هر دعوی غلط که کند پیش می‌برد (صائب)
حرف کج راست به زور رگ گردن نشود (صائب)

و یا این دو بیت:

از وصل صدف گهر گریزان است
به سخن دعوی بی اصل مبرهن نشود
خلوت طلب است حسن سنگدل

بر حسن غریب، خانه زندان است (صائب)
حرف کج راست به زور رگ گردن نشود (صائب)
از شش جهت حرم بیابان است (صائب)

این نکته نیز مسلم است که بیشتر فکر مضمون تراشی و نکته سنجی، این گونه موضوعات و مضامین مختلف را در اشعار شعرای دوره صفویه به وجود آورده است.
– افراط
«نکته قابل توجه دیگر در سبک هندی زیاده‌روی در تمام زمینه‌هاست، چه در طرح مضامین که به مبالغه و اغراق می انجامد، چه در تلاش یافتن معنی بیگانه که در جای خود ذکر شد و چه در سرودن شعر. به گفته زین‌العابدین مؤتمن: «گویی محیط اجتماعی و اخلاقی آن‌ها طوری بوده که اگر از روی اعتدال و میانه روی سخن می‌گفتند کسی سخنانشان را باور نداشت» .(صائب و سبک هندی / ۴۹۹. نقل از مقاله زین‌العابدین مؤتمن). نمونه مبالغه در مضمون:

ز صد هزار سخنور که در جهان شود پیدا
در طینت ملایم من نیست سرکشی

یکی چو صائب شوریده حال برخیزد
باریک‌تر ز موی میان است گردنم (صائب)

شاعر سبک هندی در سرودن شعر هم زیاده‌روی کرده است. «گویی بیماری شعر بافی در این روزگار واگیر بوده» (آرین پور، ۱۳۷۲: ۱۲ ).
– نظیره گویی
«موضوع دیگری که در شعر سبک هندی نمود بیشتری دارد، استقبال از شعر شاعران گذشته است و این امر چنان گسترش می‌یابد تا آنجا که بعضی از شاعران در این عهد تمام سروده‌های یک شاعر را برای تقلید و استقبال بر می‌گزینند به عنوان نمونه زمانی یزدی و میرک کفاش همه دیوان حافظ را جواب گفتند و ضمیری اصفهانی دیوان چند شاعر از جمله سعدی و حافظ و بابافغانی و جامی و بنایی و جز آنان را جواب گفت». (صفا، ۱۳۶۷، ص۵۴۹ ).البته مرحوم حبیب یغمایی با چنین عملی به شدت مخالف است و آن را موجب سرشکستگی شاعر می‌داند. «به نظر بنده استقبال از غزل دیگران مخصوصاً سعدی و حافظ و استادان همانند آنان و حتی تضمین و تخمیس غزل‌های خوب کاری است بیهوده و موجب سرشکستگی شاعر و شاعر هر چند استاد و مفلق باشد، نباید به چنین کاری دست یازد». (یغمایی، ۱۳۵۴).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

نکته قابل توجه دیگر در این سبک طرح بیتی است و جوابگویی به آن یا به عبارت دیگر ((اقتراح)) از آنجا که در عهد صفوی شعر به قهوه خانه و بین مردم راه می‌یابد و شاعران در قهوه خانه‌ها گرد می‌آیند و اشعار خود را می‌خوانند، لذا بیشتر این اوقات در این نشست‌ها غزل‌هایی را طرح می‌کردند و هر کدام فراخور استعداد و ذوق خود به جواب گویی می‌پرداختند و سروده‌های خود را می‌خواندند.
این نه تنها در اصفهان بلکه در دیگر مکان‌ها نیز رایج بوده است. «ضمن مطالعه حال بسیاری از شاعران به وجود محفل‌هایی از این دست که برشمرده‌ایم در شهرهایی مانند یزد، کاشان، شیراز، اصفهان، مشهد و جز آن‌ها باز می‌خوریم که اهل ادب و شعر در آن‌ها به ملاقات یکدیگر می‌رفتند و با هم غزلی یا موضوعی را طرح می‌کردند و در ساختن و جواب گفتن آن‌ها شرکت می‌ورزیدند». (صفا، ۱۳۶۷: ۵۱۷ ).
فصل سوم
معرفی شاعران برگزیده دوره صفویه
۳-۱ مقدمه
سبک هندی و ادبیات دوران صفویه نه تنها به خوبی شناخته نشده و آثار آن، چنان که باید، مورد تتبع و تحقیق قرار نگرفته، بلکه دیوار بلندی از پیش داوری‌ها و قضاوت‌های غرض آلود آن را احاطه کرده است. تأمل در نازک اندیشی های شاعران این دوران شاید روزنه‌ای فرا روی شاعران جوان ما بگشاید تا به جای روی آوردن به شعر «ترجمه‌ای» یا غرق شدن در بازی‌های زبانی که به سرعت رنگ می‌بازند، و به جای دست و پنجه نرم کردن بیهوده با قواعد دستور زبان و… فارغ از هر تقلیدی به درنگ در خویشتن و کشف قلمروهای نامکشوف خیال و فضاهای ناشناختهّ احساس و اندیشه بپردازند.
۳-۲ طالب آملی

نام و نسب:

نام وی طالب است و معروف به «طالبا» چون در آمل متولد شده او را طالب آملی گویند. در شعر نیز طالب تخلّص می‌کرده است.

