۴) دسترسی به اطلاعات^[۱۰۸]
وقتی کاربران رایانه از یک سایت شبکه دیدن میکنند، میتوانند اطلاعات فراوانی نسبت به مشخصات محصول، اطلاعات خرید و غیره به دست آورند. همچنین میتوان اطلاعات جدید را فوراً در اختیار مخاطبان قرار داد.
۵) قابلیت فروش^[۱۰۹]
چون شبکه یک رسانه پاسخی مستقیم است، قابلیت انجام فروش در آن بسیار بالاست.
۶) خلاقیت^[۱۱۰]
طراحی مناسب یک سایت میتواند باعث جلب توجه مخاطبان و ایجاد علاقه نسبت به شرکت و محصولات آن شود.
۷) توان بالقوه بازار^[۱۱۱]
با افزایش نفوذ رایانههای شخصی به خانوارها و افزایش آگاهی و علاقه نسبت به شبکه اینترنت، توان بالقوه بازار نیز افزایش خواهد یافت.
معایب تبلیغات در اینترنت
معایبی نیز بر تبلیغات در اینترنت مترتب است که به اختصار به آنها میپردازیم.
۱) مشکلات اندازه گیری^[۱۱۲]
با توجه به تازگی ظهور این رسانه، معیارهای دقیق و جهانی، از اثربخشی آن، هنوز به وجود نیامده است.
۲) مشخصات و ویژگیهای مخاطبان
اکثر کاربران به محصولات و تکنولوژی مربوط به رایانه علاقمند هستند و از این رو اکثر تبلیغات شبکه برای محصولات مرتبط با رایانه است. تنها ۱۴ درصد تبلیغات برای سایر محصولات مصرفی و کمتر از ۱۰ درصد آن برای اتومبیل، مسافرت و خدمات مالی است.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳) دشواری شبکه^[۱۱۳]
یکی از شکایات عمده مربوط به شبکه، زمان مورد نیاز برای دسترسی به اطلاعات است. با ورود هر چه بیشتر مردم به این شبکه، این مسأله وخیمتر میشود.
۴) ازدحام^[۱۱۴]
با زیاد شدن آگهیهای تبلیغاتی احتمال این که یک آگهی مورد توجه قرار گیرد به شدت کاهش مییابد و متأسفانه ممکن است آگهی شرکت مادر میان آگهیهای عدیدهای اصلاحاً کم بشود.
۵) قابلیت فریب دادن^[۱۱۵]
مرکز آموزش ارتباطات رسانهای آمریکا، اینترنت را «شبکه فریب» نامیده است. چرا که برخی از تبلیغکنندگان با هدف قرار دادن کودکان با پیامهای تبلیغاتی زیرکانه، سعی در فریب آنان دارند.
۶) هزینه
بسیاری از تبلیغکنندگان معتقدند که شبکه اینترنت رسانه مؤثری برای اقلام با قیمت بالاست. اما برای محصولات مصرفی ارزان قیمت مثل صابون یا بیسکویت کمتر اثربخش است. هزینه های نسبتاً زیاد تبلیغات و تحویل کالا، جاذبه شبکه را محدود میکند.
۷) کیفیت تولید محدود
تبلیغات در شبکه اگرچه در حال بهبود و پیشرفت است اما قابلیت‌های بسیاری از رسانه های رقیب را از لحاظ تولید ندارد. سایتهای شبکه، کیفیت بالای تلویزیون یا تصاویر چاپی را ندارد.
انتخاب وسیله خاص ناقل پیام
در این مرحله، طراح رسانه باید بهترین ناقل رسانهای را انتخاب کند. ناقل رسانهای، وسیلهای است که از بین انواع رسانه ها انتخاب شود. مثلاً در صورتی که طراحی بخواهد آگهی را در مجله چاپ کند، باید ارقام مربوط به تیراژ، هزینه درج آگهی در اندازه های مختلف، حق انتخاب درباره رنگ، محل درج آگهی و فراوانی درج آگهی را برای مجله های مختلف و خاص به دست آورد. پس از این مرحله، طراح باید هر مجله را از نظر عواملی همچون اعتبار مجله، جایگاه و منزلت آن، کیفیت چاپ، گرایش مقاله ها و مهلت ارائه آگهی مورد بررسی قرار دهد. طراح مجله، ناقلی را انتخاب میکند که با توجه به هزینه آن، دارای بالاترین ضریب دسترسی، فراوانی پخش و تأثیر باشد.
جدولبندی پخش آگهیهای تبلیغاتی
سه روش عمده برای پخش آگهیهای تبلیغاتی وجود دارد.
۱) جدولبندی پیوسته^[۱۱۶]
در این روش الگوی پخش آگهی به گونهای است که پهش آن در یک مدت زمان معین به طور پیوسته انجام میشود. این روش بیشتر (و نه لزوماً) در مورد کالاهایی به کار میرود که در مراحل میانی به بعد از مرحله عمر خود هستند و تبلیغاتی که در مورد آنها انجام میشود بیشتر جنبه یادآوری در مورد کالا در مارک را دارد.
۲) جدولبندی تناوبی^[۱۱۷]
تبلیغکننده در این روش مثلاً ممکن است که یک ماه در میان و یا دو هفته در میان تبلیغات خود را ارائه کند و در زمان پخش آگهیها و انجام تبلیغات شتاب زیادی از نظر تعدد به تبلیغات خود بدهد. در واقع در این روش پخش تبلیغات در یک مدت زمان معین به صورت غیریکنواخت انجام میگیرد، مثلاً صد آگهی را میتوان هفتهای یک بار پخش کرد و هم میتوان پخش این تعداد آگهی را در چند نوبت به شکل فشرده انجام داد که حالت اول روش پیوسته و حالت دوم روش تناوبی است. کسانی که از پخش آگهی در چند نوبت به صورت فشرده حمایت میکنند، اظهار میدارند که پخش آگهی به این صورت موجب میشود که مخاطبان نسبت به پیام، آگاهی بیشتری کسب کنند و در نتیجه این روش باصرفهتر است.
۳) جدولبندی فصلی^[۱۱۸]
برخی از فصول سال، رفتارهای خرید خاصی را ایجاب میکند، تنوع فصول و الزامات هر کدام بعضاً ایجاب میکند که از جدولبندی فصلی استفاده شود. برخی از کالا وجود دارد که در برخی از فصلها دارای فروش بالا هستند. در مورد این دسته از کالاها از این روش باید استفاده کرد. فروش انواع بستنیها غالباً به شکل جدولبندی فصلی انجام میگیرد.
نتیجهگیری
تبلیغ وسیلهای است برای ارتباط با بازار و جامعه و بازارافزایی چنانچه آثار گوناگون آن از طریق مقایسه عملکردها و اهداف به درستی و به موقع ارزیابی شود و بسیاری از برنامههای تبلیغاتی آینده را دگرگون خواهد ساخت. فراموش نکنیم که اگرچه برای همه سازمانها و شرکتها تبلیغ لازم است اما همه نوع تبلیغی مفید، مؤثر و نافذ نیست تنها از طریق ارزیابی درست آثار تبلیغات است که میتوان ضعفها و کاستیها را شناخت و از هزینه ها و ریسکها و حرکتهای نادرست تبلیغاتی جلوگیری کرد.
ارزیابی تبلیغات، چنانچه علمی و اصولی و توسط گروه های حرفهای صورت نگیرد نه تنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه با نتیجهگیرهای غلط و ناقص مشکلات تازهای را به وجود میآورد.
مدیریت تبلیغات شامل سه مرحله کلی، برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی است. برای برنامه ریزی و ارزیابی اصولی تبلیغات نقش تحقیقات بازاریابی و مراکز تحقیقاتی حرفهای بسیار مهم و ارزنده است. تبلیغ بدون تحقیق یک اشتباه بزرگ است و عدم ارزیابی تبلیغ به معنای سهلانگاری و بیتوجهی به منابع گوناگونی است که برای تبلیغات به کار گرفته میشوند.
روش های گوناگونی برای ارزیابی آثار تبلیغ وجود دارد که پژوهشگری بنا به ضرورتهای پژوهش و یا حتی سلیقه شخصی، یکی از آنها را جهت انجام پژوهش برمیگزیند.
در پژوهش حاضر، موضوع و پیشفرضهای پژوهش ایجاب مینمود که پژوهشگر از مدل آیدا و فرمول کوکران استفاده کند.
فصل سوم: روششناسی
۳-۱: مقدمه
در فصل دوم، مبانی و چارچوب نظری این تحقیق ارائه شد، در این فصل نیز مباحث مربوط به روش تحقیق، تعاریف متغیرها، جامعه آماری، حجم نمونه، واحد تحلیل و … آورده میشود. این پژوهش تحت عنوان تحلیل محتوای بررسی آگهیهای مزایده و مناقصه در پنج روزنامه (ایران، همشهری، جام جم، کیهان، اطلاعات، شرق) به تصویب رسید و به منظور بررسی آگهیهای مزایده و مناقصه با توجه به متغیرها و سؤالهای مورد نظر انجام گرفته است.
۳-۲: سؤالهای تحقیق
۱- آگهی مزایده و مناقصه روزنامه چند وجه دارند؟
۲- ساختار آگهیهای مزایده و مناقصه روزنامهها از لحاظ زاویه قرارگیری چگونه است؟
۳- چه رنگهایی در آگهیهای مزایده و مناقصه تبلیغاتی استفاده شده است؟
۴- آیا آگهی مزایده و مناقصه روزنامه براساس مقررات رنگبندی شدهاند؟
۵- تعداد کلماتی که در آگهیهای مزایده و مناقصه استفاده شدهاند به چه میزان است؟
۶- فرمت کلمات استفاده شده در آگهیهای مزایده و مناقصه چگونه است؟
۷- از چه زبانی برای نوشتن کلمات در آگهیهای مزایده و مناقصه استفاده شده است؟

