاه شود به او پناه ده تا کلام خدا بشنود و پس از شنیدن سخن خدا او را بی‌هیچ خوف به مأمن و منزلش برسان زیرا که این مشرکان مردم نادانند”^[۱۷۴] (توبه، آیه ۶).
“چرا در خدا جهاد نمی‌کنید در صورتی که جمعی ناتوان از زن و مرد و کودک شما که در مکه اسیر ظلم کفارند آنها دایم می‌گویند بار خدایا ما را از این شهری که مرذدمش ستمکارنر بیرون آور و از جانب خود بر ای ما بیچارگان نگهدار و یاوری فرست (تا از شر ستمکاران آسوده شویم)”^[۱۷۵] (نساء، آیه ۷۵).
“و هر کس در راه خدا از وطن خویش هجرت کند در زمین بر ای آسایش و گشایش امورش جایگاه بسیار خواهد یافت و هرگاه کسی از خانه خویش (و شهر خود) برای هجرت به سوی خدا و رسول (و حفظ مقام ایمان) بیرون آید و در سفر مرگ وی را فرا رسد اجر و ثواب چنین کسی بر خداست و خدا پیوسته بر خلق آمرزنده و مهربان است”^[۱۷۶] (توبه، آیه۱۰۰).
ماده شانزدهم

1. 1. “هر زن و مرد بالغی حق دارد بدون هیچگونه‏ محدودیت از لحاظ نژاد و ملیت و تابعیت و مذهب، زناشوئی کرده و تشکیل‏ خانواده بدهد. زن و شوهر هنگام ازدواج و طی دوران آن و همچنین هنگام‏ طلاق دارای حقوق مساوی می‏باشند”.

۲-” ازدواج باید فقط با آزادی و رضایت کامل طرفین صورت پذیرد”.

مبتکر ایده برای ارتقاء وپرورش ایده به کمک نیاز دارد به عبارتی ایده مبتکر باید توسط یک حامی مورد پشتیبانی قرار گیرد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

محصولات وفرآیندهای نوآورانه برای بقاء شرکتها وسازمانها لازم وضروری هستند.
مبتکران ایده عامل اصلی واساسی رشد سازمانها هستند.(هادی زاده،۱۳۸۴: ۸۷)
نوآوران همواره باید فعالیت کننده و در جستجوی ایده های نو،فرصتها ومنابع نوآوری باشند.
نوآوران همواره باید مشتری را به خاطر داشته باشند هرچه بیشتر فرد نوآور،کاربر نهایی را مدنظر داشته باشد شانس پذیرش واستفاده آن بیشتر است.
نوآوران نباید روی پروژه هایی در مقیاس بزرگ کار کنند،بلکه باید از کم وکوچک شروع کنند و رفته رفته اجازه دهند تا کارها در زمان مناسب وبه شیوه مناسب توسعه یابد.
نوآوران برای موفقیت در بازار کار وبه دست آوردن موقعیت مناسب باید اهداف عالی داشته باشند.
نوآوری تضمینی برای موفقیت نیست.مهمتر اینکه شکستها غالبا منجر به نوآوری می شوند.
باید جوی بوجود بیاید تا کارمندان از اشتباه کردن نهراسند و تحمل اشتباه در آن سازمان بالا باشد.
هر فرد نوآوری باید زمانبندی معینی را دنبال کند گرچه ممکن است پروژه از زمانبندی پیش تر باشد یا عقب افتد،هنوز داشتن یک زمانبندی برای طرح ریزی وارزیابی پروژه لازم است.
فعالیتهای نوآوری را باید پاداش داد و به اندازه کافی به آنها توجه نشان داد.این همچنین به معنای تحمل،وتا حدی معین،پذیرش شکست به عنوان ابزاری برای دستیابی به نوآوری است.
این گفته ای ساده ولی صحیح است که به کمک آن اصول نوآوری را می توان نتیجه گیری کرد برای نوآوری موفق به کار نیاز است نه نبوغ یا سحر (داندلف،کوراتکو وریچاردام.هاتجس،۱۳۸۳: ۱۷۷،به نقل از نانچیان،۱۳۸۷: ۶۹).
به عقیده پیتر دراکر(۱۹۸۵) یک نوآوری موفق(پیروزمندانه) باید دارای شرایط زیر باشد:
با تحیل موقعیت محیط سازمانی خود آغاز به کار کند و به طور منظم آن را پیگیری کند.
نوآوری بایستی در برگیرنده تصور و ادراک صحیح از شرایط باشد برای برآورده کردن خواسته های مشتریان باید نوآوری را درک نمود.
نوآوری کارساز باید دارای هدف وساده باشد یعنی روشن و به طور کاملا عملی طراحی شده باشد.
نوآوری های موفق به طور پیوسته در حال روییدن و سازگار شدن هستند.
نوآوری آن است که رهبر مبدل به قهرمان نوآوری شود،یعنی هر کسی که نوآوری را آغاز می کند خودش آن را سازماندهی وکار ساز نماید.(آقایی فیشانی،۱۳۷۷: ۴۷)