۵- دل بردن مشتاقان از غیبت خود تا چند؟ خون خوردن خاموشی زین دلشدگان تا کی؟
ردیف های آوازی: گوشه پس مخالف
این بیت هم در گوشه پس مخالف اجرا شده است که به لحاظ وجود دو مصراع پرسشی باز هم اجرا را برای خواننده مشکل تر می کند. پس مخالف معمولاً زمینه ساز برگشت و فرود به تنالیته اصلی سه گاه می باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۶- گر عاشق دلداری ور سوخته یاری بی نام و نشان میرو رین نام و نشان تا کی؟
گوشه مویه است که در این جا به همین شیوه با همان یکدستی و پختگی به سه گاه فرود می آید و بخش دوم آواز به اتمام می رسد!
۱-زهی در کوی عشقت مسکن دل چه می خواهی ازین خون خوردن دل
۲- چکیده خون دل بر دامن جان گرفته جان پر خون دامن دل
۳- از آن روزی که دل دیوانه ی تست به صد جان من شدم در شیون دل
۴- منادی می کنند در شهر امروز که خون عاشقان بر گردن دل
قسمت پایانی آواز را، غزلی از عطار که وزن دوبیتی دارد (غزل دوبیتی) انتخاب می کند و ادامه می دهد، وزن دوبیتی همان وزن اشعار باباطاهر عریان است که با لهجه محلی سروده شده است. در واقع به همین دلیل غزل عطار را انتخاب می کند که دارای لهجه نیست. در ضمن لازم است که حکایتی از عشق عارفانه باشد و ابیات دارای توالی منطقی و معنایی باشند و این توالی قطعاً باید از جنس غزل باشد و دارای ردیف و قافیه باشد. از طرفی بیان یک موضوع عارفانه خیلی مناسب دوبیتی محلی و لهجه دار نمی باشد و همچنین، در تم و فضای کلی اثر، تغییری نامتناسب بوجود می آورد. ۴بیت اول را در درآمد سه گاه اجرا می کند و به همین شکل، نوعی دوبیتی خوانی در سه گاه را اجرا می کند.
۵- چو رسوا کرد ما را درد عشقت همی کوشم به رسوا کردن دل
این بیت را در گوشهی «پهلوی» اجرا می کند که تم آواز از یکنواختی خارج شود و تنوعی مطبوع و مناسب در آواز بوجود آورد.
۶- چو عشقت آتشی بر جان من زد برآمد دود عشق از روزن دل
گوشه مخالف به مغلوب را بر این بیت می گذارد و به شیوه ای بسیار شایسته آواز را ادامه می دهد و طراوت و تازگی خاصی به آواز خود و احساس شنونده می بخشد.
۷- مکن جانا دل ما را نگه دار که آسان است بر تو بردن دل
۸- چو گل اندر هوای روی خوبت بخون در می کشم پیراهن دل
۹- بیا جانا دل عطار کن شاد که نزدیک است وقت رفتن دل
برگشت به تنالیته سه گاه با بیت ۷ آغاز و در بیت بعد، در نهایت به سه گاه فرود می آید.
در پایان تصنیف مخالف (چنان مستم) را با غزل مولانا اجرا می کند در گوشه مخالف- تصنیف های اثر را از غزلیات مولانا انتخاب می کند که دارای، غنا و طراوت خاصی می باشند و بسیار ریتمیک و پرجوش و خروشند. البته در کتاب غزلیات شمس، این غزل با ردیف (من امروز) است که آقای شجریان آن را به (من امشب) تغییر داده اند. شاید به این دلیل است که شب جایگاه ویژه ای در بیان موضوع عرفان و حس شاعرانه آن دارد. نکته ای که لازم به توضیح است، این است که این اثر بطور کلی، دارای فراز و نشیب آنچنانی نمی باشد و مستمع را در یکنواختی خاصی قرار می دهد که به دلیل تسلط و پختگی آقای شجریان در اجرای آن، خیلی کسل کننده نیست، یکی از دلایل این اتفاق، به اعتقاد نگارنده، تا حدی شعر جناب عطار، است که این یکنواختی و عدم تحرک و جوش و خروش به آن برمی گردد، و اینجاست که بی هیچ تعصبی، جایگاه، شعر سعدی و حافظ مشخص می شود، به اعتقاد نگارنده، شعر موسیقایی و آوازی شباهت زیادی به یک داستان و قصه دارد که این داستان باید دارای فراز و نشیب باشد و پر از تصادف و اتفاق باشد که مخاطب را خسته و کسل نکند، این خدای ناکرده جسارتی به ساحت جناب عطار نیست. شاید با گردش بیشتر در دیوان وی می شد، انتخاب دقیق تری کرد. اما دلیل مهمتری که بنظر می رسد، گروه موسیقی است و در اجرای یک اثر، حضور یک آهنگساز موفق و صاحب اندیشه و تفکر می تواند در اجرای موفق و مؤثر خواننده ی بزرگی چون شجریان هم تأثیر ارزشمندی داشته باشد و این باعث می شود که خواننده هم بر سر ذوق آید و با تفکر دقیق تری اثر خود را اجرا کند، دلیل این مدعا، آثاری همچون، نوا مرکب خوانی و دستان و سپیده و ماهور، می باشد. این نوع شرکت و همکاری باعث همدلی و هم نفسی می شود که یکی از دلایل بسیار مهم موفقیت یک اثر هنری، علی الخصوص موسیقی می باشد، اجرای یک موسیقی موفق و اثر گذار، حاصل همدلی و هم نفسیِ گروهی، متخصص و عاشق و دوستدار یکدیگر است که قطعه ای را از عمق جان و دل اجرا می کنند تا در نتیجه بر دل ها بنشیند، و دلیل دیگر بطور کلی، فضای ساکن و آرامی است که یکی از خصایص عارف خلوت گزین است که نیازی به صحرا و تماشا ندارد، (خلوت گزیده را به تماشا چه حاجت است چون کوی دوست هست به صحرا چه حاجت است؟) اما هر چه هست صحبت هنرمندی است که جایگاه بسیار رفیعی دارد و اور را با خودش مقایسه می کنیم، وگرنه، به قول معروف (بدین شکستگی ارزد بصد هزار درست!)
تصنیف: می دانم
کلام: مولانا