«زرعُوا الفجورَ و سقوهُ الغرورَ و حصدوُا الثّبورَ؛ تخم گناه کشتند و آب فریب به پای آن هشتند و شکنجه و عذاب درویدند.»^[۱۱۲]
بین کلمات «الفجور و الغرور و الثبور» سجع به کار رفته است.

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ جناس

به آن تجنیس و مجانسه نیز اطلاق میشود و عبارت است از تشابه دو لفظ در تلفظ با اختلاف در معنا.^[۱۱۳]
مانند لفظ ایمان در این بخش از کلام مولا:
«یَختلفونَ بعَقدِ الایمانِ و بغُرورِ الایمان؛ فریبشان دهند با بستن پیمان و مغرورشان سازند به نام پیمان.»^[۱۱۴]
با توجه به معنای کلام امام در این قسمت می توان گفت که «ایمان» اول جمع یمین به معنی قسم و «ایمان» دوم مصدر باب إفعال است، حال که هر دو لفظ از نظر شکل ظاهر کاملاً شبیه ولی از نظر معنا متفاوت هستند پس صنعت جناس در آنها به کار رفته است.

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ تقسیم

اینکه امور متعددی را ذکر نمایند و بعد از آن مناسب هر یک را به طور معین شده بیاورند^[۱۱۵] و در تعریف آن نیز گفتهاندکه متکلم همه اقسام معنایی که از آن بحث کرده را به اتمام برساند طوری که از آن چیزی فرو نگذارد.^[۱۱۶]
«شغلَ مِن الجنهِ و النّارُ أمامَه ،ساعَ سریعُ نَجا و طلبَ بطیءُ رَجا و مُقصّرٌ فی النّارِ هَوی.»^[۱۱۷]
این گونه به نظر می رسد که این تقسیم در کلام مولا معادل تقسیم قرآن در آیاتی از سوره واقعه باشد که مردم را به سه دسته «أصحابُ المیمنه و أصحابُ المَشئمه و السّابقونَ السّابقونَ» تقسیم کرده است.

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ اقتباس

عبارت است از آوردن یک کلمه یا یک آیه از قرآن برای تزیین سخن بدون اینکه تصریح شود که آن کلمه یا آیه مأخوذ از قرآن است. در سخنان گهر بار مولا نیز از این آرایه به نیکویی استفاده شده است.^[۱۱۸]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مانند این کلام امام (×):
«تَعاهدوا أمرَ الصّلاهِ و حافِظوا عَلیها.»^[۱۱۹]
قسمت دوم سخن مقتبس از آیهٔ شریفهٔ ﴿حافِظُوا عَلی الصّلواتِ و الصّلوهِ الوُسطی﴾^[۱۲۰] است.

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ طباق

طباق عبارت است از کنار هم آوردن دو معناى مخالف که ممکن است با دو اسم یا فعل یا حرف صورت پذیرد.^[۱۲۱] نمونه این صنعت در این سخن امام در نهج البلاغه وجود دارد که در بیان صفات متقین فرموده است:
«و صارَ منْ مفاتیحِ أبوابِ الهُدی و مغالیقِ أبوابِ الرّدی.»^[۱۲۲]
بین «مغالیق و مفاتیح و الرَّدی و الهُدی» طباق برقرار است.^[۱۲۳]

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ مبالغه

این است که گوینده ادعا کند صفتی در شدت یا ضعف به حدی رسیده است که آن حد بعید یا محال شمرده میشود.^[۱۲۴] همانگونه که امام (×) در توصیف فقر چنین فرمودند:
«الفقرُ الموتُ الأکبرُ.»^[۱۲۵]

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵٫ انتها

گوارا بودن جمله پایانی خطبه یا رساله یا پایان قصیده و شعر است و بهترین شکل انتها آن است که متکلم خود از پایان یافتن کلام حکایت کند تا در شنونده شوقی برای شنیدن مطلب دیگری نماند.^[۱۲۶]
امام (×) آخرین مبحث خطبه یکم که در وصف حج و وجوب آن ایراد فرمودند سخن خویش را با این آیه قرآن تمام کردند. ﴿وَ للهِ عَلی النّاسِ حِجُّ البیتِ مَنْ إستطاعَ إلیه سبیلاً و مَنْ کفَرَ فَإنَّ اللهَ غنیٌ عنِ العالَمینَ.﴾^[۱۲۷]
مثالهایی که ذکر شد تنها نمونهای اندک از صنایع ادبی و علوم بلاغی در نهج البلاغه است که بیشتر سخنوران بلیغ به مزیت و برتری آن معترفند. برای تأیید این نظر به سخن أبی الحدید در شرح نهج البلاغه اشاره شده که میگوید:
«اگر خواستی به قرآن عزیز با دقت و تأمل، نظر کن و بدان که مردم اتفاق نظر دارند بر اینکه در بالاترین حدّ فصاحت است و به کلام امیر المومنین بنگر در مییابی که از الفاظ و معانی و شیوه ها و راه کارهای قرآن مشتق شده و به راه و اسلوب آن رفته هر چند قرآن همتایی ندارد. به جاست که گفته شود پس از قرآن سخنی از آن شیواتر و برتر و شریفتر نیست مگر اینکه سخن پسر عمویش باشد و این امری است که کس آن را نمیداند جز اینکه گامی استوار در این صناعت داشته باشد.»^[۱۲۸]
فصل ششم
اعراب و بلاغت حکمت‌های ۲۲۰ ـ ۱۵۱

1. 1. ۶٫ حکمت شماره ۱۵۱: ضرورت آینده نگرى (اخلاقى)

1. 1. ۱٫ ۶٫ متن حکمت

«لکُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَهٌ حُلْوَهٌ أَوْ مُرَّهٌ.»

