مقالات علمی و آموزش های کاربردی

خانهموضوعاتآرشیوهاآخرین نظرات
پایان نامه کارشناسی ارشد : بررسی تاثیر اتوماسیون اداری بر بهبود تصمیم گیری مدیران ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
ارسال شده در 17 تیر 1401 توسط نویسنده محمدی در بدون موضوع

برای فهم واقعی معنی اطلاعات و عدم اختلاط آن با داده ها ما ابتدا تعریفی از این دو را ارائه می نمائیم : داده ها شامل واقعیتها و اشکالی هستند که برای کاربر ، بی معنی می باشند . وقتی که این داده ها پردازش شدند تبدیل به اطلاعات می شوند پس اطلاعات ، داده های پردازش شده یا داده هایی با معنی می باشند . تبدیل داده ها به اطلاعات توسط یک پردازنده اطلاعات انجام می شود . پردازنده اطلاعات یکی از عنصر کلیدی سیستم ادراکی است . پردازنده اطلاعات می تواند شامل عناصر رایانه ای ، عناصر غیر رایانه ای یا ترکیبی از آن دو باشد ( مک لوید ، ص ۱۶-۱۵ : ۱۳۸۷ ).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اطلاعات در سیستم های سازمانی مختلط انسان و ماشین از منابع زیر تغذیه می شود : ۱- دستیابی اطلاعات محیط عملکرد مدیریت ۲- روش های ذخیره اطلاعات جهت عملکرد سیستم های عامل ۳- روش های انتقال اطلاعات و نحوه ایجاد ارتباط و ذخیره سازی و بازیابی .
امروزه اطلاعات برگ برنده شرکتهای بزرگ تجاری می باشد . از آنجا که گردآوری اطلاعات به روش دستی و معمولی برای شرکتهای چند ملیتی بزرگ غیر ممکن می باشد پس از آنها به سیستم های اطلاعاتی برای پر کردن این خلاء روی آورده اند . اطلاعات لازمه تصمیم گیری است و امروزه پدیده ای چون انفجار اطلاعات ، آلودگی اطلاعات و آنارشی اطلاعات مطرح است که لازمه استفاده مفید از اطلاعات در این آشفته بازار وجود سیستم های اطلاعاتی یکپارچه و منسجم برای تنظیم و منظم کردن اطلاعات برای استفاده کاوشگران اطلاعات می باشد . مدیران ، همچنین به یکی از دو سبک متفاوت استفاده از اطلاعات به عنوان راههایی برای استفاده از اطلاعات برای حل مشکل استفاده می کنند .
سبک سیستماتیک : ( systematic) مدیر توجه خاصی برای پیگیری روش از پیش توصیه شده حل مشکل ، مانند روش سیستمها دارد . سبک حسی ( intuitive ) مدیر به هیچ روش قطعی توجهی نداشته اما روشی را برای وضعیت خاص ، تغییر می دهد ( همان ، ص ۱۷۹)
از آنجا که نیاز ما در اختراع است ابتدا باید نیاز های اطلاعاتی سازمان یا موسسه را یافته سپس به فراهم آوری و جمع آوری اطلاعات بپردازیم . مدیر آشنا به اطلاعات می داند که اطلاعات باید قبل از استفاده تایید شود . یعنی درست نیست . آشنایی یک مدیر به اطلاعات و دانستن ارزش اطلاعات در حل مساله باعث تشویق مدیران در تقسیم اطلاعات با دیگران می شود زمانی که مدیری دارای اطلاعات با ارزش برای دیگران می باشد این اطلاعات باید منتقل شود آشنایی با اطلاعات در نهایت منجر به استفاده از اطلاعات در حل مسائل است دانش اطلاعات ماوری دانش رایانه ی و استفاده از اطلاعات ایجاد شده از طریق رایانه است ( همان ، ص ۳۴)
افزونگی بطور جمال عبارت است از اطلاعات اضافی که در مورد داده ها وجود دارد ، لیکن افزونگی در فرایند ارتباطات مانعی در مقابل بروز خطاست . یک نکته مهم در طراحی سیستم های اطلاعات مدیریت یا بهره وری اطلاعات قطعی یا احتمالی در تصمیم گیری است ارزیابی عنصر اطلاعات ، کار مشکلی است اما طراحی سیستم های اطلاعات مدیریت یا بهره وری اطلاعات قطعی یا احتمالی در تصمیم گیری است . ارزیابی عنصر اطلاعات ، کار مشکلی است اما طراحی سیستم ها بهترین وسیله در ارزیابی واقعی عنصر اطلاعات در یک مجموعه است .

۲ – ۹ اهمیت اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

اطلاعات یکی از منابع با ارزش و اصلی مدیران یک سازمان است . همان طور که منابع انسانی ، مواد اولیه و منابع مالی در روند تولید دارای نقش و ارزش خاصی هستند . لکن در عصر اطلاعات و ارتباطات اطلاعات دارای ارزش ویژه ی هستند از طرفی اطلاعات کلید جامعه مردمی است و انتشار و استفاده از آن یک شخص اجتماعی به شمار می رود . رشد این شاخص به معنای ارتقای ملی خواهد بود . اطلاعات به طور محسوسی بر بینش و رفتار ما اثر می گذارد .
فناوری و ابزار های الکترونیکی و رایانه ای نیز در دهه گذشته پدیده انفجار اطلاعات را موجب شدند و به طور حتم تاثیر مهمی را بر جهت گیری جوامع و اطلاعات مورد نیاز آنها خواهند گذاشت . امروز نه تنها مدیران ارشد و مدیران اجرایی ، بلکه تمام اقشار اجتماع چون محققان و دانشوران و تجار ناگزیر از استفاده اطلاعات هستند . کاربران نظام اطلاعات ، اطلاعات را چون یک منبع ارزشمند ، هم سنگ سرمایه و نیروی کار به کار می برند . از آنجا که اطلاعات مهم و ارزشمند هستند و اساسی برای کل فعالیتهای سازمان محسوب میشوند ، لذا بایستی سیستم هایی را بر پا کرد تا بتوانند اطلاعات را تولید و آنها را مدیریت کنند . هدف نهایی چنین سیستم هایی کسب اطمینان از صحت ، اعتبار و روایی اطلاعات در دسترس در زمان مورد نیاز و به شکل قابل استفاده . امروزه سیستم های اطلاعاتی نقش اساسی درهمه زمینه های فعالیت یک شرکت ایفا می کنند . توجه به شرکتهای موفق نشان می دهد که همگی آنها به سیستم های اطلاعاتی سیستم های اطلاعاتی در مدیریت است . سیستم های اطلاعاتی در مدیریت است . سیستم های اطلاعاتی که به عنوان منبعی ارزشمند محسوب می شوند ، توانایی مدیران و کارکنان را افزایش داده و امکان تحقق اثر بخش اهداف سازمان را با بهره وری بالا موجب می گردند.

۲ – ۱۰ سیستمهای اطلاعاتی

نگرش سیستمی به جهت جامعیت بالقوه ، به یکپارچگی و هماهنگی اطلاعات موجود در سازمان کشیده می شود و عالیترین نمود نگرش سیستمی به سازمانها ، به استقرار سیستمهای اطلاعات مدیریت منجر می شود . این سیستمها که گرد آوری و سازماندهی داده ها و تولید اطلاعات و انتقال آن را به مدیران به انجام می رسانند ، همچون ناظری مقتدر در تمامی سطوح سازمانها حضور یافته و حیطه معرفتی مدیر را توسعه داده و بینش وی را برای اتخاذ تصمیمات صحیح مهیا می سازد ( طالقانی ، ص ۲: ۱۳۸۲ )
به علت گستردگی و پیچیدگی موجود در سیستمها ، مدیران اطلاعات و متخصصان اطلاعاتی به سیستمهای اطلاعاتی یعنی سیستمهایی که به کمک ابزار های رایانه ای و فن آوری اطلاعات به گرد آوری اطلاعات و پردازش سیستم های می پردازند روی آورده اند . البته سیستم های اطلاعاتی به آن نقطه نرسیده اند که بتوانند فکر کنند . برنامه ریزی کنند و به چگونگی تغییرات واکنش دهند . هنوز چندین اتاق برای افراد که این سیستم ها را اداره می کنند وجود دارد . باید توجه داشت که فقط یک اقلیت کوچکی از این افراد عملاً سیستم های رایانه ای یا سیستم های فن آوری اطلاعات را طراحی می کنند . تعداد زیادی از این افراد کاربر نهایی هستند مانند مدیران ، کارکنان اداری و دیگران که از رایانه در زمینه های شغلی خود استفاده می کنند . ( کورتین و همکاران ، ص ۲۳: ۱۹۹۸)
انبوه اطلاعاتی که در پایگاه های داده شرکتها ذخیره می شود اکثراً آنقدر زیاد هستند که برای مدیران ، بی معنی ( و غیر قبل استفاده ) می شوند . این آنارشی هرج و مرج در حجم انبوه اطلاعات نیاز به یک سیستم اطلاعاتی برای رده بندی و تقسیم بندی آن برای استفاده هر چه بیشتر از آن می باشد .
سیستمهای اطلاعاتی ریشه در تصاویر غار ها دارند و اعضای یک قبیله با بهره گرفتن از این سیستمهای بسیار اولیه داد و ستدهای خود را انجام می دادند . وقتی میزان دادوستدها اندک و تعداد افرادی که بایکدیگر ارتباط برقرار می کنند انگشت شمار باشد میتوان کارها را با بهره گرفتن از این سیستمها انجام داد، اما چنانچه میزان معاملات افزایش افزایش پیدا کند و افراد بیشتری نیز در این فعالیتها در گیر شوند سیستمهای مورد استفاده باید به مراتب پیشرفته تر باشد ( بهان ، ص ۶ : ۱۳۷۷)
باید توجه داشت که سیستم های اطلاعاتی با مدیریت اطلاعات تفاوت دارند ، بطوریکه سیستم های اطلاعاتی در خدمت مدیریت اطلاعات تحت عنوان سیستم های اطلاعات مدیریت قرار گرفته و از آن استفاده می کند . سیستمهای اطلاعاتی به معنی گرد آوری ، ذخیره ، پردازش ، پردازش اشاعه و استفاده از اطلاعات است این مساله به نرم افزار و یا سخت افزار محدود نمی شود بلکه اهمیت انسان و هدفهایش را در استفاده از فن آوری ، ارزشها و معیار هایی که در این انتخاب به کار می رود . همچنین ارزیابی نهایی از اینکه این ابزار وسیله ی برای رسیدن به هدفهایش بوده اند یا خیر را در بر می گیرد. در صورتی که هدف از مدیریت اطلاعات ارتقای کار آیی سازمان از طریق تقویت توانایی های آن برای بر آورد نیاز های درونی و برونی آن در یک وضعیت فعال و پویا ، تثبیت شده است . امروزه مدیران ارزش رقابتی و استراتژیکی سیستمهای اطلاعاتی را به خوبی تشخیص می دهند . در میان سرمایه های یک سازمان اعم از نیروی انسانی ، و برای تماس و اطلاع رسانی از سیستم های کامپیوتری استفاده می شود . این سیستم اطلاعاتی موجب خواهد شد که تماس های بین مقامات بالا و پایین سازمان و کارایی بیشتری صورت گیرد . برای مثال ، رئیس شرکت معروف میکرو سافت ، از طریق سیستم پست الکترونیکی شرکت ، به صورت منظم با کارکنان در تماس است او هر روز به تعداد زیادی از پیام ها پاسخ می دهد . در شرکت زیراکس هر ماه از ۴۰ هزار مشتری نظر خواهی می شود ، این داده ها جمع آوری و خلاصه می شوند و نتیجه به مقامات بالای سازمان داده می شود .
تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی
سازمانها عصر کامپیوتر را به سرعت پشت سر می گذارند و وارد عصر اطلاعات ( دهه ۱۹۹۰ ) می شوند ، یعنی عصری که انقلاب ریز پرداز ها را به همراه دارد یک ریزپردازنده شامل یک ذره نیمه هادی است که می تواند در چشم به هم زدن ده ها هزار عملیات حسابداری انجام دهد ، که تمام آنها در فضایی کمتر از یک ناخن دست جای می گیرد . این انقلاب توانست موجب پیدایش سیستم مکانیزه منسجم گردد .
ریز پردازنده ها این امکان را به وجود آورده اند که کامپیوتری های بسیار بزرگ که دارای سیستم متمرکز هستند به صورت کامپیوتر های شخصی در آیند که در نقاط مختلف و فاصله های دور از هم ( در سازمان ) پراکنده اند ، و هریک از آنها توان بسیار محاسباتی بر خوردار است گذشته از این ، یک کامپیوتر که در یک نقطه دور افتاده قرار گرفته است به یک شبکه سراسری کامپیوتر متصل می شود که به صورت فزآینده ای قدرت ارتباط مدیریت سازمان با جاهای دیگر را بالا می برد . افزایش توان گروه مدیران باعث شده است که ریز پرداز ها بتوانند در تکنولوژی اداری سازمان نقش بزرگ تری ایفا نمایند . در واقع نقشی که این ریز پرداز ها در سیستم مدیریت دارنده به اندازه نقشی است که سیستم مکانیزه منسجم در صحنه تولید دارد ( دقت ، ص ۲۴۷ – ۲۴۶ : ۱۳۸۰ )
سیستم اطلاعاتی مدیران اجرایی ، سیستم تصمیم گیری گروهی و سیستم پیام دهنده الکترونیکی از مهم ترین ویژگی های پیشرفته اطلاعاتی هستند . سیستم اطلاعات مدیران اجرایی۱ عبارت است از کاربرد تکنولوژی کامپیوتری برای تامین نیاز های اطلاعاتی مدیران اجرایی سازمان . برای مثال ، مدیر عامل یکی از شرکتهای معروف آمریکا توانست برای مقایسه عملکرد نیرو های کاری مستقر در آمریکا و سایر واحد های شرکت که در اروپا یا نقاط دیگر دنیا مستقر بودند از کامپیوتر شخصی خود استفاده کنـــد . بــر روی صفحه کامپیوتر ایـن مقام ارشد سازمانی جدول هایی بــه رنگ های مختلف پدیدار می گشت که میزان باز دهی مناطق یا واحد های مختلف ، در نقاط مختلف دنیا را نشان می داد . او با بهره گرفتن از این داده ها به مساله پی برد که فروشندگان واحد های خارج از آمریکا (در مقایسه با فروشندگان آمریکایی ) وقت بیشتری صرف مراجعه و باز دید از فروشگاه های کوچک می کردند ، که در نتیجه او توانست با اقدام مقتضی و تصمیم به موقع این مساله را حل کند ، و هزینه نوع خدماتی را که به فروشگاه های کوچک داده می شد پایین آورد . سیستم اطلاعاتی مدیران اجرایی این ظرفیت را دارد که بتوان آن را برای تصمیمات برنامه ریزی نشده ( مثل تعیین استراتژی شرکت و نوع واکنشی که باید در برابر شرکت های رقیب نشان داد ) به کاربرد .
گروه افزار یا تشکیل میز گرد از راه دور این امکان را به وجود می آورد که چندین عضو یک گروه ، با بهره گرفتن از کامپیوتر های شخصی خود ، در نقاط مختلف دنیا جلسه تشکیل دهند . به صورت گروهی تصمیم بگیرند . برای مثال ، مدیرانی که در این گرد همایی ها مشارکت می کنند می توانند دور یک میز کنفرانس بنشینند ، یا در دفاتر خود باقی بمانند ، ولی هر یک از آنها به سیستم کامپیوتری متصل هستند که بر روی صفحه آن پیشنهادها و نظر های سایر اعضا نوشته می شود . همه کسانی که در چنین جلسه کامپیوتری مشارکت می کنند . جملات همانندی بر روی صفحه تلویزیون خود می بینند ، که در نتیجه می توانند تبادل نظر بنمایند ، اختلاف نظر ها را از بین ببرند ، در نتیجه کار اطلاع رسانی و مشارکت در تصمیم گیری بسیار آسان می گردد ( دفت ، ص ۲۴۷: ۱۳۸۰)

۲ – ۱۱ کاربرد مدیریت

تکنولوزی پیشرفته اطلاعاتی مدیران را قادر می سازد تا با سازمان ، محیط و یکدیگر ارتباط بیشتر و بهتری بر قرار نمایند . فایده هایی که این تکنولوژی برای فرایند مدیریت داشته است به شرح زیر می باشد :
مشارکت بیشتر در تصمیم گیری
مدیران برای ایجاد ارتباط بین خود باید مقداری وقت و نیرو صرف کنند . با بهره گرفتن از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی می توان مقدار وقتی که در این راه صرف می نمایند یا تلاشی که آنان در این باره می کنند کاهش داد ، به ویژه زمانی که مدیران از نظر فیزیکی در فاصله دور از هم قرار دارند . برای مثال کسی که می خواهد محصول جدیدی را تولید و عرضه نماید یک پیام الکترونیکی فرستاد ، و در رابطه با ویژگی محصول جدیدی را تولید و عرضه نماید یک پیام الکترونیکی فرستاد ، و در رابطه با ویژگی محصول جدید نظر خواهی کرد . او بیش از ۱۵۰ پیشنهاد از هر گوشه ی از جهان دریافت کرد ، که تقریباً همه آنها از کسانی بودند که وی هیچ شنایی با آنها نداشت . گذشته از این ، نتیجه تحقیقات نشان می دهد که تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث می شود که تماسهای بین مدیران رده بالا آورده پایین سازمان افزایش یابد . مدیران رده میانی سازمانی می توانند به صورتی مستقیم با مدیر تماس بگیرند ، و یک معاون می توند به صورت مستقیم با مهندس یک طرح بر قرار نماید . در یکی از برگ ترین خرده فروشی های دنیا که انواع شیرینی و شکلات تولید و عرضه می کند ، کارکنان واحد ها و شاخه های مختلف سازمان با بهره گرفتن از سیستم ارتباط الکترونیکی به صورتی مستقیم با مدیر عامل تماس می گیرد و دیدگاه های نشریه های خود را درباره محصولات شرکت رقیب و واکنش مشتریان به اطلاع وی می رسانند شرکت زیراکس توانست با بهره گرفتن از این سیستم ، مشارکت مدیران ارشد را در تصمیم گیریها از پانزده نفر به حدود یکصد نفر برساند ، و این اندیشه است که تعداد را به ۵۰۰ مدیر افزایش دهد .