به گرد دل همی گردی چه خواهی کرد می دانم چه خواهی کرد دل را خون و رخ را زرد می دانم یکی بازی برآوردی که رخت دل همه بردی چه خواهی بعد از این بازی دگر آورد می دانم به یک غمزه جگر خستی پس آتش اندر او بستی بخواهی پخت می بینم بخواهی خورد می دانم به حق اشک گرم من به حق آه سرد من که گرمم پرس چون بینی که گرم از سرد می دانم مرا دل سوزد و سینه تو را دامن ولی فرق است که سوز از سوز و دود از دود و درد از درد می دانم به دل گویم که چون مردان صبوری کن دلم گوید نه مردم نی زن ار از غم ز زن تا مرد می دانم دلا چون گرد برخیزی ز هر بادی نمی گفتی که از مردی بر آوردن ز دریا گرد می دانم جوابم داد دل کان مه چو جفت و طاق می بازد چو ترسا جفت گویم گر ز جفت و فرد می دانم چو در شطرنج شد قایم بریزد نرد شش پنجی بگویم مات غم باشم اگر این نرد می دانم و

آواز: عاشق رسوا
غزل: عطار
مشخصات عروضی:
وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (مفاعیل)

۱- ز هی در کوی عشقت مسکن دل ۲- چکیده خون دل بر دامن جان ۳- از آن روزی که دل دیوانه ی توست ۴- منادی می کنند در شهر امروز ۵- چو رسوا کرد ما را درد عشقت ۶- چو عشقت آتشی در جان من زد ۷- مکن جانان دل ما را نگه دار ۸- چو گل اندر هوای روی خوبت ۹- بیا جانا دل عطار شاد کن ی دو بیتی خوانی در سه گاه (نوعی مثنوی خوانی)

چه می خواهی از این خون خوردن دل گرفته جان پر خون دامن دل به صد جان من شدم در شیون دل که خون عاشقان بر گردن دل همی کوشم به رسوا کردن دل برآمد دود عشق از روزن دل که آسان است بر تو بردن دل به خون در می کشم پیراهن دل که نزدیک است وقت رفتن دل ی

۴-۳-۵ آلبوم نوا
دستگاه: نوا و مرکب خوانی
گروه عارف
منصور سینکی: تار و بم تار
ارژنگ کامکار: تنبک

۴۵۲/۰

توزیع نرمال است

تولید ناخالص داخلی

X₃

۸۸/۲

۳۱۲/۰

توزیع نرمال است

وجه نقد عملیاتی

X₄

۱۳/۲

۳۹۵/۰

توزیع نرمال است

با توجه به جدول ۴-۸، مقادیر متناظر با آماره جارک-برا برای کلیه متغیرها پس از نرمال‌سازی به ترتیب ۱۲/۲،۰۹/۲،۸۸/۲ و ۱۳/۲ می‌باشد. با عنایت به اینکه کلیه مقادیر یادشده از ۵ درصد بیشتر است لذا با اطمینان ۹۵ درصد برای کلیه متغیرهای مستقل تبدیلی می‌توان فرض نرمال بودن توزیع را پذیرفت.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ب) آزمون استقلال خطاها
پیش‌فرض دیگر استفاده از رگرسیون خطی مرکب در تعیین ارتباط بین متغیرها، استقلال باقی‌مانده‌ها یا خطای برآورد انجام‌شده به‌واسطه مدل رگرسیونی است. در این راستا، در تحقیقات مشابه یا مرتبط معمولاً از اندازه آماره دوربین واتسون به‌عنوان یک معیار تصمیم‌گیری استفاده شده است. در این تحقیق نیز از آزمون معیار دوربین واتسون استفاده شده است که در آن همبستگی سریالی بین تفاضل مقادیر واقعی و برآورد شده مقادیر متغیر وابسته و به‌اصطلاح باقیمانده‌ها یا (خطا) های رگرسیون را بر مبنای فرض صفر آماری زیر آزمون می کند:
H₀: بین خطاها خودهمبستگی وجود ندارد.
H₁: بین خطاها خودهمبستگی وجود دارد.
اگر آماره دوربین-واتسون بین ۵/۱ و ۵/۲ قرار گیرد، فرضیه H₀ آزمون (فقدان همبستگی یا استقلال خطاها) پذیرفته می‌شود و در غیر این صورت H₁ مبنی بر خودهمبستگی خطاهای مدل برآوردی را نمی‌توان رد کرد. بر مبنای محاسبات انجام‌شده در این زمینه، آماره دوربین واتسن به شرح جدول شماره ۴-۹ خلاصه شده است:

جدول (۴-۹): ارزیابی نرمال بودن توزیع خطاهای مدل برآوردی

رابطه

دوربین واتسون

دارایی، بدهی، جریان نقدی آزاد و تولید ناخالص داخلی با چسبندگی هزینه

۳۰/۲

به‌طوری‌که در جدول شماره ۴-۹ آورده شده است ملاحظه می‌شود که:
مقدار آماره دوربین- واتسون برای رابطه ریاضی برآوردی یعنی رابطه بین دارایی، بدهی، جریان نقدی آزاد و تولید ناخالص داخلی با چسبندگی هزینه ۳۰/۲ محاسبه شده است. با توجه به اینکه مقدار یادشده در فاصله ۵/۱ و ۵/۲ قرار دارد بنابراین فرض H₀ مبنی بر فقدان خودهمبستگی بین خطاها پذیرفته‌شده است.
ج) بررسی نرمال بودن توزیع خطاها:
یکی دیگر از پیش‌فرض‌های استفاده از رگرسیون خطی مرکب این است که خطاهای معادله برآوردی رگرسیونی نیز همانند متغیرهای مستقل و تابعی از توزیع نرمال برخوردار باشند.
بدین منظور در تحقیقات مشابه یا مرتبط، مشابه آزمون نرمال بودن متغیرها از آزمون کااسکوئر، آزمون کولموگروف – اسمیرونوف یا از مقایسه هیستوگرام توزیع خطاها با منحنی نرمال بهره جسته‌اند. در این تحقیق از مقایسه هیستوگرام توزیع خطاها با منحنی نرمال بهره جسته‌ایم. نتایج محاسبات در این مورد به شرح نمودار شماره ۴-۱ خلاصه شده است:

نمودار ۴-۱: بررسی نرمال بودن توزیع خطاها

به‌طوری‌که در نمودار شماره ۴-۱ دیده می‌شود:

عدم رعایت شرایط مندرج در گواهینامه از قبیل استفاده از عینک، سمعک یا تجهیزات خاص

۳

۷

۱۹

عدم توجه به فرمان ایست یا پرچم مراقبان عبور و مرور محصلان یا پلیس مدرسه

۳

۵

۲۰

عدم رعایت مقررات حمل بار

۵

۸

منبع:(محمدی، ۱۳۹۱)
جدول(۱۳-۲):جریمه متخلفین براساس نمرات منفی کسب شده

میزان نمره منفی

نوع جریمه

۳۰ نمره منفی

۳ ماه ضبط گواهینامه برای بار اول و پرداخت ۴۰ هزار تومان جریمه

۲۵ نمره منفی برای بار دوم

۶ ماه ضبط گواهینامه و پرداخت ۶۰ هزار تومان

۲۰ نمره منفی برای بار سوم

ابطال گواهینامه و پرداخت ۱۰۰ هزار تومان

مرور نظری
هدف از تدوین یک چارچوب تئوریکی آن است که محقق از مطالعه دانشمندانی که در موضوع مورد تحقیق بررسی کرده‌اند، کمک بگیرد و بر اساس مطالعه آنها بداند که در تحقیق مورد نظرش به دنبال چه متغیرها و فرضیه‌هایی باشد. هدف نظریه‌های جامعه شناسی تبیین واقعیت‌های اجتماعی می‌باشد. نظریه‌ها نیز جهت تبیین واقعیت‌های اجتماعی ارائه شده‌اند که خود عبارتند از قانون‌هایی که بر مبنای قواعد منطق با یکدیگر در ارتباط بوده، مبین بخشی از واقعیت باشند(توسلی، ۱۳۷۶: ۲۵).
با توجه به اینکه تحقیق حاضر به دنبال بررسی تاثیر اعمال نمره منفی بر رفتارهای ترافیکی مردم می‌باشد و به علت اعتقاد به وجود روابط پیچیده میان عوامل و پدیده‏های اجتماعی و به طور کلی پیچیدگی روابط میان پدیده‏های انسانی به رویکرد نظری واحدی تکیه نخواهد شد، بلکه در تبیین مسأله فوق از نظریه‌های متعددی استفاده خواهد شد تا در نهایت به یک مدل تحلیلی ـ تبیینی دست پیدا کند که در ادامه به خلاصهای از نظریات مورد استفاده اشاره میشود:
–نظریه انتخاب عقلانی و تفسیرهای موقعیتی جرم
بسیاری از تئوریهای کجروی، به رفتار کجروانه به عنوان عملی عمدی و حساب شده اهمیت چندانی نمیدهند و بیشتر عمل کجروانه را به عنوان واکنش به محیط پیرامون می نگرند تا به عنوان یک کنش عمدی.نظریه انتخاب عقلانی فرض میکند که افراد تنها به سوی فعالیتهای خلاف قانون رانده نمیشوند، بلکه فعالانه دست زدن به این اعمال را انتخاب میکنند.آنها صرفاً فکر میکنند که این کار ارزش خطر کردن دارد. افرادی که ذهنیت مجرمانه دارند،کسانی هستند که با آگاهی از خطر گرفتار شدن تصور میکنند از موقعیتهایی که قانون را نقض میکنند، میتوانند مزایایی را کسب کنند (گیدنز،۱۳۸۶: ۱۶۴).
الگوی تبیینی انتخاب عاقلانه یک اصل محوری و یک رشته شیوه های تحلیلی دارد. آن اصل این است که رفتار آدمیان هدفدار و سنجیده است. فرض بر این است که آدمیان در چند راهیها ، راهی را که با اغراضشان موافق است، اختیار میکنند. برای رفتن به هر راهی، محاسبه سود و زیان میکنند و پس از بررسی ادله موافق و مخالف به راهی میروند. عملی عاقلانه و سنجیده است که در چارچوب اطلاعات مشخص از شقوق مختلف، وسیله مناسبی برای رسیدن به هدفی مناسب باشد(لیتل،۱۳۷۰ :۶۴).
این نظریه فرض را بر این میگیرد که هر فاعلی، دستگاهی سامان یافته و بی تناقض از اهداف دارد که یا از حیث فایده بخشی و یا از حیث اولویتبندی، آنها را خردپسند ساخته است و همچنین هر فاعل عاقلی، همواره و مختارانه به دستهای از افعال و عواقبشان میاندیشد و سپس بر حسب سهمی که اعمال در برآوردن غایت او دارند، یکی را انتخاب میکنند. سپس ناچاراً باید توجه خود را معطوف اهداف و اعتقادات و قواعد اختیار کند. چون فاعل عاقل به کمک اینها، شقی را از میان شقوق عدیده اختیار میکند. بدین ترتیب باید از مساله تعیین هدف شروع کنیم، یعنی مصالح و فوایدی که عمل در پی تحصیل آنهاست. افراد در مقام عمل،اهداف گوناگونی دارند. تحصیل، درآمد، فراغت، فرهیختگی و امثال آن. و در عمل محتمل خسارات و زحماتی میشوند:کار زیاد،درباختن مزد،استقبال خطر و … حال تصمیمگیری عاقلانه در باب اعمال مختلف منوط به سنجش منافع و مضار ناهمگون آنهاست؛ چراکه پاره ای از مضار و منافع، لازمه مشترک همه کارهای ممکن و متصور است. قائلان به نظریه اختیار عاقلانه، مفهوم فایده را بر مبنای مقایسه دخل و خرجها و مضار و منافع ناهمگون قرار دادهاند(همان: ۱۳۷۰).
خلافکاران نیز برای ارتکاب بزه، هم موقعیت تحقق بزه و احتمال به نتیجه رسیدن آنرا میسنجند و هم توانایی و مهارتها و نقاط ضعف خود را.حاصل آنکه دست یازیدن یا نیازیدن به یک رفتار کجروانه تا حد زیادی بستگی به نسبت نهایی تفاضل میان منافع و مقررات حاصل از رفتارهای بزهکارانه و غیر بزهکارانه دارد( سلیمی و داوری،۳۸۲:۱۳۸۰).
در واقع کجرو پس از ملاحظه متغیرهای شخصی(مانند نیاز به پول، انتقام، هیجان و تفریح) و موقعیتی(مانند نحوه محافظت از قربانی جرم، کارامد نبودن نیروهای پلیس و…) و همچنین سنجیدن خطراتی مانند خطر دستگیری و سخت بودن مجازات و امثال آن تصمیم میگیرد خطر کجروی را تجربه کند(همان :۳۷۹).
از جمله مشهورترین نظریهپردازان نظریه انتخاب عقلانی میتوان به کلارک و مایهیو اشاره کرد که دو نکته در نظریه آنها وجود داردکه آن را از سایر نظریه‌ها متمایز میکند:
اول آنکه افراد باآگاهی و اراده و اختیار دست به انحراف می‌زنند.
نکته دیگر اینکه افراد،قبل ازدست زدن به انحراف،به حسابگری وسبک وسنگین کردن فواید و زیانهای ارتکاب انحراف می‌پردازند و همیشه بدون اندیشه وآگاهی وبه طور ناخواسته،مرتکب انحراف نمی‌شوند. کلارک و مایهیو،هرگونه تلاش برای تمییز رفتار مجرمانه از رفتار غیرمجرمانه را بیمعنی و واهی دانسته و معقدندکه«جرم شکل بهنجاری از رفتار مخاطرهآمیز است که افراد ممکن است در هر زمان در پیش گیرند.هرقدر پاداش‌های مفروض زیادتر باشد،افراد بیشتر آمادگی تن در دادن به خطر را دارند و بالعکس هر قدر احتمال خطر زیادتر باشد،ارتکاب جرم از سوی افراد کمتر می‌شود.هرکسی ارتکاب جرم را دارد، مگر اینکه عوامل دیگری مداخله کنند.
مدل انتخاب عقلانی کلارک، مایهیو و گیدنز

