معرفی و بازاریابی خدمات به دلیل ویژگی نامحسوس بودن آنها، با مشکلات فراوانی همراه است. چراکه تا وقتی محصولی مشهود و محسوس نباشد چیزی برای جذاب کردن پیام تبلیغ وجود نخواهد داشت. از این رو چنانچه بتوان با اتخاذ روش هایی خدمات را محسوس نمود، می توان انتظار داشت که فعالیت های تبلیغاتی مربوط به آن خدمت نیز از اثربخشی بیشتری برخوردار شوند. بری و کلارک (۱۹۹۶) دو تن از اندیشمندانی هستند که تحقیقات گسترد های در این زمینه انجام دادهاند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این دو اندیشمند به منظور محسوس سازی خدمات، چهار استراتژی تشبیه، نمایش فیزیکی، مستندسازی و به تصویر کشیدن را پیشنهاد نمودهاند.
در استراتژی تشبیه، سعی می شود با برقراری ارتباط بین یک خدمت با یک شیء، فرد یا مکان خاص، خدمت مورد نظر تا حد امکان محسوس شود.
در استراتژی نمایش فیزیکی، قسمت های فیزیکی خدمت مورد نظر به نمایش در می آید. به عنوان مثال بر اساس این استراتژی می توان از کلاس های یک مؤسسه آموزشی برای نمایش فیزیکی خدمات آموزشی آن مؤسسه استفاده نمود.
در استراتژی مستند سازی، اطلاعات و ارقام مرتبط با آن خدمت نشان داده می شودو سرانجام در استراتژی به تصویر کشیدن، مزایای خدمت و یا کیفیت آن خدمت را با نشان دادن تصاویر مرتبط نشان می دهند. برای مثال نشان دادن چهره خندان افرادی که با یک کشتی تفریحی در حال مسافرت هستند، روش مناسبی برای به تصویر کشیدن خدمات مسافرت دریایی به شمار می آید.
استراتژی های تبلیغاتی مناسب با توجه به ویژگی های خدمات
در این بخش با بهره جستن از تکنیک های محسوس سازی “بری و کلارک”، و با مورد توجه قرار دادن ویژگی های نامحسوس بودن، به تبیین استراتژی های تبلیغاتی مناسب برای خدمات می‎پردازیم.
موجودیت نامشهود
به دلیل موجودیت نامشهود خدمات، تبلیغات آنها دشوار است. زیرا در غالب خدمات هیچگونه عنصر فیزیکی برای نشان دادن در عکس یا فیلم وجود ندارد. این مشکل را می‎توان با نشان دادن برخی اجزاء فیزیکی مرتبط با آن خدمت برطرف نمود. بسیاری از خدمات علیرغم نامحسوس بودن دارای بخشی محسوس مانند، سیستم توزیع هستند. لذا با نشان دادن این بخش های محسوس می‎توان خدمت مورد نظر را تبلیغ نمود. بطور مثال نشان دادن دفاتر مختلف بیمه و کارکنانی که با ظاهری آراسته و رویی گشاده از مشتریان پذیرایی می کنند می تواند به مشهود نمودن موجودیت خدمت بیمه ای کمک نماید.
تقریباً برای محسوس سازی تمامی خدمات می‎توان از استراتژی نمایش فیزیکی استفاده نمود. اما سوالی که مطرح می شود این است که استراتژی نمایش فیزیکی چه زمانی و چگونه می تواند در تبلیغ خدمات موثر واقع شود؟ برای استفاده مطلوب از استراتژی نمایش فیزیکی ابتدا می بایست کاربردهای این استراتژی را شناخته و مورد توجه قرار دهیم.
برخی از کاربردهای استراتژی نمایش فیزیکی عبارتند از:

1. 1. شناساندن نام تجاری به مشتریان: بطور مثال با نشان دادن تجهیزات و پرسنل یک شرکت بیمه میتوان این شرکت را معرفی و نام تجاری آن را در اذهان مشتریان ماندگار نمود.

1. 1. ترسیم کیفیت خدمات در ذهن مشتریان: با نشان دادن تجهیزات فیزیکی مدرن، پرسنل آراسته و … می توان کیفیت خدمت مورد نظر را برای مشتریان به تصویر کشید.

1. 1. از دیگر کاربردهای مهم استراتژی نمایش فیزیکی می توان ایجاد رابطه بین نام تجاری شرکت و موارد فیزیکی نشان داده شده را نام برد.

عام بودن در مقابل خاص بودن
با تأکید بر یکسری اعداد و ارقام حاصل از عملکرد شرکت و پررنگ نمودن موفقیت ها در تبلیغات، می توان خدمت مورد نظر را در ذهن مشتریان ترسیم نمود. به این استراتژی در تبلیغات مستندسازی گفته می شود. از استراتژی مستندسازی می توان برای مستندسازی سیستم کاری و یا عملکرد یک شرکت استفاده کرد. بطور مثال می توان در پیام تبلیغاتی یک شرکت هواپیمایی، تعداد هواپیماها (مستندسازی سیستم) یا تعداد پروازهای بدون تاخیر( مستندسازی عملکرد) را مورد تأکید قرار داد.
گاهی خاص بودن یک خدمت در ویژگی های ذهنی آن خدمت نهفته است. در این حالت می بایست افرادی را که از آن خدمت استفاده کرده اند و نیز احساس این افراد پس از استفاده از خدمت مزبور را به نمایش درآورد. این استراتژی، استراتژی نمایش عملکرد خدمت نامیده می شود.
عدم جستجو پذیری
از آنجاکه معمولاً قبل از استفاده از خدمات، امکان ارزیابی و تست آنها وجود ندارد، بیشتر مردم به منظور انتخاب خدمت مورد نظر از کسانی‎که پیشتر از آن خدمت استفاده نموده اند، پرس و جو کنند . در این حالت کیفیت خدمت مورد نظر از سوی مشتریان قبلی به مشتریان جدید منتقل می‎شود. از این روی می‎توان از تأکید بر خدمات موفق ارائه شده در گذشته، به عنوان استراتژی مناسبی برای تبلیغ خدماتی که امکان ارزیابی آنها قبل از خرید وجود ندارد استفاده نمود. بطور مثال می توان در پیام تبلیغاتی بر میزان خسارات پرداخت شده یک شرکت بیمه تأکید نمود. به این استراتژی، استراتژی مستندسازی عملکرد گفته میشود. در پیام های تبلیغاتی می توان از توصیه کسانیکه بیشتر مورد اطمینان و اعتماد مشتریان هستند نیز بهره برد که به این استراتژی، استراتژی مستندسازی تجربیات گفته میشود.
انتزاعی بودن
مزیت های انتزاعی که به دنبال استفاده از خدمات حاصل می شود را می توان با استراتژی نمایش مصرف برای مخاطبین روشن نمود. بطور مثال برای تبلیغ خدمات بیمه می توان در پیام تبلیغاتی نشان داد که افرادیکه از خدمات بیمه استفاده نمود ه اند از آرامش خاطر بیشتری برخوردار شده اند.
درک ناپذیری
ریشه اصلی غیرقابل درک بودن یک خدمت، در ابهام و ناشناخته بودن آن خدمت نهفته است. چرا که غالب مشتریان به ندرت در معرض استفاده از چنین خدماتی قرار میگیرند. برای رفع این ویژگی میتوان در پیام تبلیغاتی فرایند انجام یک خدمت را از ابتدا تا انتها تشریح نمود. این استراتژی، استراتژی نمایش فرایند نامیده می شود. در روش دیگر که تقریباً مشابه روش قبل است، در پیام تبلیغاتی فردی را که از آن خدمات استفاده نموده از ابتدای استفاده تا انتها به تصویر می کشند. این استراتژی ، استراتژی نمایش یک مورد فرایند نامیده می شود. در پایان این قسمت با توجه به ویژگی های خدمات، استراتژی های تبلیغاتی مربوط به هر ویژگی مشخص شده که به همراه توضیح مختصری از استراتژی های معرفی شده در جدول ۱ نشان داده شده است.

ویژگی خدمات
استراتژی تبلیغاتی
توضیح

موجودیت نامشهود

نمایش فیزیکی

در این استراتژی اجزای فیزیکی خدمت به تصویر کشیده می شود.

عام بودن

• • مستندسازی سیستم

• • مستندسازی عملکرد

در این روش عملکرد سیستم در پیام تبلیغاتی بیان میشود.
در این روش به عمکرد موفق شرکت در گذشته اشاره میشود

بافت آزادی

کفرا

۳-۸- متغیرهای پژوهش
در این پژوهش متغیرها به دو دسته مستقل و وابسته تقسیم می­شوند.که متغیرهای وابسته شامل: بازده حقوق صاحبان سهام ، بازده دارایی‌ها، بهره‌وری کارکنان، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری هر سهم و سود هر سهم می باشند که رابطه هر یک به صورت مجزا با متغیر های مستقل بررسی خواهند شد.
متغیر­های مستقل نیز شامل اجزای اصلی سرمایه فکری یعنی کارایی سرمایه انسانی، کارایی سرمایه ساختاری و کارایی سرمایه به کار گرفته می باشند.
۳-۹- روش های آماری مورد استفاده
پس از اینکه پژوهشگر روش پژوهش خود را مشخص کرد و با بهره گرفتن از ابزارهای مناسب، داده‌های مورد نیاز را برای آزمون فرضیه های خود جمع آوری کرد، نوبت آن است که با بهره گیری از تکنیک های آماری مناسبی که با روش پژوهش ، نوع متغیرها و ….سازگاری دارد، داده های جمع آوری شده را دسته بندی و تجزیه و تحلیل نماید و در نهایت فرضیه هایی را که تا این مرحله او را در پژوهش هدایت کرده، در بوته آزمایش قرار دهد و تکلیف آنها را روشن کند و سرانجام بتواند پاسخی(راه حلی) برای پرسشی که پژوهش ، تلاشی سیستماتیک برای بدست آوردن آن بود، بیابد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۱۰-روش آماری مورد استفاده در این پژوهش عبارت است از:
۳-۱۰-۱-آمار استنباطی
اگر چه تحلیل همبستگی با رگرسیون دارای ارتباط نزدیکی است، اما از نظر مفهومی این دو تحلیل با یکدیگر دارای تفاوتهای قابل توجهی هستند. در تحلیل همبستگی، هر (دو) متغیر را به طور قرینه مورد بحث قرار می دهیم، به این معنا که اختلافی بین متغیرهای وابسته و مستقل وجود ندارد. به علاوه فرض بر این است که هر دو متغیر تصادفی هستند. در حالیکه اکثرا نظریه رگرسیون بر اساس این فرضیه است که متغیر وابسته، تصادفی اما متغیر مستقل ثابت یا غیر تصادفی است.
برای تحلیل های تجربی عموما سه نوع داده قابل دسترسی هستند:

• سریهای زمانی

• سریهای مقطعی

• مرکب (ترکیبی از سریهای زمانی و مقطعی) (تابلویی) (پانل)