۲ – ۱۲ افزایش سرعت در تصمیم گیری

استفاده از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث می شود که زمان و وقت کمتری را صرف گرد همایی های مربوط به تصمیم گیری نماید ، کاهش دهند . تکرار پیام ها کاهش یابد و گرئه های ذینفع می توانند به صورت مستقیم با یکدگیر تماس بر قرار کنند . برای مثال ، شرکت زیراکس توانست زمان جلسه یا گرد همایی را ( بااستفاده از سیستم کامپیوتری جدید ) کاهش دهد . پیش از تشکیل جلسه هیچ لازم نیست که نوشته یا کاغذی بین افراد و دوایر رد و بدل شود . هر واحدی طرح خود را به صورت پیام الکترونیکی ، پنج روز پیش از تشکیل جلسه ، می دهد ، و هر یک از مدیران عالی اجرایی آن را مطالعه می کنند . زمان جلسه کوتاه است ، زیرا هر یک از آنها ، پیش از آن به حد کافی ، برای مساله مورد نظر وقت صرف کرده اند .
افزایش سرعت در شناسائی مسائل
با بهره گرفتن از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی فعالیت های سازمان بیشتر و بهتر در معرض دید مدیران قرار می گیرد . برای مثال ، داده های مربوط به فروش و تحقیقات بازار ( از نظر خرده فروشی ها و بررسی های انجام شده ) بیشتر در دسترس مدیران قرار می گیرند . مدیران می توانند به صد ها مخزن اطلاعاتی ، درباره صنعت ، امور مالی و الگو های آماری دسترسی داشته باشند . این سیستم اطلاعاتی برای سازمان ها و مدیران چنین امکانی را به وجود می آورد که بتوانند حجم بزرگتری از اطلاعات را با دامنه های بسیار وسیع تر جمع آوری نمایند . برای مثال ، مدیر عامل یک شرکت بزرگ خرده فروشی می گوید من می توانم از هر یک از واحد ها و فروشندگان های خود اطلاعات گوناگون بگیرم . مثلاً می دانم که چه مشتریانی درباره محتوای نوع خاصی از شیرینی پرسش داشته اند ( زیرا آنان نسبت به ماده خاصی حساسیت دارند ) و سر انجام این که ، من درباره هر گونه اظهار نظر مشترسان درباره انواع شیرینی هایی که تولید و عرضه می کنیم آگاهی می یابم .( دفت ، ص ۲۵۰ : ۱۳۸۰)
طرح ریزی سازمان
اینک سازمان ها به اثرات شدیدی که تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی بر ساختار سازمانی دارد پی برده اند . نتیجه تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده ، به شرح زیر است :
کاهش ارتقاع هرم سازمان
کاربرد تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث شده است که بسیاری از سازمان ها از سطوح متعدد مدیریت بکاهند . یک سازمان که در لندن از این تکنولوژی پیشرفته استفاده کرد ، به جای اینکه سلسله مراتب اداری را دقیق رعایت کند ، سعی کرد به کارکنان و اعضای سازمان اختیارات بیشتری بدهد و سطوح مدیریت را از سیزده به چهار کاهش داد . نمونه دیگر شرکت بیمه « آتنا » است که با بهره گرفتن از تکنولوژی اطلاعات تیم هایی جایگزین سیستم سرپرستی قدیمی کرد که به سلسله اختیارات منسوخ کار می کردند .

۲ – ۱۳ تمرکز یا عدم تمرکز بیشتر

با توجه به دیدگاه مدیریت سازمان ، کاربرد تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی می تواند موجب تمرکز یا عدم تمرکز مدیریت در سازمان شود . مدیرانی که می خواهند سیستم تصمیم گیری خود را متمرکز نمایند می توانند از این تکنولوژی استفاده کنند تا اطلاعات بیشتری جمع آوری کرده و تصمیمات بیشتری بگیرد ، که اغلب مسئولیت بیشتری در پی خواهد داشت . از سوی دیگر ، مدیرانی که بخواهند سیستم مدیریتی خود را غیر متمرکز کنند می توانند با بهره گیری این تکنولوژی ، اطلاعات بیشتری را به کارکنان و اعضای سازمان بدهند و بر میزان مشارکت آنان در تصمیم گیری ها و استقلال و خود مختاری آنان بیافزایند . فلسفه مدیریت و فرهنگ سازمان در صحنه کاربرد این تکنولوژی ( در جهت متمرکز بودن یا غیر متمرکز ساختن مدیریت ) نقش اصلی را ایفا می کند .
بهبود هماهنگی
شاید یکی از بزرگترین ره آورد های تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی این باشد که مدیران بتوانند با یکدیگر ارتباط بیشتری بر قرار نمایند ، حتی زمانی که دفاتر یا فروشگاه ها در نقاط مختلف دنیا پراکنده اند .سه روش حاصل از کاربرد این تکنولوژی ( یعنی سیستم پیام دهنده الکترونیکی ، سیستم اطلاعات مدیران اجرایی و تشکیل میز گرد از راه دور ) مدیران را قادر ساخته است تا با یکدیگر ارتباط بر قرار کنند و از فعالیت ها و نتایج کار یکدیگر آگاه شوند . سیستم کامپیوتری کانال های ارتباطی جدیدی به وجود می آورد که این مدیران می توانند از آن استفاده کنند . به صورت یک گروه در این دو دارای رفتار گروهی گردند . این تکنولوژی در راه از میان برداشتن سد ها به مدیران کمک می کند و نوعی احساس گروهی خلق می نماید ، که در نتیجه یک هویت سازمانی به وجود می آید ( یعنی همان چیزی که پیش از آن وجود نداشت )
شرح دقیق تری از وظایف
با کاهش وظایف اداری ، کاربرد این تکنولوژی موجب می شود که سیاست ها به صورتی دقیق تر و شرح وظایف به گونه ای مفصل تر بیان شوند . شرکت هایی که از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی استفاده می کنند شباهت زیادی به سازمان های خدماتی پیدا می کنند . پست های مدیریت و اداری ( که پس از به کار گیری این سیستم اطلاعاتی ) باقی می مانند .
باید به صورتی آگاهانه تر عمل کنند و به کار های سنگین تر دست یابند و آماده حل مشکلات گوناگون شوند .
افزایش کارکنان متخصص
کاربرد سیستم اطلاعاتی پیچیده بدان معنی است که کارکنان باید بسیار آموزش دیده و حرفه ای باشند تا بتوانند با این سیستم کار کنند و آن را حفظ نمایند . در بیشتر مورد سازمان ها باید ، پس از به کار گیری این تکنولوژی ، کارگران بدون مهارت خود را با افراد ماهر و متخصص جایگزین نمایند . برای مثال گروه بانکداری آمریکای شمالی پس از به کار گیری « سیستم خدماتی مشتریان » مجبور شد نسبت کارکنان ماهر و حرفه ی خود را از ۳۰ به ۶۰ در صد برساند . این سیستم جایگزین تعداد زیادی از نیرو های دفتری شد . برای کار هایی مثل نامه نویسی ، بایگانی و پر کردن فرم تعداد اندکی کارمند لازم بود و بقیه منتظر خدمت شدند . مدیران رده بالا و میانی سازمان می توانند با بهره گرفتن از این تکنولوژی آن را ارسال کنند ( دفت ، ص ۲۵۲ – ۲۵۰ : ۱۳۸۰ )

۲ – ۱۴ سیستم های اطلاعاتی و رایانه ها

توسعه رایانه ها چه بعد از سخت افزاری و چه از بعد نرم افزاری نقش بسزایی در توسعه سیستمهای اطلاعاتی برای پردازش اطلاعات فراهم ساخت . برای بررسی چگونگی گسترش سیستم های اطلاعاتی باید نسلهای و دوره های پیشرفت رایانه را بشناسیم:
بطور کلی عموماً رایانه ها را به ۵ نسل تقسیم بندی کرده اند :
سه نسل اول رایانه از طریق شناخت بخشهای الکترونیکی آن که درای قدرت محاسبه و منطق هستند بررسی می گردد . این تقسیم بندی به شرح زیر است .

نظر دهید »
دانلود منابع تحقیقاتی : دانلود پایان نامه در رابطه با بررسی مدیریت منابع ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
ارسال شده در 17 تیر 1401 توسط نویسنده محمدی در بدون موضوع