مدیریت نوآوری در سازمان

مدیریت نوآوری^[۳۴] یکی از توانایی های محوری و حیاتی مدیران و رهبر ان هر سازمان است زیرا این امکان را به مدیریت سازمان می دهد که باعث رشد و تعالی سازمان شود اما باید توجه داشت که مدیریت نوآوری یکی از مشکلترین فرآیندهایی است که یک مدیر باید آن را هدایت کند و شکل دهد.تلفیق عواملی چون ریسک و سودآوری بالا و اهمیت ذاتی خلاقیت و موانع عظیم پیش رو باعث می شود تا نوآوری و به تبع آن مدیریت نوآوری به امری چالش برانگیز تبدیل شود (زارعی و نسیمی،۱۳۸۶: ۶).
برای تبدیل ایده های جدید به محصولات و خدمات سودآور و مورد نیاز لازم است فرایند نوآوری مدیریت شود یعنی هر نوآوری در محصولات و خدمات باید در قالب مدل یا طرح کار که شامل مواردی چون تامین مالی،تولید بازرایابی،حمل ونقل،تبلیغات،خدمات تعریف شده و سپس فرایند مذکور در طول زنجیره ارزش تا مرحله تحویل به مصرف کننده نهایی مدیریت شود (همان منبع: ۱۱).
بررسی ادبیات موضوع نشان می دهد که بیشتر نظریه پردازان خلاقیت و نوآوری،خصوصا متاخرین آنها بیش از نوآوری بر مدیریت نوآوری تاکید می نمایند.می توان گفت مدیریت نوآوری عبارتست از مجموعه تلاش های هدفمند ونظام یافته که به منظور فراهم سازی زمینه های بروز خلاقیت و نوآوری در سازمانهای اجتماعی و محیط کسب وکار و پیاده سازی و تبدیل آنها به کالا و خدمات نوین و مبادله آنها با ارزش های اقتصادی و پولی صورت می پذیرد (لی و چانگ،۲۰۰۶؛به نقل از قهرمانی وحسن مرادی،۱۳۸۷: ۱۰).
مدیریت نوآوری به عنوان رشته ای شناخته می شود که که عمدتا با مسائل مربوط به اینکه چگونه فرایند نوآوری می تواند به طور اثربخشی مدیریت شود،سروکار دارد.بنابراین این مفهوم توجه زیادی را به خود جلب کرده است،با توجه نوآوری های تکنولوژیکی که به عنوان نقطه اتکا تجارت امروزی به شمار می آیند،مدیریت نوآوری به یک وظیفه کامل سازمانی تبدیل شده است.چهار اصل ضروری مدیریت نوآوری در هزاره سوم عبارتند از:
اصل اول: رویکرد یک سازمان به نوآوری باید فراگیر باشد.متاسفانه رویکرد اغلب سازمانهای امروزی به نوآوری مشابه رویکرد آنها به کیفیت در اوایل ۱۹۸۰ است.در آن زمان مسئولیت کنترل کیفیت محصولات فقط به عهده یک واحد سازمانی بود حال آنکه امروزه مسئولیت کیفیت به عنوان یک روش زندگی کاری تنها به عهده یک واحد کاری نیست.در عصر حاضر نوآوری مانند مفهوم جدید کیفیت باید مسئولیت همه کارکنان و مدیران باشد.