در این پژوهش با توجه به بررسی شرکت های مختلف در۷ سال متوالی از دسته سوم یعنی داده های پانل استفاده خواهد شد . استفاده از داده های تابلویی (پانل) مزایایی دارد:
الف) تعداد مشاهدات و داده ها نسبت به داده های مقطعی و سری زمانی بسیار بیشتر است و باعث می شود اعتماد به برآوردها بیشتر شود.
ب) به پژوهشگران تجربی اجازه می دهد مدل های پیشرفته تری را تبیین کرده و آزمون کنند که فرضیه های مقید کننده کمتری در بر داشته باشد.
ج) زیاد بودن تعداد مشاهدات مساله هم خطی در اقتصاد سنجی را نیز تا حدود زیادی حل می کند.
د) با این مجموعه داده ها می توان اثراتی را شناسایی و اندازه گیری کرد که در داده های مقطعی محض یا سری زمانی خالص قابل شناسایی نیست.
ه) استفاده از داده های پانل تورش برآورد را از بین می برد یا کم می کند
مدل های رگرسیون تابلویی یا ترکیبی مبتنی بر داده های تابلویی می باشند. داده های تابلویی متشکل از مشاهداتی است که از واحد های مقطعی یا تکی طی چند دوره زمانی حاصل شده است. برآورد روابطی که در آنها از داده های پانل (ترکیب سری های زمانی و مقطعی) استفاده می شود، معمولاً با دشواری ها و پیچیدگی هایی روبرو است. رابطه زیر، الگوی پانل را در حالت کلی، نشان می دهد:
= + +
که در آن i= 1,2,…,n نشان دهنده واحدهای مقطعی (برای مثال شرکت ها در این پایان نامه) و t= 1,2,…,T بیانگر دوره زمانی مطالعه است. متغیر وابسته را برای i امین واحد مقطعی در سال t ام و نیز k امین متغیر مستقل (توضیحی) غیر تصادفی را برای i امین واحد مقطعی در سال در سال t ام و نیز بیانگر جمله اخلال رگرسیون برای i امین واحد مقطعی در سال در سال t ام می باشد.
در خصوص تجزیه و تحلیل داده ها و پیش بینی ورشکستکی توسط شبکه عصبی از نرم افزار Excel و Matlab استفاده شده است.
و به منظور تعیین خصوصیات پرسپترون چهار لایه مناسب برای پیش بینی ورشکستگی شرکت ها، ساختارهای بسیار زیادی از مدل مزبور بررسی و از میان آن ها ۶۸ مدل که از حیث قدرت پیش بینی شرایط بهتری را از خود نشان دادند، در جدولی ثبت و ملاحظه شد که از میان این ساختارهای چهار لایه، پرسپترون چهار لایه با سه نرون در لایه پنهان اول و نه نرون در لایه پنهان دوم بیشترین قدرت پیش بینی را از خود نشان داداند. انتخاب گردید.و سپس در این روش برای هر وزن از یک نرخ یادگیری به خصوص استفاده می شود و در طی یادگیری، نرخ های مزبور به طوردائم با سطح خطای شبکه سازگار می شود. اگر علامت مشتق جزیی ( E خطای کلی شبکه و W وزن های فردی شبکه است) در طی چند مرحله تغییر نکند، نرخ یادگیری فردی افزایش خواهد یافت. اگر علامت مزبور تغییر یابد، نرخ یادگیری کاهش می یابد. و سپس با توجه به اوزن داده شده از توابع تبدیل (توابع فعالیت) تابع سیگموئید که در زیر به آن اشاره می شود بهره گرفته خواهد شد.
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده_­ها
۴-۱- مقدمه
تجزیه و تحلیل به عنوان فرایندی از روش علمی، یکی از پایه های اساسی هر روش پژوهش خواهد بود. بطور کلی، تجزیه و تحلیل عبارت است از روشی که از طریق آن کل فرایند پژوهش، از انتخاب مساله تا دسترسی به یک نتیجه هدایت می شود (دلاور، ۱۳۷۷ ، ص. ۱۸۶ ).
در این پژوهش پس از بیان مفاهیم و اصول، مدل ها و تکنیک های مورد نیاز در فصل دوم و همچنین توضیح روش و فرایند پژوهش (جامعه و نمونه آماری، داده ها و غیره ) در فصل سوم این پژوهش، در این فصل ضمن جمع آوری کامل داده های مورد نیاز، با تحلیل اطلاعات به محاسبه سازه های مدل VAIC و سپس با بهره گرفتن از برآوردگر حداقل مربعات تعمیم یافته به بررسی ارتباط بین این سازه ها و متغیرهای پژوهش پرداخته شده است.
۴-۲- آمار توصیفی
جدول ۴-۱- اسامی شرکت های بررسی شده به تفکیک صنعت

نام صنعت

نام شرکت

مبانی نظری

و

پیشینه تحقیق

۲-۱-مقدمه

این فصل شامل دو بخش ­است. در بخش اول، تحت عنوان مبانی نظری؛ قدرت­عضلانی، تمرینات مقاومتی، افزایش اندازه توده عضلانی (هایپرتروفی)، تمرینات مقاومتی با محدودیت جریان خون (BFR) و نحوه­ محدود کردن جریان خون، هورمون­های مرتبط با قدرت و هایپرتروفی و تأثیر جایگزینی تمرینات BFR بجای تمرینات قدرتی سنتی و تغییرات هورمونی تشریح خواهند شد. دربخش دوم تحت عنوان مروری بر تحقیقات به عمل آمده، به بررسی تحقیقات انجام گرفته در این زمینه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

۲-۲-مبانی نظری تحقیق

تمرین ورزشی با محدود کردن جریان خون^[۱۷](BFR) معروف به تمرین کاتسو^[۱۸]، برای اولین بار درکشور ژاپن، به عنوان تمرین ورزشی متداول در اختیار عموم مردم قرار گرفت. بعد از آن، مطالعات فراوانی در زمینه تأثیر تمرین ورزشی مقاومتی BFR بر قدرت و اندازه توده عضله اسکلتی، سیستم عصبی، هورمون­های غدد درون­ریز و پاسخ­های قلبی و عروقی انجام شد. اخیراً تمرین مقاومتی BFR که با شدت نسبتاً کم، برای مثال ۲۰ درصد یک تکراربیشینه^[۱۹] (۱RM) در مقایسه با تمرینات قدرتی سنتی انجام می­ شود، برای تحریک عضله ­اسکلتی و افزایش قدرت مورد استفاده قرار می­گیرد. بر اساس شواهد موجود، حتی تمرین ورزشی هوازی با شدت کم (برای مثال قدم زدن، دوچرخه سواری) اگر با محدودیت جریان­خون انجام ­شود، می ­تواند باعث افزایش قدرت و افزایش حجم­ عضو شود. تمرینات کاتسو ۲۰ تا ۲۵ دقیقه­ در هر جلسه با شدت ۲۰ تا ۳۰ درصدیک تکرار بیشینه انجام می شود. کاف دستگاه کاتسو مشابه کاف دستگاه فشار خون است وفشار آن برای افراد سالم می­تواندmmHg ­۱۱۰ باشد اما برای ورزشکاران حرفه­ای، فشار کاف را می توان تا mmg Hg210 افزایش داد[۴۷]. از اینرو، تمرینات BFRکاربرد زیادی در تمرینات ورزشکاران و حتی در بخش بالینی دارند.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

برای محدود کردن جریان خون در طول تمرین مقاومتی BFR یک کاف یا باند (معمولا یک کاف بادی) در قسمت انتهایی عضو بسته می شود تا عبور جریان خون به عضلات فعال کاهش یابد. این عمل باعث محدود شدن جریان خون وریدی و در نتیجه تجمع خون وریدی می­ شود. این احتمال وجود دارد که به کارگیری بهینه تارهای­عضلانی یکی ازمکانیسم های درگیر درسازگاری تمرینات BFR باشد. بنابراین، تمرینات BFR به عنوان یکی از روش­های مؤثر تمرین مقاومتی است که به منظور بهینه سازی این تمرینات به کار گرفته می شود. به هنگام استفاده ازاین تمرینات باید ملاحظاتی مانند تفاوت های فردی (به عنوان مثال اندازه عضو) و همچنین تفاوت­های روش شناختی (به عنوان مثال اندازه و فشار کاف محدود کننده جریان خون) و پروتکل تمرین را در نظر گرفت. دستکاری هر یک از این متغیر­ها، درجه­ محدودیت جریان خون را در طول تمرین تحت تأثیر قرار می دهد [۴۸]. تمرینات مقاومتی با جریان خون محدود شده ممکن است نه تنها در افراد سالم، بلکه در بیمارانی که دوره ریکاوری را سپری میکنند، کاربرد داشته باشد. نکته مهم در این تمرینات، شدت پایین آن است که با حداقل آسیب عضلانی همراه است [۴۹]. علاوه بر آن تمرینات با شدت بالا برای بیماران بویژه افراد سالمند که برای پیشگیری از کاهش توده عضلانی که به افزایش قدرت عضلانی نیاز دارد، اما تمرینات سخت با آسیب­های عضلانی و بافتی شدید همراه است. بنابراین شناسایی روش های کم خطر و مؤثر جهت حفظ و توسعه قدرت­عضلانی برای طیف گسترده­ای از مردم همواره مورد توجه محققان بوده است [۵۲-۴۹].

۲-۲-۱-تمرینات مقاومتی

قدرت عضلانی عبارت است از آمادگی عضلانی برای وارد کردن حداکثر نیرو و فشار به یک مقاومت یا مانع ثابت و یا متحرک فقط برای یک مرتبه. قدرت از مهمترین عوامل موفقیت در بسیاری از رشته­ها و مهارتهای ورزشی است [۵۳]. تمرینات قدرتی علاوه بر اینکه جزء مؤلفه­ های ضروری و مهم بسیاری از برنامه ­های ورزشی محسوب می شوند، در پیشگیری از تحلیل عضلانی در ورزشکارانی که پس از آسیب­های ورزشی را سپری می کنند، نیز بسیار حائزاهمیت است. شواهد تجربی حاکی از آن است که تمرین با شدت بالا (تقریباً ۸۰ درصد ۱RM) می تواند موجب افزایش قدرت بهینه­ شود. انجام تمرینات شدید با شدت ۸۵-۷۰درصد ۱RM و با ۱۲-۶ تکرار موجب افزایش قدرت و هایپرتروفی (افزایش اندازه عضله) می­ شود [۴۷]. براساس اهداف تمرینی از برنامه تمرین قدرتی که می ­تواند افزایش توان، استقامت، قدرت یا حجم عضلانی باشد، متغیرهای مختلفی مثل شدت، مدت، تکرار، تناوب، فاصله استراحت در این تمرینات قابل دستکاری است در این بین شدت مهم ترین متغیر برنامه تمرینی معرفی شده است [۵۴]. محققان بر این باورند که تمرین قدرتی شدید (بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد ۱RM) می تواند موجب افزایش­ قدرت و هایپرتروفی عضلانی شود. لذا بر اساس این مبانی توانی، تمرین قدرتی با شدت کمتر از این مقدار، از تنش کافی برای افزایش قدرت و حجم عضلانی برخوردار نخواهد بود[۲۹]. نتایج مطالعات انجام شده نشان می­دهد که تنها ۱۵-۱۰% افزایش قدرت ناشی از انجام تمرینات قدرتی، منجر به تغییرات ساختاری در عضلات است که در طولانی مدت منجر به افزایش سطح مقطع عضلانی می گردد اما بخش اعظم افزایش قدرت حاصل تعامل عوامل عصبی و سازگاری سیستم عصبی حرکتی پس از تمرین است[۵۴].
تمرینات مقاومتی همان تمرینات قدرتی یا تمرینات با وزنه هستند که برای کسب آمادگی جسمانی مورد استفاده قرار می­گیرند. تمرینات مقاومتی جزء مهم برنامه تمرینی بیشتر ورزش­ها محسوب می شود. این تمرینات همچنین در پیشگیری از آسیب های ورزشی و برنامه ­های بازتوانی نقش مهمی دارند[۵۵]. ازاینرو این تمرینات به عنوان روش تمرینی مفید برای حفظ سلامتی شناخته شده ­اند. تمرینات مقاومتی از طریق افزایش قدرت، استقامت و توان­عضلانی، سرعت، هایپرتروفی، بهبود عملکرد حرکتی، تعادل و هماهنگی نقش مهمی در بهبود عملکرد ورزشی ایفا می­ کنند. برای رسیدن به ­این اهداف در برنامه تمرینی مقاومتی، طراحی صحیح برنامه تمرینی ضروری است [۵۶]. علاوه بر آن تمرینات مقاومتی باعث ایجاد تغییرات مطلوب در ترکیب بدن، لیپیدهای خون، ظرفیت بی­هوازی و هوازی، چگالی مواد استخوانی و بهبود عملکرد مهارتی در نوجوانان و جوانان می شود[۵۵].
رشد و هایپرتروفی عبارت است از افزایش موضعی وزن، چگالی، شکل یا عملکرد یک بافت که ظرفیت بافت را برای تامین نیازهای ناشی از فعالیت ورزشی یا عملکردی افزایش می دهد. محرک­های ویژه­ی هایپرتروفیک از درون بافتی سرچشمه می­گیرد. هایپرتروفی از راه تکثیرسلولی اتفاق نمی­افتد بلکه با دستکاری اجزای تحت سلولی مانند پروتئین های انقباضی موجود در عضله اسکلتی و قلبی، آنزیم های بیوسنتزی و متابولیکی، پروتئین های ماتریکسی موجود درعضله قلبی و بافت اسکلتی یا کریستالهای هیدروکسی آپاتیت موجود در تیغک های استخوانی تحقق می یابد[۵۷]. هایپرتروفی عضله­ یک موضوع مهم در عملکرد ورزشی، تمرین، سلامت و تندرستی است. درک بهتر وبیشتر مکانیسم فیزیولوژیکی رشد عضلانی کمک می کند تا در اجرای برنامه تمرینی ورزشکاران اصول علمی مورد توجه قرار گیرد[۵۸].

۲-۲-۲-تمرینات مقاومتی: محرک عضلانی

تمرینات مقاومتی با شدت بالا به عنوان یک محرک قوی برای رشد سلول­های عضلانی و افزایش اندازه توده­ی عضلانی شناخته شده است[۵۲]. کشش یا اضافه بارعضلانی در تمرینات مقاومتی باعث افزایش بیان رونویسی ژن های عامل رشد مکانیکی با IGF-1در عضله تحریک شده می شود. رشد هایپرتروفیک جنبه­ خود محدود کننده نیز دارد و به اختلاف بین اندازه عملکرد مورد نیاز و توانایی بافت در تأمین این نیاز بستگی دارد[۵۷]. تمرینات مقاومتی، محرکی قوی در ترشح هورمون­های آنابولیک هستند که این امر باعث بهبود در رشد عضله اسکلتی می شود. تمرینات مقاومتی واکنش هورمونی را تحریک و سیستم اندوکرین بدن را در طولانی مدت و کوتاه مدت تحت تأثیر قرار می­دهد که این واکنش هورمونی حاد، مهمترین عنصر برای رشد توده­عضلانی است[۵۸]. شواهد نشان می دهد که تمرینات با شدت بالا برسطح غلظت هورمون­های آنابولیکی نظیر تستوسترون و هورمون رشد اثر گذاشته و تنظیم ترشح آنها با شدت تمرین ارتباط دارد[۵۹]. بخشی از هایپرتروفی عضله­اسکلتی به اثرات کوتاه مدت و بلندمدت هورمون رشد مرتبط است [۶۰]. مکانیسم­هایی که تأثیر انواع تمرینات مقاومتی را در رشد عضلات اسکلتی تبیین می­ کنند، مهم و همواره مورد توجه بوده است.