1. ۱٫ ۶٫ لغت

نخستین برآتش ستایش گرفت جهان‌آفرین را نیایش گرفت
بپردخت و بگشاد راز از نهفت همان دیده برشهریاران بگفت
همان‌گه نشستند شاهان براسب برفتند ز ایوان آذر گشسب
(همان، ۳۷۰)
پس از کشتن افراسیاب، کاووس که به مراد دل خود رسیده با یزدان راز و نیاز و سپاس‌گزاری کرده و آرزوی مرگ می‌کند. دعای او آن‌قدر مؤثر است که‌ اندکی زمانی پس از آن می‌میرد.
۳۹۳ چو با ایمنی گشت کاوس جفت همه راز دل پیش یزدان بگفت
چنین گفت کای برتر از روزگار تو باشی بهر نیکی آموزگار
ز تو یافتم فرّ و اورنگ و بخت بزرگی و دیهیم و هم تاج و تخت
تو کردی کسی را چو من بهره مند ز گنج و ز تخت و ز نام بلند
ز تو خواستم تا یکی کینه‌ور بکین سیاوش ببندد کمر
نبیره بدیدم جهانبین خویش به فرهنگ و تدبیر و آیین خویش
جهان‌جوی با فرّ و برز و خرد ز شاهان پیشینگان بگذرد
چو سالم سه پنجاه بر سر گذشت سر موی مشکین چو کافور گشت
همان سرو یازنده شد چون کمان ندارم گران گر سرآید زمان
بسی برنیامد برین روزگار کزو ماند نام از جهان یادگار
(همان، ۳۷۸)
بخش دوم
کاووس در منابع پیش از اسلام
۲-۲-۱ بخش دوم اشارات متون اوستایی به کیکاووس
همان‌گونه که در مقدمه نیز آمد؛ قدیم‌ترین منبع موجود مربوط به باورهای ایرانیان پیش از اسلام، سرودهای گاهان اوستا است امّا می‌توان گفت که گاهان خالی از اسطوره‌پردازی‌ست و بیش‌تر از هر چیز هنجارهای اخلاقی در آن تبیین و تشویق شده‌اند. از میان آثار اوستایی موجود، مهم‌ترین بخش اسطوره‌ای، یشت‌هاست که بیش‌ترین نقل قول‌ها از شخصیت کاووس در این بخش جای دارد. با این حال اوستای موجود چیزی در حدود یک چهارم اوستای بیست و یک نسکی دوره‌ی ساسانی‌ست. همان‌گونه که نقل‌قول‌های پراکنده از برخی نسک‌های گم شده اوستای ساسانی چون سوتکرنسک در دینکرد نشان می‌دهد؛ کاووس شخصیتی مطرح در اوستا بوده که تمامی گزارش‌های اوستای پیرامون او دست کم به طور مستقیم به دست ما نرسیده است. آن‌چه در ادامه می‌آید، نقل و بررسی قسمت‌های اوستای موجود است که در نام کاووس در آن‌ها آمده است.
تمام متون اوستایی در یک زمان و مکان مشخص خلق نشده‌اند و تفاوت گویشی میان قسمت‌های مختلف اوستا موجود است. این تفاوت‌ها هم در ضبط تلفظ کلمات دیده می‌شود و هم در ویژگی‌های دستوری. بنابراین ما گاه برای یک واژه‌ی واحد در اوستا چند صورت مختلف ضبط را مشاهده می‌نماییم. همین‌گونه است نام کاووس در اوستا که به دو صورت: kavi-usan و kavi-usaana آمده است. که شکل نخست را در یشت پنجم (آبان یشت) و شکل دوم را در دیگر جاهای اوستا می‌بینیم.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۲-۱-۱ کاووس در یشت‌ها
در یشت پنجم، بندهای چهل و پنج تا چهل و هفت، کاووس دومین «کَوی» است که برای اردوی سورا آناهیتا بر فراز کوه ارزیفیه قربانی می‌کند و از او می‌خواهد که بر هفت کشور مسلط شده و بر پریان و جادوان و فرمان‌روایان دشمن پیروز گردد و این خواسته‌ی او پذیرفته می‌شود.
«کاووس توانا در پای کوه «اِرِزیفیَه» صد اسب و هزار گاو و ده هزار گوسفند او را پیش‌کش آورد و از وی خواستار شد: “ای اردویسورَ اَناهیتا! ای نیک! ای تواناترین! مرا این کامیابی ارزانی دار که من بزرگ‌ترین شهریار همه کشورها شوم که بر همه دیوان و مردمان <دُروند> و جادوان و پریان و «کوی»‌ها و «کرپن»‌های ستمکار چیرگی یابم.” (اوستا، ج۱، ۱۳۷۹: ۳۰۵)
اردویسورَ اَناهیتا که خواسته‌ی زَور نیاز کننده و به آیین پیش‌کش آورنده را کام‌روا کند؛ او را کامیابی بخشید.» (همان)
در یشت سیزدهم (فروردین یشت)، بند ۱۳۲ نیز هنگام ستوده شدن فروهر کیانیان پس از ستودن فروهر کیقباد و کی‌اپیوه، فروهر وی، «کَوی اوسذنَ» ستوده شده است.
«فروشی کوی کواته را می‌ستاییم. فروشی کوی اپیوه را می‌ستاییم. فروشی کوی اوسذن را می‌ستاییم. فروشی کوی ارشن را می‌ستاییم. فروشی کوی پِسَنَ را می‌ستاییم. فروشی کوی بیرشن را می‌ستاییم. فروشی کوی سیاورشن را می‌ستاییم. فروشی کوی هوسرو را می‌ستاییم. (اوستا، ج۲، ۱۳۷۹: ۴۲۶)
در بند سی‌ونه، یشت چهاردهم (بهرام یشت) هنگام یادکرد پیروزی، نیرومندی و قدرت ترس‌آور ایزد بهرام، از کاووس در زمره‌ی فرمان‌روایان و فرمان‌روازادگانی یاد شده که خواهان کسب چنین قدرتی بوده است.
«… آن پیروزی که فرمان‌روایان آرزومند آن‌اند؛ فرمان‌روازادگان آرزومند آنند؛ ناموران آرزومند آنند؛ کاووس آرزومند آن بود.» (همان، ۴۳۹)
در یشت نوزدهم (زامیاد یشت)، بند هفتاد و یکم، نیز ضمن گفت‌وگو از فرّ کیانی گقته شده که مدتی این فرّ به kavi-usadana رسید.
«… <فَری> که به کیقباد پیوست؛ که از آنِ «کی اپیوه»، «کاووس»، «کی آرش»، «کی پشین»، «کی بیارش» و «کی سیاوش» بود…..» (همان، ۴۹۸)
۲-۲-۱-۲ کاووس در متون پراکنده‌ی اوستایی
آفرین پیغامبر زرتشت
یادکرد دیگر از کاووس در اوستای موجود در بند دوم «آفرین پیغامبر زرتشت» است. محتوای این متن شامل دعاهای زرتشت است به جان گشتاسب به خاطر پذیرفتن دین زرتشتی. در بند دوم زرتشت آرزو می‌کند که ویشتاسب نیز چون کاووس بسیار پُر «ورج» (معجزه) گردد.
«باشد که چون کاووس پر ورج گردی.»
کاووس در اوگمدیچا
هم‌چنین در یکی دیگر از متون پراکنده اوستایی با عنوان «اوگمدیچا»، بند‌های شصت تا شصت و پنج گفته شده که هرچند کاووس و افراسیاب یکی به آسمان رفت و دیگری در زمین کاخی ساخت، (هنگ افراسیاب) امّا هیچ یک نتوانستند از چنگ «استوهات» دیو مرگ بگریزند و فناپذیر شدند.
«نه آن‌هایی که به بالا پریدند (پرواز کردند)، نه آن‌هایی که فرو رفتند (در زمین)، نه آن‌هایی که به بالا پریدند چون کاووس با همه‌ی فدرت و شکوه شاهی‌اش نتوانست از «استویهات» بگریزد. نه آن‌هایی که فرو رفتند چون افراسیاب که برای خودش کاخی آهنین در زیر زمین ساخت هزار برابر بلندی یک مرد. در این کاخ او ستارگان و ماه و خورشید را ساخته بود که می‌چرخیدند و نور می‌افشاندند. در آن کاخ او هر کاری را برای خوشی‌اش انجام داد و شادترین زندگی را داشت. با آن همه نیرو و جادو، نتوانست از استوهات بگریزد.» (خرده اوستا، بی‌تا: ۱۷۶)
۲-۲-۲ کاووس در متون پهلوی:
در متون پهلوی روی هم رفته درباره‌ی کاووس بیش‌تر از دیگر کیانیان سخن به میان آمده است. که در این‌جا نقل‌قول‌های این کتاب‌ها پیرامون این شخصیت بر اساس اهمیّت این متون به ترتیب آورده می‌شود.
۲-۲-۲-۱ دینکرد
دینکرد از سوتکرنسک که یکی از بخش‌های گم شده‌ی اوستا است نقل می‌کند که کاووس یکی از چهار پسر «کی‌اپیوه» و بزرگ‌ترین آن‌ها بوده است و کی‌اپیوه نیز فرزند کی‌قباد بوده است. دینکرد ۷ ۳۵/۸ وی بر هفت کشور پادشاهی کرد و بر جادوان و پریان و «کوی»‌های یاغی چیره شد و فرمان‌هایش با یک گردش چشم اجرا می‌شد. دینکرد ۸ ۱۳/۱۳
کاووس فرمان‌روای هفت کشور بود و بر فراز البرز هفت کاخ پدید آورد. یکی از زر، دوتا از سیم، دوتا از پولاد و یکی از آبگینه.
وی دیوان مازندران را مغلوب کرده و در این کاخ‌ها به بند کشیده بود و از آن‌ها در انجام کارهایش استفاده می‌کرد. چون کسی که ضعف و پیری به او روی کرده و مرگش نزدیک بود از نزدیک این کاخ‌ها می‌گذراندند دوباره نیروی سلامت و جوانی خویش را باز می‌یافت و به صورت جوانی پانزده ساله در می‌آمد و به همین روی کاووس فرموده بود تا همگان اطراف این کاخ زندگی کنند تا ضعف و پیری در ایشان راه نیابد و فرمان‌هایش زودتر از گردش یک دست اجرا می‌شد. دینکرد ۹ ۴/۲۲
بنا بر دینکرد هنگام نقل از سوتکر نسک دیوان برای این‌که مرگ بر او مستولی کنند مشورت کردند و سرانجام آرزوی رفتن به آسمان و دیدن جای امشاسپندان در دل او راه یافت تا به همراه مردم بدکار و دیوان به مرز تاریکی رفت و آن جا فرّه از او جدا شد و خود او از سپاه دور افتاد و سرانجام در دریای فراخکرت فرود آمد و بدین طریق میرنده شد.