نظریه مبادله اجتماعی^[۱۵] و کژرفتاری جورج هومنز^[۱۶]
از صاحبنظران برجسته نظریه مبادله می‌توان جرج هومنز و پیتر بلاو را نام برد. نظریه مبادله، متأثر از نظریه رفتارگرایی اسکینر است. نقطه عزیمت نظریه اسکینر متکی بر این فرض است که رفتار با توجه به نتایج آن شکل می‌گیرد و ادامه می‌یابد. اعمالی که از ارگانیزم سر می‌زند، متأثر از محیط است و این تأثیرات به صورت محرک و انگیزه، دوباره ارگانیزم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اگر رفتاری عوامل تقویت کننده مثبت یا منفی را به دنبال داشته باشد، احتمال تکرار آن بیشتر خواهد بود. هومنز با تکیه بر نظریه اسکینر در اصل اول خود می‌گوید:
«هر رفتاری که پاداش بیشتری برای فرد به دنبال داشته باشد یا آن فرد معتقد باشد که چنین پاداشی در انتظار اوست، احتمال این که آن رفتار از فرد سر بزند، بیشتر خواهد بود»(توسلی، ۱۳۶۹: ۳۸۲).

سازمان بهداشت جهانی:
از دید این سازمان بهداشت روانی یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش های اجتماعی، روانی، جسمی، از نظر این کارشناسان، سلامت فکر وروان عبارتند از:از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه، مناسب در سال ۱۹۴۸ کمیسیون مقدماتی سومین کنگره جهانی بهداشت روانی این تعریف دو قسمتی ارائه داد:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