۲-۳-۲-هورمون های مرتبط با قدرت و هایپرتروفی

پاسخ های تطابقی متعاقب تمرینات مقاومتی منجر به افزایش در اندازه، قدرت و توان­عضلانی می­گردد. تطابقهای بافتی تحت تأثیر هورمون­های مترشحه­ی ناشی از تمرین قرار گرفته و شکل­ گیری مجدد بافت عضلانی دراثر ترشحات هورمونی ناشی از تمرینات مقاومتی به منظور فعالیت های آنابولیک اتفاق می­افتد. واین امرموجب افزایش سنتز پروتئین های اکتین و میوزین و کاهش تجزیه پروتئین می­ شود. تغییرات ناشی از تمرینات مقاومتی در سطح هورمون ­ها و فیبرعضله، اساس تغییرات تطابقی هورمون­ها در هایپرتروفی عضلانی است[۶۲،۶۱]. هایپرتروفی عضله اسکلتی با اعمال آنابولیکی چندین هورمون عمومی به هنگام فعالیت ورزشی کوتاه مدت تنظیم می­ شود. هورمون رشد، تستوسترون، IGF-1 کورتیزول، بتا-اندروفین و هورمون پاراتیروئید از جمله این هورمون­ها هستند[۵۷]. بر اساس شواهد پژوهشی تمرین مقاومتی، منجربه پاسخ هورمونی حاد شده و سطح هورمون­های آنابولیک نظیر هورمون رشد و تستوسترون حین و بلافصله بعد از تمرین مقاومتی افزایش می یابند. افزایش این هورمون­ها نقش مهمی در رشد شکل گیری بافت عضلانی ایفا می­ کنند [۶۳،۱۳]. ازاینرو، گزارش شده است که سیستم اندوکرین، باعث حفظ تعادل حیاتی بدن و بهینه سازی اعمال فیزیولوژیک می­گردد[۱۳].
تحقیقات گسترده­ای ­تأثیر ورزش­های مختلف بر پارامترهای خونی را مورد مطالعه قرار داده اند . بر اساس نتایج این تحقیقات ورزش­های مختلف اثرات متفاوتی بر غلظت هورمون­ها و سایر متغییرهای خونی دارد. اگر چه اهمیت فیزیولوژیکی بسیاری از این تغییرات در حال حاضر شناخته نشده است، اما چگونگی پاسخ این متغیرها به فعالیت­های ورزشی دارای اهمیت است[۵۵]. در این راستا، افزایش سطح هورمون­های آنابولیک در پاسخ به فعالیت های ورزشی استقامتی و فعالیت ورزشی مقاومتی گزارش شده است[۶۴].

۲-۲-۳-۱-هورمون IGF-1

فاکتور رشد، سوماتوستادین C یا عامل رشد شبه­انسولین است و به عنوان محرک مثبت رشدعضلانی شناخته شده است. این هورمون در کبد و عضلات اسکلتی تولید می­ شود و دارای نقش اندوکرین و اتوکرین می­باشد. وزن مولکولی سوماتوستادین c حدود ۷۵۰۰ دالتون است. این هورمون تأثیر مهمی در افزایش همه جانبه رشد دارد[۶۵]. درواقعIGF-1 اثر آنابولیکی قوی بر بافت عضلانی دارد[۶۶]. نتایج تحقیقات انجام گرفته نشان می­دهد سطح سرمی IGF-1 پس از تمرین مقاومتی افزایش می­یابد[۶۹،۶۸]. بسیاری از اثرات سوماتومدین­ها بر رشد، شبیه انسولین است. ازینرو به آنها عوامل رشد شبه انسولینیIGF هم گفته می شود. تاکنون چهار سوماتومدین شناسایی شده ­اند، دراین بین سوماتومدین C یا IGF-1 مهمترین آنهاست[۶۹].
IGF-I وIGF-II میانجی­های عمل آنابولیکی هورمون رشد (GH)، به گیرنده IGF نوع I متصل شده و آثار میتوژنیک خود را نشان می­دهد. هر دو پپتید با میل ترکیبی کمتر می­توانند به گیرنده­ی انسولین متصل شوند. IGF ها در خون، به خانواده­ای از پروتئین­های پیوندی (IGFBPs) که میل ترکیبی زیاد با IGF ها دارند متصل می شوند و با گیرنده­های غشا پیوند برقرار می کنند. برخی ازین پروتئین­ها مستقل از کنترل IGF مستقیماً برروی سلول­ها عمل می کنند. IGFBP ها اعمال آنابولیک IGF را تقویت یا مهار می­ کنند. در میان پروتئین­های پیوندی، IGFBP نوع ۲،۳،۵و۶ با GH تنظیم می شوند و IGFBP نوع ۳ اعمال تقویت کننده­ رشد IGF-I را تسهیل می کنند. سایر هورمون­ها اعمال آنابولیکی را پس از تولیدGH گسترش و تنظیم می­ کنند. هورمون­های تیروئید، با عمل دوگانه خود سنتز عملGH را افزایش می دهند.
T3 با افزایش بیان IGF-I کبدی و با افزایش آثار آنابولیکی IGF ها بر غضروف، رشد خطی را تحریک می­ کند. T3 همچنین تمایز کندروبلاست و استئوبلاست را تحریک می­ کند که پیامد آن بلوغ اسکلتی است. همچنین متابولیسم مواد معدنی و استخوان را در بزرگسالان تنظیم می­ کند. هورمون های گنادی (غدد جنسی)، الگوی ویژه جنسی رشد قد را تعیین می کنند. تفاوت در اندازه و نسبت لگن و کمربند شانه، عضلات و ذخایر چربی مردان و زنان از جمله ویژگی های جنسی هستند. افزایش ترشح هورمون های گنادی هنگام بلوغ با غلظت زیاد GH و IGF-I همراه است. این موضوع تعامل بین GH و استروئید های جنسی را در رشد و حفظ توده­ی اسکلتی و در نهایت رشد بدن نشان می­دهد. افزایش هم زمان غلظت GH و IGF-I در پلاسما هنگام بلوغ باعث می شود تا بازخورد IGF-I بر ترشح GH کاهش یابد[۵۸]. این هورمون آثار آنابولیک دارد و منجر به پدیده رشد بافتی می شود. افزایش سطح کاتکولامین ها (آدرنالین و نورآدرنالین) به هنگام ورزش نیز محرکی بر ترشح GH است. پس از افزایش ترشح GH، IGF-1 نیز به نوبه خود افزایش می یابد. لذا می توان انتظار داشت که اثرات آنابولیک آن به صورت رشد عضلانی-اسکلتی ظاهر شود[۷۰،۶۹].
پروتئین­های متصل به IGF-1 (IGFBPs) برعملکرد این هورمون­ها تأثیر دارند. این پروتئین­ها نیمه عمر IGF-1 را در خون افزایش داده و سطح IGF-1 آزاد را در خون کاهش می دهند[۷۱،۶۷]. این هورمون بر رشد دوران بزرگسالی تأثیر قابل توجهی دارد. و به عنوان یک عامل مؤثر در رشد دوران کودکی و بلوغ شناخته شده است. آنها با یکی از اعمال دوگانه آنابولیکی یا کاتابولیکی خود، بدن را درمواجه با یک شرایط غیرطبیعی حفظ می­ کنند. براساس شواهد پژوهشی غلظت هورمون­های لوتئینی و تستوسترون در پسران ۱۶ تا ۱۸ ساله بعد از ۲۰ کیلومتر دویدن بطور مساوی افزایش می­یابد[۷۲].
به هنگام مطالعه پاسخ این هورمون­ها به فعالیت ورزشی، بایدعوامل ژنتیکی، فیزیکی وعملکردی فرد را نیز مورد توجه قرار گیرد. بررسی پاسخ متابولیکی و هورمونی به تمرینات مقاومتی می ­تواند یکی ازعوامل موثر برای توسعه عملکرد ورزشی را شناسایی نماید که خود یک عامل مهم بهبود رشد عضلانی دوران بلوغ و نوجوانی نیز شمار می­رود. میزان رشد سلولی بدن یک فرد به فعالیت هورمون­ها یی مانند GH، انسولین، IGFs وهورمون­های جنسی استروئیدی وابسته است. برخی ازاین هورمون­ها به طور مستقیم فرایند متابولیکی را در زمان استراحت و تمرین تنظیم می­ کنند این در حالیست که دیگر هورمون­ها از جمله انسولین این فرایند را به طورغیرمستقیم کنترل می­ کند[۱۲].
فیاتاروق سینق و همکاران (۱۹۹۹) در بررسی تأثیر تمرین مقاومتی بر IGF-1 عضلات اسکلتی در سالمندان لاغر دریافتند ورزش باعث افزایش ۵/۲ برابری میوزین­های جدید و افزایش IGF-1 شد. سالمندان لاغر به تمرین مقاومتی، به شکل بازسازی بافت عضلات اسکلتی است و در صورت دریافت انرژی کافی، اندازه توده­عضلانی پس از تمرین مقاومتی بطور معناداری افزایش می­یابد[۷۳]. این درحالیست که نتایج برخی تحقیقات نشان می­ دهند تمرین مقاومتی تأثیری بر IGF-1 ندارد[۷۴].

۲-۲-۳-۲-هورمون رشد

هورمون رشد (GH) یکی از هورمون های مؤثر در رشد بافت­های بدن، است. به اعتقاد برخی از پژوهشگران، هورمون رشد به طور غیرمستقیم در تحریک رشد شرکت می کند. بدین ترتیب هورمون رشد موجبات ساخت چندین پروتئین کوچک موسوم به سوماتومدین­ها را فراهم می­ کند. این پروتئین­ها تأثیر قوی در افزایش کلیه­ جنبه­ های رشدی بافت دارند[۷۵]. هورمون رشد یا سوماتوتروپین از سلول­های اسیدوفیلیک غده هیپوفیز قدامی ترشح شده باعث افزایش تجزیه چربی، افزایش استفاده از اسید های چرب، کاهش استفاده از گلوکز پلاسما، کاهش سنتز گلیکوژن، افزایش سنتز کلاژن، افزایش نگهداری نیتروژن و افزایش انتقال اسیدامینه از غشاء سلول می شود. عامل اصلی هورمون رشد سنتز پروتئین است و علاوه بر آن می تواند غلظت گلوکز پلاسما را از طریق مستقیم حفظ و بر متابولیسم کربوهیدرات­ها و چربی­ها تأثیر بگذارد[۷۸-۷۶، ۶۲]. هورمون رشد به محرک­های فیزیولوژیکی چون خواب و ورزش حساس است. از اینرو این هورمون، در رشد انسان تأثیر بسزایی دارد. بیش از این سال ها تصور می­شد که هورمون رشد تا زمان بلوغ ترشح شده و سپس با تکمیل بلوغ از خون پاک می­ شود. این درحالیست که بر اساس شواهد پژوهشی اخیر ترشح هورمون رشد حتی بعد از بلوغ نیز ادامه می­یابد. این موضوع در پاسخ به رشد عضله، استخوان، بافت همبند و نیز بهینه کردن فرایند سوخت و سازی به هنگام تمرین مفید است[۷۷].
در خون چند نوع ایزوفرم GH بیان و یافت می شود که متداول ترین آنها عبارتند از : هورمون رشد ۲۲ دالتونی (۲۱ درصد هورمون رشد موجود در خون) و هورمون رشد ۲۰ دالتونی. GH به صورت پیوند با پروتئین های ویژه که مشابه ساختار مولکولی گیرنده GH است، در خون به گردش در می آید. عمل آنابولیکی GH، تحریک رشد بافت­های خالص بدن از جمله جرم استخوان است. GH فرایند رشد را دو عمل کنترل می­ کند. عمل مستقیم GH، ایجاد تمایز بافتی از جمله بیان عوامل رشدی مثل IGF-1 و IGF-II و گیرنده­های آنها در کبد و دیگر بافت های هدف مانند سلول های موجود در مناطق زایا و تکثیری نواحی رشدی اپی­فیزی موجود در استخوان­های دراز است. این هورمون همچنین بطور غیر مستقیم با افزایش عمل تکثیری رهایش IGF-1 کبدی به درون خون و نیزعوامل رشد موضعی موجود در بافت­های هدف، گسترش سلولی کلونی را تحریک می کند. این اعمال GH باعث تکثیر کندروسیتها و افزایش ضخامت EGZ موجود در خون یا سوماتومدین، مسیر اصلی تحریک رشد قد است. امروزه مشخص شده که تحریک مستقیم رونویسی ژن عامل رشد از سوی GH در بافت­های هدف، تأثیر مضاعفی بر رشد قد ندارد.
عمل آنابولیکی هورمون رشد به الگوی رشد ضربانی GH، القای پیوسته آن باعث رونویسی بیان ژن IGF-1 در عضلات و مناطق رشد اپی فیزی می شود و در موش­هایی که هیپوفیز آنها برداشته شده، باعث رشد سریع تر آنها می شود. نتیجه یک بررسی اخیرأ نشان داد که سهم نسبی انواع ۲۲ کیلو دالتونی و غیر ۲۲ کیلو دالتونی هورمون رشد می ­تواند توانایی گسترش رشدی متفاوت داشته باشد و اعمال فیزیولوژیکی متفاوتی را انجام دهد. از آنجایکه نوع غیر ۲۲ کیلودالتونی هورمون رشد، سهم کمتری در جهش رشد سریع بلوغ دارد، وقتی که رشد کودکان طبیعی کاهش می­یابد در کودکان مبتلا به نقص رشدی، سهم این نوع از هورمون رشد بیشتر می شود. هر دو نوع GH به یک اندازه شکل­ گیری استخوان را تحریک می کنند، درصورتیکه توانایی تحریکی متفاوتی بر ترشح PRL احتباس آب و لیپولیز دارند. ایزوفرم ۲۲ کیلودالتونی هورمون رشد به شکل تجاری موجود است و القای آن می تواند در خون شناسایی شود. این نوع GH می تواند موقتأ نسبت طبیعی انواع GH را در خون تغییر دهد[۵۷].
هورمون رشد در فعالیت های ورزشی بالاتر از آستانه بی هوازی رها می­ شود. مقدار و الگوی رهایش هورمون رشد دراثر فعالیت ورزشی، به نوع و شدت فعالیت ورزشی و همچنین اندازه و گروه عضلات درگیر بستگی دارد. در حیطه تمرینات مقاومتی تمرینات با بار کم و تکرار ۵ تا ۱۰ درمقایسه با تمرینات شدید با حداکثر تکرار، منجر به پاسخ­های بزرگتری در GH می­ شود[۵۷]. هورمون رشد یا هورمون نمو در دوران کودکی و نوجوانی موثرتر است و باعث تحریک آنابولیکی پروتئین­ها و در نتیجه ساخته شدن بافت­های جدید می­ شود[۷۹]. پاسخ هورمونی حاد به هنگام تمرین مقاومتی بلافاصله و بعد از آن به شکل افزایشی سطح هورمون­های آنابولیک نظیر هورمون رشد و تستوسترون بروز می­ کند که در رشد و شکل گیری مجدد بافت، بسیار مهم و حیاتی هستند[۱۲].