در مغز بالغین شش ایزوفرم از تائو در اثر پردازش متناوب ^[۲۴]اگزون های ٢,٣ و ١٠حاصل می­ شود که سه تا از این ایزوفرم­ها دارای سه ناحیه تکراری متصل شونده به میکروتوبول (۳R) می­باشند که توسط اگزون­های ١٢-٩ کد می­شوند . اگزون ١٠ نیز دومین دیگری را کد می­ کند که داشتن این دومین مربوط به اگزون١٠ باعث تولید سه ایزوفرم دیگر از تائو می­ شود که دارای چهار ناحیه اتصال به میکروتوبول می­باشد و ایزوفرم­های ۴R-tau نامیده می­شوند (٢١). ایزوفرم های ۳R ,4R یا بدون اسیدآمینه دخولی (۰N) و یا دارای ٢٩ اسیدآمینه دخولی ۱N)) و یا دارای ۵٨ اسیدآمینه دخولی (۲N) می باشند.در مفز انسان نسبت ایزوفرم های ۳R, به ۴R در حدود یک می باشد و ایزوفرم های ۱N, 0N و۲N به ترتیب ۵۴% ,٣٧, %٩ % از کل تائو را تشکیل می­ دهند. در مغز جنین کوتاه ترین ایزوفرماز تائو ۳R/0N)) که دارای٣۵٢ اسید آمینه است بیان می­ شود در حالی که شش ایزوفرم در زمان بعد از تولد بیان می شوند (٢٢). پروتئن تائو از طریق این تکرارها به میکروتوبول ها متصل شده و سبب اجتماع ^[۲۵]آنها می­ شود (١٧). نشان داده شده است که ایزوفرم های ۴R-tau در مقایسه با ایزوفرم­های ۳R-tau تمایل بیشتری برای اتصال به میکروتوبول­ها دارند. این فزضیه ارائه شده است که افزایش شکل ۴R-tau سبب ایجاد ساختار سخت و غیرقابل انعطاف میکروتوبولی می­ شود (٢٣).