اصل دوم: نوآوری باید شامل جستجوی سازمان یافته،نظامند و مستمر فرصت های جدید باشد در سازمانهایی که نوآوری به یک شایستگی محوری تبدیل می شود سیستم ها و رویه های خاصی به وجود می آیند که موجب درک عمیق تر تغییر و تحولات اجتماعی تکنولوژی می شوند.
اصل سوم: همه کارکنان را باید در فرایند نوآوری مشارکت داد تحقیقات نشان داده است که بسیاری از سازمانهای عصر حاضر حتی نیمی از توانایی فکری کارکنان خود را به کار نمی گیرند و تنها پس از وقوع یک بحران از آنان می خواهند که به خلاقیت و نواوری بپردازند درحالی که در یک نظام سازمانی نوآور،خلاقیت پنهان افراد آشکار می شود و از توانایی فکری و استعداد آنان برای حل مسائل و مشکلات و خلق فرصت ها به خوبی استفاده می گردد.
اصل چهارم: یک سازمان باید برای بهبود مستمر نوآوری تلاش کند چنانچه جو سازمانی برای نوآوری مطلوب باشد،افراد همگی مشتاق پیشرفت سازمان به سوی یک هدف مشخص،خواه یک محصول و خدمت جدید و خواه گشایش یک بازار جدید می شوند.در این هنگام سازمان نه در وضعیت بودن که در وضعیت شدن قرار می گیرد و به عوض مدیریت گذشته به خلق آینده می پردازد (خداداد حسینی و قلیچ لی،۱۳۸۱؛به نقل از اردکانی و همکاران،۱۳۸۹: ۴).
بر طبق نظر مک کوش و همکاران ^[۳۵](۱۹۹۸) خطوط راهنمای که در ادامه می آیند برای هدایت ومدیریت فرایند نوآوری در سازمان لازم وضروری می باشند:
سازمانی که نوآوری را مدیریت می کند،باید قویا حامی نوآوری، به عنوان روشی برای زندگی باشند هم در گفتار وهم در عمل.
سازمان باید با مشتریان وذینفعان رابطه نزدیکی داشته باشد برای اینکه بتواند تا اندازه ای به نیازهای صریح مشتریان پاسخ مناسب بدهد وبه طور اساسی برای اینکه قدرت پیش بینی این را داشته باشد که درآینده آنها چه می خواهند ترجیحا قبل از اینکه خود مشتریان بدانند.
باید رویه های درونی وجود داشته باشد تا تمام پروژه های نوآوری را تحت بازبینی وبازرسی مستمر قرار دهد تا اینکه کارها بطور همزمان،هماهنگ ومنسجم درتمام بخش ها انجام شود.
برای حفظ یک فرهنگ نوآورانه،این امر اهمیت دارد که کارمندانی که در امر نوآوری موفق هستند در حضور بقیه کارمندان مورد تشویق قرار بگیرند (اوجاسالو،۲۰۰۸: ۵۴).