مقدمه
امروزه شاهد تغییرات اساسی و سریع در جوامع و سازمان ها هستیم. این تغییرات در ابعاد مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، توانایی وتعامل انسان ها و تکنولوژی می باشد. تغییرات سریع و موثر مانعی بزرگ برای پیش بینی آینده می باشد. اما این کار سخت را سازمانهای موثر باید متقبل شوند. بدون پیش بینی صحیح، توانایی سازمان ها به منظور طرح ریزی برای برآوردن نیازهای آینده محدود می شود. لذا برای بقا و رقابت موثر و تامین خدمات اساسی باید موضوعات اساسی چالش ها و فرصت هایی که سازمان ها در آینده روبرو می شوند، پیش بینی کنند و این حقیقتی برای مدیریت به ویژه در حوزه منابع انسانی در آینده می باشد.مهمترین وظیفه مدیر، هدایت امکانات سازمان برای نیل به اهداف از پیش تعیین شده است. این امکانات و تسهیلات در دو قالب کلی به نام سرمایه مادی و انسانی در سازمان مشهود است.هر قدر میل و علاقه به کار و محیط کار و اعتقاد به اهداف و ارزشهای سازمان و توجه به انتظارات عمومی عمیق تر و قوی تر باشد، تعهدات فردی، سازمانـی و اجتماعی بیشتری به وجود می آید.. امروزه مفاهیم و رویکردهای نظیر انتخاب، به کارگیری ، نگهداری، کار تیمی، تنبیه، موفقیت‌ها و شکست‌های کاری، مشارکت، تفویض اختیار، آموزش و یادگیری، انگیزه‌بخشی و تواناسازی، بهبود مستمر و نظایر آن همگی جنبه‌ها و جلوه‌های گوناگون «توسعه منابع انسانی۱[۳]» است. محققان و مدیران جوامع و سازمانهای پیشرفته به این نتیجه رسیده اندکه مهمترین عامل موثر درتغییرات و رشد و توسعه سازمانها، برنامه ریزی، آموزش و بهبود توانایی های نیروی انسانی است.می ‏توان به سادگی بیان نمود که بدون افراد کارآمد، دستیابی به اهداف سازمانی غیرممکن است..دراین فصل ابتدابیان مسئله صورت می گیردوبعدازآن یک تعریف کلی ازمدیریت منابع انسانی همچنین یک تعریف کلی ازارزیابی عملکرد می شود آنگاه سوال اصلی تحقیق بیان شده وبعدازآن فرضیات به ترتیب مشخص می گردند.بعدازاین کارمتغیرهای تحقیق اعم ازمتغیرمستقل ومتغیروابسته مشخص می شودوسپس قلمروتحقیق موردنظربیان می گردد همچنین روش تحقیق صورت گرفته بیان می شودودرآخراین گفتار واژه هاو متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بیان می شود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۲ تعریف و بیان مسأله
مدیریت منابع انسانی هدایت اثربخش افراد را در محیط کار در بر می گیرد و موضوع مهمی که با اجرای آن مورد تاکید قرار می گیرد، این مطلب است که کارکنان، دارائی های ارزشمند یک سازمان می باشند بدون تردید نیروی انسانی یا عامل انسانی شریفترین، مهمترین و با ارزش‌ترین عامل بین عوامل و منابع تولید می باشد، این عامل به همراه و امکانات مادی به اطارف و خواسته‌های سازمانها که ارائه بازده و محصولات با حداکثر کارآیی به مردم و جوامع بصورت کالاها و خدمات است، جنبه تحقیق می‌بخشد. عامل شغلی در سازمانها و دیگر مؤسسات کامل کلیه افراد و کارکنان شاغل در سازمان اعم از مدیران، متخصصین، کارشناسان، کارمندان و کارگران در رده‌‌ای مختلف شغلی می باشد. امروزه رشد و تعالی سازمانها و مؤسسات در گرو و بکارگیری صحیح منابع انسانی است و انسانها در زمان های خالص ایفاگر نقسها و وظایف گوناگونی می باشند. بنابراین منابع انسانی سازمان اعم از مدیران، سرپرستان، کارشناسان و سایر کارکنان، منابع دیگر را تلفیق، ترکیب و برای نیل به اهداف سازمان هماهنگ، یکپارچه و مجهز می‌کند. سازمانها منهای منابع انسانی در واقع یعنی هیچ و هیچ ارزشی ندارند، انسان مهمترین سرتآ سازمان است، چنانچه عامل انسانی سازمان را حذف کنند، آنچه باقی می‌ماند یعنی عوامل و امکانات چون ساختمان‌ها، ماشین آلات، تجهیزات و … که به فوری خود قابل استفاده نمی‌باشد و پیشیزی ارزش ندارد، انسان است که به آن روح می‌دهد و از آنها در جهت ارتقاء بهبود تکامل زندگی خویش بهره می‌برد،مدیریت استراتژیک منابع انسانی با معنای وسیع خود در دنیای امروزی می کوشد که آموزش و توسعه کارکنان، بهبود سازمانی و مسیر پیشرفت شغلی را در هم آمیزد تا افراد، گروه ها و سازمانها به شیوه ای اثر بخش رشد کنندچون کارکنان مهم ترین بخش سازمان هستند.این کارکنان اند که درسطوح مختلف سازمان بینش هاراخلق می کنند،ارزش هاوماموریت هاراتعریف می کنند،اهداف راتعیین وطرح های استراتژیک راطراحی واجرا می کنند منابع انسانی می تواند و باید نقش استراتژیک و کلیدی در طراحی و اجرای استراتژ ی های تحول و انتقال سازمانی ایفا کندپس منابع انسانی مهم ترین بخش سازمان است وتمامی زیرمجموعه های منابع انسانی به نحوی درکارسازمان وعملکردسازمان تاثیردارند انسان بزرگترین و با ارزش ترین دارایی یک سازمان است که هرگز در ترازنامه‌ها و صورتهای سود و زیان شرکتها و مؤسسات منعکس نمی شود در جایی که سودآوری یازمان با انسان است و انسانها پشتوانه مطمئن مستحکم برای کسب موفقیت سازمانها هستند. اگر اولین جریان رشد و تعالی سازمانی را انسانها یا منابع انسانی آنها بشمار آوریم، آموزش و بهسازی منابع انسانی در بین جریان در رشد و توسعه و بهبود سازمانی می‌باشد. آموزش نوعی سرمایه‌گذاری مفید و یک عامل کلیدی در توسعه محسوب می‌گردد که چنانچه بدرستی و شایستگی برنامه‌ریزی و اجرا شود می‌تواند بازده اقتصادی قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. آموزش و بهسازی منابع انسانی یک اقدام راهبردی است که در سطح فردی باعث ارزشمندی فرد، در سطح سازمانی باعث بهبود و توسعه سازمانی و در سطح ملی و حتی فراملی منجر به افزایش بهره‌وری می‌گردد. با توجه به اهمیت مقوله عملکرد مالی در زمینه ارزیابی عملکرد که قبلا به طور مشروح بیان شد مجری این تحقیق برآنست تا از دیدگاهی کاملا متفاوت و با استناد به اهداف بلند مدت و استراتژیکی بانک ملی و همچنین با توجه به روند تغییرات فناوری و همچنین پراهمیت شدن بحث مهم ارزیابی عملکرد در چند سال اخیر و آینده؛ اولا وضعیت مطلوب عملکرد، مهارت و نگرش مشاغل موجود در این سازمان را تعیین کرده، انها را اولویت بندی نموده و سپس وضعیت موجود و عملکرد واقعی مشاغل را در پنج متغیر مدل هاروارد تعیین کرده و بر اساس فاصله بین نیازهای معیاری ( وضعیت مطلوب) و نیازهای هنجاری ( وضعیت موجود ) کمبودها و نقایص و نیازهای آموزشی را تعیین، آنها را اولویت بندی و برای رفع آنها برنامه‌ای مناسب طراحی کند.
۱-۳ ضرورت و اهمیّت پژوهش
محیط تجاری و به سرعت در حال رشد و رقابت جهانی امروزی این تنها کافی نیست که سازمانها بدانند کجا هستند و به کجا می خواهند حرکت کنند. برای رقابت در محیط امروزی امروزی سازمانها باید به سرعت حرکت کنند و عکس العمل نشان دهند. در این راه باید از حداقل منابع حداکثر استفاده را ببرند.دراین شرایط سازمان باید محیط داخلی و خارجی خود را بشناسد ودر مورد آنها اطلاعات کسب کند تا بتواند واکنش مناسب را در برخورد با آن نشان دهد، برای اداره کردن این چالشها باید بتوان راه حلی پیدا نمود تا تمامی قسمتهای سازمان با یکدیگر پیوند داشته باشند تا بتوانند یک رویکرد کلی نسبت به سازمان ایجاد کنند(کرک و دیگران، ۲۰۰۸) یکی از راهکارهایی که در این زمینه به عنوان مبنایی جهت یکپارچه سازی منابع انسانی مطرح گردیده مدیریت عملکرد است. تغییرات سریع محیط، تشدید فضای رقابتی، کوتاه شدن چرخۀ حیات محصولات و افزایش روز افزون انتظارات جامعه، نیاز به مدیریت عملکرد را اجتناب ناپذیر کرده است.هر کس اندکی با علوم استراتژیک آشنا باشد، درمی‌یابد که نیروی انسانی از تمام عوامل و منابع و ابزار دیگر، ارزشمندتر و جایگاه آن بالاتر است. یعنی یک متخصص در اقتصاد یا متخصص در نانوتکنولوژی یا یک متخصص کامپیوتر, آنچنان منافعی را می‌تواند ایجاد کند که قابل محاسبه نیست.باید گفت مدیریت منابع انسانی، امروزه تخصص ویژه‌ای برای رضایت کارکنان و تامین هدفهای سازمانی است. امروزه نقش مدیران منابع انسانی به کلی با گذشته متفاوت شده‌ است و روز به روز نیز بر نقش و اهمیت آن در سازمان افزوده می‌شود. در عصر حاضر، مدیران رده بالای سازمان به این نتیجه رسیده‌اند که بدون یک مدیر منابع انسانی موثر و کارآمد، امکان رسیدن به هدفهای سازمانی مشکل است. علاوه بر این، تحقیقات موجود نمایانگر این واقعیت است که رابطه‌ای بسیار قوی بین انجام وظایف و مسوولیتهای اجتماعی یک سازمان، از یک طرف و عملکرد واحد مدیریت منابع انسانی آن، از طرف دیگر، وجود دارد..نیروی انسانی متخصص و دانش مدار جزء دارایی های یک سازمان و به عنوان مهمترین مزیت رقابتی و کمیاب ترین منبع در اقتصاد دانش محور امروز است.ارائه محصولات و خدمات متفاوت و با کیفیت،کاهش هزینه ها، خلاقیت و نوآوری و افزایش رقابت پذیری از مزایای وجود منابع انسانی کیفی و دانش مدار است. از این رو استراتژی کسب و کار سازمانهای امروزی ضرورتا” بر روی منابع انسانی متمرکز شده است .افراد نقشی کلیدی در رشد و توسعه سازمانها در محیط متغیر و چالشی امروز بر عهده دارند . جذب نیروهای مستعد و توانمند و حفظ آنها در سازمان هر روز مشکلتر می شود . این چالش منجر به ایجاد یک فرایند برای شناسایی ، تشخیص و انتخاب درست نیرو شده است . نگاهی به نرخ ترک کار نیروی انسانی و توسعه و گسترش سازمانهای امروزی این نکته را آشکار می کند که جذب و استخدام فرایندی بی پایان است . در این راستا به منظور جذب و انتخاب افراد شایسته و کارآمد از میان متقاضیان استخدام در گروه بهمن ، فرایندی تحت عنوان « فرایند تامین و بکارگیری متقاضیان کار » تدوین شده است. بیش از دو دهه است که پرسشی عمیق، ذهن متولیان و علاقه‌مندان حوزه منابع انسانی در سازمانها را به خود مشغول داشته است: ارتباط بین منابع انسانی و عملکرد شرکت چیست؟ برایان بکر[۴]، حلقه مفقوده میان این دو را جعبه سیاه می نامد و در پژوهشهای خود همواره در جستجوی کشف آن برآمده است. او منابع انسانی را نوعی معماری می داند که مرکب است از سیستم‌های منابع انسانی، عملیات منابع انسانی، شایستگی‌های منابع انسانی و رفتار کارکنان، که همگی منعکس کننده توسعه مدیریت سرمایه انسانی استراتژیک سازمان است. سهم عملکرد منابع انسانی در عملکرد شرکت، مستلزم تدوین واجرای سازوکار سنجش عملکرد منابع انسانی است. طراحی و اجرای یک سیستم سنجش منابع انسانی که از آن به عنوان ارزیابی متوازن منابع انسانی یاد می شود، اهرم مهمی را در اختیار شرکتها قرار می‌دهد تا بتوانند در طراحی و جاری‌سازی استراتژی منابع انسانی موثرتر عمل کنند. مدیریت منابع انسانی، امروزه، به عنوان یکی از مباحث و شاخه‌های مهم علم مدیریت از اهمیت زیادی برخوردار است، خصوصاً در سازمان‌ها و نهادهایی که انگیزش، استعدادها و توانمندی‌های کارکنان به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد و در راستای افزایش تاثیرگذاری نیروی انسانی در سازمان برنامه ریزی می‌شود.اهداف اساسی مدیریت منابع انسانی حصول نتایج مطلوب از تلاش‌های جمعی کارکنان سازمان است، بنابراین لازم است که مدیران با بهره‌گیری از رهیافت‌های علم مدیریت، علاوه بر مدیریت منابع اطلاعاتی، به مدیریت منابع انسانی نیز بپردازند تا بتوانند در دنیای رقابتی امروز پیشگام و موفق باشند.در مدیریت منابع انسانی به سیاست‌ها و اقدامات مورد نیاز برای توانمندسازی کارکنان، آموزش دادن به کارکنان، ارزیابی عملکرد آنها، ایجاد انگیزش به طرق مختلف و ایجاد محیطی مطلوب برای کارکنان سازمان توجه میشودازطرفی هم امروزه باتوجه به پررنگ شدن نقش منابع انسانی؛ امروزه این موضوع ازاهمیت ویژه ای برخوردار گشته وباید درسازمان ها اهمیت بیشتری به آن داده وبتوان ازاین طریق عملکرد سازمان رابهبود و افزایش داد موضوع عملکرد دیگریک موضوع قدیمی وسنتی که بادید سنتی به آن نگریسته می شود نیست بلکه امروزه موضوع عملکرد مالی واثربخشی هزینه ها مورد توجه و اهمیت بسیار قرار گرفته است.امروزه باید با اجرای سیاست‌ها و فرایندهای مدیریت دانش، یادگیری، آموزش و انگیزش در سازمان جاری شود و بدین ترتیب شرایطی فراهم میی‌گردد که کارکنان و خصوصاً مدیران ، عملکرد مطلوبی داشته باشند.. مدیریت عملکرد در رویارویی با تغییرات شتابان مانند جهانی شدن، آزادسازی و تغییرات در بازار و فناوری نقش محوری یافته و ستون فقرات مدیریت منابع انسانی هر سازمانی که می خواهد عملکرد بالا داشته باشد و از منابع انسانی به عنوان متغیری اهرمی بهره مند شود می باشد. مدیریت منابع انسانی در دو دهه ی گذشته توجه خود را از نوع کارکرد به نگهداشت و امور اداری به نقش های ارزش افزوده تغییر داده است. در این فرایند مدیریت عملکرد جایگاه مر کزی را به خود اختصاص داده است.
۱-۴ اهداف تحقیق
۱-۴-۱ هدف اصلی:
۱- بررسی، شناسایی و ا ندازه گیری اثرات مدیریت منابع انسانی برعملکردمالی
۱-۴-۲ اهداف فرعی :
بررسی و شناسایی تأثیرات گروه های ذینفع بر عملکرد مالی
بررسی و شناسایی تأثیرات دستاورد های بلند مدت بر عملکرد مالی
بررسی و شناسایی تأثیرات عوامل موقعیتی بر عملکرد مالی
بررسی و شناسایی تأثیرات نتایج منابع انسانی بر عملکرد مالی
بررسی و شناسایی تأثیرات سیاست های منابع انسانی بر عملکرد مالی
۱-۵ فرضیه های پژوهش
۱-۵-۱ فرضیه اصلی:. بین مدیریت منابع انسانی و عملکرد مالی شعب بانک ملی رابطه وجود دارد
۱-۵-۲ فرضیات فرعی :
فرضیه اول) بین سیاست های منابع انسانی درزمینه گروه های ذینفع وعملکرد مالی شعب بانک ملی رابطه وجوددارد
فرضیه دوم) )بین سیاست های منابع انسانی درزمینه دستاوردهای بلندمدت وعملکردمالی شعب بانک ملی رابطه وجوددارد
فرضیه سوم) بین سیاست های منابع انسانی درزمینه عوامل موقعیتی وعملکردمالی شعب بانک ملی رابطه وجوددارد
فرضیه چهارم) بین سیاست های منابع انسانی درزمینه نتایج منابع انسانی وعملکردمالی شعب بانک ملی رابطه وجوددارد
فرضیه پنجم) بین انتخاب سیاست های منابع انسانی وعملکردمالی شعب بانک ملی رابطه وجوددارد
۱-۶ متغیر های تحقیق
دراین تحقیق از مدل منابع انسانی هاروارد استفاده شده که این مدل ۵ متغیر شامل : گروه های ذینفع، عوامل موقعیتی ، نتایج منابع انسانی ، دستاوردهای بلند مدت ، سیاست های منابع انسانی را بحث میکند و همچنین برای متغیر وابسته ۴ متغیری که در موسسات مالی بیشترین کاربرد رادارد شامل کیفیت مدیریت ،درآمد ها ،کیفیت دارایی، کفایت سرمایه، درنظر گرفته ایم.در زیر بصورت مدل توسط محقق آورده شده :
متغیر مستقل
گروه های ذینفع
عوامل موقعیتی
نتایج منابع انسانی
دستاوردهای بلند مدت
سیاست های منابع انسانی
متغیر وابسته
کیفیت مدیریت
درآمدها
کیفیت دارایی
کفایت سرمایه
شکل۱-۱ تاثیر متغیر های تحقیق بر اساس مدل هاروارد
۱-۷ روش تحقیق :
روش این تحقیق توصیفی- همبستگی است که به شکل میدانی و با بهره گرفتن از پرسشنامه انجام می شود. این تحقیق ازآنجایی که به بررسی وارزیابی اثرات مدیریت منابع برعملکردمالی می پردازددرقلمروتحقیقات توصیفی قرارداردوازآنجایی که رابطه بین متغیرهارابررسی می کندازنوع همبستگی می باشدزیرامطالعه رابطه بین متغیرهابه وسیله تجزیه وتحلیل همبستگی انجام می گیرد.
۱-۸- محدودیت های تحقیق
پژوهش حاضر نیز مانند هر پژوهش و تحقیق علمی – عملی، با موانع و محدودیتهایی روبه‌رو بوده‌ است. دسته‌ای از این محدودیتها جنبه درونی و برخی دیگر جنبه بیرونی مسأله را شامل می‌شود. برخی از محدودیت های پژوهش به شرح زیر می باشند.
۱- جدید و نو بودن موضوع مورد مطالعه و فقدان تحقیقات مشابه داخلی و کمبود و غیر قابل دسترس بودن تحقیقات خارجی.
۲- خاص بودن جامعه آماری مورد نظر این تحقیق و پراکندگی جامعه آماری
۳- عدم همکاری وعدم اشتیاق تعداد زیادی از آزمودنیها برای تکمیل پرسشنامه (به دلایلی همچون زیاد بودن تعداد سئوالات، تجربه‌های قبلی آنان از تحقیقات انجام شده و … ) به عنوان متغیرهای کنترل نشده و مداخلهگر که می‌تواند نتایج تحقیق را تحت ‌تأثیر قرار دهد. هر چند محقق سعی نمود برای رفع این مشکل، مدیران را به پاسخگویی صادقانه تشویق نماید و در عوض نتایج تحقیق بطور فردی در اختیار آنها قرار گیرد.
۴- محدودیتهای مالی، اداری، اجرائی.
۵- محدودیتهای کتابخانه‌ها و مراکز بررسی کتابخانه‌ای که این امر موجب اتلاف وقت ‌زیاد شده است.
۶- فقدان دسترسی مناسب به سایت ها و مراکز مهم اطلاعات الکترونیک در محیط دانشگاه. پژوهشگر برای رفع این مشکل از دانشگاه های اصفهان و تهران بهره برده است.