۲-۲-۳-۳-هورمون تستوسترون

هورمون تستوسترون توسط سلول های میان بافتی لیدینگ بیضه ترشح می شود. تستوسترون به دو شکل تستوسترون تام (T­T) و تستوسترون آزاد (FT) می باشد که در خون یافت می شود. FT هردو شکل تستوسترون غیرترکیبی و ترکیبی با آلبومین را شامل می شود. تستوسترون علاوه بر اثرات مستقیم بر سنتز پروتئین در بافت عضله، با افزایش آزاد سازی هورمون رشد (که منجر به سنتز IGF-1 در کبد می شود)، به طور غیر مستقیم بر محتوی پروتئینی فیبر عضله اثر می کند[۸۰، ۷۶،۱۲].
تستوسترون هورمونی آندروژنیک آنابولیک است که به میزان کمتر از تخمدان زنان نیز ترشح می­ شود. پیش سازهای هورمون تستوسترون بوسیله غده آدرنال که در بافت­های محیطی قرار دارد، به تستوسترون تبدیل می شود. تولید تستوسترون در مردان منجر به غلظت هایی از سرم می شود که تقریبا ۱۰-۲۰ برابرغلظت در زنان است. آزاد­سازی تستوسترون توسط تحریک هورمون تخمدانی انجام می­ شود خود در واکنش به آزادسازی هورمون محرک غدد جنسی از هیپوتالاموس، توسط غده­هیپوفیزترشح می شود[۵۹].
تستوسترون از طریق کانال­های غیر ژنومی و ژنومی عمل می کند. بیشتر آنچه که در مورد مسیرهای ژنومی و گیرنده­های آندروژنی مطرح است، از بافت­های پروستات و تکثیر سلولی ناشی می­ شود. ازینرو آشنایی با فیزیولوژی عضله اسکلتی انسان، درک کاملتری از تأثیرآندروژن­ها بربیولوژی عضله اسکلتی فراهم می­ کند. در کانال های ژنومی، تستوسترون از غشا پلاسما عبور کرده و به گیرنده آندروژن سایتوسالیک می­رسد به هسته سلولی منتقل می شود. در هسته سلول، زنجیره­های پیچیده در گیرنده­ها به عوامل واکنش آندروژنی باعث افزایش یا سرکوب ژن هدف می شود. اعمال ژن تستوسترون در عضله اسکلتی به روشنی معلوم نیست. اما گزارش شده که تستوسترون شامل ژن­هایی است که محتوی پروتئین­های تنظیم کننده عکس­العمل DNA، رشد عصب، فعالیت پروتئین­ها (ناقل، تمایز) و هایپرتروفی است[۵۹].
دقیقا مشخص نشده است که استروئیدهایی مثل تستوسترون چگونه وارد سلول می­شوند. اما دومکانیزم در مورد چگونگی عملکرد یک هورمون استروئیدی برفعالیت بیولوژیکی درون سلولی وجود دارد. اول اینکه بخش آزاد استروئیدها از غشا پلاسما بوسیله انتشار عبور کرده و یک واکنش سلولی ایجاد می شود. دوم اینکه پروتیئن ناقل هورمون به هورمون جنسی گلوبولین متصل شده و یک لایه سلول به نام گیرنده تشکیل می­ شود. وقتی پروتئین ناقل کاهش می­یابد، کمپلکس پروتئین ناقل هورمون به گیرنده آندوژنی درون سلولی می­چسبد. تستوسترون به عنوان یک هورمون غیر ژنومی سریع نیز می تواند از طریق مکانیزم های مختلفی اتفاق بیفتد[۵۹].
هورمون تستوسترون در افزایش سنتز پروتئین نقش دارد. لذا می­توانند باعث بهبود برخی ازعوامل آمادگی جسمانی حتی بدون تمرین گردد. نتایج مطالعات انجام گرفته نشان داد که تمرینات مقاومتی باعث افزایش حاد غلظت تستوسترون پلاسما درپسران بالغ می­گردد، اما تأثیری بر غلظت پلاسمایی آن در پسران زیرسن بلوغ ندارد[۵۶]. تستوسترون نقش مهمی در هایپرتروفی عضله دارد. ازاینرو تفاوت در افزایش قدرت عضلانی متعاقب تمرینات مقاومتی در دوران قبل و بعد از بلوغ می ­تواند به تغییرات متغییرهای مرتبط با هایپرتروفی عضله نسبت داده شود[۵۹].

۲-۲-۳-۴-هورمون کورتیزول

هورمون کورتیزول، گلوکوکورتیکوئید اولیه ترشح شده توسط کورتکس آدرنال است. کورتیزول به هنگام گرسنگی و تمرینات طولانی مدت ترشح می شود و از طریق مکانیسم های مختلف­ (افزایش در کبد، تحریک آزادسازی اسید چرب آزاد از بافت چربی و جلوگیری از ورود گلوکز به بافت)­ به حفظ غلظت پلاسمایی گلوکز کمک می­ کند. افزایش طولانی مدت سطح کورتیزول می ­تواند اثرات زیانباری داشته باشد، اگرچه افزایش حاد آن، مسئول بخشی از فرایندهای شکل­ گیری مجدد بافت عضله می شود. نقش کورتیزول در سرکوب کردن سلول های سیستم ایمنی ­(ازجمله سلول­های T) بطور مستقیم ریکاوری و شکل گیری مجدد بافت عضله اسکلتی را کنترل می­ کند[۷۶،۱۳]. کورتیزول یکی‌ از مهمترین‌ هورمون­های‌ تنظیم‌کننده‌ متابولیسم‌ کربوهیدرات­ها و چربی‌ها است که با افزایش بسیج چربی­ها از بافت‌چربی‌ استفاده‌ بیشتر از چربی‌ها رابه‌ عنوان‌ منبع‌ سوخت‌ تحریک می­ کند و در نتیجه‌ باعث افزایش‌ تولید انرژی‌ در سلول­های‌ عضلانی‌ می شود[۸۱]. کورتیزول با تأثیر بر روی عضلات و بافت چربی، سوخت لازم برای انجام فعالیت شدید را فراهم می‌سازد. و با تغییر نوع و مقدار آنزیم­ها باعث تغییر در روند متابولیسم می‌گردد. در بافت چربی، کورتیزول آزادسازی اسیدهای چرب از تری آسیل گلیسرول‌های ذخیره شده را تحریک می‌کند. اسیدهای چرب آزادشده به خون انتقال داده شده و به عنوان سوخت در اختیار بافت­های مختلف بویژه عضلات قرار می‌گیرد. بلافاصله پس از شروع فعالیت ورزشی برداشت اسیدهای چرب از بافت چربی موجب افزایش غلظت این ترکیبات در خون می­ شود و با ورود اسیدهای چرب به سلول­های عضلانی مهمترین ماده سوخت و تولید انرژی در فعالیت­های ورزشی تأمین می‌گردد[۸۲]. در ورزشکاران‌ قدرتی مانند وزنه­برداران، استرس به عنوان یک عوامل خارجی مستقیماً در تحریک و ترشح کورتیزول تأثیر می‌گذارد و ازآنجایکه ورزش نیزبه عنوان یک استرس پیش بینی شده شناخته شده است، لذا در انواع مختلف ورزش­ها افزایش غلظت پلاسمایی کورتیزول با مقادیر متفاوت گزارش شده است. براساس شواهد پژوهشی موجود، طول مدت‌ فعالیت با سطــح‌ کورتیزول‌ خون ارتباط مستقیم دارد[۸۳].
با اینحال نتایج پژوهشی­های انجام گرفته نشان می­دهد تمرین قدرتی موجب افزایش غلظت کورتیزول [۸۴،۱۹] و تمرین استقامتی موجب کاهش غلظت تستوسترون و افزایش غلظت کورتیزول می شود[۸۵، ۶۲]. اگرچه نسبت تستوسترون به کورتیزول به عنوان یک شاخص مناسب برای نشان دادن روند آنابولیک و کاتابولیک مطرح است[۸۶].

۲-۲-۴-مزیت تمرینات مقاومتی BFR به تمرینات مقاومتی بدون BFR

مزیت­های مختلف مانند افزایش توان حرکتی، واکنش هورمونی، فاکتورهای رشد و همچنین افزایش سنتز پروتئین عضله برای تمرینات مقاومتی BFR شناخته شده است. بطور کلی درتمرین مقاومتی کم شدت تارهای عضلانی نوعI (با سطح اکسایشی-کم) تولید نیرو را بر عهده دارند. این تارهای عضلانی برخلاف تارهای عضلانی نوع II از اکسیژن خون به عنوان سوخت استفاده می کنند. این در حالیست که تارهای عضلانی نوع II در تمرین های بی هوازی و در غیاب اکسیژن فعال می­شوند و پتانسیل زیادی برای افزایش رشد عضله دارند. افزایش قدرت و هایپرتروفی عضلانی در تمرین BFR به دلیل فعالیت عضلانی تارهای عضلانی با پتانسیل زیاد از اینرو میزان افزایش قدرت و هایپرتروفی عضلانی در تمرینات BFR با شدت کم مشابه تمرینات قدرتی با شدت بالا اما بدون محدودیت در جریان خون است[۴۷].
تمرینات ورزشی که با محدودیت جریان خون همراه است، کاهش جریان خون منجر به کاهش جریان اکسیژن می­ شود لذا در این تمرینات نیروی تولید شده توسط تارهای­عضلانی نوع II نقش مهمی در افزایش قدرت و هایپرتروفی عضلانی دارد. به عبارت دیگر در تمرین­های مقاومتی با محدودیت جریان خون، تارهایی که پتانسیل بیشتری برای افزایش رشد عضله دارند (تارهای تند انقباض نوع II) و منبع اصلی توان وقدرت عضلانی محسوب می­ شود، فراخوان می­شوند. خستگی عضلانی در تجدید نیرو بافت ها بسیار حائز اهمیت است. خستگی به کاهش تولید نیرو تعبیر می شود که در نهایت به انقباض تارهای تند­انقباض منتهی می شود[۴۷]. برخی تحقیقات ثابت کرده است که در تمرینات BFR میزان گلیکوژنولیز و میزان کاهش کراتین فسفات در بافت های نوع I در مقایسه با شرایطی که مسیر جریان خون محدود نیست تا حد قابل توجهی افزایش می یابد[۵۹].