پروتئین تائو یک سری تغییرات پس از ترجمه ای^[۲۶] را می گذراند که سبب پایداری آن می شود. بر روی پروتئین تائو بیش از ۴٠ جایگاه فسفوریلاسیون شناسایی شده ­اند که این جایگاه ها اغلب باقیمانده­های سرینی و ترئونینی می­باشند که بعد از پرولین آمده­اند (٢٣).
شکل٢-١ : در این شکل ایزوفرم­های گوناگون تائو به نمایش در آمده­اند.
همانگونه که مشاهده می­ شود طویل ترین ایزوفرم دارای ۴۴١ اسید آمینه می­باشد و دارای اگزون­های ٢،٣ و ١٠ است در حالی که کوتاهترین ایزوفرم دارای ٣۵٢ اسید آمینه می­باشد و فاقد اگزون های ٢،٣ و ١٠ است.
ژن تائو در بیماری PSP ^[۲۷] دارای سه پلی مورفیسم است که دو پلی مورفیسم در پروموتر( AG درموقعیت -۴۴ وCG در موقعیت ٢٢١- ) و یک پلی مورفیسم دراینترون شماره یک (G A در موقعیت٣٠٩) می­باشد که این پلی مورفیسم ایجاد دو هاپلوتایپ H1P وh2p است که هاپلوتایپ h2pبا Pvalue≤۰٫۰۰۲۱۷ با بیماریPSP در ارتباط می­باشد. از آنجا که ژن تائو در بیماری آلزایمر حائز اهمیت می­باشد این تغییر پروموتری دیده شده در پروموتر تائو در بیماری PSP ممکن است در بیماری آلزایمر نیز مهم باشد (٢۴).
بین اگزون ٩ و١٠ از ژن تائو یک ژن بدون اینترون ،به نام سایتوهین^[۲۸] قرار گرفته است و الگوی بیان آن بسیار شبیه الگوی بیان ژن تائو می­باشد (١۴,١۶,٢۵). این ژن همولوگ مشخصی ندارد (٢۶) و تنها دارای یک اگزون می­باشد. عملکرد این ژن نامشخص می باشد و در مورد ژن بودن آن هنوز اختلاف نظر وجود دارد. ولی در فرایند­های پاتولوژیک در بیماری PSP تاثیر داشته است (٢٧،٢٨).
٢-١ :اهمیت و ضرورت
بیماری آلزلیمر یک بیماری تخریب عصبی است که کل زندگی فرد مبتلا را تحت تاثیر خود قرار می­دهد. این بیماری که یک بیماری مولتی فا کتوریال می­باشد نتیجه عوامل ژنتیکی و محیطی است. در سا ل ٢٠٠۶، حدود ۶.۶ ٢ میلیون نفر از جمعیت جهان به این بیماری مبتلا بوده ­اند و طبق آخرین آمار موجود در ١٣٧۵؛ حدود ١٨٢ هزار نفر بیمار مبتلا به آلزایمر در ایران وجود داشته است که این تعداد در سال ١٣٨۶ بین ٣٠٠-٢۵٠ هزار نفر بر آورد می­ شود (٣٨). در جمعیت ایا­لت متحده آمریکا ۴-٣ میلیون نفر به بیماری آلزایمر دیررس مبتلا می­باشند و هر سال ٣۵٠ هزار نفر به این جمعیت اضافه می­شوند (٣٩). شیوع این بیماری از ٢٠% برای افراد بالای ٧۵ سال به ٣٠% برای افراد بالای ٨۵ سال افزایش پیدا می­ کند و ۵% از افراد با سن ۶۵ سال یا بالاتر به آن مبتلا می­باشند. از آنجایی که بیماری آلزایمر دیررس (که در سنین بالای ۶۵ سال بروز می­یابد)، بیش از ٩٧% از موارد بیماری آلزایمر را به خود اختصاص داده است و با توجه به اینکه تشخیص این بیماری بر اساس بررسی­های بالینی و نوروسایکولوژیکی است که روندی زمان بر و پرهزینه می باشد. بنابراین تشخیص بیماری با بهره گرفتن از آلل یا مارکری خاص که به طور مستقیم با بیماری مرتبط است می ­تواند در تشخیص سریع بیماری و احیانا درمان آن موثر واقع گردد (۴٠).
با توجه به اینکه گره­های نوروفیبریلاری (متشکل از فیلامنت­های شدیدا فسفریله تائو) از شاخص­ های بیماری آلزایمر (از نوع دیررس و زودرس) می­باشند در کشور ما نیز با وجود جوان بودن جمعیت کنونی ,شاهد رشد جمعیت سالمندان خواهیم بود و به نظر می­رسد که در ۲۰ الی ۳۰ سال آینده با پیر شدن جمعیت جوان فعلی, شیوع بیماری آلزایمر افزایش خواهد یافت. لذا مطالعه و شناسایی فاکتورهای خطر ساز به ویژه بیومارکرهای ژنتیکی می ­تواند ما را در شناسایی زودرس بیماری , درمان هدف­دار و نیز شناسایی افراد در معرض خطر در خانواده­هایی با خطر بالای ابتلا به آلزایمر یاری رساند.
از این رو با توجه به مطالعات قبلی در سایر کشورها و عدم وجود مطالعه خاصی اثر این دو ژن در ارتباط با بیماری آلزایمر در جمعیت ایرانی و با توجه به اینکه ژنMAPT کدکننده پروتئین تائو است و این پروتئین با بیماری آلزایمر در ارتباط مستقیم است و APOE هم یک ریسک فاکتور برای این بیماری شناخته شده است لذا نیاز به انجام مطالعاتی نظیر این ,ضروری احساس می­ شود.
٣-١: تعریف واژه ­ها
١-٣-١:آلزایمر
بیماری آلزایمر شایع ترین علت زوال عقل^[۲۹] در دوران میان سالی و پیری است که با نقص در فعالیت­های شناختی ،از دست دادن حافظه^[۳۰]،از دست دادن توانایی انجام حرکات هدف­دار و تغییرات شخصیتی همراه است . در این بیماری مناطق خاصی از مغز چون لوپ خای گیجگاهی ،هیپوکامپ، بخشی از کورتکس و بخش کوچکتری از لوب پیشانی درگیر می­شوند (١). این بیماری ، از نظر ژنتیکی هتروژن^[۳۱] بوده و تحت تاثیر محیط و ژنتیک است که شیوع آن از حدود ٣ % در میان افراد ۶۵ ساله تا حدود ۵٠ % در میان افراد ٨۵ ساله تغییر می­ کند. بیماری آلزایمر بر اساس سن شروع بیماری به دو حالت زودرس (شروع در سن کمتر از ۶۵ سال) و دیررس (شروع در سن بیشتر از ۶۵ سال) تقسیم می­ شود . بیش از ١٧ % بیماران، دچار آلزایمر از نوع دیررس و تک گیر^[۳۲] (بدون سابقه خانوادگی) هستند، در حالیکه آلزایمر زودرس تنها ٣ % از جمعیت را شامل می­ شود (۵ ).
٢-٣-١ :ژن APOE
ژن آپولیپو پروتئین^[۳۳] واقع بر روی کروموزوم ۱۹ می­باشد (١٣,١۴ و١۵). آپولیپو پروتئین E(APOE), لیپوپروتئین اصلی در مغز است که در نقل و انتقال لیپیدها و به ویژه کلسترول دخیل می­باشد. ژن کد کننده پروتئین(APOE) سه آلل دارد که توارث آلل (۴ (APOE قویترین فاکتور خطر برای بیماری آلزایمر تک­گیر می­باشد (١۶).
٣-٣-١ :ژن MAPT
یکی از ژن­های تازه شناخته شده است که بر روی کروموزوم شماره ۱۷ در موقعیت۱۷q21 قرار دارد و پروتئین کد شده توسط این ژن , دارای نقش حیاتی در سطح سلولی می­باشد. نقش عمده فیزیولوژیکی این پروتئین , پیشبرد پایداری و تجمع شبکه میکروتوبولی می­باشد که این شبکه میکروتوبولی در انتقالات آکسونی^[۳۴] در نورون­ها دارای اهمیت می­باشد (١٧,١٨).
۴-٣-١ : NFTs
یکی از ویژگی­های پاتولوژیک بیماری آلزایمرگره­های نوروفیبریلاری می­باشد که همراه با پلاک­های بتا آمیلوئیدی دیده می­ شود. این گره­ها ترکیبی از پروتئین تائوی به شدت فسفوریله می­باشد که از دو نوع فیلامنت به نام­های فیلامنت هلیکال جفت­شده ^[۳۵]و فیلامنت­های صاف ^[۳۶]درست شده ­اند که میزان PHFs بسیار بیشتر از SFs است. تائو از پروتئین­های واکنش دهنده با میکروتوبول­ها می باشد که در شرایط طبیعی در آکسون­ها و در شرایط پاتولوژیک به صورت کلافی در جسم سلولی نورون­ها قرار می­گیرد. در ابتدای بیماری این کلاف در نورون های هرمی موجود در کورتکس انتورینال، ناحیه زمینه­ای^[۳۷] و ناحیه CA1هیپوکامپ، تشکیل می­شوند و با گسترش بیماری ،تعداد این کلاف­ها رو به گسترش نهاده وکورتکس پارینال ^[۳۸]را نیز درگیر می­ کنند (۴،٢١ ، ۴١،۴٢).
۵-٣-١ : APP (-Amyloid Precursor Protein) :
این ژن اولین ژن شناخته شده در رابطه با استعداد برای ابتلا به بیماری آلزایمر خانوادگی است که دارای پردازش متناوب بوده و ایزوفرم­هایی از پروتئین تبا آمیلوئید را کد می­ کند که طولانی­ترین آنها ایزوفرمی غشاء گذر با اسید آمینه می­باشد. پروتئین APP توسط دو آنزیم پروتئولیتیک به نام­های گاما و بتا سکرتاز تجزیه شده و بتا آمیلوئید­هایی با طول ۴٢-۴٠ اسید آمینه را تولید می­نمایند که سمیت بتا آمیلوئید ۴٢ اسید آمینه از سایرین بیشتر است (٢٨).
۴-١ :هدف از اجرای تحقیق
(هدف اصلی) : بررسی ارتباط پلی مورفیسم شایع (G/A) ٢۴٢۵۵٧rs در ژن MAPT و ابتلا به آلزایمر دیررس در بیماران ایرانی و گروه کنترل (افراد سا لم).
(هدف جانبی) : بررسی ارتباط هاپلوتایپ ۴ از ژن APOE و ابتلا به آلزایمر دیررس در بیماران ایرانی و گروه کنترل (افراد سا لم).