نظر دهید »
ﻧﮕﺎرش ﻣﻘﺎﻟﻪ ﭘﮋوهشی با موضوع بررسی محتوایی سفرنامه ابن بطوطه- ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
ارسال شده در 17 تیر 1401 توسط نویسنده محمدی در بدون موضوع

دوم، از جهت گستره زمانی سفر؛ ما نه پیش از ابن بطوطه و نه پس از او جهانگرد مسلمانی را سراغ نداریم که قریب سی سال از عمرش را پیوسته و بی وقفه در سفر گذرانده باشد. سوم، از حیث صمیمیت و صداقت او در گزارش اوضاع و احوال مناطقی که دیده. چهارم، از لحاظ تنوّع محتوای سفرنانه.بی تردید اگر شاهکارهای ادبی گذشته به شیوه ای علمی و جدید ارزیابی شوند منجر به زنده ماندن آثار می گردد.
در این پژوهش، بررسی محتوای سفرنامه ابن بطوطه که حاوی اساسی ترین موضوعات اجتماعی،فرهنگی، سیاسی و تاریخی و جغرافیایی است به شیوه ای علمی و جدید مورد توجّه قرار گرفت و در پنج فصل تنظیم شد. این پنج فصل عبارتند از: مقدمه و کلیات در فصل اول؛ بنیاد نظری (سفر و انواعآن) در فصل دوم؛ معرفی ابن بطوطه و سفرنامه او در فصل سوم؛تحلیل و بررسی دانشنامه ابنبطوطه در فصل چهارم؛ و نتیجه گیری نیز در فصل پنجم آمده است.
از موانع و مشکلات انجام این تحقیق عدم دسترسی سریع به سفرنامه ابن بطوطه از جهت کمیاب بودن آن و صرف زمان و تکاپوی زیاد دریافتن آن بود.
۱-۲ بیان مسأله
سفر انگیزه ای است قوی برای دل کندن از شهر و دیار خود، دیدن و کشف پدیده های تازه و شگفتانگیز و ثبت مشاهدات خود برای دیگران. معمولاً سفر برای انسان ها با تغییرات و تحولات فکریو روحی همراه است. به همین دلیل قرآن کریم انسان ها را به گشت و گذار و دقت در آنچه بر مردمان سایر سرزمین ها گذشته است، دعوت می کند.سفرنامه ها اطلاعات بسیار مفید و جامع برای خوانندگان و آیندگان از اوضاع اجتماعی و میزان رشد و افکار و فنون ملل مختلف در آن دوره هستند. در سده هایی از تاریخ ایران،سفرنامه ها یکی از مهم ترین منابع به دست آوردن آگاهی درباره وضع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به شمار می روند. سفرنامه نویسان معمولاً بسیاری از ماجراهای تلخ و شیرین و نیز مشاهدات خود را از راه ها و بناهای تاریخی، ساختمان ها،آداب و رسوم، لهجه ها، بازارها، اوضاع دربارها، روحیات مردم و غیره به رشته تحریری در آورده اند. سفرها انواع مختلفی دارند: سفرنامه های نظامی (لشکر کشی) ، سفرهای اجتماعی ( مهاجرت اقوام )، تجاری، مذهبی، سیاسی ،علمی (دانش اندوزی )،سفرهای اکتشافی و تفریحی. ابن بطوطه محمدابن عبدالله بن ابراهیم لواتی طنجی،ابوعبدالله در شهر طنجه سال ۷۰۳هـ در مغرب به دنیا آمد و سال ۷۲۵ هـ به سوی مکه عزیمت نمود و مصر،شام،حجاز،عراق، فارس،ایران،یمن،بحرین،ترکستان،میانرودان و بخشی ازهند و چین، جاوه، شرق آفریقا را پیمود و سرانجام به مغرب نزد شاه ابی عنان از شاهان بنی مرین برگشت. سفرنامه ابن بطوطه سیاح مراکشی گویاترین و زنده ترین سند فرهنگی جهان اسلام است که از قرن هشتم هجری به دست ما رسیده است. سفرنامه ی وی،آئینه ای است که زیر و روی جوامع اسلامی روزگار در آن منعکس است. نه تنها سیره و عملکرد طبقات حاکم و نگرش و روش پادشاهان و دیوانیان که راه و رسم عالمان و فقیهان، مراسم و آداب تشریفات جاری، چگونگی گذراندن مردم، مدرسه ها و خانقاهها، شادیها و ماتمها و در یک کلمه احوال و اوضاع اجتماعی و سیاسی و فرهنگی، این همه را از خلال سفرنامه ابن بطوطه توان دید. مسائل مهمی از قبیل نقش فردی و اجتماعی زنان، قدرت سیاسی، دین و دولت،آموزش و فرهنگ و بسیاری موضوعات مهم در آن روزگار در سفرنامه ابن بطوطه ترسیم شده است. این کتاب حاصل چندین سفر پی در پی و طولانی نویسنده به دور دنیا است که در سال ۷۲۵ هجری قمری آغاز شد و در سال ۷۵۴ هجری قمری پایان یافت. این سفرها ۲۹ سال نیم به طول انجامید و در مراکش سال ۷۷۹ هجری در گذشت. در این جهانگردی دور و دراز و پر رنج و در آن گاه که سفر بر روی چهار پایان از قبیل اسب، الاغ، استر و شتر بود، نویسنده از سرزمین های شناخته شده دوران خود دیدن می کند. این کتاب یک دانشنامه کوچک آن دوران بوده است. اندیشه ، هنر و تخیل خلاق نخبگان هر نسل چونان بارانی حیات بخش فرهنگ هر عصر را بارور می سازد. فرهنگ امروز نیز از شعله تابناک روح این سر آمدان معارفبشری گرمی و روشنی و عظمت می گیرد. تعاطی در سوانح زندگی و روح اندیشه این نخبگانتنها طریق راهیابی به کاخ پرشکوه فرهنگ امروز است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

هدف مجموعه بنیانگذاران فرهنگ امروز آن است که در شرحی کوتاه، امّا انتقادی و مطابق با واقع، از حیات عقلانی و آرا و آثار بزرگان فرهنگ بشری و نحله ها و مکتب های برآمده ازاندیشه آنان به نحوی مؤثر و ژرف ما را با بنیادهای فرهنگ معاصر مأنوس و آشنا سازد.
۱-۳ سؤالات تحقیق
۱-سفرنامه ابن بطوطه از چه محتوایی برخوردار است؟
۲-موضوعات علمی و جالب توجه و ارزشمند واشخاص مهم در سفر او چه کسانی هستند؟
۳-کاربردهای سفرنامه ابن بطوطه چیست؟
۱-۴ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در کمتر اثری مانند ابن بطوطه با این مایه دقت به زندگی مردم نگریسته شده و با این روشنی رفتار و آداب و عادات آنان به تصویر در آمده است.
سخن از اهمیت و ارزش سفرنامه ابن بطوطه در مطالعات فرهنگ و تمدن ملت های مختلف، خاصه جهان-شناسی، در این مجال نمی گنجد، اما این قدر باید گفت که گزارش های ابن بطوطه از مشاهدات و مسموعاتش در ایران سده هشتم از چنان اهمیتی و نیز حلاوت و جاذبیتی برخوردار است که هیچ ایرانی علاقه مند به تاریخ و تمدن ایران از مطالعه آن بی نیاز نیست. خاطرات مسافرت او مجموعه زنده ترین تصاویر دنیای آن روز اسلام است. ابن بطوطه به جنبه های مختلف زندگی مردم هم عصرش توجه کرده و شرح احوال و اطوار و مراسم و عادات و آداب آنان را در سفرنامه اش برای ما به یادگار گذاشته است. با این همه تاکنون جز ترجمه سفرنامه و چند تالیف و ترجمه،تحقیقی جدی و گسترده درباره این سفرنامه و گزارشهای با ارزش آن به زبان فارسی انجام نیافته است و ضروری می نماید که تحقیقات گوناگون درباره ابعاد مختلف این گزارشها و تحلیل و تبیین آنها انجام پذیرد. خاصه در زمینه گزارشهایی که به نحوی به مراکز علمی،فرهنگی،آموزشی و نیز رجال و بزرگان دین و دانش مربوط می شود. انجام این تحقیق از آن جهت که به بررسی محتوای سفرنامه ابن بطوطه پردازد ضرورت دارد.
۱-۵ پیشینه ی تحقیق
در مورد سفرنامه ابن بطوطه و زندگی نامه و شرح سفر او و بخشهای مختلف آن کتبها و مقاله هایی نوشته شده است:
مقدمه کتاب تُحفه النُظّارفی غرائب الامصار و عجائب الامسار نوشته شیخ محمد عبدالمنعم العریان و(گزیده هاییاز بخش حج) تالیف سید حسن اسلامی. متن رحله را محمدعلی موحد به فارسی ترجمه و در ۲ جلد منتشر کرده است (تهران، انتشارات علمی و فرهنگی ۱۳۳۷ش) و چاپ دیگر آن در سال ۱۳۴۸ توسط بنگاه ترجمه و نشر کتاب منتشر شده است. چاپ پنجم این ترجمه (تهران،انتشارات آگاه،۱۳۷۰ش)مزایای بسیاری بر چاپهای پیشین دارد تا سال ۱۸۵۳ م تنها گزیده ها یا مطالعاتی درباره رحله منتشر شده بود تا اینکه از این سال تا ۱۸۵۸ متن کامل آن از روی پنج نسخه همراه ترجمه فرانسوی آن به وسیله دو دانشمند فرانسوی (دفرمری و سانگیتی) در چهار جلد به چاپ رسید و پس از آن بارها تجدید چاپ شد. گیب نخست ملخصی از متن را همراه با یادداشتهای خود در سال ۱۹۲۹ منتشر کرد سه جلد از ترجمه گیب تا سال وفات وی در سلسله انتشارات انجمن ها کلیوت به چاپ رسید و جلد چهارم آن راه همکار گیب، پرفسور بکینگام به پایان برد.
و مؤلفین دیگری به نام هرمان ژانس نویسنده کتاب ـ ابن بطوطه ،جهانگرد «اسلام » و رس دان نویسنده «ماجراهای ابن ابطوطه» می توان نام برد. سفرنامه ابن بطوطه؛یوسف علیخانی.
پیرامون این موضوع من مقاله های:بررسی سفرنامه ابن بطوطه از سعید طاووسی مسرور، «بلاد فارسی بین الیوم و امس» نوشته پرفسور عبدالهادی، بررسی سفرنامه ابن بطوطه از منظر ادبیات تطبیقی و پایان نامه-های: بازیابی فرهنگ عامه در قلمرو مسلمانان با تاکید بر مشاهدات سفرنامه نویسان، رحالان و رحله نویس در تمدن اسلامی با تکیه بر مطالعه ی موردی رحله ابن فضلان،ابن جبیر (سیاح اندلس)و ابن بطوطه. تصویر شرق اسلامی در عصر ایلخانی در آینه سفرنامه ابن بطوطه از قنبر علی رودگر. سفرنامه هایی هم قبل و بعد از سفرنامه این بطوطه نوشته شده است:سفرنامه ناصرخسرو، سفرنامه مارکوپلو،سفرنامه ابن فضلان، ابن جبیر از سیاحان اروپایی که در قرن هفده به ایران مسافرت کرده اند:
سفرنامه «به سوی اصفهان» اثر پیرلوتی (۱۹۲۳-۱۸۵۰)نویسنده و جهانگرد فرانسوی که با ترجمه بدرالدین کتابی به فارسی منتشر شده است.
سفرنامه برادران شرلی، سفرنامه ژان شادرن،سفرنامه ژان باتیست تاورنیه…
از زمان صفویه: سفرنامه های نظیر سفرنامه نظام السطنه، سیاحت نامه علی خان امین الدوله، سفرنامه فرخ خان امین الدوله به نام مخزن الوقایع و در دوره معاصر هم چند اثر منشور در قالب سفرنامه از جمله: مسیر طالبی، نوشته : میرزا ابوطالب اصفهانی، حیرت نامه یا سفرنامه ابوالحسن خان ایلچی به لندن و مجموعه سفرنامه های میزار صالح شیرازی نوشته شده است.
اما تاکنون با این عنوان هیچ تحقیقی چه در داخل و چه در خارج از کشور انجام نگرفته است.
۱-۶ اهداف تحقیق
هدف کلی پژوهش حاضر بررسی محتوایی سفرنامه، ابعاد و جنبه های مختلف آن و آشنایی با جلوه های هنری و ادبی آن و همچنین کسب آگاهی از اطلاعات ارزشمند از شؤون حیات اجتماعی آن دوران است.
۱-۷فرضیه های تحقیق
۱-این کتاب بیانگر رشد و شکوفایی تدریجی فرهنگ و تمدن بشر در اعصار مختلفو شرح احوال و رسوم و آداب ملل مختلف است که از حیث جهانشناسی، خاصه ایرانشناسی حائز اهمیت است.
۲-سفرنامه ابن بطوطه دارای موضوعات اجتماعی و فرهنگی و اخلاقی و تاریخی و سیاسی و جغرافیایی است و بسیاری از جزئیات مربوط به صنعت و بازرگانی و شناساندن چهره های علمی و درویشان و عارفان و صوفیان، مکان های ناشناخته و پادشاهان، سخن می گوید.
۳-سفرنامه ابن بطوطه الگوی بسیاری از سفرنامه های نوشته شده پس از خود می باشد و آگاهی هایی سودمند برای شناخت گذشته و اوضاع جهان اسلام در قرن هشتم هجری و آشنایی با دیدگاه ها و اندیشه های نویسنده است.
۱-۸ تعریف واژه های کلیدی
ابن بطوطه:محمدبن عبدالله معروف به ابن بطوطه سیاح و جهانگرد نامدار اسلام اهل طنجه مراکش در مغرب از قبایل لواته و بربر آفریقا است.
سفرنامه ابن بطوطه: کتابی است به نام «تُحفه النُّظّار فی غرائب الأمصار وعجائب الأسفار» که داستان سفر،(گزارشهای عجایب و غرایب) نزدیک به سی سال سفر ابن بطوطه از زادگاه او طنجه در مغرب اقصی تا ساحل چین در شرق اقصی است.
سفرنامه نویسی:سفرنامه نویسی یکی از سبک های ادبی است که در آن شخصی که به سرزمین های دیگر سفر کرده،دیده ها،شنیده ها،تجربیات،رخدادها و احساساتش را درباره آن سرزمین ها برای آگاه کردن دیگران در قالب کتابی می نویسد.
۱-۹ حدود و قلمرو تحقیق
این پایان نامه،در محدوده ی کتاب سفرنامه ابن بطوطه، بزرگترین و نامدارترین جهانگردان اسلام که به قلم ابن جزیّ یکی از فضلای مقیم شهر فاس به نگارش درآمده است.و بررسی محتوایی سفرنامه اعم از موضوعات (اجتماعی،فرهنگی،تاریخی،سیاسی،اخلاقی و جغرافیایی و خطوط اصلی سفرنامه) است.
نوع کار تحقیقاتی مذکور، نظری است.نوع روش تحقیق، پژوهش حاضر با روش، توصیفی –تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای، در پی دستیابی به خصوصیات اثر، بررسی و ارزیابی موضوعات و محتوای سفرنامه ابن بطوطه است.
فصل دوم
بنیاد نظری (سفر و انواع آن)
۲-۱ مقدمه
در قرآن کریم، به سیر و سفر در زمین به منظور تفکر و تدبر در آیاتو نعمت هایالهی و مطالعه سرگذشت اقوام و ملل گوناگون سفارش شده است.«قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ۚ ثُمَّ اللَّهُ یُنْشِئُ النَّشْأَهَ الْآخِرَهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ»(عنکبوت:۲۰)همچنین در روایات پیامبر (ص)و ائمه معصومین (ع)آداب خاصی برای سفر معین گردیده است تا انسانها را متوجه مقصد نهایی و کمال بگرداند و انجام سفر به منظور انگیزه بیرون آمدن از رکود و کوردلی و غفلت توصیه شده است. فواید مسافرت بسیار است. کسب تجربه و پخته شدن، آشناییها و ارتباطات جدید، از آن جمله است.در این فصل به تعریف لغوی و اصطلاحی سفر ،سفر و انواع آن،آداب سفر، سفرنامه و انواع آن و سفرنامه نویسی پرداخته شده است.
۲-۲ تعریف لغوی سفر
سفر در اصل لغت به معنی کشف و روشن شدن است. اسفار به روشنایی روز درآمدن، دمیدن بامداد و روشن شدن صبح را گویند و از همین کلمه است. استفسار به معنی توضیح و روشن شدن امری را خواستار شدن، و سِفر به معنی کتاب و سافِر که هم به معنی نویسنده و هم به معنی زن گشاده روی آمده است و تعبیر «وجوه مُسفَرّه» در قرآن کریم (آیه ۳۸، سوره عبس) به معنی چهره های تابناک (موحد، ۱۳۷۸: ۴۸).
سفر: پیمودن مسافت. رفتن از جایی به جای دیگر. رَهی.(لغت نامه معین، ۱۳۷۱: ذیل واژه).
سفر: مقابل حضر. بریدن مسافت.
اگر از خویش برون آمده چون مردان باش آسوده که دیگر سفری نیست تو را (صائب)
(لغت نامه دهخدا،ج۲۲،۱۳۴۶:ذیل واژه).
اسفار:به روشنایی روز در آمدن.روشن شدن.روشن شدن صبح.نماز به روشنی صبح بکردن.تابان شدن روی.ج سفر:مسافرت ها.سپیدی های روز.نامه ها.کتاب های بزرگ،کتاب های کلان.اسفار ج،سفیر به معنی مسافران (همان،ج۶ ،۱۳۳۰: ذیل واژه).
سُفراء :سفیر.نمایندگان کشورهای بیگانه.(لغت نامه معین، ۱۳۷۱: ذیل واژه).
سفرساز:آهنگ سفر کننده.مسافر(لغت نامه دهخدا،ج۲۲،۱۳۴۶:ذیل واژه).
سفر بخیر: دعا برای آغاز و انجام مسافرت. به خوشی.(لغت نامه معین، ۱۳۷۱: ذیل واژه).
سفر کردن: رفتن. رَهی شدن. از بلدی به بلدِ دیگر رفتن. مردن.(همان، ۱۳۷۱: ذیل واژه).
سفر کردن:از مقر خود به محل دیگر رفتن.مسافرت کردن.
گفتم او را بگوی چون رستی زین سفر کردن به رنج و به بیم(ناصر خسرو)
سفر کرده:مسافر-که به سفر رفته است:
آن سفر کرده که صد قافله دل همره اوست هر کجا هست خدایا به سلامت دارش(حافظ)