۲-۲-۵-تمرین مقاومتی با محدودیت جریان خون و هایپرتروفی

تمرین مقاومتی با محدودیت جریان خون از طریق مکانیسم­های مختلفی باعث هایپرتروفی­عضلانی می­ شود. براساس متداول­ترین مکانیسم شناخته شده، سطح هورمون رشد (GH) پس از این تمرینات، عامل اصلی هایپرتروفی است. این هورمون از طریق افزایش سنتز پروتئین­های عضله نقش مهمی در هایپرتروفی عضله اسکلتی پس ازتمرینات مقاومتی ایفا می کند[۸۷]. محدودیت جریان خون عضلات (BFR) در طول تمرینات مقاومتی باعث افزایش حجم توده عضله و بهبود قدرت عضلانی، مشابه با تمرینات مقاومتی سنتی با شدت بالا می شود. این درحالیست که شدت تمرینات مقاومتی با جریان خون محدود شده بسیارپایین­تراست. براساس نتایج مطالعات انجام شده، ۱۰ هفته تمرین راه رفتن با جریان خون محدود شده، میزان پذیرش سرخرگ کاروتید را بهبود بخشیده و اندازه توده عضلات ران را در افراد بزرگسال افزایش می­دهد[۸۸]. نتایج برخی از مطالعات نیز نشان داد پس از حرکت اکستنشن زانو، افزایش تورم عضله بلافاصله بعد از تمرین، در تمرینات BFR نسبت به تمرینات غیر BFR بیشتر بوده است[۳۴].
مکانیسم احتمالی درگیر در زمینه افزایش حجم عضله پس از تمرینات BFR، به نوع انقباض عضلانی نسبت داده شده است. شواهد نشان می­دهد انقباض درون­گرا مسئول افزایش هایپرتروفی عضلانی پس از تمرینات کم شدت با جریان خون محدود شده است. این درحالیست که نتایج بیشترمطالعاتی که روی تمرینات مقاومتی با شدت بالا انجام شده­است، نشان داده­اند که انقباض برون­گرا با تکرار یکسان نسبت به تمرینات درون­گرا، تأثیر بیشتری روی هایپرتروفی عضلانی دارد[۸۹]. ازسوی دیگر براساس نتایج مطالعات، یک جلسه تمرینات مقاومتی کم شدت با جریان خون محدود شده، باعث تحریک سلول­های آنابولیک شده و حتی ۳ ساعت پس از اتمام تمرین افزایش ساخت پروتئین­های عضله ادامه می­یابد[۹۰].
همچنین متعاقب یک جلسه تمرین پرس سینه با جریان خون محدود شده و شدت پایین، تغییرات حاد در سایز هر دو عضله سه­سربازویی و عضله سینه ای مشاهده شد وسطح مقطع عرضی هردو عضله به دنبال پرس سینه با جریان خون محدود شده افزایش یافت[۲۸]. براساس شواهد پژوهشی بطور کلی تمرین مقاومتی با شدت ۲۰درصد یک تکراربیشینه فقط زمانی می ­تواند منجر به افزایش قدرت و هایپرتروفی عضلانی گردد که تمرین همراه با محدودیت جریان خون باشد. در این صورت منجر به نتایجی مشابهی با تمرینات مقاومتی باشدت بالا (معادل ۸۰درصد ۱تکراربیشینه) می شود[۴۷].

۲-۲-۶-تغییرات سطح هورمون­های مرتبط با هایپرتروفی عضلانی درتمرینات BFR

یکی از محتمل­ترین مکانیسم افزایش هایپرتروفی عضلانی پس از تمرینات BFR افزایش سطح میزان هورمون رشد (GH) است. اعتقاد براین است که این هورمون ازطریق افزایش سنتز پروتئین­های عضله نقش مهمی در هایپرتروفی عضله اسکلتی پس از تمرینات مقاومتی می­ شود ایفا می کند[۸۷]. افزایش شدت تمرین­های مقاومتی با افزایش سطح هورمون­رشد، تستوسترون، کورتیزول، فاکتورهای رشد شبه انسولین (IGF-1)، انسولین، کاتکولامین­ها همراه است. کرامر و راتامس (۲۰۰۵) افزایش معنادار نیز در تمرین حاد درسطح GH بعد از یک دوره تمرین حاد ورزشی گزارش شده است[۵۹]. میزان سطح هورمونی پس از تمرینات مقاومتی با محدودیت و بدون محدودیت جریان خون با هایپرترفی عضلانی اسکلتی ارتباط دارد. در همین راستا گزارش شده است که تمرینات طولانی مدت ترشح هورمون­های غدد درون ریز را تحریک می­ کند. ۱۵ هفته­ تمرین مقاومتی با محدودیت جریان خون کردند که هایپرتروفی عضلانی با تمرین مقاومتی بدون یک بار خارجی با وجود هورمون های غدد درون ریز افزایش می یابد[۸۷]. محققان اظهار داشتند تمرین مقاومتی با محدودیت جریان خون با شدت ۲۰% یک تکرار بیشینه باعث افزایش قابل توجه در غلظت پلاسمایی هورمون رشد گردید[۴۲]. علاوه به نوع تمرین، مدت زمان استراحت بین ست­های تمرین نیز از عوامل مؤثر بر میزان ترشح هورمون رشد است. گزارش شده است که استراحت کوتاه مدت ۱ دقیقه­ای بین ست­های تمرینی باعث افزایش ترشح ۱۰۰ برابری هورمون رشد گردید. این درحالیست که افزایش مدت استراحت به ۳ دقیقه­ باعث افزایش بیشتر از این مقدار نشد[۱۵]. یکی از فرایند های اولیه در تحریک غده­ی هیپوفیز برای ترشح هورمون رشد و هورمون­های استروئیدی جنسی محصولات فرعی متابولیک مانند لاکتات و یون است[۹۱]. هومون رشد و کورتیزول به دلیل نقش بالقوه آنها در سازگاری به تمرینات مقاومتی به طور گسترده مورد توجه قرار گرفته است. پاسخ غدد درون ریز به تمرینات مقاومتی با شدت و حجم تمرین مقاومتی ارتباط دارد. تمرینات با حجم بالا ومتوسط، و همچنین تمرینات با شدت بالا باعث افزایش سطوح هورمون­های رشد و کورتیزول می­ شود[۹۲]. درپاسخ هورمون رشد (GH) به تمرین، نیازهای سوخت وساز و هیپوکسی است. تمرینات مقاومتی کم شدت با محدودیت جریان خون توسط تورنیکت­ ­(شریان بند) یک روش مفید برای تمرینات قدرتی است که ممکن است نقش مهمی داشته باشد. بطوریکه تمرینات با شدت بالا معادل ­(۸۰ درصد ۱ تکرار بیشینه) باعث افزایش تولید ۱۰۰ برابری غلظت پلاسمایی GH می شود. درحالی که تمرینات مقاومتی کوتاه مدت با شدت پایین ­(۲۰ درصد ۱ تکرار بیشینه) و جریان خون محدود شده باعث افزایش ۲۹۰ برابری غلظت هورمون GH می شود[۵۲].

۲-۳-ادبیات تحقیق

۲-۳-۱-تأثیر تمرینات مقاومتی بر سطح هورمون­رشد،IGF-1، تستوسترون و کورتیزول

در سال ۱۳۸۵ مرندی و همکاران تحقیقی تحت عنوان تأثیر ۱۲ هفته تمرین مقاومتی بر پاسخ برخی از هورمون­های آنابولیک انجام دادند. در این تحقیق ۱۵ دانشجوی غیر ورزشکار با میانگین سنی ۱±۸/۱۸ سال انتخاب شدند. برنامه تمرین مقاومتی که شامل سه حرکت پرس سینه، سرشانه و جلو بازو برای عضلات بالا تنه و سه حرکت پرس پا،پشت ران و جلو ران برای عضلات پایین تنه بود، با شدت ۸۰ درصد ۱RM، به مدت ۱۲ هفته، هفته­ای سه جلسه و هر جلسه ۳۰ دقیقه انجام شد. نمونه خونی قبل و بعد از تمرین در حالت ناشتا گرفته شد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد پس از ۱۲ هفته تمرین مقاومتی منتخب، سطح هورمون­های تستوسترون، GH و IGF-1 بطور معناداری افزایش یافت [۶۵].