(هدف کاربردی) : استفاده از نتایج , جهت غربالگری بیماران مستعد یا در معرض خطر ابتلا به آلزایمر.
۵-١ : فرضیه های پژوهش
بین فراوانی ژنوتایپ ۴ از ژن APOE در بیماران مبتلا به آلزایمر و گروه کنترل (افراد سالم) تفاوت معناداری وجود دارد.
بین فراوانی پلی مورفیسم شایع (G/A) ٢۴٢۵۵٧rs ژن MAPT در بیماران مبتلا به آلزایمر و گروه کنترل (افراد سا لم) تفاوت معناداری وجود دارد.
۶-١ : سوال پژوهش
مساله اصلی در این پژوهش پاسخ به این سوال است که آیا بین فراوانی پلی مورفیسم­های مورد مطالعه در ژن MAPT(Microtubule- associated protein tau) و ژن APOE در جامعه بیماران آلزایمری و جامعه کنترل (افراد سالم) در جمعیت ایرانی تفاوت معناداری وجود دارد, به گونه ای که بتوان آن را به عنوان یک فاکتور خطر ابتلا به آلزایمر در جمعیت ایرانی محسوب کرد.
فصل دوم:
مروری بر متون گذشته
١-٢: تاریخچه و کشف بیماری آلزایمر
در سال ١٩٠۶، در سی و هفتمین گرده­همایی روانپزشکان آلمانی در توبینگن،آلوئیس آلزایمر^[۳۹]،سرپرست آزمایشگاه آناتومی دانشگاه لودویگ-ماکسی میلیانز ^[۴۰]در مونیخ اولین مورد بیماری را همراه با آتروفی^[۴۱] کورتکس و NFT^[42] و رسوبات بتا آمیلوئیدی ،در یک زن ۵١ ساله گزارش کرد. در سال ١٩١٠, روانپزشک آلمانی به نام امیل کرپلین^[۴۳] این بیماری را بیماری آلزایمر (AD ) ^[۴۴] نامید (١٠,۴٣). شیوع این بیماری از ٣% در میان افراد ٨۵ ساله، تغییر می­ کند و تعداد افراد بیمار تا سال ٢٠۵٠، حدود ١٠٠ میلیون نفر تخمین زده شده است (١٠) .بیماری آلزایمر ،جزء ده بیماری کشنده در کشور­های در حال توسعه محسوب می­ شود (۴۴،۴۵). در آمریکا آلزایمر چهارمین دلیل مرگ و اصلی­ترین دلیل زوال عقل می­باشد که در حال حاضر علاج یا درمان موثری برای این بیماری وجود ندارد (۴۶) و از اقتصادی بارسنگینی را بر دوش جامعه تحمیل می­ کند برای مثال در آمریکا به ازای هر فرد آلزایمری سالیانه ۴٢ هزار دلار صرف می­ شود (۴٧ ).
شکل ١-٢ : پلاک­های پیری آمیلوئید و NFT مشاهده شده در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر
٢-٢:پاتولوژی بیماری
بیماری آلزایمر یک بیماری نورودژنراتیو می­باشد که از نظر بالینی با زوال عقل مشخص می­ شود (۴٨). از ویژگی­های بالینی آن ،می­توان به از دست رفتن حافظه ،تغییرات شخصیتی و از دست دادن فعالیت­های شناختی اشاره کرد که ویژگی اخیر می ­تواند شامل عدم توانایی در سخن گفتن^[۴۵] عدم تشخیص افراد و اشیاء با وجود سا لم بودن حواس^[۴۶] و عدم انجام فعالیت­های حرکتی با وجود سیستم حرکتی سالم^[۴۷] باشد (۴٢).
از مهم­ترین ویژگی­های پاتولوژیکی بیماری آلزایمر از دست رفتن پیشرونده نورون­ها و ایجاد پلاک­های آمیلوئیدی^[۴۸] و مواد رشته­ای سیتوپلاسمی می­باشد که گره های نورو فیبریلاری^[۴۹] خوانده می­ شود. ترکیب اصلی گره­های نورو فیبریلاری را اشکال غیر طبیعی و به شدت فسفوریله شده^[۵۰] تائو تشکین می­دهد. این در حالی است که پلاک­های پیری^[۵۱] (پلاک­های آمیلوئیدی) از رشته­ های پپتیدی هشت نانومتری به نام بتا آمیلوئید ،تشکیل شده ­اند که نواحی مختلف مغز از جمله هیپوکامپ، آمیگدال و کورتکس انتورینال را در گیر می­ کنند (۱٠). پلاک­های پیری که در مغز افراد کهنسال به میزان کم یافت می­ شود در مغز بیماران آلزایمری به میزان بسیار فراوان دیده می­ شود و تنها در بیماری آلزایمر دیده می­ شود.
شکل٢-٢: سیستم لیمبیک و نواحی درگیر در بیماری آلزایمر
بنابراین برای این بیماری ویژه می­باشد (۴۶). به نظر می­رسد که میزان گوناگونی ژنومی^[۵۲] در جمعیت آلزایمری در مقایسه با جمعیت­های نرمال بدون هیچگونه سابقه بیماری ،٣-٢ برابر بالاتر باشد (۴۶و۴٨).
جایگاه تشکیل پلاک­های آمیلوئیدی در تعیین نوع پلاک ها ، به عنوان فاکتوری اساسی عمل می­ کند. این بدان معنی است که برخی نواحی دارای پلاک­های مخصوص خود می­باشند (۴۶,۴٨). پلاک­های تیپیکال از سه جز تشکیل می­شوند که آمیلوئید، نوریت ها ^[۵۳]و گلیای واکنش دهنده^[۵۴] می باشند. نوریت­های swollen دارای اجسام ضخیمی^[۵۵] می­باشند که می توان آنها را با آنتی بادی های یوبیکویتین نشاندار کرد. نوریت های swollen در مغز بیماران آلزایمری شامل گره­های پیچ خورده جفت می­باشد این در حالی است که در مغز افراد سالم ،این فیلامنت­ها دیده نمی­ شود (۴۶,۴٧). یافته هایی دال بر موتاسیون در بیماری١٧ FTDP- ^[۵۶]که نوعی دیگر از بیماری نورودژنراتیو است(که همراه با تشکیل NFTs است) می­رساند که تائو به تنهایی توانایی ایجاد نورودژنراسیون را دارا است. لذا مطالعه مکانیسم­های مولکولی شکل­ گیری NFTs ممکن است دیدگاهی مهم را در باب نورودژنراسیون در بیماری آلزایمر ارائه می­ کند (۴۶, ۴٨, ۵١ )گر چه پلاک­های پیری از ویژگی­های بیماری آلزایمر می­باشد NFTsدر سطح وسیع تری رخ می­دهد و در بیماری نورودژنراتیو دیگر نیز مشاهده می­ شود که این مطلب بیانگر آن است که پلاک­های پیری در فرایندهای پاتولوژیکی تخصصی بیماری آلزایمر دخیل می­باشد در حالی که NFT در فرایند­های عمومی نورودژنراسیون اثر گذار است. NFTs را به عنوان دومین مشخصه بیماری آلزایمر قلمداد می­ کنند زیرا کمتر ویژه می­باشد و علاوه بر آلزایمر در دیگر بیماری­های نورودژنراتیو نظیر١٧ PSP,FTDP- نیز مشاهده می شود (١).
٣-٢: انواع بیماری و ژن­های دخیل در بیماری آلزایمر
بیماری آلزایمر، بیماری پیچیده و از نظر ژنتیکی هتروژن می­باشد که پیچیدگی آن بر فقدان الگوی توارثی خاص ، دلالت می­ کند و هتروژن بودن آن، بیانگر دخالت پلی مورفیسم­ها و موتاسیون­های موجود در چندین ژن، به همراه عوامل غیر ژنتیکی در این بیماری است )٢،۴٩). به نظر می­رسد که نقص شناختی متوسط قبل از بروز بیماری آلزایمر رخ می­دهد. نقص شناختی متوسط^[۵۷] مرحله­ ای گذرا بین پیر شدن طبیعی مغز و زوال عقل می­باشد و تقویت کننده این دیدگاه است که قبل از بروز بیماری آلزایمر تغییرات سیناپسی رخ می­ دهند. ضعف سیناپسی به طور عموم در پاتولوژی بیماری آلزایمر دیده می­ شود و شاخص عملکرد بد سیناپسی در آلزایمر می­باشد (۵٠).
داشتن ضعف شناختی متوسط که رخدادی هتروژن می­باشد ریسک ابتلا به بیماری­های زوال عقل و از جمله آنها آلزایمر را ده برابر می­ کند (۴۶،۴٨). از اواخر قرن بیستم بیماری آلزایمر شایع­ترین دلیل زوال عقل در جمعیت ژاپن توده است. بیش از ٣٠ ژن مختلف که در سراسر ژنوم انسان پراکنده شده ­اند ممکن است درآبشارهای اتیو پاتولوژیکی^[۵۸] بیماری آلزایمر درگیر باشند که منجر به نورودژنراتیو در بیماری آلزایمر می­ شود (۵١) .
بیماری آلزایمر بر اساس سن شروع آن به دو نوع طبقه بندی می­ شود که آلزایمر با شروع زودرس^[۵۹] (شروع در سنین کمتر از ۶۵ سال) و آلزایمر با شروع دیررس^[۶۰](شروع در سنین بیشتر از۶۵ سال) خوانده می­شوند. در هر دو نوع بیماری آلزایمر وجود پلاک­های بتا آمیلوئیدی و گره های نوروفیبریلاری از مشخصات بیماری می­باشند. سایر فاکتورهای گیج­کننده در پاتوژنز بیماری آلزایمر شامل سیکل سلولی معیوب ،بی نظمی در متابولیسم انرژی نورونی به دلیل نقص در فعالیت­های میتوکندریایی و مکانیسم­های التهابی^[۶۱] و فشار اکسیداتیو ^[۶۲]و نقص در عملکرد پروتئوزوم­ها می­باشد (٢۶).
بخش عمده موارد بیماری آلزایمر از نوع دیررس می­باشد به گونه ای که بیش از ٩٧% بیماران آلزایمری ،از نوع اسپورادیک می­باشند و تنها ٣% بیماران آلزایمری از نوع زودرس می­باشند پس از سن، سابقه خانوادگی، دومین عامل خطر در این بیماری است (١٢و۵٢).