نظر دهید »
پایان نامه با فرمت word : اهمّیّت بازتاب قَداسَت فال و استخاره درادبیّات منظوم- فایل ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
ارسال شده در 17 تیر 1401 توسط نویسنده محمدی در بدون موضوع

۴-۹-فال و استخاره در اندیشۀ شاعران ……………………………………………………………………………………………۱۴۹
فصل پنجم : نتیجه
۵- نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۴
منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………۱۵۷
فهرست جدول و نمودارها
جدول ۱٫ خلاصه ای از فراوانی فال ها و استخاره در اشعار شاعران(کلاسیک و معاصر)………….. ۱۶۵
نمودار ۱٫ فراوانی فال های متداول در اشعار شاعران(کلاسیک و معاصر)…………………………. ۱۶۶
نمودار ۲٫ درصد فراوانی فال های متداول در اشعار شاعران(کلاسیک و معاصر)………………….. ۱۶۷
جدول ۲٫ فراوانی فال هی متداول در اشعار شاعران(کلاسیک و معاصر)………………………….. ۱۶۷
فصل اوّل
کلیّـات تحقیق
چکیده
«فال» واژه­ی عربی است،به معنی­خوش بینی و تفأل به نیکی و ضد«طَیره»(شوم)است.و درفرهنگ لغت به معنی شگون، طالع، بخت، پیش بینی­خوش بینانه و به­دل نیک آوردن است.برخی فال را به عنوان «علم فال» دانسته ­اند. منشاء فال از پیشگویی­است. درزمان گذشته بسیاری معتقد به نیروهای ماوراءالطبیعه بوده ­اند. وآنهارا در تعیین سرنوشت و آینده خود موثر می دانستند، این اعتقاد نه فقط دربرخی ­قشرِمحروم و بی­سواد بلکه بین برخی طبقه حاکم و اشراف که امورحکومتی و ادارۀکشور رابه­عهده داشتند؛ رواج داشت. باگذشت زمان، تاثیر اوضاع کواکب بر زندگی حال و آینده در اندیشه برخی ، به باور اجتماعی تبدیل شده ­است. در دین اسلام به «فالِ نیک­زدن» سفارش­شده­ است. از آنجایی که شاعران هردوره­ایی جزو قشرِ دانشمند و زبان ­گویای جامعه محسوب می­شوند. این روندِ فکری درلابلای آثارشان جای­گرفته و امروزه باگذشت زمان، انعکاسِ قَدَاسَتِ« فال» و«استخاره» باهمان، بارمعنایی کهن، در اشعاربرخی از شاعران مُتداول است. این پایان نامه، نخست، به تبیین و تشریح فال و مشتقّات ­آن، چون: «پیشگویی»،«طالع»،«تَطَیُّر» و«استخاره» ازلحاظ لغوی و مفهومی پرداخته است. سپس با بررسی اندیشۀشاعران درادبیّات منظوم فارسی به این­نتیجه رسیده­ است که با وجود همۀ اختلافات میان منکران و معتقدان این ­اندیشه، شاعران فرهیخته­ایی، چون: رودکی، فردوسی، خاقانی، نظامی، مولانا، سعدی، حافظ، مشیری، نادرپور و… ازجمله افرادی هستند، که به اهمّیّت قَدَاسَت فال وپیشگویی، معترف بوده ­اند. ودر آثار خود به این رویکرد فکری، نظری مثبت داشته اند.
کلیدواژه­ها:
فال، پیشگویی، استخاره، طالع، تَطَیُّر، قَدَاسَت و ادبیّات منظوم فارسی
۱- ۱- مقدّمه ی تحقیق
انسان از دیرباز، با حسِ­جستجوگرانه، برای علت­یابی پدیده ­های طبیعی و ماوراءالطبیعی اطراف خود، به دنبال راهی بوده ­است،که بر زمان تسلط یابد تا ازآیندۀ و سرنوشت خویش آگاه گردد. او معتقد به­اموری شد؛ که بر تمام گسترۀ باورها و زندگی­اش تاثیرگذاشت. به گونه­ایی که امروزه با وجود پیشرفت علوم بشری، بسیاری از آن باورها به قوّت خود باقی مانده است .

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ریشۀ این تفکر، ازآن جا ناشی می شود که درمیان تمام اقوام کهن، به ویژه در بین النهرین عقیده برآن بودکه سرنوشت انسان یکسره دردست خدایان است وجبری چنان مطلق با ذکر جزئیات ودقیق، بر سرنوشت حیات مردم غلبه دارد. علاوه برآن، این اعتقاد هم وجود داشت­­، که نیروی فوق طبیعی که سرنوشت مارا تعیین کرده ­اند؛ قادرند، خواسته­ های خودرا برای یاری به آگاهی ما برسانند و ما را یاری­کنند واز مقاصد نیروهای پلید و مقتّدر برضد ما جلوگیری کنند. تقویت باور تاثیر ستارگان برزندگی بشر وپیشگویی با ستارگان، حدود بیش از ۴۰۰ سال پیش از میلاد بر می­گردد.
با این توصیف، باورها و عقیده ها چه مثبت وچه منفی، همیشه از «زبان فرهنگ عامه » بوجود می آید وبین مردم فقیر وغنی جامعه قوّت می گیرد، امّا انگیزه انتخاب موضوع « قَداست فال و استخاره در ادبیّات منظوم » برای پژوهش حاضر ، سوال اساسی بود، که همواره فکر نگارنده را درطول تحصیل، دراین مقطع­تحصیلی به خود مشغول داشته بود وباخود می­اندیشیدم که شاعران چگونه اهمّیت قَدَاسَت فال و استخاره را در اشعارخود به تصویر کشیده اند و بازتاب آن در بین اشعار شاعران معاصر چگونه است؟ وازآنجایی که تاکنون پژوهشی با این عنوان درادبیّات منظوم صورت نگرفته بود، تصمیم گرفتم، با راهنمایی­های بیدریغ و دلسوزانۀ استادان محترم گامی هرچند کوچک در پژوهش این مهّم بردارم.
برای تبیین موضوع، این پایان نامه، در پنج فصل ذیل تدوین شده است :
فصل اول: با عنوان کلیّات تحقیق، شامل: مقدّمه، بیان مسأله، سوالات تحقیق، اهمیّت و ضرورت تحقیق، پیشینه و اهداف و… است.
فصل دوم: در این فصل موضوع تحقیق، یعنی مفهوم فال و استخاره از نظری لغوی و مفهومی مورد بررسی قرارگرفته است.
فصل سوم: در این فصل، برای پیشبرد اهداف تحقیق، زندگی نامه ها، سبک شعری و آثار شاعران شاخص گردآوری شده است.
فصل چهارم: مهم ترین فصل پژوهش است. و به بررسی مفهوم فال و استخاره در ادبیّات منظوم می ­پردازد..
فصل پنجم:ارائۀ نتیجه گیری پژوهش است.
۱-۲- بیان مسأله
«فال» از ریشه فأل عربی است؛ در فرهنگ هابه معنای شگون، طالع، بخت، پیش بینی وعاقبت گویی آمده است. همچنین درکتب مختلف بعنوان علم، ازآن یاد شده ­است. « علمی­است، که بوسیله آن برخی­حوادث آینده دانسته می­ شود. واین کار باگشودن قرآن کریم یا کتب بزرگان، مانند: دیوان حافظ و مثنوی مولوی و نظایر آن انجام می­پذیرد.»(معین،۱۳۵۷: ذیل واژۀ فال) استخاره هم به معنای طلوع کننده، جزیی­ازمنطقه البروج و پیشگویی سرنوشت و برای انجام کاری با قرآن فال گرفتن است. و…(همان)
فال و فالگیری روشی برای شناخت آینده­است وآگاهی پیداکردن از آنچه قراراست رخ­بدهد و یا رخ­ندهد. قَداست این روش درفرهنگ­ها بین اقوام و ملل گوناگون آن قدر بوده است که همیشه، طالبان زیادی رابه خود جلب نموده است.
بنا امیدی ازین در مرو بزن فالی بـــود کـــه قــرعۀدولــت بنام مــا افتد
شبی که ماه مُراد از افق شود طالع بــــود کــه پــرتـو نــوری ببام ما افتـد
(حافظ ،۲۴۴:۱۳۷۹ )
در خصوص زادگاه اصلی فال اتفاق نظر خاصی نیست. از کهن ترین نمونه های فال بینی از شهر «سیپار» بود که شمش را به خاطر هنر غیب گویی و فال بینی می ستودند.( قدیانی، ۱۳۸۷ : ۵۲۹)
در زندگی اجتماعی و سیاسی یونانیان، پیشگویی و تفأل نقش موثری داشته است. یونانیان در بارۀ هرچیزی می خواستند، ارادۀ خدایان را بدانند و می پنداشتند، ارادۀ خدا با علائم مختلفی که تفأل نامیده می­ شود؛ ظهورمی­کند.(ناس،۱۳۵۴ :۵۲) و در ایران باستان هم دوران مادها، هخامنشیان تا ساسانیان علوم ستاره شناسی بابلی وهندی رواج داشت. چنان که استفاده فراوان فردوسی و دیگر شاعران در بازتاب مفاهیمی، چون: مکان سیّارات، صورفلکی، بروج دوازده­گانه، سعد­ونحس اختران و تاثیر آنها در کامیابی یا عدم کامیابی شاهان و قهرمانان داستان­ها مورد استقبال فراوان قرارگرفته است.
چــــو کــرد اخــتر فـرخ ایـرج نـگاه کـشـف دید طــالــع خــداونـد مــــاه (فردوسی، ۱۳۷۵،ج۱: ۱۶)
بــختـور از طـالـع جــوزا بـــــــرآی جـوزشـکـن آنـگه و بـخــت آزمـــای
(نظامی،۱۳۸۷ :۴۰۷)
هستم عطارد،این دو قصیده دوپیکراست لاف عطاردت ز دو پیکر نکوتـــــر است
(خاقانی،۴۳:۱۳۷۳ )
همچنین، بعدازظهور اسلام هم استخاره (فال گرفتن با قرآن) آنقدرمقدّس شد،که مسلمانان برای انجام امورنیک از استخاره بهره می­بردند. و از تَطَیُّر دوری می­کردند. از رسول گرامی (ص) نقل است که فال راخوش می­داشت وتطیّررا خوش نمی­داشت. «ما خابَ مَن إِستَخارَولا نَدِمَ.» هرکه از خدا خیر جوید نومید نشود و هرکه مشورت کند نادم نگردد. (نهج الفصاحه،۱۳۵۶: ۵۳۶)
وآنچه مسلّم است،گسترش آینده­نگری از طریق فال واستعمال آن توسط عام وخاص موجب ورود آن در دنیای ادبیّات منظوم شد.
مصحف به فـال بـاز گرفتم به بــامداد بــرفــور الســـلام علیکـم جــواب داد
(نَزاری قهستانی،۱۳۷۱ :۳۱۹)
استعمال فال، استخاره و طالع، دربین برخی جوامع پررنگ است و به صورت تمثیل وِرد زبان شده ­است. «فال امام جعفر صادق (ع) است؛ بد ندارد.»یعنی همیشه با همه کس حتی دوضدموافق است. (دهخدا،۱۳۸۶:ذیل واژۀ فال) یا «فال نیکو بزن به هرکاری.» (همان)
اکنون در بیشترکشورها، فال گرفتن با کتب مقدس دینی و برای نمونه درکشورهایی مانند: ایتالیا، فال گرفتن با«اشعار ویرژیل»مورداستقبال است. درایران هم فال گرفتن باکتاب مقدس قرآن­کریم و دیوان­اشعارحافظ متداول­تر از سایر کتب است. وهمچنان می­توان بازتاب این باور اجتماعی را درشعر معاصر هم مشاهده کرد.
حالِ دلــم حـواله به دیـوان ِ خـواجه بـاد یـارآن زمـان که خواستـه فالِ مـراد از او
من با روانِ خواجه از او شکوه می کنـــم تــــادادِ مــــا بستــــد اوستــــاداز او
( شهریار، ۱۳۸۴ : ۱۹۱-۱۹۲)

نظر دهید »
منابع مورد نیاز برای پایان نامه : منابع دانشگاهی و تحقیقاتی برای نگارش مقاله الگوسازی قرآن کریم در مواجهه … – منابع مورد نیاز برای مقاله و پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
ارسال شده در 17 تیر 1401 توسط نویسنده محمدی در بدون موضوع