الف: بهداشت روانی حالتی است که از نظر جسمی، روانی، عاطفی، در حدی که با بهداشت روانی دیگران انطباق داشته باشد برای فرد مطلوبترین رشد را ممکن می سازد.
در سالهای اخیر انجمن کاندیدای بهداشت روانی را درسه قسمت تعریف کرده است:
۱- نگرش به خود ۲- نگرش به دیگران ۳- نگرشهای مربوط به زندگی
مکتب زیست گرایی:
برای این مکتب که اساس روانپزشکی را تشکیل می دهد، بهداشت روانی زمانی وجود خواهد داشت که بافتها و اندامهای بدن به طور سالم رشد کنند. هر نوع اختلال در سیستم عصبی و در فرایندهای شیمیای بدن، اختلال روانی به همراه خواهد داشت.
دیدگاه مکتب رفتار گرایی در بهداشت روانی
این مکتب در تعریف بهداشت روانی بر سازگاری فرد با محیط تاکید دارد. رفتار ناسالم نیز مثل سایر رفتار ها در اثر تقویت آموخته می شود. بنابراین از دید رفتار گرایی، بهداشت روانی رفتاری است که با محیط یعنی با نوعی بهنجاری رفتاری، سازگاری دارد. بر رفتار گرایان برای تبیین یادگیری رفتار ناسازگار، روی فرایند تقلید تاکید می کنند. از دید این مکتب بهداشت روانی رفتاری است که آموخته می شود.
مکتب انسان گرایی:
برابر دیدگاه این مکتب، بهداشت روانی یعنی ارضای نیازهای سطح پایین و رسیدن به سطح خود شکوفایی، هر عاملی که فرد را در سطح ارزای نیازهای سطح پایین نگه دارد و از خود شکوفایی او جلوگیری کند اختلال رفتاری به وجود خواهد آورد.
مکتب بوم شناسی:
بوم شناسی یعنی مطالعه محیط های زندگی موجودات زنده و مطالعه روابط این موجودات با یکدیگر و با محیط برای این دیدگاه عوامل موجود در محیط فیزیکی مثل: سر و صدا یا آلودگی صوتی، آلودگی هوا، زیادی جمعیت، کوچکی محل سکونت می توانند بهداشت روانی را به خطر به اندازد. (گنجی، ۱۳۷۶ ص ۹۹).
سلامتی مهمترین مسئله بیشترین است زیرا با مرگ و زندگی مرتبط است. فقدان آن به معنای قدم نهادن به سوی مرگ و وجود سلامتی به معنای جریان داشتن زندگی است. مقبول ترین تعریف سلامتی توسط سازمان جهانی بهداشت (who) ارائه شده است بنا به این تعریف سلامتی یعنی حالت خوب بودن کامل از لحاظ جسمی، روانی و اجتماعی و این تنها به معنای فقدان بیماری و ناتوانی جسمی نیست ابعاد روانی و اجتماعی سلامت خیلی اهمیت دارند سلامت به مفهوم آرمانی تعریف شده به گونه ای که کمتر کسی می تواند در حالت خوب بودن کامل قرار گیرد (بن یارد، ۱۹۹۶، ص ۲).
سلامتی دارای دو جنبه است ایجابی و سلبی: در قسمت اول این تعریف بر وجود حالت کامل بودن جسمی و روانی، اجتماعی تاکید شد، اما در قسمت دوم (فقدان بیماری) یعنی به حالت سلبی سلامت توجه شده است (پارک، ۱۹۹۸، به نقل از کرتیس ۱۳۸۲، ص ۲).
جان نولز نوشته که: ما سالم به دنیا می آییم و به دلیل رفتار نامناسب و شرایط محیطی است که بیمار می شویم حل مشکلات عدم سلامت در جامعه مدرن آمریکا، در گرو مسئولیت فردی و مسئولیت اجتماعی و از طریق وضع مقررات عمومی و سعی و کوشش شخصی امکان پذیر است. (۱۹۹۷، ص ۴۳).
کارل تورس اشاره کرده « لازم است به مردم آموزش داده شود که چگونه از خود مراقبت کنند ضمن آنکه آنان هم باید مسئولیت بیشتری در سالم نگه داشتن خود بر عهده بگیرند و به ویژه زمانی که محیط اجتماعی، غیر مسئول بودن یا رفتار غیر بهداشتی را تشویق می کند (۱۹۸۴، ص۳۰۰).
پژوهشگران شواهدی به دست آورند مبنی بر اینکه میان سلامت و شخصیت رابطه وجود دارد برای مثال سطوح هوش پایین در کودکی و وضعیت روانی ضعیف در بزرگسالی، با مرگ زود هنگام بر اثر بیماری هایی مانند سرطان و بیماری های قلبی ارتباط دارد. ( فرید من و همکاران ۱۹۹۵ ص ۴۴). علاوه بر این افرادی که مضطرب، افسرده و خشن هستند بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری ها به ویژه بیماری قلبی هستند ( اورسون و همکاران ۱۹۹۶، فردمن و بوتلکولی ۱۹۸۷، شیرو بریجز ۱۹۹۵) این احساسات زمانی به وجود میایند که انسان تحت فشار قرار گیرد مانند وقتی که کار فکری زیادی دارد.
رابطه میان شخصیت و بیماری:
این رابطه خیابان یک طرفه نیست، بیماری نیز می تواند بر شخصیت اثر بگذارد (کوهن و رودریگز۱۹۹۵).
لزومی ندارد که ناراحتی جسمی به آن اندازه فاجعه آفرین باشد که بر شخصیت اثر بگذارد. کسانی که به سرما خوردگی پیچ خوردگی مچ پا، … مبتلا شده اند، می دانند که اینگونه ناراحتی های خفیف هم مشکلات روانی ایجاد می کند. البته هرچه بیماری جدی تر باشد، احتمال مشکل جسمانی بسشتر و احتمال آسیب به شخصیت، افکار و احساسات او نیز بیشتر می شود و این تقسیرات روانی آثار زیان بار جسمی فرد را تشدید می کند (ایروین، بارباراساراسون۱۹۸۴ ص ۱۵۷).
پژوهشگران نشان داده اند افرادی که ورزش می کنند یا از نظر جسمانی تناسب دارند در زندگی شان اضطراب، افسردگی و تنش کمتری یافت می شود تا کسانی که ورزش نمی کنند یا تناسب جسمی مطلوب را ندارند (ایبل وبرم۱۹۹۳، بلو منتال و مک کابین۱۹۸۷، دیشمن۱۹۸۶، هولمز۱۹۹۳).
رفتار های حافظ سلامت:
رفتار های حفظ سلامت به هرگونه فعالیتی که به منظور حفظ یا ارتقای سلامت فرد انجام گیرد گفته می شود.