۷۰٫۳%

۶۹٫۷%

۶۹٫۵%

۷۷٫۵%

۳-۴-۲- مطالعات مبتنی بر ترکیب طبقه بندی کننده ها:
در زمینه ترکیب طبقه بندی کننده ها برای کشف هرزنامه وب، انتخاب گروه^[۷۰] هنوز کاربردی نشده است. توانایی ترکیب شمار زیادی از طبقه بندی کننده ها که از تناسب بیش از حد^[۷۱] جلوگیری کند، انتخاب گروه را یک گزینه ایده آل برای طبقه بندی هرزنامه وب می کند. به این خاطر که به ما اجازه استفاده از شمار بزرگتری از ویژگیها را می دهد و جنبه های متفاوتی از داده های آموزشی در همان زمان آموزش داده می شود (یادگیری).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به جای تنظیم پارامترهای طبقه بندی کننده متفاوت، ما می توانیم روی پیدا کردن ویژگی های قوی و مدل های طبقه بندی اصلی که به اعتقاد ما قادر به ثبت تفاوت مابین کلاسهای تشخیص داده شده هستند تمرکز کنیم.
Erdélyi و همکاران برای پیاده سازی انتخاب گروه وکا را برای اجرای آزمایشات استفاده کرده اند. وکا از استراتژیهای اثبات شده برای جلوگیری از تناسب بیش ازحد نظیر bagging، جایگزینی با انتخاب، sort initialization، ارزیابی متقاطع پشتیبانی می کند. از -fold5 در طی آموزش و ساختن گروه ها استفاده شده، AUC را به عنوان متریک هدف برای بهینه سازی تنظیم کرده و ۱۰۰ تکرار را برای الگوریتم تپه نوردی^[۷۲] اجرا کرده است.
در این مطالعه از دو مجموعه داده Web Spam-UK2007 و DC2010 ایجاد شده برایDiscovery Challenge 2010 ECML/PKDD روی کیفیت وب استفاده شده است.
Erdélyi و همکاران از انواع مدلهای زیر برای ساختن کتابخانه مدل برای انتخاب گروه استفاده کرده اند:
Bagged decision tree، Boosted decision tree، logistic regression، Naïve bayes، Random Forest
برای اغلب کلاس های ویژگیها همه ی طبقه بندی کننده ها بکار برده شده و اجازه انتخاب بهترین آنها را داده شده است.
برای ECML/PKDD Discovery، از سودمندی تجمعی نزولی نرمالیزه^[۷۳] (NDCG) برای ارزیابی استفاده شده است. معیار DCG با بهره گرفتن از یک مقیاس رتبه بندی شده ارتباط اسناد در مجموعه نتایج موتورهای جستجو، سودمندی یک سند را مبتنی بر مکان آن در فهرست نتایج موتور جستجو می دهد. سودمندی از بالای فهرست به پایین فهرست با کاهش رتبه تنزل پیدا می کند.
سودمندی تجمعی^[۷۴] مکان نتیجه را مورد توجه قرار نمی دهد و در واقع مجموع مقادیر ارتباط رتبه بندی شده می باشد و در یک مکان با رتبه p به صورت زیر تعریف می شود ]۴۸[:
(۳-۴)
CG_P=
مقدار محاسبه شده توسط تابع سودمندی تجمعی با تغییرات در ترتیب نتایج جستجو تاثیرپذیر نیست بنابراین DCG معرفی شده است.
DCG بیان میکند که اسناد با ارتباط بالا که در فهرست موتورهای جستجو در مکان پایین تر آشکار می شوند باید جریمه شوند و مقدار ارتباط رتبه بندی شده باید متناسب با مکان آنها به صورت لگاریتمی کاهش یابد. DCG در یک مکان با رتبه p به صورت زیر محاسبه می شود ]۴۸[:
(۳-۵)
DCGp=
مقایسه کارایی موتورجستجو از یک پرسش تا پرسش دیگر نمی تواند تنها با DCG بدست آورده شود، بنابراین سودمندی تجمعی در هر مکان برای یک مقدار p انتخابی باید در طی پرسش ها نرمال سازی شود و این کار با مرتب سازی اسناد یک فهرست نتیجه به وسیله ارتباط، تولید بیشینه احتمال DCG تا مکان p، همچنین DCG ایده آل تا آن مکان انجام می گیرد. برای یک پرسش NDCG به صورت زیر محاسبه می شود]۴۸[:
nDCGp=
(۳-۶)
در اینجا برای تاکید کارایی روی فهرست کامل ، تابع کاهشی از تعریف عادی به خطی تغییر یافته:
۱-i/N
که در آن N سایز زیر مجموعه test است. برای توجیه عملکرد تابع کاهش، در نظر داشته باشید که یک آرشیو اینترنتی که ممکن است ۵۰ درصد و یا بیشتر دانه های میزبان شناسایی شده خزش شوند و هرزنامه ۱۰ تا ۲۰ درصد از همه میزبانها را تشکیل می دهد. فرمول نهایی ارزیابی ]۴۸[:
NDCG=
DCG=)
(۳-۷)
هدف ما کشف کارایی مجموعه ویژگیهای قابل محاسبه کم هزینه است و تشکیل مجموعه ویژگیها در زیر توضیح داده خواهد شد.
گروه فقط محتوا: سه گروه مختلف را روی ویژگی های فقط محتوا به منظور ارزیابی کارایی با حذف کامل اطلاعات لینک ساخته شده است. مجموعه ویژگی ها برای این گروه ها در زیر آمده اند.
(A): محتوای عمومی ]۴۹,۴۴[ ویژگیها بدون هر اطلاعات لینک. ویژگیها برای صفحه با رتبه صفحه بیشینه در میزبان برای صرفه جویی در محاسبات رتبه صفحه، استفاده نمی شود. دقت پیکره، کسری از کلمات در صفحه که فرکانس corpuswise و فراخوانی پیکره است، کسری از فرکانس اصطلاحات صفحه که زمانی استفاده می شوند که آنها نیاز به اطلاعات کلی از پیکره دارند.
(Aa): مجموعه کوچکی از ویژگی ها از ۲۴ ویژگی (A)، دقت پرسش و فراخوانی پرس و جو مشابه با دقت پیکره تعریف می شود. فراخوانی اما مبتنی بر اصطلاحات محبوب از یک لاگ فایل پرس و جو به جای پیکره کامل است. یک مجموعه ویژگی های قوی مبتنی بر شهود که هرزنامه نویسان اصطلاحاتی که پرسش های محبوب را آرایش می دهند استفاده می کنند.
(B): مجموعه محتوای عمومی کامل در برگیرنده ویژگیها برای صفحه با بیشینه رتبه صفحه میزبان
مجموعه ویژگی های B+: یک نماینده از کلمات مشتق شده از اصطلاحات BM25 طرح توزین اصطلاحات BM25 ]84,44[.
مقایسه کارایی گروه های ساخته شده با مجموعه ویژگی های بالا نشان می دهد که با تعداد ۱۰۰۹۶ ویژگی BM25 و B برای مجموعه داده UK2007 و مجموعه داده DC2010، متریک AUC به ترتیب مقادیر ۰٫۸۹۳ و ۰٫۸۹۱ بدست آمده و برای DC2010 متریک NDCG، مقدار ۰٫۸۹۳ بدست آمده است که بهترین مقادیر هستند.
در کمال تعجب با مجموعه Aa با تعداد کمی ویژگی(۲۴ ویژگی) کارایی تنها ۱ درصد بدتر شده است )۰٫۸۴۱(AUC=، با استفاده همه ویژگی های مبتنی بر محتوای موجود بدون اطلاعات پیوند، کارایی مشابه آنچه بهترین گزارشات روی مجموعه داده های مورد آزمایش تا کنون ارائه داده اند بدست آمده است (۱۰۲۷۳ ویژگی و برای UK2007 متریک ۰٫۹۰۲AUC=).
در این آزمایشات مشاهده شد که ویژگی های مبتنی بر لینک کارایی را افزایش نمی دهند.
با تصویرسازی روی ۱۰۰۰۰۰ میزبان Web Spam UK2007 و ۱۹۰۰۰۰ میزبان مجموعه داده ای DC2010، مبادله بین تولید ویژگی و دقت طبقه بندی هرزنامه را مورد مطالعه قرار گرفت و مشاهده شد که ویژگی های بیشتر کارایی بیشتری را باعث می شوند، هر چند که ویژگی های مبتنی بر لینک فقط کارایی حاشیه ای را بدست می دهند وتکنیک های یادگیری ماشین بهتر از خلق ویژگی های جدید پیچیده است. مولفین موفق به کامپایل یک مجموعه ویژگی های حداقل شده که می تواند به سرعت مورد محاسبه قرار گیرد تا رهگیری هرزنامه و زمان خزش مبتنی بر یک نمونه از یک وب سایت جدید را انجام دهد ]۴۸[.
۳-۴-۳- مطالعات مبتنی بر تست اهمیت ویژگی های متفاوت در تشخیص هرزنامه:
در مطالعه ای دیگر Egele و همکاران آزمایش های جامعی برای درک اثرات ویژگی های متفاوت در رتبه بندی موتورهای جستجو انجام داده اند. آنها سیستمی را توسعه داده اند که باعث کاهش ورودی های اسپم از نتایج موتورهای جستجو به وسیله پس پردازش آنها می شود.
انتخاب ویژگی:
نخست آنها به انتخاب ویژگی ها پرداخته اند. مهندسی معکوس برای تعیین ویژگی های متناسب برای رتبه بندی به کار برده شده است. برای پی بردن به اهمیت ویژگی، تست جعبه سیاه را روی موتورهای جستجو اجرا کرده اند. به طور دقیق تر مجموعه ای امتحانی متفاوت با ترکیبات متفاوت ویژگی ها را خلق نموده و رتبه آنها مشاهده نموده اند.
براساس گزارش از کمپانی های بهینه سازی موتورهای جستجو و مطالعه کارهای مرتبط ده ویژگی مهم صفحات را انتخاب کرده اند(کلمات کلیدی در برچسب عنوان، کلمات کلیدی در بدنه، کلمات کلیدی در برچسب H₁، لینک های خروجی به سایتها با کیفیت بالا، لینک های خروجی به سایتها با کیفیت پایین، تعداد لینک های ورودی، متن لنگر لینک های ورودی شامل کلمات کلیدی، مقدار متنهای شاخص پذیر، کلمات کلیدی در مسیر فایل URL، کلمات کلیدی در نام دامنه) ]۸۶,۸۷,۸۵[.
با توجه به ویژگی ها، نخست مکان های متفاوت روی صفحه که یک عبارت جستجو می تواند ذخیره شود مورد بررسی قرار داده و ویژگی های مبتنی بر محتوا نظیر برچسب های بدنه، عنوان و سرفصل مورد بررسی قرار گرفته اند که شاخص خوبی برای اطلاعاتی که می توان بر روی آن صفحه یافت، می باشد. به علاوه ویژگی های مبتنی بر لینک نیز بیان شده اند. معمولاً تعداد لینک های ورودی به یک صفحه نمی تواند به طور مستقیم تاثیرگذار باشد (برای مثال ویژگی in–link). به همراه این ویژگی ها که مستقیماً با محتوای صفحه مرتبط نیست (نظیر کلمات کلیدی در نام دامنه) گستره وسیعی از ویژگی ها پوشش داده شده که برای محاسبه رتبه بندی کاربرد دارند.
آماده سازی صفحات تست:

در زیر نمونه‌‌‌ای از یاداشت تحلیلی محقق دربارۀ فرایند انتخاب مقوله هسته‌‌‌ای، سپس شرح داستان نقل می‌گردد:
یاداشت تحلیلی^[۱۲۹] : داستان ‌‌‌این پایان‌نامه شرح حالی از مصاحبه با بیست نفر از صاحب نظران و اعضای هیأت علمی‌گروه‌های علوم اجتماعی دانشگاه‌‌های دولتی استان تهران است. دغدغه اصلی در اینجا ‌‌‌این بود که توسعۀ اجتماعی در ‌‌‌ایران در این دو دهه چه وضعیتی دارد. فرایند توسعۀ اجتماعی در سه دولت آقای ‌‌هاشمی، آقای خاتمی‌ و آقای احمدی‌نژاد چگونه پی‌گیری شد و چه برنامه‌‌هایی برای آن در نظر گرفتند. سپس به کمک مصاحبه با صاحب نظران توسعه موانع توسعۀ اجتماعی را شناسایی کنیم و راهبردهایی جهت برداشتن موانع ارائه دهیم. در این داستان ‌‌‌مصاحبه‌شوندگان موانع توسعۀ اجتماعی را ذکر کردند. آن‌ها برشاخص‌‌های مهم توسعه که جهت توسعه‌یافتگی اجتماعی مهم هستند تأکید داشته‌اند. حال که بعد از طرح‌ ریزی چند سند توسعه‌‌‌ای و برنامه‌‌های بلندمدت و کوتاه مدت نتوانستیم به توسعۀ اجتماعی برسیم، باید برای ادامه روند مطلوب جهت توسعۀ اجتماعی در آینده چکار باید بکنیم.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۲-۳-۱ شرح توصیفی یا روایت داستان تحلیل داده‌های‌‌‌این تحقیق
صاحب نظران و اعضای هیأت‌ علمی ‌علاقه زیادی به مفهوم توسعۀ اجتماعی از خود نشان داده‌اند. آن‌ها در صحبت‌های خود به ضرورت توسعۀ اجتماعی در کشور اشاره کرده‌اند. همچنین آن‌ها از ‌‌‌این وضعیت که عده زیادی از جمعیت کشور سطوح پایین توسعۀ اجتماعی را تجربه می‌کنند ابراز تأسف و نگرانی کرده‌اند. عده‌‌‌ای از آن‌ها نسبت به آینده نگاه امیدواران‌های داشتند و‌‌‌ آینده روشنی را برای کشور متصور شدند. اما عده‌ای ناامید بودند و هیچ گونه روزنه امیدی نسبت به بهبودی وضعیت در آینده مشاهده نمی‌کرده‌اند. همه ‌‌‌مصاحبه‌شوندگان از آسیب‌‌‌ها، مسائل و مشکلات اجتماعی که در نتیجه ضعف آگاهی اجتماعی در جامعه به وجود آمده بود، ابراز نگرانی می‌کردند. صاحب نظران و اعضای هیأت علمی ‌بر این نظر بودند که اگر ما بتوانیم سطوح بالای توسعۀ اجتماعی را درکشور پیاده کنیم در آن صورت رضایت اجتماعی، احساس توفیق و کامیابی، شور و شوق اجتماعی، تعلق خاطر به وطن، اطمینان خاطر روانی… به دست می‌آوریم. همه آن‌ها ‌‌‌این وضعیت را قابل اصلاح و تغییر می‌دیدند اما مشکل کار را در حوزه اراده و تصمیم‌گیری می‌دیدند. از نظر آن‌ها ما فاقد ثبات اراده و فقدان توان تصمیم‌گیری هستیم. یکی از نگرانی‌های اصلی صاحب نظران توسعۀ اجتماعی ‌‌‌این بود که در برنامه‌ها و اسناد، پروژه‌ها وتحقیقات مربوط به توسعه که در این زمینه انجام می‌شوند فقدان حضور متخصصین حرفه‌‌‌ای توسعه در کشور به شدت به چشم می‌خورد. اکثر آن‌ها از ‌‌‌این که بیشتر برنامه‌ها و پروژه‌های توسعه به دست غیرمتخصصان واگذار می‌شود ابراز نگرانی کرده‌اند. ‌‌‌مصاحبه‌شوندگان اظهار آمادگی می‌کردند که جهت خدمت به هم وطنان و کشور می‌توانند در پروژها و برنامه‌‌های توسعه ‌‌‌ایفای نقش کنند اگر چه ‌‌‌این کار را هم وظیفه خود می‌دانستند، هم به آن علاقه داشتند و هم آن را یک خواسته منطقی می‌دانستند. اکثر صاحب نظران معتقد بودند که در هر دوره‌‌‌ای که اولاً به حوزه اجتماعی توجه بیشتری می‌شد، دوماً نگاه همه جانبه و نسبتاً متوازنی به ابعاد توسعه و ظرفیت‌‌های مختلف جامعه داشته‌اند توانستند رضایت اجتماعی بیشتری را در جامعه به وجود بیاورند و همچنین به این واسطه مسائل و مشکلات اجتماعی به نحو چشمگیری کاهش می‌دادند. از نظر آن‌ها توسعۀ اجتماعی ضرورتی است که با عزم و اراده ملی، با حضور همه اقوام و اقلیت‌‌های زبانی، دینی، قومی ‌و نژادی و با درنظرگرفتن همه توانایی‌‌ها و پتانسیل‌‌های کشور امری شدنی هست. اگر برنامه‌‌ها و پروژه‌‌های توسعه باعث هم افزایی و وحدت رویه در بین مسئولین و مردم شود توسعۀ اجتماعی نتیجه آن خواهد بود.
۴-۲-۳-۲ فرایند حرکت از توصیف به مفهوم پردازی^[۱۳۰]
اهمیت شرح توصیفی به این خاطر است که محقق به لایه اصلی و درونی و یا به «‌اندیشه کانونی» کار خود می‌رسد. در نتیجه ‌‌‌این کار محقق سرنخ‌های مقوله مرکزی خود را پیدا می‌کند او‌‌‌ این کار را از طریق مرور دوباره مقوله‌‌ها انجام می‌دهد. یعنی محقق با شناسایی روابط بین مقوله‌‌ها و مقوله‌‌های فرعی و مشاهده جزئیات آن‌ها دنبال یک مفهوم کلی که همه روابط بین مقوله‌‌ها و مقوله‌‌های فرعی را در نظر داشته باشد، می‌گردد.
نمودار شمارۀ ۴-۱۰ مقوله هسته‌‌‌ای : توسعۀ اجتماعی
شرایط علّی
عدالت‌ اجتماعی
جامعه مدنی
عدالت جنسی
توانمند سازی
– تعامل با خارج
– رسانه های خصوصی
– توسعۀ پلکانی
– دولت‌کوچک و هوشمند
– عزم ملی
شدت
میزان
زمان
– گسترش رقابت رسانه‌‌‌ای – نگاه کلان و ملی
– توسعۀ نیازمحور – توسعه فراگیر و جامع
– مدیریت منابع – الگو و مدل ملی
پذیرش اجتماعی
– احساس توفیق و اهمیت بین همه اقوام و شهروندان – توسعۀ پایدار
– تقویت اتحاد و همبستگی ملی – استفاده ازهمه ظرفیت‌ها و پتانسیل‌ها
– توجه به همه مناطق و نیروهای اجتماعی – جلوگیری از دستکاری محیط زیست
– حفظ سنت‌ها در کنار توجه به تکنولوژی مدرن – توجه به نقش و اهمیت روستاها
نظم اجتماعی
امنیت و اعتماد
نگاه‌دانش بنیاد
پدیده
شرایط مداخله گر زمینه
راهبردها
پیامدها
۴-۳ مقوله مرکزی^[۱۳۱]
مقوله هسته‌‌‌ای ‌‌‌این تحقیق، «توسعۀ اجتماعی» است. در تمام مصاحبه‌های انجام گرفته همه ‌‌‌مصاحبه‌شوندگان تاکید جدی به مفهوم توسعه اجتماعی داشتند. به طوری که درتمام مصاحبه‌های انجام گرفته شده مصاحبه ‌شوندگان در بحث‌های خود یا مستقیم به تعریف توسعۀ اجتماعی می‌پرداختند یا غیرمستقیم و از طریق شاخص‌‌های مهم توسعه به توضیح دربارۀ آن می‌پرداختند. از یک طرف به خاطر تاکید فراوان ‌‌‌مصاحبه‌شوندگان و از طرف دیگر به خاطر این‌که موضوع کار حاضر بررسی گفتمان توسعۀ اجتماعی بوده، نظر به این شد که ‌‌‌این مقوله به عنوان پدیده مرکزی انتخاب شود. توسعه ابعاد متفاوتی دارد که یکی از ‌‌‌این ابعاد توسعۀ اجتماعی است. تقریباً تمام صاحب‌نظران بر این عقیده هستند که در کنار هر یک از ابعاد دیگر باید حوزه توسعۀ اجتماعی حتماً مورد نظر قرارگیرد. در مفهوم توسعۀ اجتماعی مفهوم اجتماعی بیشتر از مفهوم توسعه جلوه می‌کند. حوزه اجتماعی حوزه‌ای غیر از حوزه اقتصاد و سیاست تلقی می‌شود، و به این معناست که ساختار حوزه عمومی ‌و اجتماعی، خلاقیت‌‌ها و استعدادهای خود را جهت تحقق مطالبات و اهداف جامعه نشان می‌دهد. یعنی ‌‌‌این‌که سطح پایین جامعه رشد کند. در فرایند توسعۀ اجتماعی باید اقدامات پیچیده زیرانجام گیرد: حوزه عمومی‌ توانمند شود، امنیت روانی و اجتماعی تأمین شود، تبعیض‌های گروهی و قومی ‌باید برطرف شوند، امکانات و منابع انسانی به نحو مناسب میان گروه‌‌های جامعه تقسیم شوند، زمینه شکوفای استعدادها وتوانایی‌های همه گروه‌های و افراد ‌‌‌ایجاد شود، تأسیس سازمان‌ها و نهادهای داوطلبانه باید رونق بگیرد، توسعۀ اجتماعی باید باعث شود که خدمات رفاهی و بهداشتی از جمله بهداشت، تغذیه، خدمات تأمین اجتماعی بدون درنظرگرفتن هیچ پیش فرضی درخدمت همه شهروندان یک جامعه قرار گیرد. توسعۀ اجتماعی باید زمینه مشارکت همه افراد، حق انتخاب و آزادی بیان را تأمین‌کند. توسعۀ اجتماعی باید عاملی باشدکه همه در مقابل فرصت و حقوق برابری قرار بگیرند، زمینه‌ای را فراهم کند که افراد وگروه‌‌های حاشیه‌‌‌ای و طرد شده، فقرا، زنان و … بتوانند وضعیت خودشان را تغییر دهند. ‌‌‌این جمله‌‌هایی که در زیر آورده شده‌اند حاکی از اعتبار توسعۀ اجتماعی در نظر ‌‌‌مصاحبه ‌شوندگان است. « یکی از اصول اساسی توسعه ‌‌‌این است که ما در بینش و منش‌مان سخت گیری نکنیم که جلو استعدادهای ناشناخته انسان را بگیریم»^[۱۳۲]، « ضرورت دارد از نیروهای متخصص دانشگاهی برای توسعۀ اجتماعی استفاده بشود»^[۱۳۳]، « یکی از موارد توسعۀ اجتماعی نحوه روابط زن و مرد و بهره‌برداری از ظرفیت‌‌های زنان در عرصه‌های جامعه است»^[۱۳۴]، « اگر جامعه چند بعدی باشد ما بهتر به توسعۀ اجتماعی می‌رسیم»^[۱۳۵]، « باید در فرصت‌‌ها، رویه‌‌ها و نگاه‌‌ها… عدالت را رعایت کنیم»^[۱۳۶]….
۴-۳-۱ شرایط علّی پدیده « توسعۀ اجتماعی»
پدیده‌ی «توسعۀ اجتماعی» دارای علت‌‌های متعددی است. یعنی عوامل متعددی در جامعه دست به دست هم می‌دهند تا توسعۀ اجتماعی محقق شود. اولین شرط علّی بحث «پذیرش اجتماعی» است که از آن به عنوان ادخال اجتماعی و ادغام اجتماعی هم یاد می‌شود. پذیرش اجتماعی به این معناست که همه انسان‌ها مقبول هم دیگر و مقبول نهادهای دولتی قرار بگیرند. در این حالت افراد و گروه‌های قومی ‌و نژادی در وضعیت برابری قرارگیرند و امکانات و منابع برحسب توانایی‌های آن‌ها توزیع می‌شود. پذیرش و ادغام اجتماعی باعث می‌شود که همه کنشگران فارغ از جنسیت، قومیت، هویت، دین و مذهبی که دارند، عضو هر کدام از گروه‌ها یا نهادهای سیاسی‌که می‌خواهند باشند و به عنوان یک شهروند جامعه به حساب بیایند. غفاری ^[۱۳۷]معتقد است که « پذیرش اجتماعی مستلزم ‌‌‌این است که خیلی از شکاف‌های اجتماعی از جمله شکاف‌های قومی، جنسی و دینی را به حد اقل برسانیم. کم شدن ‌‌‌این فاصله مستلزم ‌‌‌این است که ما پروسه پذیرش اجتماعی را به عنوان یکی از مولفه‌‌های توسعۀ اجتماعی مطرح کنیم. اگر ‌‌‌این صورت بپذیرد ما توان و انرژی بیشتری در دست خواهیم داشت. برای ‌‌‌این‌ ‌که بتوانیم هم به جامعه رونق و شکوفایی دهیم و هم دستاورهای بیشتری داشته باشیم… باید ‌‌‌این پذیرش صورت پذیرد». زارع^[۱۳۸] بر این نظر است که « گرایش غالب دنیا در تمام حوزه‌ها بحث تکثرگرایی است. به قول یونسکو ” جهانی نگاه کنیم محلی عمل کنیم”. اقلیت‌های مختلف می‌توانند محرک توسعه باشند. بستگی دارد نگاه ما به این پدیده‌‌ها چه باشد. اگر نگاه امنیتی کنیم ‌‌‌این‌ها مانع می‌شوند. اما اگر نگاه ما ‌‌‌این باشد که درسیستم‌ کلی یک فرهنگ کلان ‌‌‌ایرانی داریم می‌توانیم یک عدالت توزیعی اجرا بکنیم و منابع مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را عادلانه در بین همه اقوام و بین مناطق جغرافیایی تقسیم کنیم و در همه حالت تنها بر شهرهای بزرگ مثل تهران… متمرکز نشویم. در نتیجه اقوام با بقیه جامعه پیوند پیدا می‌کنند. اگر ‌‌‌این کار را بکنیم به جای ‌‌‌این‌که اقوام و اقلیت‌‌ها تهدید باشند به فرصت تبدیل می‌شوند. باید در آن‌ها احساس تعلق صورت بگیرد که نیروی گریز از مرکز در آن‌ها شکل نگیرد که در این صورت ما باید هزینه بدهیم».
شرط علّی دیگر دربحث پدیده «توسعۀ اجتماعی» «توانمندسازی ‌اجتماعی» است. توانمندسازی به‌ حالتی گفته‌ می‌شود که در آن ‌کنشگران ‌اجتماعی توانایی حضور در صحنه‌های ‌اجتماعی مختلف را داشته باشند، یعنی ‌‌‌این‌که گروه‌ها توانایی و حق انتخاب در جامعه را در رقابت برابر با دیگر کنشگران داشته باشند. توانمندی به این اشاره دارد که کنشگران اجتماعی توانایی رفع نیازهای اولیه خود را داشته باشند. یعنی مشارکت آگاهانه همه اقشار و گروه‌های درسرنوشت جامعه است. توانمندسازی می‌تواند موجب شود که گروه‌‌ها و اقشار ضعیف جامعه توانایی سهیم شدن در تصمیم‌گیری‌‌ها و قدرت خواهی را داشته باشند. طرح توانمندسازی ‌باید به کاهش فقر، افزایش رفاه، افزایش امید به زندگی، ارتقاء عدالت و برابری و … بینجامد. اگر در جامعه توانمندسازی صورت گیرد تمام گروه‌های موجود می‌توانند وارد صحنه شوند و با توجه به توانایی و ظرفیت‌هایی‌که دارند توان خود را جهت تسریع توسعه ‌اجتماعی بگذارند و همچنین توانمندسازی باعث می‌شود‌که ظرفیت‌ها و توانایی‌‌های نهفته افراد و گروه‌‌ها به کار‌انداخته شود.