ویژگی های افراد خلاق و نوآور

افراد از نظر خلاقیت متفاوت اند. افراد خلاق همواره از انعطاف پذیری بیشتری در مقایسه با افراد غیرخلاق برخوردار بوده و به هنگام بروز یک مسأله قادرند راه حل ها و روش های گوناگونی ارائه دهند. افراد خلاق و نوآور با شور و اشتیاق اما به طور واقع بینانه اهدافی را دنبال کرده و قادرند نتایج سازمانی و تجاری حاصل از نوآوری هایشان را تشخیص دهند. وقت و انرژی خود را صرف توجه دقیق به اطراف خود می کنند. کنجکاواند و در پی موضوعات ناشناخته و جدید هستند( هادیزاده و رحیمی فیل آبادی،۱۳۸۴).
«گیلفورد»^[۳۶] (۱۹۵۹) اشاره می کند که افراد خلاق انعطاف پذیرند و در ارائه راه حل و اندیشه بکر و بدیع آمادگی بسیار دارند.
«کانجرو و پیترسن»^[۳۷] (۱۹۸۴) معتقدند که این افراد به استقلال و ناهمنوایی تمایل دارند و درمواردی که دستورهایی برخلاف میل و یا اعتقادات خود دریافت کنند به سرپیچی از آن ها تمایل نشان می دهند، به این سبب اِعمال مدیریت در مورد افراد خلاق در سازمان ها بسیار دشوار است.
افرادخلاق، مسائل پیچیده را به مسائل ساده ترجیح می دهند و با علاقه مندی بسیار برای یافتن راه حل می کوشند. هرچند هوش یکی از پیش نیازهای خلاقیت است اما بر اساس نظر وایت(۱۹۶۹) افراد خلاق، علی رغم استنباط دیگران، بسیار فعال نبوده، با مقایسه با دیگران از هوش و ذکاوت خارق العاده ای نیز برخوردارنیستند( آقایی فیشانی، ۱۳۷۷: ۲۲۷).
سیف (۱۳۸۳) نیز بیان می کند که نتایج پژوهش ها نشان داده است که بین هوش و آفرینندگی همبستگی بالایی وجود ندارد و حدود ۲۰/.+ است. هر چند که این رابطه مربوط به افراد با هوشبهر بالای ۱۲۰ است اما چیزی که مشخص است این است که آزمون های هوش به تنهایی راه خوبی برای شناسایی کودکان آفریننده نیست، یعنی آزمون های آفرینندگی دسته ای از ویژگی های فکری و ذهنی را می سنجند که با آزمون های هوش به سنجش در نمی آید.
به طورکلی ویژگی های افراد خلاق را چنین می توان برشمرد:
– تیز هوش تر از دیگران اند.
– درباره مسائل انتزاعی، در مقایسه با مسائل عینی وملموس، بهتر و عمیق تر می اندیشند.
– کمتر به نمره های درسی و کارنامه امتحانات اهمیت می دهند.
– نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی حساس اند.
– انعطاف پذیرو بیانش دارای طنز است.
– ریسک پذیر است و محافظه کار نیست.

این جهان خود حبس جان های شماست

جسم ما از جان بیاموزید سیر
می‌رود بی چون نهان در شکل چون
(مثنوی، ۱۹۸۲/۳)
هین روید آن سو که صحرای شماست
(مثنوی، ۵۲۹/۱)