نام قومی است که ابتدای آن ازدوازده فرزندحضرت یعقوب۷است و واحدآن«یهودی»،است و هیچ قومی نسبت به پیامبرشان مانند«یهود»،نافرمانی نکرده ودر میان هیچ قومی به اندازه «یهود»،پیامبر مبعوث نگردید.[۷]صاحب کتاب التحقیق فی کلمات القرآن الکریم ،«یهود»،را واژه ای «عبری»می داند.[۸] بنابه روایت امام رضا۷،«یهود»،را ازآن جهت«یهود»،نامیدندکه ایشان از نسل «یهودا ، ابن یعقوب» هستند. مفضل نیز از امام صادق۷روایت می کند که قوم موسی را «یهود»،می خوانند،زیرا خداوند می فرمایدکه آنان گفتند:«انّا هْدنا الیک»[۹]،یعنی ما به سوی تو رجوع کردیم.[۱۰] «یهود»،از«هادوا»،یعنی توبه کردند،رجوع به حق نمودند،گرفته شده است یعنی مابه سوی تو توبه کردیم وبرگشتیم.«هاد»،«یهود»،«هوداً»،«یهوذا»،به معنی توبه کردن و برگشتن به حق می باشد.به یهودیان،«هود»و«هادوا»نیز گفته می شود.سپس کلمه ی«یهود»،که اصلش«یهوذا»،می باشد، برآنان غلبه پیدا کرده است”یهوذا”،سبطی[۱۱] ازاسباط دهگانه بنی اسرائیل و چهارمین فرزندحضرت یعقوب۷می باشد.[۱۲] کلمه«یهود»درابتدا بر سبط «یهوذا»و یا مملکت«یهوذا»، اطلاق شده تا«یهود»را از اسباط دهگانه ای که اسرائیل (بنی اسرائیل)نامیده می شدند ، متمایز سازد.تا آنکه اسباط پراکنده شدند و«یهوذا»به اسارت رفت.پس از آن درکلمه ومعنای«یهود»،توسعه داده شدوشامل تمامی یهودیانی که درسرتاسرعالم پراکنده شده بودند،اطلاق گشت.[۱۳] برخی معتقدندکه فارسها(ایرانیان) کلمه«یهود»رابریهودیان نام نهادند تا آنها راازدیگر اسیران،جدا سازند.[۱۴]یهود نسب خودرابه حضرت ابراهیم۷ رسانده اند،او را پدر انبیا دانسته اند ،زیرا تمامی کتابهای آسمانی پس از او برپیامبرانی فرود آمده که همه ازفرزندان وپیروان او بوده اند. زادگاه او را«اور»یا«بابل»می دانند.[۱۵]قوم حضرت موسی۷ هستند که پس از نافرمانیهای گوناگون و تخطیهای مختلف در نقاط مختلف زمین پراکنده شده و یکی از آن مناطق مهاجرت به حجاز بود و از میان ایشان عده ای به دلیل آن که در کتابهای خود خوانده بودند که هجرتگاه پیامبر اکرم۶ بین دو کوه عیر و احد (دو کوه دراطراف مدینه) خواهد بود، لذا در اطراف کوه احد متفرق شدند: برخی در سرزمین تیماء، برخی در فدک و عده ای در خیبر مسکن گزیدند.آن ها که در تیماء بودند بعد از مدتی به راهنمایی عربی به مدینه(یثرب)آمدند و به دیگران نوشتند که ما سرزمین پیامبر موعود را یافتیم، شما هم بیایید که در پاسخ ایشان گفته شد هرگاه او مبعوث شد ما نیزخواهیم آمد. در مدتی که این یهودیان در جزیرهالعرب بودند موقعیت اجتماعی خوبی یافته و ثروت زیادی به دست آوردند. این خبر موجب نگرانی پادشاه به نام تبع واقع شد و بر آن ها حمله کرد و منطقه ی آن ها را تصرف کرد. یهودیان(شکست خورده) خطاب به پادشاه و نیروهای او گفتند اینجا سرزمین پیامبر موعود است و جز او کسی نمی تواند اینجا رئیس بشود و وقتی او آمد ما به کمک او بر شما پیروز خواهیم شد. تبع دو قبیله ی اوس و خزرج را به آنجا آورده بود اما وقتی پیامبر۶مبعوث شد و به مدینه هجرت کرد اوس و خزرج به او۶،ایمان آوردند و به نام انصار معروف شدند، ولی یهودیان که پیامبر را بهتر می شناختند و منتظر او بودند به حضرتش ایمان نیاوردند و لذا وعده ای که به تبع داده بودند که به کمک پیامبر۶بر او پیروز شوند تحقق نیافت.[۱۶]
۵- ۴- مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان عدم جنگ
منظور از آن یهودیانی است که شرایط اهل ذمّه را در جامعه ی اسلامی پذیرا بوده و پیرو قوانین آن باشند و یا آن که به جهت هدایت بیشتر و بهتر آنان، خداوند به رسول گرامیش۶و مسلمانان فرمان عفو و چشم پوشی صادر می نماید و یا به علّت ضعف قدرت و عدم امکانات مبارزه ی مسلمانان در برابر ناملایماتی که از سوی یهودیان حاصل می گردد، مسلمانان موظف می گردند با مشکلات پدید آمده توسط یهودیان مدارا کرده و لب ازخشم فرو بسته و با دیده ی اغماض بنگرند.انعقاد پیمان نامه جهت صلح و دوستی با یهودیان صلح طلب و به تبع آن مراعات اهل ذمّه و بهره مندی اهل ذمه از حقوق شهروندی در جامعه ی اسلامی .
۵- ۵- مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان جنگ
چنانچه کجروی های یهودیان، مورد اعتراض خداوند قرار گیرد، به علت این شق از عملکرد یهودیان، از سوی مسلمانان با آنان برخورد جدی صورت می گیرد و یا در صورت دروغگوئی یهودیان، وظیفه مسلمانان برملا نمودن دروغهای آنان است تا نیّات پلید ایشان مشخص گردد و یا خداوند متعال مؤمنین را از دوستی با یهودیان در مواردی، برحذر می دارد و یا در مسائل مادّی یا پیمان ها یا معاملات و. . . به مسلمانان خطرات احتمالی از جانب یهودیان را گوشزد نموده و همچنین ادعاهای ناروای یهودیان را خط بطلان کشیده و پس از نصایح و اندرزهای فراوان وکنار آمدنهای بسیار و دادن فرصتهای بی شمار در جهت بازگشت به راه حق و حقیقت، وقتی یهودیان تمام پلهای بازگشت را در پشت سر خود خراب کرده اند، خداوند قاهر، دستور جنگ بر علیه پیمان شکنی ها و خدعه ها و پلیدیهای یهودیان را صادر نموده است و به این ترتیب الگوی قهرآمیز بر اساس آیات قرآن و سیره ی پیامبر اسلام۶حاصل می گردد.
۵- ۶- هدنه(آتش بس)
گاه، جنگ و جهاد به آتش بس منجر مى‏شود که از آن در فقه به مهادنه و هدنه تعبیر مى‏شود.این لغت در اصل به معناى سکون است و اصطلاحاً براى بیان صلح موقت میان مسلمانان و گروهى از کافران حربى به کار مى‏رود. لذا بر آن، موادعه و معاهده که گویاى حالت ناپایدار است، اطلاق مى‏شود. [۱۷] شیخ طوسى مى‏گوید: «هدنه و مهادنه به یک معنا و عبارت است از کنار گذاشتن جنگ و رها کردن نبرد تا مدتى».[۱۸]علامه حلى نیز مى‏گوید: «مهادنه، موادعه و معاهده واژه‏هایى مترادف و عبارت است از کنار گذاشتن جنگ و رها کردن نبرد تا مدتى».[۱۹]
۶- ساختار محتوایی رساله
در این رساله پس از بیان کلیات تحقیق، نوبت به بررسی بحث اصلی رساله گردیده و آن الگوسازی روش های مواجهه ی قرآن کریم با عملکرد یهودیان است که حاصل آن دست کم دو الگوی مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان عدم جنگ و مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان جنگ است که در این راستا آیاتی مورد انتخاب قرار گرفته است که زیرمجموعه های دو بعد مذکور در آن جای دارد و همجنین در ضمن این مطالب، دیدگاه قرآن درباره ی یهود، از نظر اوصاف اخلاقی و اعتقادی نیز در موارد مربوطه مورد بررسی واقع می شود، تا جایگاه یهودیان بهتر مشخص گردد و البته به طور خاص درباره ی دلیل مهاجرت یهود به جزیره العرب و آیات مربوط به علت اصلی مهاجرت(رسالت پیامبر اسلام۶)، به شکل مبسوط مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت؛ زیرا این مسئله، عامل مهم در روند سایر عملکردهای یهود، در مقابل اسلام است؛ توأم با این مرحله، با بهره گیری از تفاسیر و کتب سیره و تاریخی و احادیث معصومین:در ذیل تفاسیر، آیات مربوطه مورد کنکاش قرار گرفته است تا بتوان نتایج مطلوب از این جستجو را حاصل نمود. با مطالعه ی مجموع آیات درباره ی یهودیان، این نتیجه حاصل می گردد که روند مواجهه ی قرآن با یهود بر اساس هدایت آنان و تبلیغ اسلام برای ایشان است و در تمام مواضعی که رفتار قرآن در مواجهه با عملکرد یهودیان، امکان نرمخوئی و مدارا و عفو و اغماض وجود داشته است، این امر صورت گرفته است و فرصتهای زیادی به یهودیان جهت اصلاح امور خویش داده شده است و حتی در مواقعی که مسلمانان مشکلات فراوانی داشته اند و با این حال از این روش رویگردان نشده اند. آیات قرآن کریم احکام ذمیان را رقم می زند که چنانچه در این مسیر همراهی و همکاری با حکومت اسلامی داشته باشند و شرایط اهل ذمّه را بپذیرند، کوچکترین حقی از آنان مضایقه نخواهد شد و با آسایش و آرامش می توانند در این شرایط در کشور اسلامی به زندگی خویش ادامه دهند همانگونه که در کشور اسلامی ایران این مطلب هویدا است؛ لیکن با کجروی ها و پیمان شکنی یهودیان، برخورد قرآن کریم با یهود در زمان عدم جنگ (برخورد مسالمت آمیز) به برخورد قرآن کریم با یهود در زمان جنگ (برخورد قهرآمیز) مبدل می گردد و نتایج آن شکست یهودیان در جنگ و پذیرش شرایط خاص و یا بیرون شدن از کشور اسلامی است که همه ی این موارد بازتاب عملکرد یهودیان است و قرآن کریم هر انسانی را مخیّر نموده است تا راه سره را از ناسره تشخیص دهد و طی فرصتها ی مختلف انسان را محک می زند که یهودیان نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در مواردی از مسائل یهودیان در صدر اسلام، با توجه به موجز بودن مطالب یهودیان در بعضی مواقع، لذا معیار الگوسازی، عملکرد رسول خدا۶است؛ زیرا اعتقاد این است که رفتار پیامبر اسلام۶آینه ی تمام نمایی از دستورات الهی است که قرآن کریم با عنوان اسوه ی حسنه، از آن یاد می کند و بدان اذعان دارد.[۲۰] همچنین در آیات فقهی مربوط به مسئله اهل ذمّه سعی گردیده است تا وجوه گوناگون تا حدّی که مقدور بوده است لحاظ شود و تحقیق ابتر نماند.
۷- ساختار شکلی رساله
فصل اول به کلیات تحقیق شامل تبیین مسئله و ضرورت تحقیق و هدف تحقیق وتاریخچه ی موضوع و پیشینه ی تحقیق و روش تحقیق و پیش فرض ها و فرضیه ها و سوالات تحقیق و نوآوری و مزیت تحقیق و روند گردآوری و تحلیل تحقیق و توان تحقیق و محدودیت های تحقیق و منابع تحقیق پرداخته است.
فصل دوم به بررسی مواجهه ی قرآن کریم با اخلاقیات و ادعاهای یهودیان در دو بخش می پردازد: که بخش اول، به بررسی مواجهه ی قرآن کریم با اخلاقیات یهود می پردازد و در بخش دو، به بررسی مواجهه ی قرآن کریم با ادعاهای یهود می پردازد.
فصل سوم درباره ی مواجهه ی قرآن کریم با عملکرد یهودیان است؛ که بخش اول از فصل چهارم، به بررسی آیات مربوط به مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان عدم جنگ اختصاص دارد، که شامل مواردی است که پیامبر اسلام۶در برخورد با یهودیان صدر اسلام داشته اند و در طی گذران این دوران در قبال عملکرد یهودیان چه روشهائی را پیش گرفته اند و در نهایت یک حکومت اسلامی چه شرایطی را برای زندگانی اهل کتاب از جمله یهودیان، رقم می زند.
در بخش دوم از فصل چهارم، به بررسی آیات مربوط به مواجهه ی قرآن کریم با یهود در زمان جنگ نسبت به عملکرد یهود، پرداخته می شود.
۸- تاریخچه ی موضوع
یکی از مواردی که در حوزه ی فرهنگ اسلامی از جایگاه بسیار مهم و قابل تأملی برخوردار است، موضوع الگوبرداری از آیات قرآن کریم ‌است و بارها در آیات الهی آموزش داده می شود که یک سری از اعمال و رفتارها می بایست صورت بگیرد و بالعکس در موارد دیگری صورت نپذیرد و خداوند متعال به صورت کاملاً روشن قوانین و دستوراتی را حکم می فرماید که ابعاد گسترده ی اخلاقی و اعتقادی و عملکردی انسان ها را در بر می گیرد و از سویی پیامبر اسلام۶همچون انبیاء گذشته:، مأمور به آموزش احکام الهی بوده اند و خود نیز به آن صفات ملبس گردیده و الگوی تمام نمای احکام الهی بوده اند و لذا از آن زمان تاریخچه ی این امر نقش بسته است و سپس افراد مختلف از معصوم و پیروان ایشان این راه را ادامه داده اند و امروز نیز امکان الگوسازی و عمل بدان امکان پذیر است و این رساله این امر مهم را به عهده گرفته است تا در راستای خط سیر قرآن و روش های مواجهه ی قرآن با یهودیان صدر اسلام، الگوهای اصلی و زیر مجموعه های آن را مشخص نموده و الگوسازی گردد. به رغم وجود عوامل محدودکننده ی انسان مانند وراثت، طبیعت و جامعه، انسان می تواند به اراده ی خود مسیر زندگانی خویش را برگزیند و از حصار عوامل محدودکننده در اطراف خود بیرون آید; حتی این توانایی را به دست آورد که سرنوشت جدیدی را برای جامعه و تاریخ خود رقم زند. بهترین پیشینه در ارتباط با موضوع رساله، خود قرآن کریم است. خداوند حکیم امکانات لازم را در دنیا به گونه ای در اختیار بشر قرار داده است که انسان می تواند جهان درون و برون خویش را به شایستگی بشناسد، و شرایط مساعد و مناسب را برای زندگی و بقای خود، شناسایی و فراهم نماید، و چنانچه در این کار تعلّل ورزد و استعدادهای خود را کشف نکند، مسلماً نمی تواند در جهت باروری آن برنامه ریزی کند؛ و در نتیجه، زندگی پرمشقت و رنج آوری خواهد داشت. مهم ترین و کاربردی ترین نوع شناخت و یادگیری در همه دوران زندگی، «سرمشق گیری و الگوپذیری»است.
اسلام در ترسیم برنامه ی روزانه ی یک مسلمان، انسان را به روش«الگوگیری و الگوپذیری»سوق می دهد و او را به حضور مستمر در جایگاه الگوهای شایسته فرا می خواند و از جایگاه الگوهای ناشایست برحذر می دارد. این تغییر موقعیت، خود نوعی هجرت است که نشاط و طراوت اخلاقی و تربیتی به فرد می بخشد و او را از محیط یکنواخت، و چه بسا نامساعد روزانه جدا می سازد. سیر و سیاحت در زمین و ترغیب قرآن بر دقت نمودن در آثار گذشتگان و زیارت اهل قبور و تأمّل درحالات کسانی که روی زمین گردن کشی می کردند و اکنون بدون حرکت در بستر خاک جای گرفته اند، انسان را آرام می کند، تکبّرها و نخوت ها را به فروتنی بدل می سازد و به آدمی این فرصت را می دهد که خود را دریابد و در عاقبت خود بیندیشد.
می توان گفت: سازندگان اصلی هر جامعه بزرگان و سردمداران آن جامعه هستند. بنابراین، یکی از شیوه های ایجاد محیط تربیتی مساعد، پدید آوردن الگوهای شایسته در آن محیط و جامعه و طرد الگوهای ناشایست است. وجود الگوهای محبوب در جامعه به خودی خود، افراد آن محیط را به سوی آنان می کشاند و الگوبرداری از مکارم اخلاقی را در آنان ترغیبت می نماید.
قرآن کریم در استفاده از شیوه الگوسازی، دست کم دو نکته مهم تربیتی را موردتوجه قرار داده است:
الف) آن که چهره های محبوب را گاه به طور کلی و با عناوین عام معرّفی کرده است; از جمله: توّابین، پاکان (مطهّرین)، پرهیزگاران (متقین)،صالحان، صابران، محسنین (نیکوکاران)، و مجاهدان؛ وگاه نیز به طورخاص و به اسم ـ درمورد پیامبران وغیر آنان ـ از ایشان یاد نموه است اما چهره های منفور و مطرود از نظر قرآن به طورعمده ـ به جز درموارد استثنایی، مثل ابولهب ـ باتوصیف عناوین کلی آنان، مثل تجاوزگران(معتدین). اسراف کنندگان (مسرفین)، خودپسندان (متکبرین)، کافران، ستمگران (ظالمین)، و منافقان بیان شده اند. بنابراین، ما باید از این روش نیکوی قرآنی پیروی کرده، درشناساندن فضایل اخلاقی و تربیتی همراه با ذکر عناوین کلی، نام صاحبان آن فضایل را نیز یادآور شویم و در موارد منفی، حتی المقدور از بیان نام اشخاص پرهیز کنیم.
ب) انتخابگری در الگوهاست. قرآن با طرح چهره های محبوب و منفور در کنار هم، جامعه انسانی را به گزینش آگاهانه ی الگوهای موردنظر خویش دعوت می کند، حتی در مورد پدران و گذشتگان نیز هشدار می دهد که بدون آگاهی با پیروی کورکورانه از آنان زندگی خود را تباه نکنند.[۲۱] قرآن کریم حضرت محمد۶را سرمشق و الگوی مطلق در همه ابعاد زندگی برای همه ی خداجویان وکسانی که اعتقاد به رستاخیر دارند، معرفی می کند و می فرماید:«بی تردید، برای شما در همه ی ابعاد (چه در صبر و مقاومت و چه در دیگر اوصاف و افعال نیکو) اسوه و الگوی نمونه در (اقتدای به) رسول خدا۶است.
۹- پیشینه تحقیق
اصلی ترین واژگانی که این رساله بر آن ها متمرکز است عبارتند از: الگوسازی(ساخت الگو)، قرآن، یهود. این سه کلمه، از جمله واژگانی هستند که در میان اهل قلم، بسیار مورد توجه قرار گرفته و موضوع اغلب کتب و رسالات و مقالات بوده است. بی شک، اسلام به عنوان یک مکتب، دیدگاه خاص خود را در این باره دارد و در طول تاریخ تمدن اسلامی، در این باره، مطالب بسیاری از زبان دانشمندان، فلاسفه و علمای دین، با بهره گیری از منابع اسلامی نقل، ثبت و ضبط گردیده است. آنچه مربوط به سه واژه ی الگوسازی و قرآن و یهود در حوزه ی فرهنگ اسلامی می شود تا حدّی که مقدور بوده است توسط پژوهش گر مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است و در ادامه، به عنوان پیشینه ی تحقیق حاضر در حوزه ی واژگان اصلی رساله معرّفی می گردد. این محققان آیات قرآنی را به أشکال گوناگون مورد توجه قرار داده اند که می توان به اهمّ آن ها در باره ی «یهود»و «الگوسازی(برداشت الگو) در قرآن»اشاره نمود و نگاهی گذرا بر موضوع مطرح شده داشت. عناوین مباحث مربوطه در ارتباط بین قرآن و یهود، شامل هبستگی ادیان الهی، مقایسه مشترکات و مفترقات قرآن و تورات، شخصیّت یهود در قرآن و. . . و یا در خصوص یهود، شامل یهودیّت، یهود در جزیره العرب، سیری در تلمود و . . . و در خصوص الگوسازی قرآن، شامل: الگوهای تربیتی قرآن، الگوها و اسوه های قرآنی، الگوی مصرف در قرآن و. . .
۹-۱- معرفی پژوهش هایی پیرامون کتاب مقدس
یکی از پرکارترین موضوعات در باره ی یهود، راجع به کتاب مقدس است، از جمله درباره ی تغییراتی که یهودی ها در دین یهودیت و کتاب تورات داده اند کتابهای زیادی نوشته شده است ولی دو کتاب در این زمینه بسیار پر اهمیّت و دارای ارزش علمی به سزائی می باشند که عبارتند از:کتاب«إقامهالشهودفی ردالیهود»نوشته ی میرزا محمد رضا جدیدالاسلام و دیگری«محضرالشهود فی رد الیهود»نوشته ی حاج بابا قزوینی یزدی است. امتیاز این دو کتاب از آن جهت است که هر دو نویسنده از احبار یهود به شمار می رفتند و از خانواده های علمی و مشهور محسوب می گردیدند و با کمال قدرت علمی مستقیماً از کتاب تورات و کتب انبیاء بنی اسرائیل و تفاسیر آن ها که به زبان عبری نوشته شده است استفاده نموده اند. به عنوان متال کتاب«محضرالشهود فی رد الیهود»[در فصل اول اثبات مقید بودن حکم توراه را می نماید، و در فصل دوم اختراعی بودن عبادات متداوله در میان یهود را به ثبوت رسانده است و در فصل سوم پاسخ از ادلّه ای که بر ابدی بودن حکم توراه اقامه نموده اند را داده است.][۲۲] و همچنین کتاب«الصفحه السوداء للکتاب المقدس» از محمد حسنی یوسف، «المحذوف من التوراه کاملاً»از أ.د.سهیل زکّار، «ادیان آسمانی و مسئله ی تحریف»از علامه مرتضی عسکری، «کتاب مقدس»از عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و. . . در مواردی به مقایسه بین کتاب مقدس و قرآن کریم صورت گرفته است مانند: «الیهود بین القرآن و التورات»از عبدالرحمن غنیم،«القرآن و التوراه»از حسن الباش. و در بعضی موارد مقایسه ای میان قصص در کتاب مقدس و تورات صورت گرفته است مانند: «قصص الأنبیاء»از اسماعیل بن عمرو بن کثیر الدمشقی، «برسی تاریخی قصص قرآن»از محمد بیّومی مهران و یا درباره ی موضوعاتی مربوط به کتاب مقدس پژوهش صورت گرفته است مانند: «ترجمه ی تفسیری کتاب مقدس»بدون ذکر نویسنده، «همانند خدایان خواهید شد»از اریک فرم، «تأملات فی التوراه»از اسماعیل دبج، «شهود یهود»از حسین عمر حماده، «صوره الإسرائیلی فی التوراه»از محمد جلاء ادریس، «تبارشناسی کتاب مقدس»از حسین کلباسی اشتری، «عدالت کیفری در آیین یهود»از حسین سلیمانی، «بازتاب های کلام اسلامی در فلسفه ی یهودی»از هری اوسترین ولفسن، «فلسفه ی یهودی»از دن کوهن شرباک و. . . اما این کتب، درباره ی رساله ی حاضر، کمک چندانی ننموده و نکته ای اساسی در مبحث رساله نیفزوده اند، لذا چونان پیشینه ای برای رساله ی حاضر تلقی نمی شوند و صرفاً از آن ها به جهت امانتداری نام برده می شود.
۹-۲- معرفی پژوهش هایی پیرامون همبستگی ادیان الهی