چه کسانی به رفتارهای حافظ سلامت مبادرت می ورزند و به چه دلیل:
شواهد موجود حاکی از تفاوت های جنسیتی، فرهنگی اجتماعی و سنی در این موردند (شونبرن ۱۹۹۳ ص ۲۷۷).
بررسی بزرگسالان در کشور های اروپایی نشان داده که رفتارهای بهداشتی در میان زنان بیش از مردان رایج است ( استپتو و همکاران ۱۹۹۴ ص ۲۷۷).
یکی از دلایل چنین تفاوت ها آن است که رفتار های مردم بیشتر با زندگی و کار آنان است.
شیوه ی زندگی بسیاری از مردم بی اندازه سالم است و تعداد رفتار های بهداشتی آنان در طول زمان نسبتا ثابت می ماند اما رفتار های بهداشتی بعضی دیگر ثبات کمتری دارد (هرسیس و گاتن ۱۹۷۹، لانگلی۱۹۹۷، مکانیک۱۹۷۹، ص ۲۷۸).
شادکامی
صرف نظر از این که هر فرد در چه مرحله‌اى از زندگى قرار دارد، تمایل به تداوم حالت شادکامى، احتمالاً اهمّیت عمده‌اى براى او دارد. مسئله این است که نه فلاسفه قدیم و نه متفکّران جدید، هیچ کدام قادر نبوده‌اند به ما بگویند که شادکامى چیست و چگونه مى‌شود آن را به دست آورد. تنها در سال‌هاى اخیر، علم روان‌شناسى، تعریفی نَسبی و چند وجهی از شادکامى، ارائه کرده است. این تعریف، سرآغازى است براى این که به ما گفته شود که شادکامى چگونه تعیین مى‌شود و چگونه مى‌توان آن را افزایش داد(پسندیده، ۱۳۸۴).
مطالعه شادکامى
در ادبیات پژوهشى، یک اصطلاح معتبر، جانشین شادکامى شده است: S.W.B»».
S.W.B چیست؟
البته تغییر نام شادکامى به «SWB» همه آن چیزى را که هست به ما نمى‌گوید. دینر (پیش‌گام مطالعات علمى درباره شادکامى) از طریق بررسى صدها مطالعه دقیق، نتیجه گرفته است که «SWB»، ترکیبى است از: وجود عاطفه مثبت یا خوشایند، نبودن عاطفه منفى یا ناخوشایند، زندگى بسیار رضایتمندانه و ادراک خشنودکننده فرد از زندگى. براى «SWB»، شدّت عاطفه مثبت، مهم نیست. مهم این است که عواطف مثبت، هر چند وقت یک‌بار، تکرار شوند. کسانى که اغلب از عاطفه خوشایند برخوردارند، معمولاً شادتر از کسانى هستند که گاه گاهى تجربه بسیار خوشایند دارند. نکته دیگر این که عواطف مثبت (خوشایند) یا منفى (ناخوشایند) با هم همبستگى ندارند. آنها یکدیگر را پیش‌بینى نمى‌کنند. بنا بر این، على رغم این نظریه معروف که افراد دارای عاطفه مثبت بالا، عاطفه منفىِ پایینى خواهند داشت، دانستن سطح عاطفه مثبتِ افراد، به ما چیزى درباره عاطفه منفى آنها نمى‌گوید(پسندیده، ۱۳۸۴).
عوامل موثّر بر S.W.B
عوامل مؤثّر بر «SWB» ناشناخته هستند. بعضى از این عوامل، چندان عجیب نیستند و برخى دیگر، به آن روشنى‌ای که خوانندگان تصوّر مى‌کنند، نیستند. در زیر، به مهم‌ترین این عوامل اشاره مى‌کنیم:
۱. ثروت
برخى از مطالعاتْ به روشنى نشان داده‌اند که افراد ثروتمند، شادتر از مردم فقیر هستند، اگرچه این مطالعات نشان مى‌دهند که داشتن ثروت نسبى (متوسط)، نسبت به ثروت زیاد، در ایجاد شادکامى، ارجحیت دارد ه عبارت دیگر، کسانى که پول بیشترى دارند، شادترین مردمِ جامعه خود هستند؛ ولى باید گفت که افراد بسیار ثروتمند در یک جامعه بسیار ثروتمند، لزوماً شاد نیستند. یک جامعه شاد، جامعه‌اى است که در آن بیشتر مردم، زندگى خوبى دارند و تعداد کمى، انسان بسیار ثروتمند وجود دارد. یک جامعه ناشاد، جامعه‌اى است که در آن، تعداد کمى از مردم، زندگى خوبى دارند؛ امّا بیشتر مردم، فقیرانه زندگى مى‌کنند. از این رو، انتظار این هست که مردم فقیرى که در جامعه‌اى زندگى مى‌کنند که عدّه کمى زندگى مناسبى دارند، شادتر از مردم فقیرى باشند که در جامعه‌اى زندگى مى‌کنند که بیشتر مردم آن ثروتمندند.
۲. مذهب
مذهب نیز آشکارا از عوامل مهم در تعیین «SWB» است. پژوهش‌هاى روان‌شناسى در غرب، نشان مى‌دهد افرادى که به طور مرتّب به کلیسا مى‌روند، شادتر از کسانى هستند که به کلیسا نمى‌روند.
۳ . سن
مطالعات قدیمى‌تر نشان مى‌دهند که افراد جوان، شادتر هستند؛ امّا مطالعات اخیر، تفاوتى در این که مسن‌ترها شادترند یا جوان‌ترها، نشان نمى‌دهد. شاید این مسئله، ناشى از این باشد که جوان‌ترها، هم شادى‌ها و هم ناشادى‌هاى شدید خود را گزارش مى‌دهند؛ امّا مسن‌ترها تنها به بیان شادکامى‌هاى خود مى‌پردازند.
۴. جنس
اثر جنسیت(gender) بر روى شادکامى، واضح‌تر است. زن و مرد در بهره‌مندى از شادکامى، متفاوت نیستند. با این حال، ابراز سرخوشىِ آنها متفاوت است(احمدی، ۱۳۸۶).

1. 1. شخصیت

شخصیت نیز بر «SWB» تأثیر دارد؛ چرا که سطح بالاى فعّالیت اجتماعى، مربوط به صفت برون‌گرایى است. روانْ‌رنجورى ـ که یک عامل شخصیتى است ـ ، مى‌تواند مخالف برون‌گرایى باشد و بر «SWB»، اثر منفى بگذارد. کسانى که روانْ‌رنجور هستند، از کنار آمدن با زندگى روزانه در رنج‌اند و بنا بر این، عجیب نیست که احساس شادمانى نکنند. روان‌شناسان دریافته‌اند که خوشبینى و افزایش سازگارى با موقعیت‌هاى فشارزا، از دیگر عواملى هستند که عموماً «SWB» را بالا مى‌برند.

1. 1. نگرش مثبت

ارتباط بین شادکامى و نگرش خوشبینانه نسبت به زندگى، نقش مهمّى در طرّاحى برنامه‌هایى دارد که براى افزایش شادکامى ارائه مى‌شوند.