۴۲)کَیفَ مَدَّ الظِّلَ نقش اولیاست

کو دلیل نور خورشید خداست

(بیت ۴۲۵)
انقروی:
شارح بیان می‌کند، مراد از کَیفَ مَدَّ الظَّلَّ را در نزد اهل تحقیق، ظِلّ کاینات است و این سایه‌ی کائنات، نقش اولیاست که آن اولیا، دلیل نور ذات خدا هستند. و ضمیر “کو” را در این کلمه “به نقش اولیا”جایز شمرده است وسپس با این وجه معنی را اینگونه بیان می‌کند:«آن ظلال کائنات که نقش اولیاست، دلیل نور ذات خداست.ونقش اولیا بودن این وجود خارجی به‌این جهت است که تمام عالم، صورت ونقش محمدی است،زیرا مدیر موجودات ومربیّ ممکنات، اوست.»(انقروی،۱۳۸۰:۱۹۴)
نیکلسون:
نیکلسون بیان می‌کند که مولانا«وجود اولیاء را به سایه‌ای مانند می‌کند که راه به سوی خورشید را نشان می‌دهند. کاینات خود سایه‌ی خداست واولیاء ، بدان گونه که در دنیا ظاهر می‌شوند،صورت ظاهری «نور خورشید خدا»هستند که (همانگونه که قرآن بیان می‌کند)آنان بدان نور رؤیت می‌شوند وآن نور را به نوبه‌ی خود بر نسل‌های متوالی بشرآشکار می‌سازند.واین نور، نورمحمّد است.» (نیکلسون،۱۳۸۴:۸۵)
فروزانفر:
بیان می‌کند«که ابوالقاسم قشیری به ظلّ عنایت که بر احوال اولیا گسترده است تفسیر وتأویل نموده‌است. وبعضی ربّ را به مرشد ومدّ وظلّ بصورت به مثال وی تأویل کرده‌اند. ومولانا ظلّ را اشارتی به شخصیّت حقیقی مرد کامل دانسته است ازآن جهت که بر آفتاب حسّی دلالت می‌کند و ولی ومرد کامل ، ظهور علم واراده وقدرت حق است و وجود او بنحوکمال، دلیل بر وجود کمال اتمّ تواند بود و یا از آن جهت که خلق را بقول وفعل به سوی خدا می‌خواند و به حقیقت رهبری می‌کند.» (فروزانفر،۱۳۸۲:۱۹۷)
زمانی:
منظور از آیه‌ی “کیف مدّ الظلّ” این است که ولیّ خدا مظهر کامل خداوند است. و آن سایه، یعنی آن ولیّ خدا بر نور خداوند است. یعنی او راهنمای مردم به سوی خداوند است. مراد از دلالت خورشید بر سایه ‌اینست که اگر آفتاب نبود،مفهوم سایه برای آدمی‌روشن نمی‌شد.(زمانی،۱۳۷۸:۱۷۲)

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

استعلامی:
استعلامی‌می‌گوید که مولانا با اشاره به مضمون آیه ی۴۵ سوره ی الفرقان می‌گوید:«این که خداوند سخن از گسترانیدن سایه و تابانیدن خورشید می‌گوید، اشاره به اولیاء و مردان کامل است که دلالت بر وجود خورشید الهی می‌کنند.»(استعلامی،۱۳۸۷:۳۱۷)
گولپینارلی :
«شارح عقیده دارد که منظور از سایه، کاینات است که به هستی نسبی واضافی وجود پیدا می‌کرده است و آفتاب به هستی واقعی تعبیر شده است.»(گولپینارلی،۱۳۸۴:۱۶۴)
نظر اجمالی:
نظرات همه‌ی شارحان به هم نزدیک و درست می‌باشند. مولانا در جای دیگر به این مطلب به وضوح اشاره کرده است:

سایه‌ی یزدان بود بنده‌ی خدا
دامن او گیر زوتر بی گمان

مرده‌ او زین عالم و زنده‌ی خدا
تا رهی از آفت آخر زمان
(بیت ۴۲۴-۴۲۳/ ۱)