راهکارها و مقدمات عقیده بر دو قسم است:
الف– گاه مقدمات واسبابی که منجر به حصول عقیده شده، مقدمات خطائی واشتباه بوده است ودرحقیقت شخص صاحب عقیده در چینش و ارزیابی آن ها مرتکب خطا و غفلت گردیده است. چنین عقیده ای رادراصطلاح «عقیده ی باطل» گویند و به مقدمات و عللی که موجب چنین عقیده ای شده «علت یا علل» اطلاق می شود.
ب– گاه مقدمات و اسبابی که درواقع نیزنقش مقدمه ای دارند، و از حیث منطقی حصول عقیده ازاین مقدمات درست و صحیح بوده است و صاحب عقیده عمداً وبه خطا مرتکب هیچ گونه اشتباهی نشده است.چنین عقیده ای را «عقیده ی صحیح وحق» و در اصطلاح «آزادی فکر» یا «اندیشه» می گویند که مطابق با واقع است وازمقدمات آن به «دلیل یاادله» تعبیر می شود.^[۲۲۴]
پس آزادی اندیشه با دلیل و برهان همراه و قرین است اما آزادی عقیده با تقلید، تعصب و چه بسا عناد و لجاجت همراه است.
شهید مطهری در این باره می نویسد:
«فرق است میان آزادی تفکر و آزادی اندیشه. آزادی تفکر ناشی از همان استعداد انسانی بشراست که می تواند درمسائل بیندیشد.این استعداد بشری حتما باید آزاد باشد، پیشرفت و تکامل بشر در گرو این آزادی است. اما آزادی عقیده خصوصیت دیگری دارد چون هرعقیده ای ناشی از تفکر صحیح و درست نیست. منشاء بسیاری از عقاید یک سلسله عادت ها و تقلیدها و تعصب ها است. عقیده به این معنا نه تنها راه گشاست که به عکس نوعی انعقاد اندیشه به حساب می آید. یعنی فکرانسان درچنین حالتی، به عوض این که باز و فعال باشد، بسته و منعقد شده است در این جا است که آن قوه ی مقدس تفکر، به دلیل این انعقاد و وابستگی، دردرون انسان اسیر و زندانی می شود. آزادی عقیده درمعنای اخیر، نه تنها مفید نیست بلکه زیان بارترین اثرات رابرای فرد و جامعه به دنبال دارد»^[۲۲۵]