سومین شرط علّی در «توسعۀ اجتماعی» مفهوم « عدالت اجتماعی» است. ‌‌‌این مفهوم که از پیچیده‌ترین مفاهیم علوم اجتماعی است، بیانگر وضعیتی است که در آن افراد و گروه‌ها، قومیت‌‌ها، نژادها یا تقسیمات جغرافیایی از جمله؛ استان‌‌ها، بخش‌‌ها، روستاها و شهرها از نظر توزیع امکانات، منابع، فرصت‌‌ها، موقعیت‌ها در وضعیت نسبتاً مشابهی قرار بگیرند و از حقوق و مزایای نسبتاً مشابهی برخوردار گردند. عوامل مختلفی در به وجود آمدن عدالت اجتماعی تأثیر دارند از جمله وجود نهادهای مدنی و اجتماعی، نگاه دولت و حکومت‌‌ نسبت به عدالت و میزان آگاهی‌های اجتماعی. «عدالت اجتماعی» هم به معنای کاهش نابرابری‌ها، کاهش سطح فقر، کاهش تبعیض‌ها و پیش داوری‌ها است، و هم به معنای توزیع مناسب منابع رفاهی، خدماتی و بهداشتی، افزایش آزادی‌های مدنی است. هرچه درجامعه‌ای «عدالت اجتماعی» ژرف‌تر و عمیق‌تر باشد رسیدن به «توسعۀ اجتماعی» سهولت بیشتری دارد و هر چه شمولیت عدالت اجتماعی میزان بیشتری از گروه‌ها و کنشگران را شامل شود از پیچیدگی و موانع توسعۀ اجتماعی کاسته خواهد شد. مفهوم دیگری که در بحث پدیده توسعۀ اجتماعی مهم است «عدالت جنسی» است. ‌‌‌این مفهوم به حالتی ارجاع داده می‌شود که همه امکانات و منابع در همه زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و شغلی بدون در نظر گرفتن جنس خاصی در بین همه زنان و مردان جامعه به شیوه‌ای مساوی قرار داده شود. علاوه بر این باید هر دو جنس زنان و مردان از قدرت‌کافی جهت بهره‌برداری از خدمات بهداشتی، علمی ‌و رفاهی برخوردار باشند. در بحث «عدالت جنسیتی» زن و مرد حقوق و تکالیف یکسان دارند. هر دو در مقابل فرصت‌های یکسان قرار می‌گیرند ازآنجایی‌که زنان بخش اعظمی ‌از جامعه را تشکیل می‌دهند، می‌توانند مانند مردان هم به عنوان عامل توسعه و هم به عنوان هدف توسعه باشند و اگر غیر از ‌‌‌این باشد توسعۀ اجتماعی به مشکل بر خواهد خورد. موسوی خامنه^[۱۳۹] معتقد است که « اگر توسعۀ اجتماعی هدف باشد ازآن‌جایی که نیمی‌از جامعه زنان هستند باید از دستاوردهای توسعه بهره‌مند شوند. توسعه باید موجب بهبود جامعه زنان و احقاق حقوق آن‌ها شود مثلاً باید در شاخص‌هایی از جمله امید به زندگی، قدرت خرید، آموزش زنان و برخورداری‌‌های مالی و فیزیکی آن‌ها تغییر ‌‌‌ایجاد کند. ‌‌‌ایجا بحث عدالت جنسیتی مطرح است ‌‌‌این که زنان باید در تمام برنامه‌های توسعه از طراحی گرفته تا سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرا باید حضور داشته باشند».
شرط علّی دیگری‌که در پدیده« توسعه اجتماعی» تأثیرگزار است وجود جامعۀ مدنی درکشور است. NGO‌‌ها و سمن‌ها (سازمان‌های مردم نهاد) معمولاٌ به سازمان‌هایی اطلاق می‌شوند که مستقل از دولت‌‌ها هستند. تشکل‌ های مدنی اگر از دولت مستقل باشند در تصمیم‌گیری‌های سیاسی نقش مهمی ‌دارند. نهادهای مدنی می‌تواند بعنوان نقش واسط و پل ارتباطی بین مردم و دولت‌ها عمل کنند. معمولاٌ نهادهای مدنی بیشتر حول منابع عمومی ‌و اهداف و ارزش‌های مشترک شکل می‌گیرند. یکی از اصول اساسی توسعۀ اجتماعی حضور سازمان‌ها و تشکل‌ های مدنی و داوطلبانه است. اگر در جامعه ما ‌‌‌این نهادها وجود داشته باشند توسعۀ اجتماعی موفق می‌شود اما اگر جامعه فاقد نهادهای مدنی باشد قطعاً رسیدن به توسعۀ اجتماعی بیچیدگی‌های بیشتری خواهد داشت. « اصلی‌ترین عامل توسعه نیافتگی اجتماعی در کشور ما عامل فقدان نهادهایی است که می‌توانند منجر به توسعۀ اقتصادی و اجتماعی در کشور شوند^[۱۴۰]».
« نظم اجتماعی» شرط علّی دیگری است که بر توسعۀ اجتماعی تأثیر دارد. «نظم اجتماعی» مقوله‌ای اساسی در بحث توسعۀ اجتماعی است و به حالتی اطلاق می‌شود که جامعه بتواند از طریق اعتقادات، سنت‌ها، آداب و رسوم و به طور کلی از طریق مجموعه‌ای از خط و مشی‌های فرهنگی ثبات اجتماعی را در عین پویایی اجتماعی حفظ کند. در وضعیت «نظم اجتماعی» باید بتوان بین ارزش‌های سنتی، بومی، تاریخی و فرهنگی با ارزش‌های نو و مدرن تعادل ‌‌‌ایجاد کنیم. نظم‌ اجتماعی در به وجودآمدن آن وفاق و همبستگی‌اجتماعی تأثیرگذار است. بنابراین هرچقدر نظم اجتماعی از ثبات و پایداری بیشتری برخوردار باشد توسعۀ اجتماعی سریع‌تر به هدف می‌رسد. چلبی^[۱۴۱] درپاسخ به سؤال چرایی نبود نظم اجتماعی در کشور ‌‌‌این چنین اظهار می‌کند «چون آن راه ( نظم سیاسی از بالا یا دولتی) رسیدن به آن را آسان می‌کند. ‌‌‌این راه ( نظم اجتماعی از پایین) طولانی و مشکل است. هزینه دارد ولی در بلندمدت خیلی ثبات بیشتری به جامعه می‌دهد. ‌‌‌این نوع نظم ثبات اجتماعی می‌آورد نه ثبات سیاسی شکنندۀ».
از دیگر مفاهیم تأثیرگذار به پدیده «توسعۀ اجتماعی» باید به مفاهیم « امنیت و اعتماد» اشاره کرد. امنیت و اعتماد بیشتر مفاهیمی ‌ذهنی و کیفی هستند یعنی در جامعه اطمینان خاطر برای افراد ‌‌‌ایجاد می‌کند. امنیت و اعتماد دو مفهوم کلیدی توسعۀ اجتماعی هستند. هرچقدر میزان و درجه امنیت در همه ابعاد فیزیکی، اجتماعی، فردی بالا رود انگیزه و اشتیاق افراد برای حضور در صحنه‌‌های اجتماعی بیشتر می‌شود در نتیجه از ‌‌‌این طریق می‌توانیم مشارکت اجتماعی شهروندان را بالا ببریم. عامل دیگر بحث اعتماد است. اعتماد دارای انواع متفاوتی است از جمله اعتماد نهادی، اعتماد درون گروهی، اعتماد اجتماعی، اعتماد برون گروهی، اعتماد حزبی. راغفر^[۱۴۲] معتقد است که « … افراد به میزانی که در یک جامعه مشارکت می‌کنند و از آن بهره‌مند هستند نسبت به آن وفاداری از خود نشان می‌دهند. و ‌‌‌این و فاداری است که عامل اصلی اعتماد و همبستگی در کشور می‌شود. وقتی ‌‌‌این شکل نمی‌گیرد اعتماد نسبت به هم ضعیف می‌شود. اگر در جامعه‌ای عده زیادی در خیابان بخوابند یا در فقر شدید به سر ببرند و شاهد نابرابری‌های فزاینده باشند ‌‌‌این افراد آن جامعه را متعلق به خودشان نمی‌دانند و فکر می‌کنند که تعلق به این جامعه ندارند و یکی از دلایل فرار مغزها در ‌‌‌ایران همین است». آخرین مفهومی که در «توسعۀ اجتماعی» مؤثر است « نگاه دانش بنیاد» است. این اصطلاح بیشتر در حوزۀ توسعۀ اقتصادی مطرح است و در آنجا دلالت به استفاده از فن و تکنولوژی روزآمد در فعالیت‌های اقتصادی دارد اما از آنجایی‌ که امروزه علم به ابزار اصلی برای شناخت حقایق تبدیل شده می‌توان این مفهوم را در حوزۀ روابط اجتماعی نیز به کار گرفت. در این کاربرد «نگاه دانش بنیاد» دلالت بر آن دارد که حوزۀ اجتماعی باید به حدی توانمند شود که بتواند در فهم و پیش‌برد امور خود از علم و دانش استفاده ثمربخشی به عمل آورد.
۴-۳-۲ شرایط مداخله‌گر مقوله مرکزی
برای پدیده « توسعۀ اجتماعی » مفاهیم مداخله‌گر زیرتأثیرگذار هستند. اولین عامل مداخله‌گر « تعامل با خارج » است یعنی مبادلات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، صنعتی و علمی‌با دیگر کشورها. ‌‌‌این مفهوم به حالتی اطلاق می‌شود که در آن جامعه بتواند در قالب تعامل و احترام متقابل با دولت‌ها و فرهنگ‌های غیرخودی ارتباط برقرار کند. ‌‌‌این ارتباط باید به نحوی انجام گیرد که موجب ارتقاء و افزایش ظرفیت‌ها و توانایی‌‌های کشور شود. ‌‌‌این عامل باعث می‌شود ضمن از بین بردن تنش‌های احتمالی، ارتقاء فرهنگی و خودباوری را درکشورترفیع دهد. هر چقدر ما بتوانیم در توسعه وتوسعۀ اجتماعی تعامل با دیگرکشورها را بهبود ببخشیم و در یک رابطه دوطرفه آگاهانه قرار بگیریم شرایط توسعۀ اجتماعی درکشور بهتر می‌شود زیرا موجب افزایش ارتباطات و تعاملات در سطح جهانی و ارتقائ آگاهی اجتماعی می‌شود. ‌‌‌این عامل باعث‌می‌شود از فرایند درخودماندگی فرهنگی رهایی یابیم. جمشیدی‌ها^[۱۴۳] معتقد است « اصل بر تعامل است نباید درها را بر روی خودمان ببندیم و خودمان را خفه کنیم. ‌‌‌این یعنی از بین بردن خودمان. اصل تعامل است چون دوطرفه هست و برابری را می‌رساند. اما رابطه نباید طوری باشد که موجب سلطه خارج بر کشورمان شود».
عامل مداخله‌گر دوم « موضوع رسانه‌های‌خصوصی» است. رسانه‌های خصوصی می‌توانند در نهادینه و جامعه ‌پذیر کردن ارزش‌ها و فرهنگ جامعه تأثیرگذار باشند. لازمه جامعۀ مدنی حضور رسانه‌های عمومی ‌و خصوصی است. رسانه‌‌های خصوصی می‌توانند جهت جذب افراد و گروه‌های محروم و طرد شده در جامعه به عنوان عاملی بسیار مهم وجود داشته باشند. آن‌ها می‌توانند مشارکت اجتماعی و امید اجتماعی را افزایش دهند. رسانه‌های خصوصی می‌توانند پل ارتباطی بین مردم و دولت‌ها باشند. گروه‌های مختلف جامعه از طریق رسانه‌های خصوصی می‌توانند خواسته‌‌ها، نیازها و تمایلات خود را داشته باشند. همچنین آن‌ها می‌توانند عاملی درگسترش آزادی‌های مدنی، شکوفایی استعدادها و توانایی‌ها، توزیع قدرت، منابع وامکانات، تحقق دموکراسی و جامعۀ مدنی و رشد و توسعه محلی باشند. رسانه‌های خصوصی می‌توانند از طریق رقابت رسانه‌ها اخبار و اطلاعات درست و معتبر را گسترش دهند. اگر در جامعه رسانه‌‌های خصوصی افزایش پیدا کنند. زمینه برای مشارکت اجتماعی و به تبعه آن توسعۀ اجتماعی مهیا می‌شود.
« توسعۀ پلکانی » عامل مداخله‌گر دیگری هست که بر مقوله مرکزی ما یعنی « توسعۀ اجتماعی» تأثیر گذار هست. ‌‌‌این مفهوم حاکی از ‌‌‌این است که در فرایند توسعۀ اجتماعی باید مرحله به مرحله و آهسته پیش برویم. از آن جایی که شروع توسعۀ اجتماعی در همه زمینه‌‌ها کاری بسیار سخت، طاقت فرسا، پرهزینه و زمان بر است بهتر است از توسعۀ پلکانی استفاده کنیم. ابتدا در زمینه‌‌ها و بسترهای مختلف باید نیازهای اولیه را جهت توسعه شناسایی کنیم. سپس در مراحل بعد سراغ مرحله‌‌های کلان و بزرگتر توسعۀ اجتماعی برویم. با بهره گرفتن از ‌‌‌این عامل ضمن ‌‌‌این که از هزینه سرسام‌آور در بخش‌های مختلف و بدون برنامه‌ریزی جلوگیری کنیم می‌توانیم کاستی‌‌ها و مسائل سر راه آینده توسعه را ببینیم تا از ‌‌‌این طریق بتوانیم چشم‌انداز بهتری برای آینده ترسیم کنیم. توسعۀ پلکانی می‌تواند عاملی مهم در رشد و توسعۀ متوازن هم باشد. شجاعی زند اعتقاد دارد که توسعه باید اولاً همه جانبه باشد؛ ثانیاً باید پلکانی باشد. و در همه بخش‌ها به نحو متوازن پیش رود. زیرا رشد نامتوازن باعث نابسامانی و آسیب می‌شود. توسعه واجد مسیری یک طرفه و بدون بازگشت است. مثلاً نمی‌توان پس از یک دوره رشد اقتصادی بی‌محابا، برگشت و سیاست‌های توزیعی را در پیش گرفت».
چهارمین عامل مداخله گر عامل « دولت کوچک و هوشمند» است. ‌‌‌این مفهوم به دولتی اطلاق می‌شود که خودش بخشی از اختیارات و وظایف‌ش را به بخش‌های خصوصی و نهادهای مدنی واگذار کند. با ‌‌‌این وجود در جامعه ما دولت بزرگ‌ترین و مهمترین مجری در تمام زمینه‌‌ها است. ‌‌‌این ازجمله مهمترین موانع توسعۀ اجتماعی است. دولت می‌تواند از طریق کوچک کردن خود و گسترش بخش خصوصی و جامعۀ مدنی از حجم عظیم مشاغل و مسائل خود بکاهد تا از طریق کوچک کردن خود ضمن بالا بردن مشارکت اجتماعی و آوردن افراد، گروه‌ها و کنشگران مختلف به صحنه‌‌های اجتماعی رضایت مندی اجتماعی را بالا ببرد. متأسفانه در جامعه ما نه حتی اقدامی‌انجام نمی‌گیرد بلکه نهادهای مدنی و خصوصی زیر چتر دولت هستند. در چنین جامعه‌ با ‌‌‌این وضع نباید منتظر توسعۀ اجتماعی واقعی بود علی رغم ‌‌‌این که شاید در ظاهر بتوانیم در زمینه‌‌هایی رشد داشته باشیم. دولت باید بتواند در سطح کلان جامعه‌‌‌ ایجاد امینت و قانون گذاری کند. دولت نباید آن قدر بزرگ باشد که اگر مردم در هر زمینه‌‌‌ای بخواهند اقدام کنند دولت در مقابل آن‌ها باشد. اگر ‌‌‌این جور باشد مردم تمام بدی‌ها و خوب‌ها را به دولت نسبت می‌دهند. دولت کوچک باعث می‌شود مردم فکر کنند، مسئولیت‌پذیری کنند، در تصمیم‌گیری‌‌ها دقت بیشتری به خرج دهند، درصدد رفع نیازهای خود برآیند و مردم خلاق و مستقل باشند.