۴۳)بس دل چون کوه را انگیخت او

ننی هه تیه­ها وَ گریران(گریلان) ماچ ارزن کردیه سِرَ سَر وَگیان
به دوره­ای اشاره دارد که تپه­ی باستانی گریران که شاخص تمدن­های پیش از میلاد در آن است، به شکل یک روستا یا شهری آباد بوده در صورتی که الان از تپه­های باستانی منطقه الشتر به شمار می ­آید. (ایزدپناه، ۱۳۷۶: ۲۶۳).
در سروده­ای دیگر به ورود تلفن به ایران اشاره دارد حال آنکه این اختراع در زمان قاچار وارد کشور شده است.
زره تلیفن اَر بِنِ گوشم قالی یه تیکه اَرات بفروشِم
سراینده­ی آن­ها هم یک نفر نیست، زیرا به گویش لکی، لری و کردی سروده شده ­اند.
ممکن است در آغاز سراینده این سرود­ها شخص واحدی بوده، و تعداد این سروده­ها نیز ممکن است چهل یا بیشتر بوده باشد. از آنجا که این سروده­ها سینه به سینه و به صورت شفاهی انتقال داده شده ­اند بسیاری از آن­ها به فراموشی سپرده شده ­اند، وجود سروده­هایی در بین آن­ها که به زمان­های مختلف اشاره دارد بیانگر آن است که افراد صاحب ذوق در طول زمان مواردی را بر آن ها افزوده­اند. اگر چه تاریخ سرایش این سروده­ها معلوم نیست اما در میان ابیات«مور» و چل سرو به تک بیتی­هایی برمی­خوریم که نباید به دنبال تاریخ سرایش آن­ها باشیم. و ثابت کردن تاریخ­ها هم نه تنها از ارزش اجتماعی آن­ها نمی­کاهد بلکه آن­ها را مختص به زمان خود نمی­کند زیرا شاعراین ابیات اندیشه­ای فرا زمانی و جهانی داشته و درد او، درد مشترک تمام انسان­های قبل و بعد از خود بوده است. هرکس در هر زمانی با خواندن این بیت­ها احساس می­ کند برای او، از زبان او و در زمان او سروده شده ­اند. حتی نمی­ توان برای آن­ها مرز محتوایی مشخص کرد و معلوم کرد که اندیشه­ای در چارچوب سیاسی، عشقی، جنگ یا درد اقتصادی و…دارند. مثل این بیت:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اگر بنیشم، دل بی قراره اَر هیز بِگِرم سایه­ م دیاره
در خواندن این بیت­ها حس­های مختلفی به مخاطب دست می­دهد که همه در عین درستی نادرست­اند و نمی­ توان انگشت ذهن را دقیقاً روی یک معنا متمرکز نمود. آیا مبارزی می­خواهد حرف و دیدگاه خود را به حاکم سیاسی عصر خود ابراز نماید. اما فضا و جو خفقان آن عصر مجال قد علم کردن به برای فال از ابیات لکی استفاده می­ کنند. (آزادبخت، ۱۳۸۷: ۲۸).
او نداده است یا عاشقی می­خواهد با معشوق دیدار نماید و می­ترسد قد راست کند و دیده شود و چندین معنای دیگر، وی همچنین بر این باور است سروده­ها لکی هستند و به هیچ وجه لری نیستند.