اگر بپذیریم که باورهای دینی و صورت های گوناگون اعتقاد به عالم ماوراء ماده در عمق جان و نهاد بشر جای گرفته ولاجرم فکر و عمل او را به درجات مختلف راهبری می کند، بنابراین نمی توانیم هیچ فرهنگ و تمدن و زمانه ای – حتی دنیای معاصر که ظاهراً عقاید الحادی و سکولار در آن گسترش یافته- را عاری از عناصر دینی و باورهای مذهبی بدانیم. عالم امروز تجلّی عقلانیت نوین و بسط تفکر مدرن است و البته که در بطن خود صورتی خاص از اعتقادات دینی و باورهای الوهی و اسطوره ای را گنجانده است، به گونه ای که تمامی ساحت های حیاتی بشر نظیر اخلاق و عرفان، روان شناسی، علم، ادبیات، سیاست، فلسفه، هنر و حتی معیشت او را جهت می دهد.[۲۳] در این دسته از کتابها که راجع به ادیان به طور کلی نوشته می شود و گاهی به صورت مقایسه و گاهی به صورت مجزا و یا در ردّ دیگر ادیان و یا در تکمیل ادیان الهی نسبت به یکدیگر و یا در موضوعی مشترک در بین ادیان مطرح می گردند مانند: «الاسلام و الیهودیه»از عماد علی عبدالسمیع حسین، «یهود بثوب الاسلام»از نجاح الطائی، «خداشناسی از ابراهیم تا کنون»از کرن آرمسترانگ، «سرگذشت دین های بزرگ»از جوزف گئر، «موقف الاسلام من الوثنیه و الیهودیه و النصرانیه»از حسن خالد، «همبستگی ادیان و مذاهب اسلامی»از محمد ابراهیم جناتی، «اسلام یهودیّت مسیحیّت»از اف ئی پیترز، «منجی در ادیان»از روح الله شاکری زواردهی و «نگرش وحی بر یهود و مسیحیت(در مجموع قرآن)»از مرتضی حسینی اصفهانی، «مقایسه ی تورات، انجیل، قرآن و علم»از موریس بوکای و. . . که در تمام موارد مقایسه در یکی از ابعاد مذکور صورت گرفته است و این کتب نیز به رغم زحمات بسیاری که برای مؤلفین آن ها حاصل نموده است و در موضوع خود بسیار غنی هستند اما در موضوع رساله ی حاضر نقش چندانی را به عهده نگرفته اند.
۹-۳- معرفی پژوهش هایی پیرامون یهودیّت
این سری از کتاب ها بیشتر در باره ی چگونگی تعالیم یهود در تورات و تلمود و. . . پرداخته است.«تورا»(تورات) و روش های زندگی و الگوهای فکری مربوط به آن، به نحو غریب و پیچیده ای با تجارب قوم یهود و تصوری که آنان از بی شباهتی خود به دیگران دارند گره خورده است.این درهم بافتگی باعث شده است که تأملات کلامی یهودیان درباره ی نسخ تعالیم یهودی با تردید همراه باشد. از یک طرف به نظر می رسد که«تورا»دربردارنده ی پیامی از سوی خدا به انسان است، پیامی که گرچه روشن است که توسط انبیایی یهودی به ما رسیده، از اعتباری عام برخوردار است. از طرف دیگر،(تورا) یکی از بخش ها و در واقع بخش محوریِ پیمانی ویژه گرا بین خدای اسرائیل و قوم خاص برگزیده اش، یهود، است.[۲۴] یهودیت در میان ادیان زنده ی جهان از دو ویژگی برخوردار است: ۱- آمیختگی شدید قومیت با دیانت.۲- بخش زیادی از کتاب مقدس یهود، به تاریخ این قوم اختصاص دارد. [۲۵] از جمله کتب مذکور می توان از «الفکرالدینی الیهودی»از حسن ظاظا، «الیهودیه»از احمد شلبی،«بابوات یهود»از واکیم برنز، «باورها و آیین های یهودی»از آلن آنترمن، «یهودیّت»از ایزیدور اپستاین، «یهودیت»از عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، «سیری در مکتب یهود»از محمد علی حسین زاده و. . . ذکر نمود. این کتب در مبحث اعتقادات یهودیان دارای اهمیّت به سزائی است که در موارد لزوم از آن ها در رساله استفاده شده است اما همانگونه که ذکر شد به موضوع اصلی رساله مرتبط نبوده است.
۹-۴- معرفی پژوهش هایی پیرامون تعالیم تلمود
در این سری از کتابها به طور اخص درباره ی تلمود سخن به میان آمده است[کلمه تلمود به معناى«آموزش‏»از فعل ثلاثى عبرى«لمد»یعنى«یاد داد»مى‏آید و با واژه«تلمیذ»و مشتقات آن-که در زبان عربى رباعى هستند- ارتباط دارد».چنانچه درعبارت«تلمود توراه»یعنی«تعلیم شریعت»و همچنین در عبری بنا بر نظر عده ای به معنی «مطالعه»است.تلمود کتاب بسیار بزرگى است که احادیث و احکام یهود و فتاواى فقیهان این قوم را در بر دارد.[۲۶] تلمود نماد عقلانیت، تفکر، اجتهاد، فقه، کلام و در یک کلمه سمبل ادبیات دینى یهود است. سخن گفتن از تلمود، سخن گفتن از تاریخ اندیشه و فرایند رو به رشد اجتهاد یهود است. تلمود اثرى دیر پاست که ریشه در تاریخ و متن حوادث واقعه در زندگى پرمشقت‏ یهودیان به ویژه عالمان، فقیهان و حکیمان این قوم دارد. تلمود آمیزه‏اى است از زبان آرامى عبرى و مجموعه‏اى است در دو عنوان جداگانه، که خود، گواهى است ‏بر آوارگى قوم یهود و حکایتى است از عصر «پراکندگى‏»، حاکمیت رومیان و ظلم لشکریان روم«تلمود بابلى»و «تلمود فلسطینى »نشانه جدایى، دورى و آوارگى یهودیان درسرزمین بابل و فلسطین هستند. اما به تلمود از زاویه‏اى دیگر نیز نگریسته و در توصیف آن چنین گفته شده است: «برخى از بیانات تلمود با ارزش، بعضى نازیبا و برخى دیگر کفر مى‏باشند. ولى در همان شکل به هم آمیخته‏اش تشکیل دهنده اثرى است فوق العاده در مورد تلاش انسان، خرد انسان وحماقت انسان‏».(تعلیم) کتابی است شامل دو قسمت یکی را مشنا و دیگری را گمارا گویند. اما لفظ مشنا که به معنی«تکرار»می باشد عبارت از مجموعه تقالید یهود است با بعضی آیات که از کتاب مقدس اقتباس شده است. قوم یهود برآنند که این تقالید در کوه سینا به موسی۷ داده شده بعد از آن از هارون و الیعازر و یوشع دست به دست به انبیاء بعد و از انبیاء به رؤسا و خلفای کنیسه رسیده است تا قرن دوم بعد از مسیح که در آنوقت خاخام یهودا تمام آن ها را جمع کرده در کتابی ثبت نمود و شخص مذکور در میان قوم یهود به جامع مشنا شهرت یافت.[۲۷]منبع مطلع و مؤثر گردآوری شده از سنت خاخامی و مباحثی در ارتباط با زندگی و قوانین یهود. پس از آن میشناه (Mishnah)خاخام (رابی) یهود تألیف گردید،(۲۰۰ میلادی) منبع مطالعه ای برای محققین یهودی در فلسطین و بابل گشته، تفاسیر عقاید آنان همراه با میشناه، تلمود را به وجود آورد.[۲۸] تلمود فلسطینی یا اورشلیمی(قرن چهارم)وتلمود طولانی تر، به نام تلمود بابلی.(۵۰۰ میلادی) که تنظیمی از سیستم دقیق شرعی که مفاهیمی را در رابطه با عبادت، رفاه اجتماعی، رژیم غذائی و بهداشت را پایه گذاری کرد. و موضوعاتی مانند تجزیه و تحلیل رویا و الهیات را نیز شامل می شود.[۲۹] که این مباحث نیز در رساله ی حاضر نقشی کمرنگ داشته و حداکثر در اعتقادات و باورهای یهودیان مطرح می شود که از جمله ی کتب مذکور می توان از «أسرار التلمود»از الحسینی الحسینی معدّی، «خفایا التلمود»از ابراهیم الدسوقی عبدالرحمن، «سیری در تلمود»از آدین اشتاین سالتز، «الکنز المرصود فی قواعد التلمود»، از روهلنج شارل لوران، «گنجینه ای از تلمود»از ابراهام کهن، «نقد و نگرشی بر تلمود»از ظفرالاسلام خان و. . .
۹-۵- معرفی پژوهش هایی پیرامون تاریخ یهود
این گروه از کتب اگرچه به طور مستقیم با موضوع مرتبط نبوده اند اما ارتباطی تنگاتنگ جهت زمینه چینی برای موضوع اصلی رساله به شمار می آیند. تاریخ بنی اسرائیل از زمانی شروع می شود که پرده ی حجاب افسانه های مبهم روی وقایع حقیقی آن را پوشانیده است افسانه و داستان ها به قدری در اعماق فکر و تصور بشر ریشه دار است که آن ها را به صورت حقایق واقعی جلوه می دهد به طوری که مردم معتقدند می توان آنچه را که در خاورمیانه اتفاق افتاده پایه و اساس تاریخ تمام جامعه بشری دانست. حقایق وافسانه ها با هم حاوی شرح دخول بنی اسرائیل در محیط و منطقه خاورمیانه از امپراطوری های رود نیل و رود فرات شروع می شود – در اطراف این دو رود پر برکت وسائل و موجباتی فراهم بود که مردم آن روزگاران بتوانند با امکانات متفاوت پایه و اساس تمدن هائی را بنا نهند. زمانی که تاریخ عبرانی ها شروع می شود مدتی از تاریخ برقراری دولت های سومر- عکاد و بابل سپری گشته و زندگی ده نشینی این اقوام به زندگی شهری تبدیل شده و طرز به کار بردن اعداد و محاسبات را برای انجام مقاصد خویش آموخته و مصری ها به جای خط شبیه نگاری خط میخی را فرا گرفته و در نوشتجات از آن خط استفاده کرده و به ساخته های خود رونق بیشتری داده بودند.[۳۰] کتاب عهد عتیق در واقع یک سند کامل و متن متقن تاریخ آن قوم است که مورخان عبری آن را به قلم آورده اند و این تاریخ که سرگذشت حوادث آن قوم است از قرن هشتم قبل از میلاد آغاز می شود وکاملاً صحیح و موثق است، زیرا اکتشافات باستانشناسی،که به وسیله ی حفاری های علمی در خاک فلسطین به عمل آمده و پرده از روی فرهنگ گذشته ی ساکنان قدیم آن سرزمین برداشته است، همه مؤید و مثبت آن کتاب است.[۳۱] گروهی از این دسته کتب به شکل موضوعی خاص به تاریخ می پردازند مانند «الدیانه الیهودیه و تاریخ الیهود»از إسرائیل شاحاک، «الیهود عبر التاریخ»از سلیمان ناجی، «التاریخ الحقیقی للیهود»از نجیب زینب، «موسوعه تاریخ الیهود»از محمود شاکر، «تاریخ الفلسفه و العلوم الیهودیه فی أرض الإسلام»از سلیم شعشوع، «تاریخ الشعب الیهودی»از ماکس مارجولیز و الکسندر مارکس، «تاریخ الیهود فی بلاد العرب فی الجاهلیه و صدر الإسلام»از إسرائیل ولفنسون، «یهود در گذشته و حال»از محمد ابراهیم جناتی و . . . و گروهی از این سری کتب به سرگذشت اقوام و اشخاص یهودی پرداخته اند که عبارتند از کتب سیره مثل: «سیره ی ابن هشام»، «سیره النبویه»از ابن کثیر دمشقی، «جوامع السیره النبویه»از علی بن احمد آندلسی(معروف به ابن حزم)، «الصحیح من سیره النبی الاعظم»از جعفر مرتضی الحسینی العاملی، «المسلمون و المسیحیون تحت الحصارالیهودی»از أحمس حسن صبحی، «تاریخ اورشلیم(بیت المقدس)»از جعفر حمیدی، «تاریخ ادیان در قرآن»از عبدالکریم گواهی و . . .
۹-۶- معرفی پژوهش هایی پیرامون صهیونیست و اسرائیل
این کتب درباره ی گروهی با عقاید خاص در بین قوم بنی اسرائیل است که به واسطه عملکرد خویش، تنها وارث نسب و نژاد قوم گردیده اند. یهودیان از آغاز تفکر صهیونیسم مبنی بر ایجاد دولتی یهودی در قرن ۱۹ تلاش جدی را برای احیای یهودیّت و از بین بردن دو دستگی و پراکندگی و گرد آوردن تمام یهودیان جهان در یک جا آغاز کردند، تا یهود دوباره موجودیّت از دست رفته خود را باز یابد. . . به همین منظور مؤسسات وسازمان های متعددی به وجود آمد و احزاب صهیونیستی بسیاری تأسیس شد. تمام رهبران، متفکران و روشنفکران که از میان این احزاب و گروه ها سربرآوردند، در یک چیز متفق القول بودند: پیدا کردن راهی برای رها شدن و نجات یافتن از پراکندگی و گردآمدن در یک جا. به همین مناسبت گروه های فراماسونری در اروپا گسترش یافت و بعضی از متعصبان یهود، همه ی سعی و تلاششان را برای به دست آوردن فلسطین«سرزمین موعود»متمرکز کردند. . . [۳۲] این گروه از یهودیان صهیونیسم، به جهت سوء استفاده از عنوان «بنی اسرائیل»، طالب باقی ماندن به عنوان بنی اسرائیل برای خویش هستند و دراین طریق از هیچ امری فروگذاری نمی کنند و در این راه دولت ساختگی خویش را با لفظ «اسرائیل»خوانده اند تا برای مردم اینگونه نمود نماید که ایشان پیرو اسرائیل۷یعنی حضرت یعقوب۷هستند و تعلیمات او را اجرا می نمایند و به همین شکل نام سرزمینهایی را که در آن به سر می برند منسوب به اسرائیل۷دانسته و اسامی یهودی برای آن ها انتخاب می کنند مثل «یهودا»، «سامره»، «اورشلیم»، «خلیج سلیمان»و. . . یهودیان زبان خویش را «عبری»قرار داده و رسانه ی رادیویی خویش را «صدای اسرائیل»نامیده اند. درحقیقت یهودیان صهیونیسم، از این الفاظ و معانی سوءاستفاده کرده اند و خودشان را به اسرائیل بسته اند.[۳۳] این کتب مانند: «الشخصیه الیهودیه عبرالتاریخ»از جودت السعد،«الشخصیه الیهودیه من خلال القرآن»، از صلاح عبدالفتاح الخالدی، «التاریخ الخفی للصهیونیه»از رالف شوینمان، «إسرائیل»از إحسان أدیب مرتضی، «العنصریه الصهیونیه الیهودیه»از علی حسن طه، «الدیانه الیهودیه و تاریخ الیهود»از اسرائیل شاحاک، «تاریخ یهود- مذهب یهود»از اسرائیل شاحاک، «تاریخ یک ارتداد»از رژه گارودی، «روان شناسی سیاسی اسرائیل»از محمد احمد نابلسی، «ماجرای فلسطین و اسرائیل»از مجید صفاتاج و«سیاست و دیانت در اسرائیل»از محمد ماضی و «دنیا بازیچه ی یهود»از محمد حسینی شیرازی، «قدس شریف و مسجدالاقصی»از محمد حسینی شیرازی، «پایان اسلام نتیجه ی صلح با یهود»از محمد حسینی شیرازی، «القدس من الإسراء إلی وعدالآخره»از حسن الباش، «قرآن کریم و ادعای حق دینی یهود درفلسطین»از محمد ابراهیم ساعدی رودی،«تاریخ صهیونیسم»از ناهوم سوکولوف و. . .
۹-۷- معرفی پژوهش هایی پیرامون یهودیان جزیره العرب
مطالب اینگونه کتب بدین شرح است که محل سکونت یهودیان در شمال یعنی مدینه و در جنوب یعنی یمن، مورد ارزیابی قرار گرفته و همچنین نژاد این یهودیان و طوایف یهودی که به طور کلی می توان گفت سه گروه بنی نضیر و بنی قینقاع و بنی قریظه بیشتر از همه مورد توجه بوده اند و همچنین موقعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی یهود مدینه مورد بررسی بوده است. به این ترتیب مشخص می شود که پژوهش گران اغلب در این وادی تحت مباحث اقلیم شناسی، قدم گذارده اند و یا از لحاظ سیاسی و یا موضوعاتی مشابه موضوع رساله ی حاضر؛ با این تفاوت که تنها به بررسی مسائل یهودیان جزیره العرب پرداخته اند؛ بدون آن که به امر الگوسازی اقدام نمایند. لیکن امثال این کتب، در موارد اندکی که به موضوع رساله مرتبط بوده است،تا حدودی،مسیر را برای نگارنده ی این سطور مشخص نموده است و لذا از کتب معتبر در این زمینه بهره گیری لازم به عمل آمده است مانند کتاب های: «دوله الرسول فی المدینه»از صالح احمد العلی، «یهود الجزیره العربیه»از حسن کاظم الحسینی العاملی، «الإسلام و أزمه العصر»از برنارد لویس، «الیهود فی العالم العربی»از زبیده محمد عطا، «پیامبر۶و یهود حجاز»از مصطفی صادقی، «تحلیلی بر عملکرد یهود در عصر نبوی»از علی جدید بناب و. . .
۹-۸- معرفی پژوهش هایی پیرامون اسرائیلیات
گرچه موضوع این کتب از مباحث مهم مرتبط با یهودیان است، اما نسبت به رساله ی حاضر ارتباطی ناچیز دارد که در قسمت خود از آن یاد شده است. اسرائیلیات در واقع یکی از آفات اصلی تفسیر بالمأثور است، چه آن هایی که در واقع به عنوان تفسیر وارد کتب تفسیری شده اند و چه آن هایی که به پیامبران و ائمه ی معصومین: نسبت داده شده است ودر بخش زیادی از کتب تفسیری قرآنی اهل سنت و به میزان کمتری در کتب تفسیری شیعه وجود دارد؛ حتّی آن کتاب هایی که نویسندگانش سعی در بر حذر ماندن از این مقوله کرده اند؛ باز هم از این مصیبت در امان نمانده وگرفتار شده اند و این نشان دهنده ی گسترش اسرائیلیات بوده و این که اسرائیلیات دارای بافت و اندیشه ای پذیرفتنی است و همچنین تشخیص آن ها از واقعیات به آسانی ممکن نبوده است. بخش عظیمی از اسرائیلیات به داستان پیامبران:مربوط می باشد و از آن جایی که قصص الانبیاء، جزء منابع عقائد واحکام شرعیه نبوده است؛ به این جهت مفسران وغیره، حساسیت کمتری نسبت به این روایات نشان داده اند؛ علی الخصوص این که داستان پیامبران نوعاً در قرآن کریم به صورت مجمل ارائه شده است و در قصص الأنبیاء فقط، بر روی مسائل اصلی،که توضیح یک سری از اشتباهات عقیدتی و تاریخی است و در زمان نزول قرآن کریم در بین اهل کتاب رایج بوده و یا مسائلی که مربوط به عبرت و اخلاق های و سلوکها و مسائل اعتباری بوده اند؛ تکیه شده است و از آن جایی که فکر بشر گسترده بوده و از جهت پذیرفتن این داستان ها، آمادگی داشته است و همچنین وجود عالمان اهل کتاب، در کنار مسلمانان موجب گشته تا این که روایات و عقاید آن ها به مسلمانان سرایت نماید؛ به خصوص در زمانی که منع تدوین حدیث برقرار بوده و دست اهل کتاب، در گفتن قصص و داستانسرایی باز بوده است. این کتب مانند:. «الإسرائیلیات فی تفسیر الطبری دراسه فی اللغه و المصادر العبریه»از آمال محمدعبدالرحمن ربیع،«اسرائیلیات القرآن»، از محمد جواد المغنیه، «الإسرائیلیات و أثرها فی کتب التفسیر»از رمزی نعنانه،«الاسرائیلیات فی التفسیر و الحدیث»از محمد حسین الذهبی،«الإسرائیلیات فی التراث الاسلامی»از مصطفی حسین، «الإسرائیلیات والموضوعات فی کتب التفسیر»ازمحمد بن محمد ابوشهبه،«الإسرائیلیات و الموضوعات فی کتب التفاسیر قدیماً و حدیثاً» از سعد یوسف محمود أبوعزیز،«پژوهشی در باب اسرائیلیات در تفاسیر قرآن»از محمد تقی دیاری، «اسرائیلیات و تأثیر آن بر داستان های انبیاء در تفاسیر قرآن»از حمید محمد قاسمی و. . .
۹-۹- معرفی پژوهش هایی پیرامون بنی اسرائیل یا یهود در قرآن
آیات قرآن پیوسته انسان ها را به دین اسلام دعوت نموده و یهودیان نیز از این دعوت همگانی، مستثنی نبوده و به دین اسلام فرا خوانده شده اند. عفیف عبدالفتاح طباره به نقل از ولفنسون، مورخ اسرائیلی می نویسد:[اگر تعالیم پیامبر تنها به مبارزه ی با بت پرستی اکتفا می کرد و یهود را به اقرار رسالت خود دعوت نمی نمود؛درگیری بین یهود و مسلمین واقع نمی شد و یهود به دیده ی احترام به تعلیمات وی می نگریست و او را با مال و جان خود همراهی می کرد، تا بت ها را در هم کوبد و اندیشه های بت پرستان را از ریشه بر کند به این شرط که از آن ها اقرار و اعتراف به رسالت جدید را خواهان نباشد. زیرا طرز فکر یهودی، هرگز در مقابل چیزی که بخواهد او را از دینش جدا سازد تسلیم نمی شود و به رسالت پیامبری که از بنی اسرائیل نباشدگواهی نمی دهد.][۳۴]خداوند در آیاتی[۳۵]، علاوه بر هدایت قوم بنی اسرائیل، به یادآوری از نعمتهای متعدد خویش بر ایشان می پردازد و یا آن که بنی اسرائیل را به قرآنی که از طرف خدا نازل شده و تصدیق کننده ی دستورات الهی می باشد که در نزد یهودیان است دعوت می نماید تا ایمان بیاورند و اولین دسته ای نباشند که به قرآن کفر ورزند و هدایت و راهنمائی او را، با ثروت ناچیزی از دنیا مبادله کنند، بلکه می بایست از خدای یکتا بترسند وقرآن را که کتاب حق است با اباطیل آمیخته نسازند وصفات پیامبری را که در کتاب خود خوانده و هماهنگ و منطبق با پیامبر اسلام۶است مخفی نسازند. این کتب از لحاظ موضوعی نزدیکترین مورد به عنوان رساله ی حاضر هستند اما با این تفاوت که در این کتب به شرح وقایع بنی اسرائیل و یهود در قرآن کریم یا در سوره ای خاص و یا تحت موضوعی خاص پرداخته شده است بدون آن که قصد شود تا از آیات الهی الگوسازی گردد و این مسئله تمایز رساله ی حاضر با این گونه کتب است. کتب حاوی این مطالب مانند: «بنوإسرائیل»از عامر الزوبعی،«بنوإسرائیل فی القرآن و السنه» از محمد سید طنطاوی، «بنوإسرائیل فی القرآن الکریم»از محمد عبدالسلام ابوالنیل، «الیهود فی القرآن»از محمود ابن شریف، «الیهود فی القرآن»از عفیف عبدالفتاح طباره، «یهود در المیزان»از حسین فعال عراقی، «الشخصیه الیهودیه من خلال القرآن»از صلاح عبدالفتاح الخالدی، «الشخصیه الیهودیه عبر التاریخ»از جودت السعد و. . .
۹-۱۰- معرفی پژوهش هایی پیرامون الگوسازی آیات الهی
به رغم آن که قرآن کریم، کتاب هدایت و راهنمای بشریت است و تلاشهای مستمر و ارزنده ای در مورد مطرح نمودن ابعاد گوناگون این معجزه ی آسمانی صورت پذیرفته است و این امر نیز به طور مستمر ادامه دارد؛ اما در زمینه ی پژوهش حاضر«الگوسازی قرآن کریم در مواجهه با یهود»، هیچ کتاب یا مقاله همنام و یا حتی مرتبط با رساله، یافت نگردید گرچه با اطمینان می توان گفت که هدف کتب نگاشته شده در این زمینه، متضمن این مهم بوده است و در همه ی رشته ها، مطالب مأخوذ از قرآن به قصد آموزش و یادگیری