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شهید مطهری به شدت از تقدم اندیشه برعقیده جانب داری می کند و معتقداست: «اعتقادهایی که کوچک ترین ریشه ی فکری ندارد فقط یک انعقاد و یک نماد روحی است که نسل به نسل آمده است. آن ها عین اسارت و جنگیدن برای از بین بردن این عقیده ها جنگ در راه آزادی بشراست نه جنگ علیه آزادی بشر. حکم آیه «لااِکراهَ فِی الدَّین» آزادی فکر است نه آزادی عقیده»^[۲۲۶]
اسلام طرفدار آزادی فکر و اندیشه است، اما عقیده ای را که منافی با فکر و اندیشه باشد نه تنها جزو حقوق انسان برنمی شمارد بلکه آن را منافی فکر و اندیشه تلقی می کند و در مرحله ی اول از صاحبان عقیده می خواهد که از آن دست بردارند و درمرحله ی بعد به انسان های دیگر اجازه می‌دهد با راهکارهای مختلف و مناسب درصدد درفع عقاید باطل برآیند و زمینه ی جایگزینی اندیشه به جای عقیده را فراهم آورند.^[۲۲۷]
ثانیاً– آیاتی که دلالت صریح به مشروعیت و انحصار مقبولیت دین اسلام به عنوان تنها دین برتر و مقبول نزد خداوند دارد، در تعارض با آیه ی «لا اکراه فی الدین» نیست.
در آیه «ان الدین عندالله الاسلام»^[۲۲۸] «همانا دین نزد خدا اسلام است» ، واژه اسلام به معنای تسلیم است بنابراین معنی آیه این است که آیین حقیقی در پیشگاه خدا همان تسلیم در برابر فرمان او است، و در واقع روح دین در هر عصر و زمان چیزی جزء تسلیم در برابر حق نبوده و نخواهد بود، منتها از آنجا که آیین پیامبر اسلام (ص)، آخرین برترین آیین هاست و نام اسلام برای آن انتخاب شده است و گرنه از یک نظر همه ادیان الهی، اسلام است واصول ادیان آسمانی نیز یکی است هر چند خداوند با تکامل جامعه بشری، ادیان کامل تری برای آنها فرستاده تا به مرحله نهایی تکامل که دین خاتم پیامبران، پیامبر اسلام (ص) می باشد رسیده است.^[۲۲۹]
از این رو خداوند می فرماید:
«وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَهِ مِنَ الْخاسِرینَ»^[۲۳۰]
«و هر که جز اسلام دینى دیگر جوید هرگز از وى پذیرفته نشود و وى در آخرت از زیانکاران است»
«ومَن یَبتَغِ غَیرَ الاِسلامِ دیناً فَلَن یُقبَل مِنهُ» تأکید بر رفتار برمبنا ی میثاق و پیمان الهی است، «وَهُوَ فِی الاخِرَهِ مِنَ الخاسِرینَ» تأکید بر آن است کسانی که آزادی از قید بندگی خدا را برگزینند، همانا مطیع شرایع و احکامی می شوند که تمایلات نفسانی شان آنها را ابداع کرده و خداوند هیچ سلطه ای نسبت به آن احکام ندارد و آنها را نازل نکرده، پس اسلام دینی است که واجب است همه اهل زمین مطیع آن گردند،چون اسلام دین تسلیم در برابر خداست و همه مردم را تحت یک لوای واحد مجتمع می گرداند و هر کس غیر آن را طلب کند برای او جز خسارت و زیان نخواهد بود.^[۲۳۱]
۵-۴-۲. شبهه دوم – وجوب تکالیف شرعی برای بندگان ،در تعارض با اختیار وآزادی در دین مطابق آیه لا اکراه فی الدین است.
۵-۴-۲-۱جواب و رد شبهه:
اولاً: از مسائلى که در باب آزادى مطرح مى شود این است که آیا آزادى حق است یا تکلیف؟ آیا از ابتدا انسان نسبت به آزادى محق بوده است یا مکلّف؟ و در صورتى که محق باشد، آیا این حق را خدا به او داده است یا حق اوست؟ و اگر این حق را خدا در اختیار او قرار داده، در قبال این آزادى آیا وظیفه و تکلیفى دارد؟ و اگر دارد وظیفه او چیست؟ آیا این وظیفه فقط در قبال حق آزادى خود مى باشد و آزادى دیگران هیچ اهمیتى ندارد؟ آیا انسان موظف است که حدود آزادى دیگران را رعایت کند و یا اینکه این اجازه به او داده شده تا به آزادى دیگران تجاوز و تعدى نماید؟
همانطور که مى دانیم هر جا حقى باشد در مقابل آن تکلیفى نیز وجود دارد، چرا که حق و تکلیف دو مقوله جدا نشدنى از یکدیگرند، از جمله این حقوق، حق فرزندان بر پدر و یا مادر.
والدین در مقابل حقوق فرزندان مکلف هستند؛ و آن بدین معنى است که وظیفه دارند که این حقوق را رعایت و اجرا کنند. عکس این مسأله نیز وجود دارد. پدر و مادر نیز بر فرزندان حقى دارند که فرزندان مکلف به رعایت آن حقوق مى باشند. پس حق و تکلیف دو مقوله جدا ناشدنى از یکدیگرند بحث را با طرح این سؤال دنبال مى کنیم که آیا اختیار و آزادى یکى از حقوق انسانها است؟ و آیا این حق او بوده، یا اینکه خداوند به او بخشیده است؟
در نهج‏البلاغه این مسأله به وضوح ذکر شده‏است؛ حضرت در نامه‏اى خطاب به امام حسن علیه‏السلام مى فرماید:
«ولا تَکُن عَبدَ غَیرِکَ وَ قَد جَعَلَکَ اللهُ حُرَّا…» ^[۲۳۲] «بنده دیگری نباش چراکه خداوند تو را آزاد آفریده است» این سخن حضرت به این معناست که خداوند این حق را به انسان داده که آزاده باشد و آزادى حق مسلم اوست و انسان این اجازه را ندارد که این حق خدادادى را نادیده گرفته و بنده و تسلیم غیر خدا گردد.
در جایى دیگر حضرت اینطور مى فرماید: «فَاعمَلوا و أَنتُم فى نَفس البَقاء، و الصحف مکشوفه، و التّوبه مبسوطه، و المدبر یدعى، و المس‏یء یرجى، قبل أن یحمه العمل و ینقطع المهل…»^[۲۳۳] «تعیین کار کنید در حالیکه در فراخى زندگانى هستید و نامه‏ها گسترده و توبه و بازگشت گسترده است و روگرداننده خوانده مى شود و بدکار را امیدوارى مى دهند، پیش از آنکه چراغ عمل خاموش گشته فرصت از دست برود …»
حضرت با این سخنان، انسانها را دعوت مى کند که تا زنده هستند از این فرصت خود براى بندگى و عبادت خدا استفاده کنند؛ در حقیقت امام انسانها را دعوت مى کند تا از این فرصت آزادى که به آنها داده شده بهره ببرند و تا هنگامیکه این آزادى در اختیار ایشان است برگردند و توبه کنند، و بشتابند که بعد از این دیگر نه فرصتى براى این کار است و نه توانائى و قدرتى براى انجام اعمال نیک.
بنابراین وجوب تکلیف شرعی بر بندگان ، در مقابل حق عبودیت خداوند است و موجب سلب اختیار عمل از بندگان نمی گردد.
هدف و غرض اصلی خداوند از تشریع تکالیف، اطاعت و پیروی و امتثال بندگان است، نه این که هدف، صرفاً، بیان تکالیف باشد.
عقل سلیم حکم می‏کند که پیمودن راه کمال و رسیدن به سعادتِ مقصود، با عمل و پیروی از برنامه‏هایی است. که عقل و شرع آن‏ها را بیان کرده‏اند و چون این هدف، مربوط به نوع انسان است، پس حالا که نوع انسان، بدون لطف الهی به آن نمی‏رسد، انجام دادن این لطف واجب است.
علاوه بر این، چون مرتبه‏ی لطف مقرّب. بعد از اثبات اصل شریعت و وحی است، مراد و مقصود شارع از تشریع احکام‏اش را از مطالعه‏ی قرآن کریم هم می‏شود به دست آورد. قرآن، در موارد متعدّد. این مضمون را بیان می‏کند که اگر خداوند، دستوری داده و یا لطفی کرده و یا ضرری را متوجه انسان‏ها کرده، هدف، انجام دادن آن دستورها بوده است تا در سایه‏ی آن، به کمال مطلوب برسند.
در این جا به ذکر چند آیه در این مورد بسنده می کنیم:
«وَمَا أَرْسَلْنَا فِی قَرْیَهٍ مِّن نَّبِیٍّ إِلاَّ أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ یَضَّرَّعُونَ» ^[۲۳۴] «درهیچ شهری پیامبری نفرستادیم مگر آنکه مردمش رابه سختی ورنج دچار کردیم تامگر به زاری درآیند.»
در این آیه، به هر دو قسم از لطف اشاره شده است. مفاد آیه‏ی کریمه این می‏شود که خداوند، پیامبران را برای ابلاغ تکالیف و ارشاد بندگان، به سوی کمال فرستاده (لطف محصّل) منتها چون رفاه‏طلبی و سستی و فرو رفتن به نعمت‏های دنیایی، می‏تواند سبب سرکشی و بی‏خبری انسان از هدف خلقت و اجابت درخواست انبیا شود، حکمت الهی اقتضا می‏کند تا آنان را گرفتار سختی‏ها کند تا به سوی اوامر الهی برگردند چون هدف اصلی، انجام دادن دستورهای الهی بوده، انبیا، صرفاً، به اقامه‏ی حجّت و برهان اکتفا نکرده‏اند، بلکه اقدام به نمایش معجزات و بشارت نیکوکاران و ترسانیدن بدکاران می‏کردند – «رسلاً مبشرین ومنذرین»^[۲۳۵] – و این امور، در گرایش مردم به اطاعت و دوری گزیدن از معصیّت، دخالت دارد.^[۲۳۶]
از آیه فوق برداشت می شود که مدلول حجت مذکور در این آیه، همان حجت ظاهری (پیامبران) است. چرا که مشخصا از پیامبران (ص) نام میبرد، یعنی خودش مدلول حجت را مشخص کرده.
امام علی(ع) می فرماید : پس از أنبیاء حجّتی وجود ندارد و فرموده: تمّت بنبیّنا محمّد (ص) حجّته. این بیان امام علی هم کاملا مطابق با آیه فوق است و اشاره به این دارد که پس از پیامبران هیچ حجتی وجود ندارد.^[۲۳۷]
سنت خداوند بر آن است که «اتمام حجت» کند یعنی بصورت روشن راه را از چاه مشخص کرده و بگوید که راه سعادت کدام است؟ قاعده لطف که از قواعد مسلّم علم کلام است گویای همین مضمون است.
این قاعده می گوید که لطف بر خداوند واجب است یعنی باید با ارسال رسل و انزال کتب زمینه های قرب بنده به خداوند و دوری اش را از نافرمانی فراهم سازد. یعنی توسط پیامبران ارشاد نماید و سنت حضرتش اجبار نیست. «لطف» روشنگری است و بیان صراط هدایت و به تعبیر مرحوم شعرانی «لطف بمعنای الجاء و اجبار مردم به طاعت نیست بلکه به معنای هدایت و تسهیل اسباب است که اگر خواست به اختیار خویش اطاعت کند». خداوند از آغاز خلقت انسان این «لطف» را بر انسان ارزانی داشته و تا قیامت هم خواهد داشت. خداوند برای انسان دوحجت قرار داده است یکی حجت باطنی است که همان عقل است که او را دعوت به اطاعت از خداوند و بندگی می نماید و حجت دوم انبیاء و رسل و امامان آنها هستند. ^[۲۳۸]
ثانیاً : از این آیه استفاده می شود که نصب امام نیز از مصادیق لطف مقرّب می باشد این پیش فرض، با توجّه به تعریف مقام امامت و وظایف و اوصاف، آن کاملاً روشن و قابل قبول است. مرتبه‏ی امامت، نزدیک به مرتبه‏ی نبوّت است، با این فرق که پیامبر (ص)، مؤسّس تکالیف شرعی است و امام، حافظ و پاسدار آن به نیابت از پیامبر (ص) می باشد.^[۲۳۹]
این مسئله، نزد عقلا، معلوم است که هر گاه جامعه، رییسی داشته باشد که آنان را از تجاوز و نزاع باز دارد و به صلاح و عدل و انصاف وا دارد، چنین جامعه‏ای، به صلاح نزدیک و از فساد تباهی به دور است.^[۲۴۰]
حالا اگر چنین رییسی، از جانب خدا و معصوم (ع) هم باشد، دیگر جای تردید در لطف بودن آن نمی‏ماند.
ثالثاً: تا این جا، پذیرفته شد که خداوند، در کارهایش هدف دارد و غرض از تکلیف، عمل به دستور و رسیدن به سعادت است و لطف به معنای هر کاری که مقرّب بندگان به طاعت است، در حوزه‏ی اختیار او است، لکن این مقدار کفایت نمی‏کند مگر حکم کنیم، فلان کار (مثلاً امامت) حتماً مقرّب است و هیچ‏گونه صارف و مانع و مزاحم و مفسده‏ی جانبی ندارد؛ زیرا، اندیشه و عقل بشری، ناتوان از آن است که در گستره‏ی هستی، چنین حکمی براند. این جا است که به بیان پیش فرض سوم می‏رسیم؛ یعنی، نصب پیشوا و امام معصوم الهی، هیچ‏گونه مفسده و مزاحمی ندارد.
براساس نظر اندیشمندان شیعی و متفکران عقلی بعثت و نبوت پیامبران واجب است! یعنی بر خداوند متعال لازم بود که انبیاء را برای هدایت بشر بفرستد. استدلال این مطلب آن است که تکالیفی که از طریق گفته ی انبیاء و اوامر و نواهی آن ها برای ما ثابت می شوند، الطافی هستند در تکالیف عقلی. یعنی هر گاه انسان برانجام واجباتی که شرع معین کرده است کوشا باشد و از نواهی که شرع معین نموده است برحذر باشد به انجام واجبات عقلی و خودداری از نواهی عقلی نزدیکتر می گردد. زیرا شرع و احکام شرع را به بشر ارزانی دارند. بنابراین بعثت انبیاء امری واجب و لازم بوده است.!
لطف چیزی است که مکلّف با بودن آن به انجام طاعت نزدیکتر می شود و از انجام معصیت دورتر می گردد به شرط آن که تأثیری در متمکن ساختن مکلف برانجام تکلیف نداشته باشد و به حد اجبارمکلف برانجام فعل هم نرسد.
نتیجه بحث:
نتیجه آن که براین اساس هر آنچه از جانب خداوند متعال برای هدایت و نزدیکتر ساختن بندگان به اطاعت از اوامر الهی فرستاده شود، لطف است و نیز هر آنچه از جانب پروردگار برای دور ساختن بندگان از ارتکاب معاصی و محرمات ارائه شود لطف است. البته در صورتی که مکلف مجبور به انجام تکلیف و خودداری از معاصی نشود چون در این صورت دیگرلطف نیست بلکه اجبار خواهد بود و لطف الهی منافاتی با آزادی و اختیار بنده ندارد و بنده خود باید انتخاب کند و راه صحیح را بپیماید. بنابراین لطف پروردگار اختیار انسان را محدود و یا خدشه دار نمی کند!
۵-۴-۳ شبهه سوم: مشیت الهی، به معنای جبر است و با اختیار انسان خصوصاً اختیار و انتخاب دین منافات دارد.
۵-۴-۳-۱. جواب و رد شبهه:
اولاً: اگر کسی آیین و مکتبی را به عنوان برنامه علمی و عملی زندگی خود برگزید، عقل حکم می‌کند که از آن به بعد اعمال و افکار خود را بر اساس آن مکتبی که برگزیده تنظیم کند. او دیگر مجاز نیست هر گونه که دلش خواست بیندیشد و هر چه دلش خواست انجام دهد و الا انتخاب و پیروی او نسبت به آن مکتب لغو و بی معنا خواهد بود.
ویژگی انسان این است که «می تواند» بین گناه و عبادت یکی را انتخاب کند؛ اما به حکم قانون الهی اگر خواستار بهشت و رهایی از جهنم است، «باید» عبادت را برگزیند.
اختیار را خدا در ذات انسان قرار داده است و کسی نمی تواند این اختیار را از او سلب کند. اما باید توجه داشت که این بحث در تکوین است؛ به عبارتی دیگر خدا انسان را به گونه ای خلق کرده که در انتخاب آزاد است و این حقیقتی است روشن که هر کس آن را در درون خود می یابد. اما باید توجه داشت که تکوین غیر از تشریع است.
درست است که خداوند انسان را آزاد و مختار در انتخاب راه، آیین و مکتب خلق کرده است و فرموده «لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ»^[۲۴۱] “کسى حق ندارد دیگری را از روى اجبار وادار به پذیرفتن دین کند، بلکه هر کسى باید آزادانه با به کارگیرى عقل و با تکیه بر مطالعه و تحقیق دین را بپذیرد”؛ اما بر کسی پوشیده نیست که همین خدا به واسطه پیامبرانش شریعت و قانونی به دست مردم داده که بر اساس آن به کسانی که این قانون را عمل کنند پاداش می دهد و به کسانی که آن را رعایت نکنند عذاب سختی می چشاند.
پس می توان نتیجه گرفت: ویژگی انسان این است که «می تواند» بین گناه و عبادت یکی را انتخاب کند؛ اما به حکم قانون الهی اگر خواستار بهشت و رهایی از جهنم است، «باید» عبادت را برگزیند.
خداوند انسان را مختار خلق کرد و دین که همان راه سعادت واقعی بشر است را به او عرضه کرد و فرمود: «إِنَّا هَدَیْناهُ السَّبیلَ إِمَّا شاکِراً وَ إِمَّا کَفُوراً» ^[۲۴۲].
«ما راه را بدو نمودیم؛ یا سپاسگزار خواهد بود ویا ناسپاسگزار»
منظور آن است اگر پذیرفتی و عمل کردی بهشت در انتظار توست و اگر نپذیرفتی جهنم میعاد گاه تو خواهد بود.