۳-۱-۱-۴)شیوه اجرای چل سرو

در گرفتن فال چهل سرود شخصی که می­خواهد فال بگیرد، خودش یا یک نفر به نمایندگی از طرف ایشان چهل عدد از مهره­های یک تسبح را شمرده، و جدا می­ کند آخرین دانه یا همان دانه چهلم را می­بوسد و بر پیشانی می­ گذارد. کار با نام « الله، محمد و علی» در حالی آغاز می­ شود که چهل دانه مذکور را از دید جمع حاضر مخفی می­ کنند. در انجام این کار برای سهولت و سرعت، هر گوینده فقط یک یا دو کلمه از بیت را بر زبان می ­آورد و از قرائت کل بیت خودداری می­ کنند، فقط بیت آخر یعنی همان بیت چهلم به طور کامل خوانده می­ شود. گوینده­ی آخرین بیت یا چهلمین سرود، بیت را کامل می­خواند و از معنی و مفهوم آن بیت، به خوبی یا بدی فال پی می­برند.
برای نمونه چند بیت ازچل سرو ذکر می شود.
*خدالَم شُکرِ رَسیمَ مَطلو دِلِم ساکِت بی ژَه پِژارِه شُو
«خدا را شکر می­کنم که به هدف و خواسته­ام رسیدم. و دلم از فکر و خیال و تشویش­های شبانه راحت شد».
نتیجه فال بسیار خوب و خوش است.
گیرنده فال به آمال و آرزوهای خود می­رسد و دل بی قرار بعد از تشویش و نگرانی­های شبانه روز به آرامش و امید می­رسد. (آزادبخت، ۱۳۸۷: ۳۷).
* خدای خداوَن خدای کُل عالم روژ خوُش ئو خُو بِکهَ ژَه طالَم
«ای خدا خداوندا خدای همه عالمیان روزهای خوش و خوب را نصیب من بگردان».
نتیجه فال میانه است.
در مقام دعا و تمنا باید از خداوند مدد خواست تا خداوند راه خیر و خوش پیش پای صاحب فال بگذارد، با تکیه بر امید و روزگار خوب در آینده. (عسکری عالم، ۱۳۸۸: ۱۱).
* وَه کی تُوریاینه بِه کیشم نازِت وَ پای پَتی بامَه پیشوازِت
«با کی قهر کرده­ای تا ناز تو را بکشم و پای برهنه به استقبال تو بیایم».
نتیجه فال میانه است.
برای رفع کدورت و مهر و محبت باید گام برداشت. باید به هر راهی متوسل شد تا یار و یاور خواسته به راه بیاید. (همان: ۹).
* خدا مَه کِردیه جاتی نَه کی درد نه تُووِت به گری نه رنگِت بو زرد
«از خدا می­خواهم که تن و بدنت سالم باشد. نه تب کنی و نه رنگت زرد شود».
نتیجه فال میانه است.
با تکیه بر خوش بینی و سرانجام نیک، در حق دوست دعا و تمناست و طلب سلامتی از خداوند برای یار، تا همواره در کمال صحت زندگی کند. (عسکری عالم، ۱۳۸۸: ۱۰).
* دَسمال دَسَکه ت بیلا دُوان بُو یکی اوریشم، یکی کتان بُو
«دستمال­های دستت( برای رقص) بگذار دو تا باشد. یکی از جنس ابریشم و دیگری از کتان باشد».
نتیجه فال خوب است.
پیام شادی به همراه دارد. پیام رقص و جشن و شادمانی باعث امیدواری است. نیت و کار مورد نظر به خوبی و خوشی انجام می­گیرد. (هما: ۱۵).
* خَه وَر خُوشی هَت وهار دَمی یَه باخ دوسَکَم ژَه گُل چَه می یَه
«خبر خوشی رسید که بهار دمیده، و باغ دوستم از پر گلی خم شده».
نتیجه فال خوب است.
خبر از آینده­ی روشنی دارد. بهار فصل گل و زیبایی است. به ویژه اینکه باد بهاری این خبر مسرّت بخش را پیام آورده است. (همان: ۱۸).
* سرداری بِه پُوش چُوخا اَر بانی تا بُونهَ سیل کَر قُوم و خُویشانی
«سرداری بپوش و روی آن عبا بپوش، تا اقوامت به تماشای تو بنشینند».
نتیجه فال خوب است.
در این بیت نوید خبر خوش است. پوشیدن لباس­های زیبا و آراسته شدن برای شرکت در جشن و شادی که در راه است، به صاحب فال مژده می­دهد که باید به آنچه در دل دارد امیدوار باشد. (همان: ۱۸).
* خاصَه خُوَه شی بُو خُوَه خاصی بُو درُو بار به کی مِدوم راسی بُو
«خوب است روزگار خوش باشد و همواره خوب و خوش، دروغ کوچ کند و همیشه راستی و راست کرداری باشد».
نتیجه فال میانه است.
در مقام تمنّا و آرزو است. آرزویی که در آن نیت خیر هست و خوبی و خوشی. آرزویی که دروغ و ریا کوچ کند و درستی و راستی جای آن را بگیرد. (عسکری عالم، ۱۳۸۸: ۲۸).
* بُورهِ به چیموُ ترکِ دنیا کیم یا زشتی ژَه دِل دنیا جیا کیم
«بیا با هم ترک دنیا کنیم و یا زشتی و زیبایی دنیا را از هم جدا کنیم».
نتیجه فال میانه است.
برای بهبود روش­های خوب باید با هم عهدو پیمان بست. و زندگی را از زشتی پاک کرد. آرزویی است که در جهت خیر و خوبی گرایش دارد. تا با امید به نتیجه برسد. (همان: ۳۰).