نظر دهید »
  • 1
  • ...
  • 656
  • 657
  • 658
  • ...
  • 659
  • ...
  • 660
  • 661
  • 662
  • ...
  • 663
  • ...
  • 664
  • 665
  • 666
  • ...
  • 947

مقالات علمی و آموزش های کاربردی

 گرمازدگی حیوانات خانگی
 افزایش فروش محصولات دست‌ساز
 تبلیغات موفق گوگل
 درآمد از دوره‌های برنامه‌نویسی
 آموزش کوپایلوت
 فروش عکس حرفه‌ای استوک
 چیزهای منفور گربه‌ها
 دلایل عدم ازدواج مردان
 علائم عاشق شدن مردان مغرور
 کنترل پارس سگ
 برانگیختن خوشحالی دیگران
 درآمد از ویدیوهای آموزشی
 رفع تردید در رابطه
 درآمد استارتاپ آنلاین
 نگهداری توله سگ دو ماهه
 پانسیون سگ تهران
 فروش عکس اینترنتی
 جلوگیری از بیان احساسات
 کسب درآمد بدون اینترنت
 سئو تصاویر
 افزایش درآمد فروش فایل
 فروش فایل‌های آموزشی گرافیک
 رازهای رابطه عاطفی پایدار
 درمان کک و کنه سگ
 علل بی‌حالی سگ
 فروش محصولات در فریلنسینگ
 

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کاملکلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل کلیه مطالب این سایت فاقد اعتبار و از رده خارج است. تعطیل کامل

لطفا صفحه را ببندید

جستجو

آخرین مطالب

  • پایان نامه آماده کارشناسی ارشد – ۱۶-۲-۲ خود کارآمدی و عملکرد شغلی – 8
  • نگاهی به پایان نامه های انجام شده دربارهبررسی انتقال جرم ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • طرح های پژوهشی دانشگاه ها با موضوع بهبود نقشه ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • پژوهش های کارشناسی ارشد در مورد تاثیر آموزش چندرسانه ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود فایل های پایان نامه در مورد بررسی ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • پایان نامه کارشناسی ارشد : دانلود پژوهش های پیشین درباره اثر ضد میکروبی عصاره هسته ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • دانلود پروژه و پایان نامه | مبانی نظری مرتبط با مناطق آزاد – 5
  • پایان نامه -تحقیق-مقاله – ۱-۳- اهمیت و ضرورت تحقیق – 9
  • سایت دانلود پایان نامه: دانلود مقالات و پایان نامه ها درباره شناخت عوامل ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • دانلود مطالب پژوهشی با موضوع امکان سنجی تهیه پلیمر … – منابع مورد نیاز برای مقاله و پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • دانلود فایل های دانشگاهی | سوم – انواع ازدواج در جامعه مصر – 3
  • منابع پایان نامه ها | بند دوم: حق سکوت و حق برخورداری از مترجم – 3
  • پایان نامه آماده کارشناسی ارشد – اطمینان – 8
  • راهنمای نگارش پایان نامه درباره بررسی حلالیت تارتاریک اسید با استفاده از نانو ذرات … – منابع مورد نیاز برای مقاله و پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • طرح های پژوهشی و تحقیقاتی دانشگاه ها با موضوع تحلیل پیامدهای صدور سند اماکن ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • مقالات و پایان نامه ها درباره :بررسی رابطه ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • فایل های دانشگاهی -تحقیق – پروژه – Keywords: – 10
  • دانلود مطالب در مورد بررسی اثربخشی راهبردهای مقابله ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • ساخت هنری شعرشهریار- فایل ۱۷ - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • پژوهش های پیشین درباره سیاست تحریم- فایل ۴ - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • پایان نامه ارشد : تبیین نقش شبکه شهری در تعادل فضایی استان خراسان رضوی- ... - منابع مورد نیاز برای پایان نامه : دانلود پژوهش های پیشین
  • دانلود مقاله-پروژه و پایان نامه – مبحث سوم: اعاده حیثیت بر اثر تقصیر یا اشتباه قضات – 8

موضوعات

  • همه
  • بدون موضوع

فیدهای XML

  • RSS 2.0: مطالب, نظرات
  • Atom: مطالب, نظرات
  • RDF: مطالب, نظرات
  • RSS 0.92: مطالب, نظرات
  • _sitemap: مطالب, نظرات
RSS چیست؟
کوثربلاگ سرویس وبلاگ نویسی بانوان